Goudsche Courant, zondag 14 november 1869

3 iiim Ikens vernomen usver betpeurde 31de in de ïeaeraal Ndv 1869 aienst 1870 i im het laatste en de gebeele OTiderafd koffie 1 MlBAKDOLlE en Irfjesteld tot ver J 10 Het dient Ir vooriiian even Ie bcliileii in LciiT lichtte het Kuking heeft om Javaan billijk lloond te hebben lente in natura beloven nog 7io Ifi dus meer lasten ltu u Daar staat heeft ontvan v lU kotfie Vroeps diri ƒ 7 50 per 1 lusting terwijl ven De heeren liMjdPü het amenlile Preaii er meer ir uitermate goeden daar dat er junctie Ue heer I uteii waarom voor zijn maar I ll de ander dat I vi rneilering voer ing wordt aaaït en ten leste t lil IC is gevaarlijk CS niet coraraisaldurver V D van plan te jyn laiileiding tot den voorbij zag zooicder van de poreefst is Ue heer fraai overzicht i er regentschappen leiil voor Indie heeft niet toepasselijk iisen bleven ongeItelsel moet daar alV en levering van onafhankelijk zijn Jireij van den staat etTen van belasting Ue baxarbelnsting Eriug van de schoouht lot dezelfde slotfi maar nu hij ooJl cl wel slnatl undig e veranderen en het laten liiJNnEN verklaren luime gronden waren 0LT8TEIN en NlEll Jrbpreekt die gronden an t niet samen met luualiteil der koffie is 11 goede ligging der lil uur Opium wordt voornaamste redenen kat het verband niet tussehen het plantimders zou toch dat lil veranderd zijn van en het laatst op ponden Eindelijk it het loon minstens Jfiije cultuur r gesteld op hcrvor t in nohtnemingvan Honden zeilen en geiiindere bstaling niet maar eene bevolking rdcn Of meerdere opfhii hooger loon betwyi ilseu vrijn cultuur hufiie geweest maat Ircidnclie bij de bevolVdcre en betere produoi leiding en controle r knevelarij bedoelen ti lust bg de bevolking r toe te leggen Nota dan een kunstmatige til tot t werk ou dat niet beter zijn Wanneer de regecriug het l reangerstelsel geheel wil herzien dan is spr geuegen ook deze iiuDestie in aanmerking te nemen De heer Sloet van de Beele heeft eerbied voor oude zeden en gewoonten dus ook voor den adat maar niet voor een nagcmaakten een verzonnen adat die ongestraft gelegenheid tot afpersing geeft omdat die tjeheele adat ecu bijna ondoordringbare duisternis voor de iimblenaren is Men make uit wat werkelijk adat iü 11 eerbiedige dat meer niet Nadat nog eenige andere sprekers hun tegenstemmen hadden verklaard zonder nieuwe argumenten aan te voeren was de minister aan beu woord Hy ver ckerde dal de regecriug het amendement zou ovunieraen als zij overtuigd erd dit te kunnen doen maar die overtuiging liccft zij nog niet Ho Preanger kcffiecultuur staat met de koltiecultuur in t algemeen en met hst Preanger stelsel in t bijzonder in verband De minister bestrijdt hel uineudemcnt omdat de regecriug nog niet alle gegevens heeft om tot een besluit te komen Waarom zoo vraagt hij verder heeft een vroegere regecriug overal het loon gebracht op ƒ 13 en hetallccn in de Preanger op ƒ i SO gelaten Waarom heeft geene regeering deze zaak aangeroerd Omdat men t verband tussehen deze bepaling en hst stelsel inzag Hij verdedigt het bestaande niet maar de gronil voor hervorming is nog niet gelegd daarom is hij tegen hel amendement De heer Miuanuolle is teleurgesteld omdat de minisicr het amendement niet overnam doch het verheugt hem dat de minister althans de billijkheid er van inziet Het gevaar van verandering te brengen in het Prcangeraielsel bcsi uit volgens apr niet want er is geen zoodanig stelsel Slechts enkele overblijfselen uit den tijd der O 1 Compagnie In 1833 bij de invoering der kufliecultuur was t beginsel dat er landrente zuu geheven en planlloon in verband met den markiprijs ou betaald worden In 185S werd bepaald dal in de Preanger slechts de helft zou worden betaald v in hetgeen elders gegeven werd omdat zoo beweerde men die bevolking geen belasting betaalde Hetgeen nu echter blijkt