Goudsche Courant, vrijdag 10 december 1869

hivlioiulc met liet steUd van don ginvapondfii vrede liet voorbeeld van outwapeniug gegeven heeft Eindelijk besprak de heer van Houten de groote sociale bewoging vaxi onzen t d het kiesrecht in verband met onze kieswet Trapsgewijze verwezenlijking van het algemeen stemrecht is het ideaal des sprekers Hij waarschuwde tegen het weerhouden van den stroom dan torli ontaardt een sociale beweging gemakkelijk iu een revolutionaire De regeering moet de regeling dier zaak op zich nemen enkrachtijï ten uitvoer brengen Onze kieswet moet herzien worden de eisch wordt steeds dringender In twintig jaren zijn niet slechts do geWeken aan het licht gekomen maar de maatschnipij is bovendien veranderd Het geld kan niet alleen kiesbevoegdheid verleenen of de census moet zoo laag gesteld zijn dat niemand die men geen bekwaamheid om e3n geschikte keuze te doen kan ontzeggen buitengesloten is De qusestie is nu eenmaal aan de orde gesteld en de oplossing is noodzakelijk geworden Wordt aan de bepaling der grondwet Er wordt overal voldoend lager onderwijs gegeven goed do hand geiiouden dan kan de uitbreiding van het kiesrecht geen bexwaar opleveren Kan men nog niet spreken van een partij die zi h om den Groninger afgevaardigde schaart het kan niet missen of zijn verschijning zal heilz ra werken op de gchoole liberale partij Zg is uit het studievertrek in het leven geworpen en daarmede kan en moet zij haar voordeel doen Scheiding is niet noodig wel nauwere aaneensluiting en die zal plaats hebbeu als men tot oplossing der sociale qusestie geroepen wordt De aandacht is er nu op gevestigd en wjj kannen vertrouwen dat de heer van Houten zoo noodig een krachtig initiatief zal nemen om tot een goede oplossing te geraken Algemeen Overzicht Gouda 9 December Gisteren is het concilie plegtig geopend Het is eene uiterlgke vertooning die veel sensatie maakt Weinigen worden er gevonden die iets wezenljjks verwichtcn van deze bijeenkomst De bedoeling is in strijd met de behoeften van den tijd Kerkelijke hervorming is noodig in dien zin dat de rechten der wetenschap erkend worden en de verwarring en tegenstelling weggenomen worde die het kerkelijke en het niaatschappelijke leven van elkander scheidon Wie zal dat ooit verwachten van de hecrschzuchtige priesterschnar Maar niet alle priesters schuwen het licht er zal oppositie zijn en zoo zullen de vruchten van het concilie geene ontbrekende eenstemmigheid aanbrengen geen kerkelijk gezag versterken maar de verdeeldheid vermeerderen het zinkend gezag geheel ondermijnen en de vrijmaking der volken van de duisteniis bevorderen Een concilie als het tegenwosrdige is een hors d oouvre in onzen tijd en als Spanje en Italië bij voorbaat protesteeren tegen de bosUüton der kerkvergadering kan men vooraf genoog aain berekenen hoe gering de invloed elders m zijn De iiiinistorioi lo crisis in Italië duurt nog altijd voovl iiildini Icon goon ministers van iiirlou011 iiiiiiiiii sfliattcn zoo willig op dio legers on vloten zijn zoo boven alles nuttig on noodzakelijk Nu komen weder andere namen op hot tapijt eerst Oibriario on nog later Sella Het moet toch anders zijn dan men algemeen meent hot ministerschap verliest al zijne begeerlijkheid en zelfs het koningschap deelt in de onverschilligheid Spanje kan geen koning vinden wat is men ver van die vroegere slaafsche vergoding Do wereld gaat groote veranderingen te genioot In de Spaansche cortes is een schandaal gemoveerd dat eene ergernis is voor alle welineenendt conservatieven Men heeft de dieverijen opgerakeld van Maria Christina en Isubella dat is onwellevend en vooral tegenover dames Ieder weet immers wel dat die dingen volkomen in den regel zijn en waarom dan aan die lastige republiekeinen de wapens in de handen gegeven om het koningschap te bestrijden De koning van Beieren zal beproeven te regeeren met eene minderheid Hoheulohe moet aanblijven met cukelo nieuwe ministers en beproeven de meerderheid te breken Iu Oostenrijk komt de rijksraad samen het ministerie is verdeeld de verschillende volksstammen staan onverzoenlijk tegenover elkander De eenige uitkomst schijnt te liggen in eene