Goudsche Courant, donderdag 7 mei 1868

Ötnnenlanö G01D 6 Mei Eergisteren avond werd door de gondsche weerbaarheidsvereenigm Burgerpligfeene algemeene vergadering gehoudenin het lokaal de l aauw aarin na het lezen en viststelieader not u en door den voorzitter werd keniMS gegeven d it dekommiudAnt door veehuldige eikzadruheiien tot zyn leednezen voor die betrekking bedankt had en door den heer 2 = luit Pibst de betrekking van hoofd in tructeur zoude aargenomen orden Tot aindenken en loor de ele moeiten diede kommandant Muller zich getroost had erd hem een revolver met toebehooren m een frnijea oo ten geschenke aangeboden larvoor hj der vergadering zijnen dank betuigde ter ijl hij lis lid an het bestuur aftrid Dair echter doorhet vertrek vin den heer Coumans diens plaats opeuviel 19 hij op voorstel bij acclamatie daartoe benoemd Daarnawerd versla uniebragt van de alg vergadering te Utrecht dooi twee leden bijgewoond en voorts de rekening eu verantwoording over het 1 boekjaar goedgekeurd eu bepidddatop liug da 12 mei een amvaug zoude gemaakt orden met hetschijfLlne en en dat de vrijdag avond voor de exerciiicn bestemd bleef diarna erd met als slemmeu de heer H JSteenbergen benoemd als kommuiduit de heer de Linge alsonder komm indint en de heer kromhout jr op nieutt alspenningmeester eindelijk nerden lan vijf leden die bij denationile militie ingelijfd moesleu orden ccrtihc ten atgegeven ten doel hebbende die per onen bij hui ne cheis aan tebevelen voor hunne reeds gemaakte vorJeniigen en bood heibestuur hun aan om zoo zij verlangden mogien bij voorkeur by een bepaald corps ingedeeld te orden daarvoor pogingenin het eik te tel en hetwelk door Hen met gnigte erdaangenomen en ook heden reed met goed gevolg is benioond In tie zitting der eer e kamer heeft de voorzitter gisteren medegedeeld dat de vergaJe g b l gj as p vpr nekvan 5 leden die hem maandag een vooralel met memorie van toelichting hebben ter hand gefield D t voorstel sirekt om eeneerbiedig adres te zenden aan den kouing over den tegen oordigen toetand de hnds en over hetgeen de kamer met hetooc op dien toe t iid raidzuim voorkomt De hr Cremersadstrueert dit voorstel mondeling door aan te loonen dat devoorstellers alle dubbelzinuigheul hebben willen vermijden datZIJ geen ontnerp idres hebben voorgesteld oplat niet de bestrijders van het plan om een adres 1ü te dien n zich zoudenvereeaigen met be bestrijders d r trekking v in het voorgestelde adreOp voor lel van den voorzitter zullen het voorMei de memorie en de rede van den hr Cremers orden gedrukt en de behandeling bepaald op donderdag ten elf ure Nair men ve neemt zou Z M a in den hr mr G C J van Keenen de vorming van een ministerie opgedragen en deze de opdragt aangenomen hebben Bij hel etsoulaerp tot nijziging van de wet houdende 1 regeling van het 1 iger onderwijs vin 13 aug 18 7 wordt j voorge leld de elementaire vormleer onder de verpligte vak ken van het lairer oiiaerwijs opsenomeu tot de onverpligte vakken te brengen en de nuttige hmdnerken voor mei jes onder de verpligie vakken op te nemen behalve aan den district choolop iener ook aan den inspecteur de bevoegdheid te geven tot het afkeuren van een clioollokaal voor k eekelingen iir zij valgeus de et zijn vereischi den ouderdom vin 14 jiren ie vorderen K eekeiingen die door langdurige ziekte of toevallig gebrek aan gelegenheid ter voorbereiding voor eenig v ik niet in = taat zijn het e amen als hulpoudervv Ijzer af te leggen nog voor etns uitstel ie verleenen hen die bevoegd zijn tot het