niet waar te zijn want zij betaalt belasting aan de hoofden die oithezol lif d ijn De heer Fransen van ue Putte is vooral voor l amendement na de rcile van den minister had deze zich neutraal gehouden dan zou spr op uitrekking hebben aangedrongen maar nu de minister er hevig tegen te velde trekt nu kan dat niet Als de minister toch het gebeele stelsel wil hervormen waarom verzet hij zich dan legen dit crediet dat men hem geven wil Blijkbaar werd spr warm toen hij zijne rede hield hij ging nog eens na al het onrecht het schreeuwende onrecht dat er in de Preanger gepleegd werd en van daar dat hij o a ioh tot den heer van Lijnden die t amendement had bestreden wendde met de vraag of nu ook die Preanger meer onderwijs geniet en dus ook tot meerdere ontwikkeling werd gebracht zoodat de inboorlingen beter hunne belangen zouden kunnen beoordeelen of die inboorlingen dan ook overeenstemming zouden vinden tussehen de hoogere politiek en de gedragslijn van den man der uitwendige zending en van t bgbelgcnootschap Een scherpe maar niet onverdiende uitval voorzeker wordt christen wordt christen gij blinde heidenen en ontvangt half loon De heer Insinqeu ziel geen onrecht ander zou hij voor t amendement zijn Maar een blinde kan immers niet oordeelen over de kleuren De heer van der Hucuï vindt dat het koffiepraatje al lang genoeg heeft geduurd Hij wil nog slechts opmerken dat er in het amendement geen pressie ligt het eenige doel is den minister een crediet te verleenen ten einde hem gelegenheid te geven het loon billijker te regelen De heer van Lunden wil h t erstaud niet door de inspraken van zijn hart laten benevelen Er is nog niet bewcjen dal de regeling van t loon onrecht was Voor de vergelijking waarvan de heer ÏKANSEN van DE PuTTE sprak is hij niet bung De beer Uiekstrasz wil niet meer over t amendement preken maar over de koBiecultuur Hij wil verbetering der qualiteil door betere controle liefst van inlandsche kinderen want de controleurs achten zich toch te knap De minister beantwoord hem niet eens op alle vragen Waarom stopte de voorzitter sprekers mond niet Hy was toch immers geheel buiten de orde Ook de heer Luijben kan zich niet met t amendement vereenigen Het loon moet afhangen van de hoeveelheid arbeids aan eiken picol besteed Zou het verveeling geweest die èn de kamer èn de minister langzamerhand eenigszins korrelig maakte De laatste gaf een paar stevige antwoorden o a de heer Nierbïrasï kreeg deze liefelijkheid gij klaagt er over dat ik u niet op alles antwoord maar ik vraag in allen ernst aan de kamer of iemand die zooveel spreekt op alles antwoord vergen kan Ju st omdat die spreker zich beweegt in t lang verleden kan een minister van den legenwoordigcn tijd hem niet op alles antwoorden Gy beschuldigt controleurs noem de namen Algemeeue bcsehnidigingen treffen niemand en daarom zit r geen courage in ze te uiten Ook de voorstellers van t aniciulcuicut werden door hem een weinig ruw aangovallm Men noemde het een vriendelijk amendement maar men sprak van onrecht mei wil geen pressie uitoefenen doch een crediet voor den minister openen maar dat kan hij toch wel aan hem overlaten Zeker ligt er iets kluchtlgs in een ongevraagd crediet De sprekers die verder nog aan t woord komen beginnen met te vertellen dat de tijd kort is dat bet societcilsuur geslagen is doch enkelen nemen die weinige oogcnblikken nog te baat om elkaar een beetje geanimeerd te repliceeren doch over de zaak zelve wordt eindelijk gezwegen Eindelijk koint de stemming en t amendement om in de Preanger evenveel loon als in de andere residentien Ie betalen wordt verworpen met 51 tegen li zegge negentien stemmen Den 11 den was aan de orde de 5 afil onderwijs ceredienst nijverheid Een discussie door den heer VAN KuiJK uitgelokt uver eene reeds vroeger behandelde qaestic t w over t plan van den minister met die