Goudsche Courant, vrijdag 30 juli 1869

O im m r Vrijdag 30 Jnli 1869 N 769 GOUDSCHE COURANT Niftuws en Adverlcnlieblad voor Gouda cd Omstreken De inzonding van advertontien kan geschieden tot één uur des namiddags op den dag der uitgave rl oo iing IHERWERF ihuis c a RNSDAG 25 AUiilJags 10 ure in de aldaar ontijiiy Idnartoo last hebbende i emeld in het open bruik doen veilen jaren en thtms nog SCHEEPSTIMMER UNGEN SCHUUR lies aan do Rivier de ijnde gedeelte en wel pil 30 Ellen van het n 3C35 benevens l ii ortimmerd WOON VR TUIN en ERVE i cpstiramerwerf ka 3112 en 3113 tor Ellen Irniber 1869 en infor In Notaris MONTIJN fï of kleiner kapitalen ren billjjke rente ver erkooping IDINXVEËN ÜUÜSTUS 1860 des ji het raadhuis aan 1 ruim O EST VLAS il den Achterofschcn te verkrijgen bj den R en ten kantore van Il te Waddin rveen ken Ier JOHANN IIOFF Il IN 18 Mei isn ÏACT GEZOND i i i rio niet p uocg n iti BORSTZIEKTE ikto ijciiiveii lictnrlk lihnulcn F ZlMMKIi Hc J ibrikntrn MALZ CHOCO ii iluor iiunnc liuilrii do ii ktc rnii mijn TRACT liet eciiigo nij het leven iicrfl bc I S in ir Kiilinon ü McilSfi J Uwn JBO NS hclibcii mij kiMclit van renc i iro XTfUCT met inbc Jeu 50 t B Inssi licn ri Or 2S Rabal i rilcii tegen ilcn borr I M NS fin bl uuv p ii mmnrki bij de bill tl m Ie di dlii bij 1 1 H iMidiii bij Ili NHI Do uitgave dezer Courtint geschiedt ZONDAG WOENSDAG en VRIJDAG In de Stad geschiedt de uitgave in den avond van DINSDAG DONDERDAG en ZATERDAG De prvjs per drie maanden is 1 75 franco per post ƒ 2 KENNISGEVING De BUROEMEKSÏEB van Gouda brengt bijdeie er kennis v in ilo belnnghebbeuden dat door den Heer Commissaris des Konings in de rroïlncie ZuidlloUand op den 13 July 1869 is executoir ir rklaanh Hel Kohier van liet patentregt over het dienstjaar 1869 70 KO 3 Dat voormeld Kohier ter invordering is gesteld in liaiulcn van den lleur Ontvanger dat ieder daarop voorkomeiide vcrjjligl is zijnen uausldg op den by de Wet bepnnlileii voet to voldoen en dat lieden ifgaat de terinij 1 van Drie Maanden binnen elke de reclames behooren te worden ingediend Gouda den 28 Jnlfl 1869 De Durgcmcester voornoemd DE GRAVE W 1 B NÏL De wet op het lager onderwijs is sleehts twaalf jnreu oud zij werd goedgekeurd door de overgrooto meerderheid der volksvertegenwoordigers en was welgevallig aan het volk slechts weinigen van de uiterste partijpii waren ontevreden Het beginsel der wet bestond meer dan vijftig jaren maar de toepassing was altijd eenigzins bekrompen en gebrekkig geweest De invoering van de gemengde volksaohool was in den beginne vrij algemeen tot stand gebracht het kerkgezag hield op de menschelijke leerstellingen ten aanzien van het eeuwige werden den geestelijken wien zjj behoorden toegewezen men bepaalde zich bij do boven begripsverschil verheven waarheden en lessen de kinderen van katholieken en dissenters genoten hetzelfde onderwijs met do overigen on dat onderwijs werd algemeen hoog gewaardeerd on zelfs door born nide vreemdelingen toegejuicht als een navolgeuswaardig voorbeeld 0 het platte land waren die scholen gesubsidieerd en werden openbare genoemd in de steden werden zij ia den regel voor rekening van den onderw jzer gevoerd het waroti do bjjzondere scholen van do tweede klasse Zjj volgdon den regel van de ipi iili ire scliool en de oprichting was te on rij IVbijzondere scholen van de Ie klasse lii linurdcnu ui bijzondere instellingen Bjj de nieuwe wet bleef het liegiiiscl der neutrale school gehandhaafd de tiic iiis iii 4 iid kriulitig uilj fcbiciil Oi vci liil Koliralc Hiilwi lir werd M rviiiip ii ilimr ci ii hi liri r oor rekening der gemeeuti en iii de steden werden openbare scholen naar de behoefte der bevolking opgericht De schoolindustrie hield op do onderwijzers werden staatsambtenaren niet gedoemd tot het negotieeren met karige en bekrompen ouders en ontheven van vernoderende concurrentie Vrjj in hun werkkring zouden zij zich zonder nijpende brood zorgen krachtig toeleggen op hoogere ontwikkeling Het onderwijs werd den ouders aiuigebodeii tegen geringe lasten Alles werd ten beste geregeld