Goudsche Courant, zondag 14 oktober 1866

Berlijn lO October De pruiUsclie gezant te Weencn I heeft lüstMicfien ontvangen ora bij de oostenrijksehe regerin f f i O Jer aüe wisselingen van den tegennoordigen tijd waarL r locli w algt meene rol sontwikkeiing de ekeriieid v tn I oruitrrii De JJeïijke be etsekn z ü sleehls eene opLg van en Terfla den ijver Per vrijheid is de toe in Pmtsea von Bismaret in Nederland is Schimmel k de onbewuste en onwiiiekeurigc voorbereider van ager ioii S erse schoot t kort in de kamer het heeft den M r r rv i de u i s ie Ir iten Je k imer en de verkla 3 s c protV5=oren in de reg en maken een eind k il r oii e miüisters bezitten taai ho i Zf n den strijd niet op eix grijpen naar 7 kenden met zekerheid vc jruilzieu dat I r i agenoeg dezeifde zou n h o ke proclamatie wekt het volk op ora te doen b jktL e wenscheu en getrouw op te komen ter stembus tr evei noodzakelijke a s belangrijke vermaning Hoe tre r is de khigt over de onverschilligheid en hetverzuim k rsgereg igden Mogen z j dan gehoor gevenaan dt e cproeping en he voik getuigen in de herkie iL r d i et nejeriai ds he volk een afkeer heeftï3TL h ircg en ministers wenscht die met man t p he akfE Toor de regten des koniugs eu voor r e ti des volks Wij schromen t eii strijd r rei lelijke nederlaag zou de onbe riegelijke 1 7 Liderende en SLuitterende zegepraal verKeert thans in de gunstigste positie wij 1 r v r en alles te winnen De tegenpartij in c t cr r ir heeft zich ijverig betoond eu de Haauve 1 mi Toch is de overwinnende partij slechts eri t eve mi derheid de conservatieven loopen c bt t e de auti revolutionairen verloochei en hun b zij tct de reger iig kernen Eu hoewel lIotTman t iL tie stem Ie van z n geestverwant Xeuchenius staat L rccfdkiC r te na om hem los te laten ilaar de zaak ï irrs met de Brauw daar vad er Groen al is het na V r f g Keiichenius toevalt En nu strijden z j in w art zich zelven als zij nog eens het mandaat b ten d gi i dea eerznchtigen conservatief En e partij v n vrjheid en vooruitgang nog als altijds perig er traag iri hoeveel districten zijn de candidaten reedsit el f tet minste genoemd z d men weder in het laatsteder vcor den dag komen met utn half bekenden naam z L rr T r g en moedeloos weder wegblijven van de stembus Pe kc z roept u uwe wer schen uit te spreken gij wenschtde e E = r iet weet gij niet wien te kieken de lijst dernc p g eerartn ligt voor u de keuze is ruim g j kunt nie n ren Het zou een heugelijk verschijnsel zijn als te di Gou a uit den sla ip o r va ikte en medewerkte tot de h ir z van Neerl nds vrije instelUcaen öuitcnlanö Londen lO Üci Te Portsmouth en andere krijgsbavens is thans zoo groot gebrek aan zeevolk dat meu niet in staat zou wezen aan de schepen hun ie volle bemanning te geven wanneer plotseling bevel kwam om cenige binnen 4S jren zeiivaardig te maken Parijs 10 Oct Pe C rrespondence Havas verwacht van optrediLg van den heer de Moustier als minister van builenlandscbc zaken eene minnel j ie schikking der kwestie tusschen ïnrkre en de Candioten lur ije geeft dit blad te kennen zal toegeven aan de billijke eischen der opstandelingen en Griekenland zal zich van elke inmenging in den opsand moeten onthouden en aizoo zal deze van vreemde hulp verstoken van zelve er toe gebragt worden om een vergelijk aan te nemen Üe minister van financiën is thans ijverig bezig aan de zamensie iing van een butlget voor 1S6S en het gebruikelijke rapport aan den keizer over den algemeenen ünancieler toestand des iar d zal reeds in het begin van november openbaar worden gema ik hetgeen bet berigt