personen welke hun examen als O I ambtenaar hadden afgelegd doch nog nici ter beschikking van den gouverneur generaal gesteld worden miste alle belangrijkheid en leidde ook niet tol een resultaat Doch daarop werd deze zitting zeer belangrijk en t resultaat der beiaad l iging juichen wij van gansch r harte toe De post onderwijs voor de inlandsche bevolking was uitgetrokken voor ƒ 29a 9ü3 de heeren Viitui iJ VEiinKuoiiE en MoENS stelden voor er ƒ 30 000 bij te doen voor subsidie aan personen of inriehlingen ten behoeve van t inlaiidsch onderwijs De heer ViiiuLY Verbhuggk die het amendement toelicht verheugt zich in de opgewektheid welke de onderwijs quacslie hier Ie lande veroorzaakt en het zou hem nog meer verlicugeu als die opgewektheid ook Indie ten goede kwam In Indie bestaat nog luttel gelegenheid tot schoolgaan ïe Soemedaiig gaan b v op een bevolking van 200 000 inwoners 53 en te Patti met 235 000 inwoners slecht 81 kinderen school Men geeft 7 ton voor onderwijs aan 35 000 Europeanen in Indie en 3 ton voor M millioeu Javanen 18 milliueu voor oorlog en 3 ton voor onderwijs I De grootste behoefte bestaat aan inlandsche onderwijzers Het is reeds maanden voor besloten dit te verbeteren maar hel Indisch bestuur doel niets dan onderzoeken ïoeh zou het geld voor onderwijs er goed zijn besleed Spr heeft allerlei bewijzen van de vruchten van t onderwijs bij zich hij geeft gaarne knarten en brieven ter inzage aan de leden men zal zich die moeite niet beklagen Hij acht dit volduendQ om de roeeuing te wettigen dat als er maar wat meer gedaan werd de ontwikkeling der Javanen zeer zou toenemea Spr zou nu tot de ouderdeelen overgaan doch de voorzitter kon hem daartoe nog niet in de gelegenheid stellen Kerst later kon daartoe worden overgegaan De discussie was gelukkig niet lang Veel droeg daar zeker toe bij de verklaring van den minister dat hij geen bezwaar had in t amendeinenl wanneer het strekking had die de heer Vïruly er aan gegeven had nl belangstelling in l iderwijs en vettrouwen in de belangstelling daarv r van den minister De bestrijders Bichon Niers as z Hasselman hadden tot uitgangspunt de stelling genomen dat de minister de verhooging zelf wel had kunnen voordragen wanneer hij er zoo sterk voor was Overigens was men vol van liefde christelijke liefde voor den Javaan Uit de woorden van den minister poogde men nog eene andere richting aan de zaak Ie geven en hel te doen voorkomen alsof het een quBBSlie van vertrouwen tegenover den minister was maar geen iniddelijcs hielpen en t amendement werd met 38 legen 36 stemmen aangenoraen Het eenige wat men gewonnen had toen de quieslie van t vertrouwen op t lapijt knam was een soort en volstrekt geen goed soort van excuus over het tegenstemmen De voorstellers kunnen zieh behalve over t succes nog hier over verheugen dal tegen hun voorstel geen argumenten zijn aangevoerd roodat men veilig mag aannemen dal dezen niet bestonden De verdere arlt worden zonder discussie aangenomen Bij de 6 afd burgerlijke openbare werken steekt de heer Nierstrasz een speech af die werkelijk we gemist kon worden maar dat is met zooveel hel geval Genoeg spr was t met deu minister eens dal de toestand van iiruggen en wegen s eoht is maar we zijn er zeker van de minister zal t niet met spr eens zijn ah hij dien slechten toestand vijl aan afschaffing of vcrmiudering van da heercdienstcn Toen de speech uit was had men meer dan gcuoeg en scheidde tot den volgenden dag Laatste Bericht en Konstantinopel lO Nov Aen de beurs l ep heden het gerucht dat het antwoord van den Khedive liDcwel in eerbiedige termen vervat niet bcvrodif end luidt Konstantinopel llNov De fondsen rijzen ten gevolge v m liet gerucht dat de ministerraad een gunstige bchikkiiig getrotVen liccft ten opzichte vaii de Ollomannl M lie algenieenc crediet bank Florence 12 Nov lle koning is in zoover