en zichtbare vcrbett ring bekroonde het werk De gemeenten verden bezwaard met grootere uitgaven lichter te dragea door dou zegen dien zij aanbrachten en welgevalliger dan de grootere lasten die wij als alle volken dragen voor nutteldbs en verderfelijk geweld Nu het ernst werd met de verlichting en ontwikkeling des volks nu het licht der kennis den nacht der duisternis kwam verlichten werden ol de nachtuilen opgeschrikt vooroordeel ver I eenigde zich met bijgeloof bekrompen eenzijdig I heid met hatelijk wantrouwen Hetmenschengezag werd in gevaar gebracht door de wetenschap hot volk zuu losgemaakt worden van do j gehoorzaamheid aan versleten instelhngen zelf leeren denken en oordeelon Waar dan heen i met het onfeilbaar gezag der onfeilbare kerk i wat moet er worden van het halve gezag der versteende prot stant che kerk Geheel het olk zal cene wereldbeschouwing huldigen gereinigd door de wetenschap onbezoedeld door den waan der menschelijke kerkbegrippen Van daar dat onzalig gejammer der duisterlingen van daar verontrusting en ophitsing der gemoederen door voortdurende leugens en lasteringen van daar openbaar verzet en eindeloozc tegenwerking en stille ondermijning Do onkundige menigte wordt ver utrust de heerschzuchtigen willen hun do I naderen door geluiichcldc bclaugst llins en het eigenaardig nodrilaiidseh phlegroii iet toe t itdatde kleine wolk is aangegro id tot een verwoestend onweder e vriiiw is wat moeten wij doen om ons kleiiioiMl te bewaren Als wij onzen plicht doen dan is er niets buitengewoons iioodig Uet Milksiinderwijs iü gevestigd op goede grondslagen De wet staat daar in volle Kracht Zij rii t o i dl grondwet van don stnat Dat de i et in iiUi ii Il oio ooliiii dliaald worde dat in j III lilt lirl iiig dei j iliioio iiiimKohn iiiij Wij luioiion mot dat iV vvol onvorliolorhjL is maar ADVERTENTIEN cordon geplaatst van 1 5 regels a 50 Centen iedere regel meer 10 Centen GROOTE LETTERS worden berekend naar plaatsruimte Afzonderlijke Nommers VUP CENTEN dat de tijd dor herziening nog niet is aangebroken ophetoogenblik dat de hartstochten in beweging zijn gebracht dat schijnbare gemoedsbezwareu worden opgeworpen Het zjjn ijdele gemoedsbezwareu want het al of niet aannemen der weldaad is volkomen vrjj die geen gebruik wil maken van het staatsonderwijs kan voor luttele bijdrage zelf daarin voorzien die wandelen wil in een afgesloten tuinperk niisgunne aan een ander niet gebruik te maken van de openbare waudel laats De gemeente mag niet beperkt worden inbaar regt om naar wettig voorschrift te voorzien in de behoefte aan voldoend onderwijs Eene min juiste uitdrukk ng in de wet door beschroomde bekrompenheid vastgehouden heeft geen wezenbjken invloed op het onderwijs De opleiding tot christelijke en maatschappelijke deugden is eene verouderde bewoording die toen en nu beteokent verstandelijke en zedelijke ontwikkeling En bovendien zal het woord der wet den onderwijzer veranderen die oven als wij allen het gewrocht is van zijnen tijd Het is waar do wetenschappelijk ontwikkelde onderwar zal anders denkon dan de duisterlingen verlangen maar üou een ander voorschrift iets uitwerken dan dat wij hemtcS een huichelaar maakten Mis schien zou het strikte recht cischen dat de bijzondere onderwijzer vrij werd gesteld van het examen Uet recht om dom te zijn Maar wie kau dat inroepen Kan dit de gr noegzarae aanleiding zijn om eene overigens voortreftelijko wot ontijdig te herzien De meer doomchtigen willen herziening der grondwet Dit is de rechte weg om tot het verlangde doel te naderen De weg staat open men beproeve wat men vermag maar men gevoelt dat het volk niet zoo verdwaasd is en mocht het ooit zoover komen en de dweepzieke belagers der school den eisch tot grondwets herzioiiing dooidrjjven dan moeten wjj berusten in het onvermijdelijke en betooncn dat de waarheid ook dan nog weet te zegevieren als alles zamenspant om haar oudoof baar licht te verduisloron AI chkh Overziclii iiii iiA 2 1 liili IJlt Spaiijo venioomt men weinig van den iphland dio Uu li liior ca ilaar werkelijk is uit t lliiuh Mli