schijnt te bevestigen dat men voornemens is de afgevaardigden nog in dit jaar bijeen te roepen Bovendien i de minister van 6nancien bezig met het opstellen van de verschillende stukken betretFende de uitgifte der mexicaansche obligatien en de meer of minder regtsireeksche deelneming der organen van de regering bij deze operatie ten einde daarnaar den grond der zedelijke verpligting van de fracsche regering te kunnen bewijzen Weenen lO October Volgens de Debatte wordt de hongaarsche landdag onmiddellijk na de afkondiging van het vredestractaat met Italië tegen half nov bijeengeroepen zullende de andere landdagen alsdan ook achtervolgens vergaderen Er loopt een gerucht dat de heer Friesen gevolmagtigde van Saksen eene overeenkomst met Pruisen heeft gesloten waaraan de koning van Saksen zijne goedkeuring heeft verleend eene rtci irae te diene nen tegen het te AVeenen uitgevaardigdprotest van den gewezen koning van Hanover ötnnenlttnö GOüPA 13 October Z M de koning heeft aan zijne geliefde landgenooteien ouderdmen van het Loo dd 10 October uitgevaardigd eeaeproclamatie van den volgenden inhoud Ik heb het noodig geoordeeld gebruik makende van mijt grondwettig regt de tweede kamer der staten generaal te ontbinden Zal ons dierbaar vaderland voortdurend orde en eensgezindheid blijven bewaren en daarmede onder Hoogeren zegen rust en welvaart blijven genieten dan behoort de regering een middelpunt te zijn waarop de blikken des volks zich met vertrouwen kunnen vestigen Aan dat vereischte tan geene regering voldoen wanneer tusschen haar en de volksvertegenwoordiging de overeenstemming ontbreekt zonder lelkede eendragtige zameuwerking der grondwettige raagten zoo onmisbaar voor de behartiging der nationale zaak onmogelijk is De ondervinding der laatste tijden heeft overtuigend benezen dat die overeenstemming en amenv erking niette verkrijgen z n met de jongste zamensteiling van de meede kamer der staten generaal De gedurige verwisseline van mijne verantwoordelijke raadslieden zou allengs schade k orden voor de zedelijke en stoffcdijke l elangen der natie Zj verlamt de kracht der regeriacrj bestendiging van rigting brengt daarentegen kracht van bestuur en Viin uitvoering mede Om daartoe te geraken roep ik thans mijn geliefd volt op ten einde van zijne wenschen te doen blijken Nederlanders beschouwt den SOsteu october aanstaande als een genigtigen dag in uw volksleven Cw koning noodigt C allen aan wien de wet de uitoefening van het kiesregt toekent tot de stembus laat uwe trouwe opkomst toonen dat gij er prijs op stelt aan zijne roepstem gehoor te geven De X Rott Cour laat de volgende bemerkingen aan ditstuk voorafgaan De ministers hebben eindelijk van Z M de proclamatie wetrte ontlokken welke hieronder volgt maar en dit is opnu keiijk Z M onthoudt zich wijsselijk van ook slechts enkel woord ten gunste zijner ministers te zeggen Met Ie wel op het verschil tusschen de voordragt der ministers vr a 1 october en deze proclamatie In de voordragt worden de kiezers opgeroepen om te beslissen of de tweeJe kamer s konirgs prerogatieven heeft geschonden in de proclamatie geen woord van al hetgeen in de voordragt te lezen staat Z M acht zijne prerogatieven niet geschonden Z M trekt geen partij voor zijne ministers Z M houdt zich volkomen nzijdig in den strijd Z II roept de kiezers slechts op om die rigting in de kamer te versterken welke kracht van bestuur en uitvoering kan medebrengen Kan dat eene rigting zijn welke de strekking heeft ministère te steunen die betzij uit ligtzinnigheid hetzij met voorbedachten rade de vertegenwoordiging