lici bti lil ilat hij de up afduening wachtende stukken van ijiic haiiilteekeiiing heeft kunnen voorzien Florence 12 Nov üibtercn avond is prinsts Margaretha Ie Napels bevallen van een zoon Moeili r en kiiid zijn welvarend Londen 12 Nov De koningin heeft bevci gegeven dat het lijk van Peabody aan boord van bet oorlogschip i coH6to inaar Amciika overgebracht worde Londen 12 Nov De JWs zegt dat de lliilw uiseho domeiiilceiiing meer dan voileekcnd is Het Comjitoir d escoiitpte Je I arii hcrft zich belast met de uiiKÜle der iiieuno 1 pC is ïurkschc leening St Petersburg 12 ov De keizer ontving den nieuw lieiioenuleu Fransclini pp zaiil gcnenial Flcury De Kussisclien gezant in Künst intiiiopel vertrok den 10 dezer naar Suez om dcplechligheid der opeiiinS van hel kanaal van Suezbij te wonen Parijs 12 Nov De dagbladen dcclen mede dal gisteren te Marseille eene talrijk bezochte meeting werd gehouden waarin werd geconstateerd dat men zieh in den heer üainbetta bedrogen had Men noemde hem ziekelijk en onbekwaam De liappel zegt dat Kochefort en Louis Blanc heden worden verwacht en Barbcs morgen Berlijn 12 Nov Het huis van afgevaardigden heeft het voorstel des heeren Eberly aangenomen waarbij de bevoegdheden der jury worden uitgebreid zoodat zij uitspraak zal doen ten opzichte van politieke en drukperswet overtredingen Dresden 12 Nov in het huis van afgevaardigden is het voorstel der regeering om er op aan te dringen dat uit het strafwetboek van den NoordDuilschen boud de doodstraf en het verlies van den adel zou wegvallen met eenparige stemmen aangenomen Cattaro 12 Nov De dorpen in den omtrek van Castelnuüvo en Ubli gelegen hebben zieh onderworpen De insurgunlen hebben hunne wapi ni n overgeleverd Crivoxie zal door geweld van wapenen moeten worden bedwongin Parijs 13 Nov Henri Roohefort word heden avond te Parijs terug gewacht Men verzekert dal Ledru Kollin weigert naar Parijs te komen Volgeus een gerucht zouden de voorstanders der onbeeedigde eandidaien thans besloten hebben om Louis Blanc candiiiaat Ie siellen in plaats van Ledru Eollin NeW York 12 Nov Een oorlogssloombool met Hoepen heeft i lbiny verlaten om bezit te nemen van de Samana baai De inkomsten gedurende de drie laatste maanden hebben 110 millioeu bedragen Gemeniiidc Berichten In Noord ytaiTordshire hebben de eigcnanra ilcr ijzcrmijnen deu prij8 van liet ruwe ijzer met £ 1 per tuii en het loon der werklieden met 10 pet verhoogd t c opstand in het diatriet Bagdad veroor aakt door het invoeren van nlgemeene dieuatpliehtigheid neemt steeds toe Te Cairo kibbelt men viuchteloos over de regeling van hrt consulair stelsel in liet oosten Het onderwijs der negers in de Zuidelijke staten der unie levert ongedachte uitkomsten op In de kiesvergaderingen te Parijs wordt de kreet T evo de keizer I oprocrig geacht maar met door de politic Te llreslöu ia een gedenkteeken opgeriehl voor Sehleicrmachcr niet ver van het huis aarin hij IVCiS is geboren Manilla is door een zware aardbeving geteisterd Korae telt tegenwoordig 2211 53 inwoners De onderkoning van Egypte is door den sultan vermaand zouder verdere uitvluchten te antwoorden tip het sehrijvcu van den vizier ilooverbendcn die de openbaroi kassen pluudereu veltoonoft zieh in liulgarije Do koning van rruisen laat op zijne kosten te Cello het monument herstellen voor de gesneuvelden te I nngensiilza Do Spannsehe regecriug heeft onvoorwaardelijke vrijheid van godsdienst afgekoudigd op Cuba De voortvluchtige bcstelcr der Zuriehsche bank Scharr is op de Itnliaanache grenzen bij Cariuons aangehouden slechts 380ÜO frs iiiet zich vocri ude To Triest hebben de crkstakcudc achecpslimraerlitdcn drie poliliesoldateu vermoord Te Cork is zekeie Cnllaghan door drie l cnii ns dood goschoten Deu 22 October zijn liehlc schokken van naulüeving gevoeld iu Nieuw Engeloud Nova Scotio en Nicu lliuns ijk