Goudsche Courant, donderdag 17 juni 1869

staatsinr chiing wordt bedreigd Omdat de modernen zoo tairgk en sterk worden zeggen ze Het ongeloof klagen ze neemt hand over hand toe Wy moeten ons niet de Katholieken vereenigen om de moderne gevoelens te breidelen en dan als dat gelukt is dan zullen we de Jvatholieken wegwerpen als een omut werktuig en ze ter in hun vroegere stelling terugdryven Maar die berekening kan falen Mynheer de Eedacleur en zy zal falen ant de E C kerk en de Liberalen hebben beginselen en Je conservatieve heeren met Het zal gaan als in de fabel de y ereu pol zal het aarden vat verbrijzelen De Conservatieven worden gesliugerd door vrees voor de moderne beginselen en miniehtiug voor hst gelooven op gezag Hun poli lek is een bilanceeren tusschen nieuw en oud tusschen liberaal en clericaal Lcurieluigs hellen ze naar de = eu of de audeie zyde ove Ln wat het beweren aanga t dit ongeloof toeneemt en de godsdienst uit de miatschippy verdwynt indien dit aar is aan wien ue schuld Niet aan ue school die elenschap veispreidt en den god dienst eerbiedigt maa aan de kerkgenoot lappei en de godsdieust leeriars In ons land is geen school mogelyk dan die net onderwys in de kerkleer aan de kerk overlaat en op de plichlsbelrachtiiig der kerkgenoo schappen 13 by de Wet var 57 de Heer Groen heeft het dezer dagen rog erkenu rekening gemaakt Maar deze hebben hun werk jammerlyk veronachtzaamd en nu ordt alles op rekening van de school gesteld tlie aan al dat ben eerde ongeloof volkomen onschuluig is Het godsdienstig onderwjs ordt verwaarloosd en is voor onzen tyd grootendeels onbruikbaar De godsdienst leenaars zyn fl iw en gemakzuchtig en zouden den last van het goi sdienstig onderwys gaarne van de schouders schuiven Maakt uw godsdienstordernys geschikt voor uw lyd stelt IT op de hoogte der nieuwere bescliiung spreekt tot ae zonen der 19 eeuw hun eigen taal en zg zullen naar U Uisleren Zy zullen den godsdienst liefhebben als de edelste bioesem der menschelgke natuur zy zullen godsdienstig zyn als hunne vaderen maar in overeeiwtemmiiig met den geest c e = lyds dien gg met al uw bondgenooten niet kunt tegenhouden Iwiat de godsdienst leeraars een kliren onversneden wyn schenken in plaats v m n iter en raeik en wy zullen onzen dorst komen lesseher a in de stroomen van den godsdienst even goed als aan de broupen uer wetenschap Mynheer de Eeilictenr Mochten velen nog inzien welkenweg zy opgedreven worden en aa heen die leidt Men egt de slryd ai onzei Ttjd Voert oeijpns m naar EomenVrees is altyd eene sletbte rladgeefster zy belet kalm enaandachtig overwegen onpartydig en omfhankeijk oordeelen Vrees voor de moderne begrippen is geen politiek beginsel Latende verstandige conservatieven zich nog eens bedenken en zichliever voegen by de vrienden der volksschool en alzoo helpen behouden verdraagzaamheid en wetenschap nationaleu zin ennare vryheid Dan kunnen zy hun conservatieven naam blyvendragen indien zy daarop gesteld zgn en toth het ware belangdes vaderlands behartigen Liteo zy consirrveeren de Nederlandsehe volksschool dan zal me iet langer behoeven te blozenover de behokdende rfhling ven het Hoofdkiesdistrict Gouda Gouda 14 Juni 1869 VEEAX Aan da lezers van Gouda en omstreken op 22 Junij a s Drie magten hebt gy te besiryden Vyaiidig aan het zuiv re licht Zy sluiten ja ie allen tijden Voor waarheid hunne oogen digt Komt troun ter stembus liberalen Werkt edel doch met alle kracht Moogt ge ook de zege hier behalenTot heil eu roem van t nageslacht I De Brauw vol dubbelzinnigheden Hy weegt te ligt in onze schaalGelukkig 700 hy af moet tredenVoor Bosscha volbloed liberaal Dan steken wy hier tot besluit Toch even onze vlaggen c t W BÜEGEEL IJ KE STAND In Ziiid F iiiIm blind nemen de kenleelenen toe an eene krdLhtige kerkelijlve beneging N uir het voorbeeld an Minn beim heeft zich ihans ook te Pforzheim eene vereeniging tot bistrijdiHg 111 de uliramontaansche pogingen gevormd Zg telt ich 111 le eerste pliats tot tiak 1 ora