des volks hebben om den tuin geleid die zelfs onder hunne vrienden in de kamer niet ÉÉ v man hebben kunnen vinden overmoedig genoeg om bun gedrag te verdedigen die het geheele land door veroordeeld zijn en dus de zedelijke kracht missen onder welke geen bestuur eenigen invloed in Nederland kan uitoefenen Onmogelijk Willen de kiezers aan den nensch van Z IiI voldoen dan moeten zij die rigting versterken welke onze grondwet ongeschonden wil behouden omdat zij zoowel het hechtste bolwerk voor den troon ais de onmisbaarste waarborg voor s volks vrijheid is eene rigting die geen ministers kan gedongen welke den hoeksteen van ons constitutior el gebouw de ministeriele verantwoordelijkheid uitbreken om er ministerieel despotisme voor in de plaats te stellen De kiezers zullen aan s konings roepstem voldoen zij zullen zich onder de oranje vaan vereenigen om den koning en zijn dierbaar huis te beveiligen tegen raadslieden die door blinden hartstogt gedreven zoowel het belang der koninklijke magt als dat van het volk uit het oog verliezen De leus der kiezers zal zijn de grondwet die hechtste steun voor Oranje wiens doel eenig en alleen het geluk en de vrijheid van zijn volk is Zelfs het slimste beleid van onberaden ministers kan die waarheid niet verwijderen uit het hart des volks Hen leest in de N Rott Courant Het Handelsblad wijst er ia een hoofdartikel op dat wat de heer Borret in 1S49 over de verantwoordelijkheid der ministers voor alle daden van bestuur zonder eenige uitzondering in het midden brngl ten volle werd beaamd door mannen ais van Hall Goilefroi Groen van l rinsterer Duymaer van Twiat Wichers VerweyMejan Donker Curtius enz Maar voegt het blad er bij er is nog meer behalve die bijna authentieke interpretatie van hetgeen onder de politieke verantwoordelijkheid en hare const itutionneele gevolgen verstaan wordt bestaat er nog een gewigtig antecedent voorgekomen mede kort na de grondweis herziening en wel speciaal ten aanzien van koninklijke benoemingen en Jus volkomen hetzelfde geval betreffende Kaarvan hier de kwestie is zoo men al wil aannemen dat de motie Keuehen ius doelende op de gedragslijn der regering ten aanzien der aftreding van den heer En wat nog sterker is het antecedent waarop nu van volle toepassing zou zijn het ministeriele manifest de alarmkreten van de conservatieven en het oranje artikel van het orgaan dat antecedent behoort aan de conservatieven en werd gesteld tegenover een liberaal ministerie maar beiden waren het eens dat de koning buiten spel was dat er geen sprake was van s konings prjerogatief en dat de onschendbaarheid des konings ten volle gedekt en gewaarborgd was door de verantwoordelijkheid der ministers Ziehier de zaak Op 8 april ISöO interpelleerde de heer Hoffman destijds lid der eerste nu lid der tweede kamer fen als zoodanig gestemd hebbende tegen de motie Keucbenius het toenmalig ministerie betrekkelijk de plaats gehad hebbende benoemingen van burgemeesters eu dat wel over een groot getal titularissen Drie dagen te voren had hij bij de vraag om verlof tot het doen der interpellatie als voorname reden er voor opgegeven le handhaving van de waardigheid der kroon Niet iedereen fzeide hij heeft toch bij elke daad van het bestuur welke hij afkeurt de woorden van de grondwet voor den geest de koning is onschendbaar de minister z jn verantwoordelijk en van daar dat gelijk de inierpcUaiit nader betoogde de naam des konings teu onregte wordt vermengd met eene daad van den minister of het ministerie liet geeft den valschen indruk precies als in deze dagen dat die benoemingen of ontslagen