Goudsche Courant, vrijdag 3 september 1869

iitl M il m i a g iii ili W 1869 Vrijdag 3 Se itembei N 784 GOÜDSCHE COURANT Nieuws en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken De uitgave dezer Courant geschiet t ZONDAG WOENSDAG en VRIJDAG In de Stad geschiedt de uitgave in den avond van DINSDAG DONDERDAG en ZATERDAG De prgs per drie maanden is 1 75 franco per post 2 ADVERTENTIEN worden geplatftst van 1 5 regels a 50 Centen iedere regel meer 10 Centen GR 00 TE LETTERS worden berekend naar plaatsruimte Afzonderlflke Nommers VIJF CENTEN De insending van advertentien kan geschieden tot één uur des namiddags op den dag der uitgave Kennisgeving BURGEMEESTER en WETHOUDERS van Goada brengea ter kennis van d iDgezetenen dat de Begrootini van de Inkomsten en Uitgaven der Gemeente over bet dienstjaar 1870 voor den t jd van Teertien dagen op de Secretarie ter lezing van een ieder is nedergelegd wnartoe gelegenheid wordt gegeven op alle werkdagen van dei morgens ten tien tot dei namiddags ten één ure terwgl bovendien tegen betaling van kosten afscbrift dier Begrooting kan worden verkregen GoüDi 31 Aucfuttus 1G69 Burgemeester en Wethouders vojmoemd De Secretaris De Burgemeester DROOGIEEVER FORTUIJN va UERGEN ZBNDOORN Schoolverbond De hh P en D Harting hebben een verdienstel k werk gedaan door het op nieuw ter sprake brengen van een algemeen en dringend belang de bevordering van het schoolgaan Zullen wg toch vruchten plukken van al de flvervolle pogingen voor het verbeterd onderwijs dan mag het niet ontbreken aan leerlingen die nfbruik maken van dat onderwas Enwaarl k Ie vermeerdering der leerlingen heeft geen geIflken tred gehouden met de verbetering van het onderwijs een schromel k aantal kinderen blflft verstoken van alle geregeld onderricht en een ander dee der jeugd bezoekt zoo kort en zoo ongeregeld de school dat de uitkomsten daarvan hoogst bedroevend zyn Dit mag niet alzoo voortgaan Alle standen moeten detlen in de volksbeschaving of de geheele maatschappij wordt in z ne grr ndve3ten bedreigd door de rnwe dierlijkheid eener menigte die door gemis van ontwikkehng zijne wezenlijke belangen geheel miskent Er geschiedt veel voor het onderwijs de alHemeene belangstelling ontbreekt niet maar itgenover het schoolverzuim staan wij machteloos Hier stuit men op eigenaardige bezwaren ontstaan uit den toestand van de lagere standen en de ruimste openstelling van geheel kostelooze schoolinrichtingenis niet instaat dezen kanker weg te ie nen Het is dan wel geen wouder te denken ann schoolpligtiglwid of gedwongen sclio HgiiaTi Uo voorstellers v in het schoolverbond geiuigi uvan de gunstige werking der sclioolpligtigbeid bjj onze naburen maar zjj twflfelen aan de mogel kheid der invoering W betwisten geenzins de gunstige resultaten van den schooldwang in Pruisen ofschoon die uitkomsten niet overal dezelfde zgn en wij vragen kan men hierover wel eenigzins juist oordeelen zonder een naauwgezeten omvattend onderzoek eu hoe staat het dan met de ergelijking tusschen de meerbevoorregte standen die de school niet vereuimen Maar vii liebben cene andere bedenking het komt ons namelijk wenscheljjk voor dat de schooldwang bfl de besprelring over en de vestiging van het schoolverbond buiten discussie gelaten vorde Wie zullen te Utreeht ssamemkomen schoolmannen schoolvrienden philanthropen Wat kunnen zjj Zij knnnen middelen en wegen bespreken om het a gemeen schoolgaan aan te moedigen en te bevorderen door al wat zij vermogen flverige zamenwerking tot stand brengen door eigenwillige pogingen Als wy nu te Utrecht beraadslaagden en de meerderheid zag geen ander middel dan schooldwang dan hadden wij afgedaan en wg konden hoogstens nog eene petitie teekenen en doer teekenen aan het hoog bestuur om dit eenig overblijvend middel wettelijk in te voeren En wat hadden wij dan gedaan dan hadden wjj den last dien wij schenen vrijwillig op ons te willen nemen van onze schouders afgeschoven De vraag de wezenlijke vraag is hoe kunnen de ouders uit den minderen stand gebracht worden tot de volle overtuiging van hunne dure verplichting om al hunne kinderen te doen deelen in het aangeboden onderwijs en hoe knnnen wij de hoogere standen bewegen tot het esef dat de algemeenste beschaving van het hoogste belang is voor de geheele maatschappij De mannen die te Utrecht zullen zamenkomen kennen eeu beter en liooger beginsel dan dwang Z kunnen geene blinde onderwerping en lijdelijke gehoorzaamheid w llon zij zcokrn ceiie zedelijke en godsdie istif e overtuiging te bevorderen Dwang is e ni korte weg do h het willekeurig gebod ontddelt den geest vrijheid verhoogt den mensch Het zou eeno opr voor Nederland geen schande zijn als sjioedig bleek dat lu t dvAangjuli onverdrageliik was en geen mkefe goede vruiUt dm S liet liddlganu is j i og bcliiu iu I s voll cr v ilk Kr school tot kruipende Pruisen verlagen dat zou zijn propter vitatn vitai perdere eausas het grooter goed verliezen om het mindere te winnen Als het te doen is om dwang te bevorderen dan moeten politieke en politiemannen zamenkomen en de middelen beramen om den dwang te handhaven door boete en kerkerstraf dan staan de vrienden van volksontwikkeling ver af en betreuren de nog altijd heerschende barbaarscliheid Wjj weten wel dat wjjmeer en tot erger gedwongen worden dat ons geweten geweld wordt aangedaan door dwingende wetten en wij 1 unnen ons daaraan lijdzaam onderwerpen maar wjj will i niet zatnejdiomMi om het geweld te steunen en den dwang te vermeerderen al zou het heeten voor de hoogste belangen W willen medewerken tot het goede maar slechts door reine middelen van vrije overtuiging en zedelijke ontwikkeling en omdat wij geiooven in de kracht der waarheid willen wij niet vertragen in zachtmoedige pogingen ter verlichting en heiliging onzer medemenschen Algemeen OverzicM Gouda 2 Scptemb r De keizerin van Frankrijk heeft hare reis haastig volbracht en is te Parijs teruggekeerd om met den keizer naar Chalons te gaiiu liet zal den keizer moeilijk vallen maar net is een staatsbelang de keizer moet gezond zijn dat is volstrekt noodig voor Frankrijk zoowel als voor de rust van Europa Het is bjj de tegenstrijdige geruchten en de officieele leugens onmogelijk te zeggen wat er van die ziekte en dat herstel des keizers waar of onwaar is Maar dit weet ieder dat in deze oogonblikken voor het behoud der dynastie het leven des keizers v an de hoogste wat Je is liet zijn dagen van overgang waarin alles oni eker is na een ijzeren juk van 17 jaren was men aan het einde der illekeur en moest men een anderen wsg inslaan en om nu wel te slagen belideCi uien boven alles rust De gelieiinziiinii lieid der regeoring heeft de gemoederen zee