bet misbruiken van den kan e tot politieke noeliugen tegen te gian 2 te erken tol hersiel van den geatoorden vrede ia de kerk ea Van ds christelijke verdnagzaamheid en achting vin andersdeuiiendeB u de laiim itigmg der geestelijkheid tn het drg ven der ultramontaansche pers te beslrgden en f pogingen aan te enden tot her lel van de aan het katholieke volk onthouden kerkelgke reelen Te Const uu zil eene gelgksoortige erfenigmg ook worden üpgerigt Madrid 1j Jung In de curte zgu eeni e anendemen ten iOür elel I op de et tot het mstelleu vin ten regentseh ip öinnenlanö GCID IG Juuij W g vernemen dat gisteren ivond oniler de gemeente BergambiLht nabg Sihoonhoieu de büerenwonmg van erduin doorhet onweder in bnnd geraikt en m korten tjd geheel is vermeld lu geene provincie heeft de algeineene kiesvereenigingin Nederlan 1 grooter ha co bg de jongste verkie ingen voorde tweede kiiner gemaikt dui lo trieshnd De heer mr J il Vrüirda eea gel jk bekend i de cindidatuur in hei dislriut Leeuw irileu gricieus lgk af en l ekv im dan ookslech s luttei siemmen Op de twee cmdidaieu der vereeniging te bneek srden an de 2sl7 stemmen ouderseheidenlgkniet meer dan o b en 201 uitgebrigl Maar nergens nogwas de val grooter dan n het hoofclkiesdi tnct Dokkum aarde candidaat dier vereeniging de hei r U baron ihoe Sch irtzenberg en Hohenhusberg vnu de 161 b st slechis b bekwam Ifet Vaderland hecht g n igt aiu de cyfers en doet opmeiken d it ditmaii van de a t kiesbevoegden 76 349 hebbeugeemd Op de liberale kinilid iteu zyn uitgebragt 3 839 st op de conservatieve l7 obb en op ultramontanen 5167 Omstreeks iOOO stemmen naren verdeeld over kmJidaten van metgeprononceerde rigiii g De aOO stemmen te 4lmeJo uitgebr igtop griif sc ummelpeni in k ttlt het blid met mede omdat hetmet eet tot weUe rig lug zg behooreu De Eoti Cour nt zegt u mHet conslitutioiieel leveu m ons land wint in kracht In de meesle districleu is met geestdrift gestemd Mat zoo dikwgls over laau leid der u itie en onverschilligheid voor het kiesrecht is gezegd en mtt reden behoeft niet meer te worden herhnld Er n is arme belangstelling Zoo ordt v 11 de gemeente keppel bericht dit van de 9U kiezers 86 hebben gestemd Iwee aren afnezig twee ziek In het hoofdkiesdistrict Zutphen lartoe Keppel behoort hebben van de 28j8 kiezers 2313 aan de stemming deelgenomen dat is ruim 85 pet Maar de kroon spint In het vyfde stukje By de Stembus schryft de heer Groea vin Prinsterer Uer oog is op Leiden en Gouda gericht M at nu te doen ordt aldaar met verdubbelden ernst door velen g raagd Reeds gaf a een niet dubbelzinnig antwoord Kies nieinand vin len gg niet op goede gron den overtuigd zy dat hg dt voorkeur geeft ainde vrye school boven de s mtsschool dat hg dus eere 3an de jammerlijke zmsnee in art 194 tegenovergestelde verhouding van openbaar en ugzonder ouderwgs begeert dat hg aldus met den op 19 mei le Utrecht vastgestelden grondslag van eensgezindheid overeenkomt Onthoud u als bg herstemming met een liberaal de conservitief uw program met beaamt Onthoud u ook dan Menig liberaal is beier voor ons gezind dan een conservatief uit de tegen ons gekante fractie Thans is het uw voorrecht te Leiden en te Gouda te kunnen bewgzen dat het ons ook aan volharding toetssteen vin beginselvastheid met ontbreekt Gemengde Berigtcn In Engeland acht iLen het onnoodïg en verkeerd de ontbrekende vrijwilligers lau te vullen door loting Het duitsche tolparlemeut heeft d bondstolwet aangeoomen Ic de eerst volgende zitting vanden priu siecheu landdag zal een wetsontwerp worden ingediend tot scbeidit van kerk en slaat volgens art lo der grondwet De pQrtuge che kamer beeft de regering gemagtigd tat het slniten der noodige leeniug op ge ttij igde voorwaarden De generaal Cluseret is in het hotel van deo amerik gezant onttrokken aan de vervolgingen der paiysche politie De op mtuw ingediende wet op afscbafQi g aa den h f dwang is nogoiaah vernorpen door den belgischen stnaat In het eug lagerhuis verheffen zich vele steirmen