niet het werk der ministers maar van d a koning zei ven waren en dien valschen indruk wenschte hij als schadelijk weg te lemen eerste kam r a april 1 50 bijblad 4S 5U biz 71 Het verlof om het ministerie over benoemingen en outslagverleeningen te interpelleeren wordt na deze constitutionele toelichting met 22 tegen 2 stemmen verleend Op 8 april komt de interpellatie zelve Zij is scherp gloeijende van conservatieven wrok tegen ïhjrbecke omdat op zijne voordragt eenige plattelands reputatien niet meer herbenoemd waren Maar dit laten wij liggen om het volgende onder de aandacht te brengen van de voo stellers en voorstanders der ontbinding op grond van schennis van het koninklijk prasrogatief door beoordeeling van benoemingen De beer Hoffman conservatief pur sang zegt in de eerste kamer het bolwerk immers van troon en kroon tegen overijling en aanranding het volgende Eindelijk heb ik in mijne vorige rede gev ezen zie boven op de zeker zeer ongepaste gewoonte om de schuld van alles wat men afkeurt te wijten aan het hoofd van den staat dat die gewoonte ook in ons land heers at is misschien wel mede daaraan toe schrijven dat het olk veel van ministe riele verantwoordelijkheid heeft hooren spreken maar daarvan nog nimmer eenig effect heeft gezien Die gewoonte kan schadelijke gevolgen aankwecken en daar ik wenscli dat Va derland en Oranje de onverzwakte leuze van ons volk blijve vraag ik eene verklaring van het ministerie dal die benoe mingen door den koning zijn geteekend op voordragt van het ministerie en op deszelfs verantwoordelijkheid eerste kamer 8 april 1830 blz Hij gaat verder en zoo als blijken zal zelfs te ver Hij vraagt ook of de rapporten van de gouverneurs wel aan den koning zijn overgelegd In één woord hij treedt m alles wat verder met die benoemingen en de titularissen iu betrekking staat maar de interpellatie en de afkeuring betreft de benoemingen ja zelfs meer nog de niet herbenoemingen van sommigen die de interpellant gaarne herbenoemd zou hebben willen zien Doch wat er van deze conservatieve abnormaliteit ook zij er is geen zweem van gedachte aan schending van het koninklijk prEerogalief of aan betreding van het gebied der uitvoerende magt De conservatieve heer Hoffman met sterk antirevolutionaire tint zegt na zijne scherpe kritiek nog dit Ik moet b j het voorstellen dezer vragen mij vrijwaren mijne heeren van eene mogelijke verdenking als zoude ik mij verstouten te willen inbreuk maken op een koninklijk prerogatief die gedachte werp ik verre van mij liet geldt hier niet het koninklijk praerogatief zelf maar de wijze waarop door de ministers aan den koning wordt aangeraden van zijn praïrogutief gebruik te maken i ibid Is het niit alsof de interpellatie gedaan ware met het oog op hetgeen wij dezer dagen beleven In de N Kott Cour leest men een uitstekend adviesgeteekend door tieu der voornaamste hoogleeraren in de i gtenaan onze hoogescholen over de vraag of de tweede kamerdoor de aanneming van de motie Keuchenius hare bevoegdheid heeft overschreden Zij komen tot de volgende slotsom 1 Dat ook al raogt de tweede kamer de benoeming van mr Mijer tot gouverueur genenal hebben afgekeurd wat wij ten stelligste ontkennen zij daartoe dan nog volkomen bevoegd zoude zijn geweest 2 Dat de vraag de eenige vraag door de regering zelve gesteld of de tweede kamer van de staten generaal de grondwet geschonden heeft naar onze innige overtuiging niet ct Ja kan worden beantwoord zonder regt te noemen wat onregt is eindelijk ü Pat men op die zelfde vraag niet met ja kan antwoorden en hierop norde uitdrukkelijk gelet zonder