Goudsche Courant, woensdag 24 november 1869

xar K e lïW i W m MH ia 1869 Woensdag 24 Nuvcinbcr N 819 GOÏÏDSCHE COURANT Nieuws en Adveiienlieblad voor Gouda en Omstreken De uitgave dezer Courant geschiedt Z0NDA 5 WOENSDAG en VRIJDAG In de Stad geschiedt de uitgave in den avond van DINSDAG DONDERDAG en ZATERDAG De prijs per drie maanden is 1 75 franco per post ƒ 2 ADVERTENTIEN worden geplaatst van 1 5 regels a 50 Centen iedere regel meer 10 Centen GROOTE LETTERS worden berekend naar plaatsruimte Afzonderlpe Nommers VIJF CENTEN De inzending van advertentien kan geschieden tot één uur des namiddags op den dag der uitgave Mmm VAM LEEMING Pandjeslmizcn Er is een tijd geweest dat de namen der inrichtingen hierboven vermeld niet mochten gemist worden op een lijst van weldadige instellingen en vooral onder de afdeeling instellingen ter voorkoming van armoede moesten deze een plaats bekoinen Doeh alloen die banken van leening en pandjeshuizen welke door de vaderlijke zorg der hooge overheid waren opgericht of die althans onder de allervaderlijkste controle van diezelfde overheid hosionden waren met den naam van philantropische inrichting vereerd Waar die zorg of controle ontbrak ontbrak meende men en veelal had men gelijk de philantropie Erger nog de menschenliefde maakte plaats voor zelfzucht de kromme vingers van den woekeraar konden tot uithangbord dienen voor de partikuliere verbodene loramerds Het was in den tiJd dat de staatszorg zich over alles wilde uitstrekken wat tot vreugde en verdriet der landskinderen kon dienen Vreeselijk bang was men bovenal voor hei uitzuigen Woekerwetten moesten zorgen dat de interest niet te hoog weru gereglementeerde broodprijzen moesten het brood niet te duur doen worden gemeentelijke loramerds moesten de waarde en de veiligheid der panden handhaven Met de dwalingen der vaderen doen de kinderen hun voordeel en zoo zijn dan ook sedert men begon te letten op de resultaten van het lajidsvaderlijk bestuur sedert men het oude alleen dan prees wanneer het goed en niet omdat het oud was woekerwetten en broodzettingen verdwenen Het prachtig stelsel om de huur van het kapitaal den prijs van het voortbrengsel aan banden te leggen bleek een e onmogelijkheid even groot als om duurzame stoornis te brengen in de wetten der natuur Zoo zjjn ook reeds de banken van leening en pandjeshulzen veroordeeld door velen en waar no hlei on daar voorstanders zijn dezer Instellin ou tot voorkoming van armoede daar schuilen zij veelal weg achter beweegredenel die tot de instandhouding niet in verband mogen staan De liedoeliii der NedrrlMin li liiiiki n aii r In hit ill piuitlji liiii II V iiiii IceuiiU den behoeftige of minvermogende gelegenheid te geven tegen pand eene som gelda teleenen ten einde hem daardoor uit de klauwen der grijpvogels te houden Ver beneden de waarde werd door dezen geld tegen hoogen interest gele nd op het huisraad of het gereedschap van den door ramp of tegenspoed getroffene en bgna altijd zag men hem die eenmaal bjj den woekeraar was geweest langzamerhand dalen dalen tot dat hij niet meer dalen kon omdat hy op den laatsten trap stond dien van den arme Daar moest een einde aan gemaakt Tal van ijverige landskinderen zag men op die wijze eerst ten prooi aan allerlei afjieraing en eindelijk ten prooi aan de armoede die gevloekte die alles ontzenuwt wat met haar in aanraking komt dat mocht niet Het graf van den woeker werd gedolven het houden van geheime pandjeshuizen verboden en ofScieele banken van leening vaak trotsche gebouwen opgericht waar de nooddruftige zijn pand kon kwijt raken zonder vrees voor al die leelijke zaken waaraan hij vroeger bloot stond De hooge overheid reglementeerde alles de waardeering de interest hot administratieloon de lossing de verkoop werden in artikelen omschreven en bedwongen nu kon zij gerust de slaapmuts over do oogen trekken en t dankbare lied der verlosten zou de wiegezang zijn waarmede zg insluimerde terwijl zig donuuelend nog glimlachte over die goedgeloovigheid der landskinderen die meenden dat om hunnentwil al dat goede was gebracht onder de wet terwijl men het eenvoudig deed tot leni Wig van de armenzorg tot voorkoming van armoede Is dat het resultaat geweest neen In weerwil der gestrenge bepalingen wijzen de jaarboeken der rechterlijke macht tal van veroordeelingen aan wegens het onwettig houüen van iaiullniizen en hoe v aakzaam ook het oog der justitie moge zijn ook haar ontsnapt veel Het ontduiken der bepalingen is niet moeilijk De jiaudgever zelf neemt vaak bij voork jur tot den stillen pandjeshouder zijn toevlucht omdat hij van dozen vaak oen hooger som dadelijk krjjgt hetgeen natuurlijk in de meeste gevallen zeer geweii irht schijnt en omdat hij bij dezen minder ri i liuiilig in t voldoen ijiier veriilielitiiigen liehoell te ijii daar de M ees voor verruild de koorden niet ui te sterk doet spannen Doch was dit de eenige misrekening geweest bij de oprichting der lommerds zjj zouden daarom alleen niet als verouderd mogen genoemd worden Veel erger is echter deze misrekening dat de Interest dezer instellingen steeds matig zoude zijn Reeds uit den aard der zaak moest de Interest noodwendig hoog zyn om dat door de geringe waarde der meeste panden de risico der geleende gelden zeer groot is Daarby komen dan nog de administratie kosten die hoe zuinig ook berekend toch altijd bij staatsinstellingen veel hooger z n dan bij particuliere inrichtingen Eindelijk ontstaat veelal uit het gemis der beleende voorwerpen een winstderving voor den leener die natuurlijk nis intrest in rekening gebracht moet worden Zoo komt men tot het resultaat dat die inrichtingen stot voorkoming van armoede vaak 16 18 of 20 percent kosten aan hen die er gebruik van maken Vele gemeentekassen ontvangen door deze philantroplsche instellingen een aardig sommetje het mes zou dus aan twee kanten snijden voorkoming van armoede en minder belasting wanneer het resultaat ook hier niet bleek in stiijd te zijn met de bedoelingen der oprichters Eenigen tijd geledon heeft onze koning op voordracht van zijn minister van koloniën de controle op de Indische pandjeshuizen opgeheven en de pacht die voor t houden daarvan werd betaald afgeschaft Nederland mocht niet langer toelaten en zijn voordeel er mede doen dat de Javaan door den Chinees ofïiciee werd uitgemergeld Zal voor den Nederlander zelf de afschaffing der gemeontolijke banken van Icculng nog ver in de toekomst liggen Aljjciiiecii Overzicht GouuA 23 November Do uitslag der vier Parijsche verkiezingen is vrij wel in overeenstemming met de verwachting Hot blijkt duidelijk dat de gezindheid des volks der regeering zeer ongunstig is Henri llochefort is ondanks zijne volslagen nietigheid en buitensporige dwaasheid gekozen ülnis Bizoiu moet oversieniiuen togen Allou De lieido andoren die iekozeu werden rémieux en Arago beliooreu tut de bekwiiiue en krachtvolle tegen taiider der willekeur Miuir in de