tegen de octrooiwet De lOOste geboorttdig van A V Humboldt zal 14 sept te Berlijn door het geo r gcnool i hap feeste lijk worden gevierd fe Panjs worden voortdurend gestrenge niaatregekn genomen tegen de dagbladpers De agent der cubaansche opt tandi hogen vernieuwt te Washington jne pogingen tof het verknjgeu der erkenning als oorlogvoerende mogendheid e Bmun hebben de werkliedtn den arbeii gestaikt in onderscheiden fabrieken In den nacht van 10 op 11 jnnij zijn te Panjs t20 personen gearresteerd le Praag duren de wroelingen voort Te Geneve oeatait eene dreigende gisting onder de Werklieden Het fransche hof vertrekt ui t naar I uutaiuebleau voor dat de rust geheel hersteld is te ran s De heer Darimon is benoemd tot consul te Rotteidam De verdere belagtii L vooia elleu bij den nd rijksdag zijn ingetrokken ïo Spanje wil raei de gocdeieu v n de krooa verkoopeu om he deficit te dekken In sommige gedeelten van Enge land beerscht hevige agitatie ttgen de lerecbe kerkwet De exkoning van apel gaat zich vestigen xn Oostenrijk De belg sche kamer heeft betloteo dat de Itdcu vaa kerkeljse corporatien en procfUoosterlingen niet zullen vrij cateld worden van de nuhlaire dieubl De kosten van een enkelvoudig telegram van 20 woorden zullen weldra in Beijeren verlaagd worden op dne eu twintig en een halve c dat zijn 14 kreuzer Ingezonden Op den S Juny heeft het Nederlandsehe volk reeds uitspraak gedaan de stryders voor de neutrale school hebben ge egevierd de beginselen van ontuikkeling en verbroedering getriumfeerd Den 22 al de slryd in ons district Gouda worden hervat en at zal daarvan het resultaat zgn Zullen de paityeu die immer lynregt tegenover elkander stonden elkinder nu de hand reiken zullen de anti revolutionairen het misleidend conservatisme ondersteunen zullen zg de Eoomsch clencalen bgspringen Die clericalen die ten allen tgde door de liberalen erden beschermd en na zg zich sterk Wcnen de wapens legen hen keeren zou zulk een bondgenootscbip met spoedig um lii spatien en de vriend van heden morgen reeds een doodvgand zgn Orthodoxie en Katholicisme Lau er ctu willendheid heerschen tusschen tnee zulke heterogene leerstelsels veroordeeleu zy eldander met om het zeerst voedt de een het vuur der vertering voor den ander met in den boezem Voorstanders van de christelyk historische rigting en gg Katholieke landgenooten wanneer gg het beiden met nne godsdienst opregt meent beseft het toch de geschiedenis leert het U mast elkinder kunt gij uuit bestaan gehjke regteu kunt gy elkander nood schenken I De leus regt voor alle is het domein der liberalen zg willen geen ovPiheersohende kerk geen godsdien ttwisten of partyschappen meer Wetenschap en deugd ontdaan van de windselen der stelselzuoht en daardoor juist vatbaar voor edele verdra igzaamheid ziedaar hun beginsel het groote beginsel van onzen iijd het brood des levens vooi de tegenwoordige en toekomstige mailschnppg en daarmede n Uien wij ons voeden terwyl priesters en theologanten twisten over verschillende godsdienstleerstelsels hunne strgdvragen liggen boven ons bereik wg elen niet wien wy moeten volgen laat hen uit hunne tegci strydige en vyandige meeningen de waarheid zoeken wij zullen intusschen aan de sterren des hemels en aan de bloemen vaa het veld wijsheid vragen en wanneer ii eindelijk moe gestreden de waarheid die een is denken gevonden te hebben dan ja dan vergaderen zy ons aan hunne voeten met om uit hunnen mond banbliksem te hooreu maar noorden ï m mr oenmg et xrrede Liberalen de roeping d e gj te vervullen hebt js schoon een telken meer op den voorgrond tredende hiërarchie eu eentennj ieke ir slo ri p stel ip 1 r lp baarat kleinood da weterschnp aie gg lief hebt en m bet licht waarvan gy ook uwe kinderen nilt doen baden Op dus andermaal len slryde met moed en open vizier voor de neutiale nationale volksschool ci daarmede voor de bakermat van ware beschaving vooruitgang en deugd En mogten d in ook onze pogingen met gelukken moetenwy weder voor andere