geven van middelbaar onderwijs ook te vergunnen in dezelide vakken lager onderwijs te geven het onderwijs enz in de g vangenissen in gestichten voor blinden doofstommen en idioien alsmede de bewaarscholen en bewaarplaatsen voor kinderen b neden 7 Jaren aan het gewooe schoolloezigt te onttrekken zullende de vereischieu tot het oprigten en houden van bewaarscholen en het toezigt op de lokalen waarin die gehouden orden bij alijemeenen miatregel van inwendig bestuur vastgesteld worden de toelige voor ieder k eekehng van ƒ 25 op ƒ 50 te brengen dat in gemeenten vvaarm wegens de nitgebreidheid van haar grondgebied bij verspreide bevolking een grooter aantal scholen vereischt wordt dan anders noodig zou zijn onder goedkeuring van gedep staten aan het hoofd van eene of eenige dier scholen mits het getal der leerlingen minder dan 70 is een hoofd of hulponderwijzer kan geplaatst worden wiens jaar edde ten minste f 300 bedraagt dat schorsing of ontslag van onderwijzers door den district schoolopziener of de pi schoolcommissie noodig geacht en door burg en weth geweigerd door gedep staten kan geschieden dat onderwijzers niet mogen bekleeden kerkeJyke ambten en bedieningen waaronder evenwel met worden gerekend het lidmaatschap van een kerkeraad kerkelijk kiescoUegie kerkfabriek of diaconie nog ook het bespelen van een orgel of ander muziekinstrument dat voor ieder schoolgaand kmd ter tegemoetkoming m de kosten van het onderwijs eene bijdrage zal orden geheven welke verpligting met van toepissing 18 op cemeenten waar peen opoenten op de gronduelastaig 3n het j ersoueel geen hoofdelijKe omslag noch verbruiksbehstingen werden geheven dat bij het verleenen van onderstand de keuze tusschen openbare en bijzondere scholen Biet mag belemmerd orden dat bij ongunstigen afloop van het examen den geëxamineerde door den voorzitter der commissie medegedeeld lal woiden in welke vakken hij te kort IS geschoien en dit hij mdien hij daartoe op denzelfden dag het verlangen keubiar maakt eene beknopte schriftelijke ongave van het oordeel der commissie kan ontvangen dal dt acten van bekwnmheid als hulponderwijzer en hulponderwij eres ook het regt gevei om aan het hoofd eener bijyoudere school van minder dan 70 leerlingen te staan De onderwijzers die tijdens het in erking treden der wet keikelijke ambten of bedieningen bekleeden mogen daarmede voortgaan zoolang zij in dezelfde gemeente werkzaam blijven In den loop de er maand zal door de neJ rhijnspoorwegmaatschappij norden aanbesteed 1 het maken van drie beweegbare bruggen met aausluuend aardewerk het siationsterreiu en gebouw te Soelermeer Zegwaard reliradegebouwlje en vier dubbele wachters woningen voor den spoorweg Gouda s Gravenhase en 2 het bouwen van een st i ionsgebouw retiradegebouw en verdere werken op het station sGravenhige Gcfflenj de Berigteii In het groothertogJora Hessen is de pruisische milita re organisdtie geheil ingevoerd De gezaa od Budberj gaat met pen peusioeo van 3U 00Ü fr naar Koeriaod Ru land bemiddelt de ge Lh lltn tussv ben Turkije eu Perzie Zeven perceelen door ach gezioneu bewoond zijd in de vorige week te Nijkeik door brand vernield Iiankrijk is ernstig ontevreden op Tunis over de u iiucl ji Ingczondci Hoe ongaarne wij wat goea werk in de schatting van anderen 13 iegen verken en wij verre zijn van te spotten met iets waaraan eene edeler gezindheid ten grondslag ligt zoo rekenen wij toch dat alle dingen met verstand moeien geschieden Dit achten nij noodig m de maatschappij en bij het individu Daarom vernamen