de nederlandsche grondwet omver te halen Immers eenmaal het antecedent gesteld dat men nu stellen m il zal de regering met volkomen regt eu naar de regelen eeucr onberispelijke logica kunnen betoogeu de onbevoegdheid van de kamer tot ongeveer elke kriiiek want nog eens schier elke kritiek v m de vertegenwoordiging lost zich ten slotte op lu eene kritiek van de wijze waarop koninklijke regeringsregten onder medewerking van verantwoordelijke minisiers worden uitgeoefend Drie utrechtsche hoogleeraren hebben zich dd 11 octobervereenigd met de verklaring der 10 votr ng rs de namender mannen die in dankbare heugenis verdiei ta te blijven zijn S Vissering van Boneval Eaure J E Goulsmit j T Buys te Leydeu B J üratama eu B U U Tellegeu te Groningen T M C Asser en A E J Mod lerman te Amsterdam J Duymaer van Twist te Deventer J L de Bruyn Kops te Delft en B J L de Geer J A Fruin en O van Rees te Ctrecht De heer Groen van Prinsterer beveelt in n XXXIX zijnerPari Studiën de volgende stellingen ter overweging aan dekiezers aan 1 I e motie Keuchenius wel verre van onopregt te zijn drukt de meening van den steller uit 2 Dankzij der opregtheid van den steller is het zijnen wederpartijdersgelukt verklarii gen uit te lokken straks met de motie vereenzelvigd totdat deze geenveuimeerd geexagereerd eu tea slotte in afkeuring der benoeming en een zamenkuoopsel vananticonstitutif iiele ongeregtighedeu geraetamorphoseerd werd 3 Pe bedoeling dezer kunstbewerking blijkt aldus werd demotie dacht men een onwaardeerbaar steunpunt ter ontbindingder kamer met gunstige kans 4 Peze berekening faalt omdat a de kamer bevoegd is rekenschap te vragen van elkgecontrasigneerd besluit b de onschendbaarheid niet den persoon des konings wegcijfert of met een aziatischen opperheergelijkstelt maar veeleer beoordeeling goed of afkeuringvan des konings persoonlijke daden in beginsel de modus quo daargelaten aan de volksvertegenwoordiging en aan denminsten der getrouwe onderdanen vergund is len schrijft uit Nijmegen van 10 October Met het inzamelen der boekweit is men thans in deze provincie druk bezig Het schoont weder der laatGte dagen gaf daartoe goede gelegenheid Hoewel er ten gevolge van de laat ts regens veel van dit gewas is verloren gegaan is de opbrengst middelmatig De prijzen hebben dan ook verlaging ondergaan Met het inoogsten der aardappelen is men bijna geëindigd zoowe de kwaliteit als de kwantiteit is bevredigend Uit Zoeterraeer meldt men dat in die gemeente nadatzij gedurende vier maanden van den veetyphus bevrijd wasgecleven de ziekte zicH op nieuw heeft vertoond Het aangetaste vee zoowel als het daarmede in aanraking geweestzijnde is onmiddellijk afgemaakt en begraven In het begin van het jaar zijn van Texel pi min 140 personen naar Noord Amerika vertrokken die zich hoofdzakelijkin de staten New York en MassuLhusets hebben nedergezet De van hen afkomstige berigten zijn alle in meerdere of mindere mate gunstig een bepaald ongunstig berigt is nog vanniemand ontvangen Alle tijdingen stemmen daarin overeen dat indien men tegen goed loon werken il diiar gelegenheidbestaat om brood te verdienen hetgeen hier des winters veelte weuschea overlaat Gemengde Berigteo De veDetiaansrhc volksstemming al veertieu Aagen doreu De HesseoParmstadtsche kamers zija ontdoudcn In io zsitsersche kantons GrajuïibDuJerlaud en Scha fhau cn zijn gevallen van vcitjphus voorgekomen Op iet eiland Cnlia 7ijn groote petrolenm liastin on dekt Prins Karel van HohenzoUern gaat te KonstaTitinope zijn erkenning als hospodar halen Men ver acht een op und der chriatLneu in Epirus