kpsdiatriclen de oogen beschaamd nederelaan ons treffe ten minste het zelfvernijt niet dat wij ietshebben verzuimd om onze zaak te doen zegevieren een dapperewederstand vernietigt de schande der nederlaag Gouda 16 Jung 1869 liEN KIEZEK t erkiezingsbrieven Vijiihecr de Medadeitr j Ik gevoel behoefte om U de indruk mede te deelen die de stemming van 8 Juni j 1 op my gemaakt heeft en de gedachten die u lar aanleiding van soniiniger houding oy my zijn op4 erp ui Gou IS ray wel een einig tegengevallen Ia danht zoo Men ziet hier oieral de heilzame weikuig vin het openbaar onderwys Men behoeft zich aan geen praatjes van deze en gcre te storen De ondervvyzcrs zyn meuschen die in ader achting hoog staan aangeschreven men ziet by zyn eigen kinderen de vruchten die de welin prichte gemengde scholen pfwerpeu de scholen zyn voor led r toeginkelgk men kan zich door eigen aanschouwing overtuigen of d tt k eekpliu=en zyn van ongodistery en ie eet van tlke akelige dingen meer die de geestdryvers ter rechter en ter linkerzgde dien inrichlingen als een smet zoeken aan te rgven Maar ja nel Mynheer deKedacleur Het aantal stemmen op den Heer de Braun uitgebrigt be gsf dat er nog velen gn die kgken door den bril van dominee en pastoor en die niet tcillen zien wat zoo duidelgk lederen onbevoordeelden beschouwer in betoog valt oiue scholen n x goud en boven alle andere inrichtingen geschikt om onzen kiemen te leeren dat y kinderen zyn van denzclfden Vader zonen uit hetzelfde huis die lu onze jeugd op de schoolbanken beie dan j elders kunnen leeren verd aigzaam te zyn en liefdery ook waar verschd bestaat omlrert onze denkbeelden aangaande het Opperwezen en diens vereering Voor menigen kiezei zou het zgn nut hebben indien het stembriefje de regels van de Genestet als motto droeg Pas jy maar op voor de oude kous Vm een of andren kiemen Paus Merkwaardig is het Mynheer de Eedacleur dat de Keerde Brauvv in 1 69 voorloopig voor vallen is behoed door de Katholieken 41s ttn mm steunden zy voor dei cand daalder Conseivaiieveu Zju myne inlichtingen juist dan zgn slechts enkelen hier af P7i £ gebleven De steun der Katholieken is de kurk jeueest nrop de Heer de Brauw is falgveu drgven tot aan de herstemming Welk een toestand voor den man die duor de ApriIbpKe mg in de kamer is gebracht Zestien jaren geleden Algnhcer de Itedacteur is die Heer verkozen door de Conservatieven die zich toen gairne noemden de groote Proteslantsche party Toen gold het mannen uit de Samer te verdryven als an der Linden en Metman omdat zy rechi en billykheid hadden voorgestaan ook voor de Katholieken omdat zy met hadden gewild dat een groot deel onzer landgenooten verstoken zou bhjven van hun onbetwistbaar recht om hun kerkbestuur m te nchten zooals zy verkozen Dat is toen in de verbysterjng van t oogenblik gelukt de Brauw is gezonden om de Proteslantsche belangen te verdedigen En nu Ik zwijg van de bonding de Katholieken maar at te zeggen van de Conservatieve groote P oteatantsche party die gemeene z ak met Bome maakt Ziet zij piet in dat ze zich zelf vernietigt door haar eigen werk de openbare school af te laten breken Het zou een eerste stap lyn op den weg die leidt naar clericale opperheersoh pp j oort zg de juichtonen met in de katholieke bladen bg de jeopende stembus te Breda en te Boxmeer Lnyben en Ha Tnans de conservatieve candidaten zi n verkozen Het manlement der bisschoppen zegeviert Het geldt uu met recht te rerschalFen aan een onderdrukte minderheid nis m 1852 gy leunt na hecrscbzuchtige gee tdrgvers die hun armen uittrekken naar het gezag het geldt nu met handhaving van iders vryheid om God te dienen naar de inspraak van zyn eweten gij speelt nu de school m tanden sn eene richng die uit haar aard onverzidelyk is en steeds om zich njpt totdat alle vrijheid is uitgedoofd en alles buigt ondei eo looden scepter v a priesterdwang en bygeloof totdat de uistemw weer het land bedekt als de watereu den bodem r zee Waarom Mynheer de Redacteur waarom sin ten de ccnaer