wij dan ook met gemengd fevoel wat er dikwerf en nu laatstelijk ten behoeve van de te Genemniden door den brand ongelukkigen geschiedde Lr erd eder velerwege er werd ruim gegeven en vvij hebben ons Tiet wiileu onttrekken waar onze medewerking werd ingeroepen Toch hebben wij daarop eene nanmerkiug althans wat velen betreft die geheele of gedeeltelijke vergoeding hunner schade zullen ontvangen Wij loopen gevaar om gelijk dit naar ik vernam te Enschede het geval was onzen rijkdom te geven misschien om m de schatting van velen zelfs die daardoor beweldadigd zullen worden een goddeloos werk te doen Het IS bekend hoe velen ouder de orthodoxen denken over veel waarin wij we eldlmgen in hun oog middelen zoeken ter afwending van gevaar en rampen zij bel ook dikwijls met bevreemdende ineonseijnentie inenting is goddeloos levensverzekeringen zijn godverzoekend brand assuranlien godverzakend Wij willen niemiiids vrijheid van meening belemmeren zoolang die niet met de billijkheid strijdt duch hoe ze r indrnischend tegen hunne overuiiging moet het zijn indien zulke menschen van zulke vergoeding bij algemetne liefdadigheid profiteren welk onvroom werk verriglen zij die daartoe het hunne bijdragen Anderen laten dergelijke middelen ongebruikt uit veinaarloozing of een eigenbatig berekend steunen op de hulp van anderen indien zulke ongevallen mogten treffen als GenemuideD overkwam ÜJt dien hoofde zou ik het vienschelijk achten dat er ook terwijl men oogenblikkelijke hulp bood geen schade werd vergoed die meer dan b v ƒ 200 bedroeg Als zulken die meer bezaten hunne goederen verzekerden was de schade ligt te dekken en was men er gerust op dat men zijne gaven aau waarlijk behoeftigen schonk Dit zou krachtig aansporen om in eenige brand assurautie deel te nemen Eigenbelang en gezend verstand zouden een op dit punt wenschrlijkeu triumph behalen over eene eenzijdige orthodoxie die eigeutlijk niet moest aannemen wat daar wordt geschonken Misschien werd dan ook iets raadzaam bevonden wat wij reeds lang tn in t belang van het algemeen tn in dat der assurantie maatschappijen wenschelijk achtten Het is dn dat men het bedrag der assurantiën en althans dat der uit eeringen regelde nair de liuurw arde der hui en of na ir een vermoedelijkeu koopprijs zoo di het te hoig verzekeren zooveel mogelijk werd voorgekomen Het is waa ai u t het werk IS der correspondenten doch ook weet men dat lerop niet altijd naauw wordt toegezieu En zoo is en blijft ie v 1 Jeukende blootgesteld aan heigeen achteloosheid ot kivaadnilligheid vau buren hem kan berokkenen A ij zouden daarin ook dit voordeel zien voor ten lande in het algemeen dat menig pand be Pr op zijn waar Ie vverd gebragt voor de belasting Natuurlijk moet er onderscheid gemaakt worien tusschensteden en steden buurten en buurten stand en staud Ditzouden wij aan ministers direcleu s ontvangers u chatters overlaten C Varia De eerste kamer haar roeping m o ataatsleven D grijpenae zal haar stem lu deze dagen van spanning doen booreu Op verzoek van vijf barer ledeu bijeengeroepen is zij gereed den koning van raad te dienen üit alle provinciën bijeenkomende kan ZIJ den heerschenden geest beoordeeld als het ware boven de partijen stamde die het andere deel der vertegenwoordiging scheden kan zij h lar onpartijdigen raad doen hooren Hoogst gewigiig IS dus deze bijeenkomst der eerste kamer en hoe OOK de besluiten van dit hoogste staatsl gch lam mogen zijn het land is dank verschuldigd am de vijf mannen die de aanl idende oorzaik van deze bijeei komst zijii De tegenwoordige toestand toch is niet langer houdbaar veranuering IS dringend noodzakelijk Eindelijk in de laatste ure een gewijzigd on werp van wet op hel lager onderwijs dal al zeer einig kins beeft om in beraadslaging te komeu Een uitvoerige bespreking zal dan ook mindei noodig ijn t meer diai de wijzigi igen wel me mand zullen bevredigen De ontrusie gemoeie eii reeds zoo diknerf te leur geslelJ omdat ziJ het onmogelijke ei chen mogen deze regering dankbnar zijn voor de betoonde wehvillendheid zij zullen zich eder onvoldaan moeien verklaren eu zelfs in het bel mg hunner partij de aalmoes hun gegeven moefn weigeren Wat toch wl de regering wijzigen om de onrust te doen bedaren en de schoolwet agitateurs tevreder te stellen wordt het bekleeden van kerkelijke betrekkingen aan de openbare onderwijzers verboden met uitzondering van de belrekking van orgauist In hoeverre een openbaar onderwijzer meer onrust verspreid als voorzanger dan als organist is raoeijelijk te begrijpen Vreesde men op vele plaatsen geen geschikte crgan sten te zullen vinden ook voorzangers zullen m de meeste kleine gemeenten niet in ovemioed voorhanden zijn Bove idien zullen door die bepaling vele schraal bezoldigde onder ijzers een groot deel van hun inkomsten missen en dat kunnen toch uie mannen die zich zoo gaarne bij uitzondering het predicaat c irw eZyi toetigeien met willen Kan hel bijzonder onderwijs alleen bloeijen door een aantal ijverige burgers hun dagelijksch brood te ontnemen dan zijn zeker de middelen treurig die moeten strekken om het zoo vurig nagejaagde doel te bereiken Vervolgens wordt de schoolgeldheffing verpligtend voorgesteld en de gedeputeerde staten gemagtigd het schoolgeld in iedere gemeente te bepalen Alleen onvermogenden kunnen van de betaling worden vrijgesteld Ku dat woord omxrmogendeit is blijkens de toepassing in verschillende gemeenten vrij rekbaar In vele gemeenten heeft men de gunstigEte gevolgen van kosteloos onderwijs ondervonden alom tracht mer het schoolverzuim te keeren en nu zal de wet dit streven tegenwerken en bovendien velerlei conflicten tusschen gedeputeerde staten en gemeenteraden in het leven roepen Is het bijzonder onderwijs zoo I neinig levensvatbaar dat het alleen kan tieren door belemmering van het openbaar onderwijs Ten derds krijgen bedeelden de Tnjheid hun kinderen naar verkiezing openbaar of bijzonder onderwijs te doen genieten Uitvoerig 13 onlangs deze zaak in den gemeenteraad te Sotterdam behandeld en ten nadeele der bijzondere school beslist De motieven voor die beslissiug waren verschillend de weinige controle die het bestuur over de bijzondere scholen beeft wa een der vob naamste en voorzeker met zonder gewigt voor een armbestuur dat zijn roeping hooger stelt dan bet uiideelen vau giften en ook het oog vestigt op den zedelijken toestand der armen dal ook de ontwikkeling en opvoeiling der kindereu behartigt Hel wetsontwerp geeft nu die vrijheid en ontneemt daardoor aan de a mbesiuieu eene noodzakelijke con role die naar de discossien te Rotterdam te oordeelen op sommige plaatsen nog noodig schijnt Ten vierde kunnen aan het hoofd van bijzondere scholen van minder dan 70 leerlingon hulponderwijzers geplaatst worden Ook aan openbare scholen is du geoorloofd en het is dus met meer dan billijk naar het oordeel van den minister dat de bgzondere scholen ook dit re t genieten Maar siaat dit gelijk De openbare scholen van minder dan 70 leerlingen hier bedoeld ziju buurtscholen waar de bevolking voldoeude onderrigt van iemand die slechis acte als hulponderwijzer beeft kan ontvangen acht een enkel der bewoners du voor zijn kinderen niet voldoende de hooidschool voorziet lo de meerdert behoeften Bijzoudere scholen van minder dan 7Ü leerliugen kunoes zelfs lu de grootste sieden gevestigd worden Wordt nu ain het hoofd dier scholen een hulponderwijzer geplaatst om daardoor het traktement aanmerkelijk te kannen bezuinigen dan Kan dit niet anders dan leu nadeele van het onderwijs strekken Bovendien kan die nij iguig der wet een uitkomst ziju voor hulpondern ij ers die ua herhaalde mislukte pogingen om de acte van hoofdonderwijzer te verkrijgen zich met acte van hulponderwijzer vestigen Gemakkelijk kan men biervan le gevolgen beoordeelen lu alle gevallen betuigt die wetsverandcing niet vin belangsielling lu het onderwijs der leerlingen Eindelijk wordt nog een concessie gedaan aan de gemoedsbezwaren door de bepaling dat burgemee er en wethouders in gemeenten beneden dOOU zielen de schoolcom ssie uitmakende voor die betrekking den voorgeschreven eed niet meer behoeven af te leggen W aren tegen die eedsaflegging geen bezwaren geopperd dan konde men met de afschitfing vrede hebben omdat burgemeester en wethouders toch reeds beeed gJe personen zijn maar nu men hier en daar gestuit is op den onvvil van wethouders om de wet op het onder ijs uit te voeren en ter harte te nemen waarom zij den voorgeschreven eed niet wilden afleggen nu ook mag liet openbaar onderwijs met blootgesteld orden aan de tegenwerking dier mannen en it de afschaffing vau dien eed hoe men aodera ook tegen Teeivuldige eedsafleggingen moge zijn aiet aan te i en Zieilaar de veranderingen door dit ministerie voorgesteld om de gemoedsbezwaren weg te nemen en de ontrusie gemoederea tot rust te brengen Hoevcleu zouden met die wijzigingen tevreden zijn Is het te verwonderen dat de indiening zoo laat heeft plaats gehad ais of men vreesde dat na het officiële bekeud worden der wet nog e nige stemmen zouden overgaan om de ondeugende meerderheid Ie versterken 7 8 des lands is liberial zeide men in de tweede kamer Jammer dal de spreker levens geen definitie gaf wat hij door liberaal verstaat hij toch rekent zich zelf er ook onder en boewei olstrekt met gesteld op den naam van ministerieel heeft hij het r iuisterie voor dniend met woord en stem ondersteund de ministers schijnen dus ook liberaal te zijn Mag dan een eenvoudig burger bii die spraakverwarring niet vragen wat men tegenwoordig dan toen el door liberaal moet verstaan want da ir zoude men nu mede in veilegenheid geraken Langen tijd is het oord liberaal zoo eemgzuis svnoniem geweest met repubhkeinsch en het prediCTat werd dus door alle bedaarde Nederlanders met verontwaardiging van de hand gewezen nu is het geheele land liberaal op een achisie gedeelte na De venndering is groot Jammer evenwel dat de naam niet voldoende is de daden moeien in ovcreenslemroing zijn met de namen eu dit in aanmerking nemende zoude d t 7 8 deel wel voor vermindering vatbaar zijn B urgerlijke Stand Gebobfn 1 Mei Gprarila Magdaleoa ooders G IJsselstem en A M van Riemsbergeo Johanna Cornelia ouders H ie Jong es A M Feit Johannes Petros ouders A van Reeden en M de Bruin Teuntje ooders P den Ouden en A SliUEerland 2 Johannes l oflardos onders W J Janknegt en E van Iminerzeel Alida ouders f Znidain en M de Groot 3 Margje ouders W van Eijk en G den Uil 4 Arie ooders P ederhof en G van Leenweo Jobsona An thonia Christina ooders G Ijkerveld en J Via der Steen OvisLFDEN Mei J H I ijster i m i l h Smit 10 f C A