federatieve monarchie In ruinkrijk is de kamer steeds bezig met de discussie over de toelating der verkozenen men is daarin zeer toegevend en ziet menige onregelmatigheid door de vingers Ollivier scharrelt nog altijd om zijn ministerschap voor te bereiden hij is te rekkelijk en buigzaam voor deze dagen van beroering Raspail heeft een ontwerp ingediend inede onderteekend door Rochefort dat radicale eischen stelt Weldra zal de strijd beginnen wier uitkomst van het grootste b lang is voor de geheele beschaafde wereld BUrrENLAND ENGELAND De hertogin van Aumale is Maandag te Twickenham overleden Dit sterfgeval deed zich spoediger voor dan zich uit den aard der ziekte liet verwachten Het congres is Maandag te Washington met eene zeer uitvoerige boodschap van den president Grant geopend Hij dringt daarin aan op rapsgewijicii terugkeer tot de betaling in specie en op de vermindering der belastingen hij hecht zijne goedkeuring aan de politiek van Boiitwell en wenacht dat alle door het gouvernement gekochte bonds worden geschreven in het credit van het araortisaliefonds Hij verklaart sympathie te gevoelen voor de Cnbaiien maar zegt tevens d it ij nog geen recht hebben om als oorlogvoerenile nalie te worden erkend Hij acht het verkieselijk dat de i uaeslie betreflende de Alabama hangende blijve liever dan dat een ongelijk drukkend verdrag orde geratificeerd en geeft voorts zijne hoop te kennen op eene spoedige en bevredigende beslechting dezer quicstie De betrekkingen met de buitrnlnndsche mogendheden ijii over liet algemeen voldoende De boodschap keurt de hernieuwing af van het reciprooileiis verdrag met Canada F R A N K R IJ K Bij de herstemming die Zondag en Ma iii liig in het vierde district te l arijs plaats h id is de lieer Glais liizoiii die in Mei 11 i iot hcrko cn werd met groote mccrdfriii id tot afgi viinrdi de bniueind Hij hoeft riiiin IliOOO stemmen verkregen terwijl de heer lijrlii s de onbccedigde candul ial die tejieii hem ovirsloiid 2197 stemmen hekwnni De heer lilais lii oin behoort tot de liiiki r ijde i oi fc BINNENLAND Gouda 9 Deckmdeb Zondug isj ter gelegenheid vau zijn vijf cn twiiitigjari feest uls scbermmcester aau üeit keer H J Sleeiibergen gymiiaslielcmeester namens de werkende leden der vulksweefbaarlieid door haren president als blijk van belangstelleede hoogachting aangeboden een gouden horlogie Overzicht van t behandelde In de zittingen der Staten Generaal 1869 1870 Zittingen van 6 eu 7 Dec 18G0 Staatsbegrooting voor 1870 Pu algemcene beraadslagingen over de administralien der eeredienslen nam grootendeels de e zilUngcn in Het uas reeds te voren te voorzien dat over di onderwerp menig woordje zou gesproken worden De departementen voor eeredienst die men vroeger had zijn sedert eenige jaren ingetrokken terwijl de zaken betreffende de roomsch katholieke eeredienst en die der hervormde eu andere eeredieuslen als afdeeliugen vau twee andere ministeriecle departpmcutcn werden behandeld onder t bij 0Dder toezicht van administrateurs Doch dit zou niet meer wezen dan een tijdelijke regeling waardoor de volkomen opbefling der inmenging van den staat muest wordfu voorbereid Nu liep een groot gedeelte der beraadslagingen hierover of nu nog niet de t jd was aangebroken om aan die regeling een eiude te maken en onder ééne administratie het eenige Ie brengeo waarin de staat zich bij alle kerkgenootschappen zal blijven mengen I v de financieele relatieu De heer Cohnelis liet zich ten gunste van de beide afdeelingen uit al ware bet dau ook ouder ccn minister doch meer rationeel komt t hem voor dat er twee hoofden zijn omdat er kennis van de zaken der kerkgenootschappen wordt gevorderd Wanucer de grondwet scheiding van kerk en staat voorschrijft dan moet dat beduideu dat de staat in zake van godsdienst neutraal blgve maar niet dat hij de kerkgenootschappen aan haar lot zou overlaten üe grondwet heeft een hoofdstuk gewijd aan den godtdieast dat moet men niet uit bet oog verlie en De beer IIkijdknkijck kan niet goedvinden dat de minister belast met de zaken van den r k eeredienst Vooralsnog de opbclBng der administratie niet mogelijk acht Hij wenschte dat door den minister dat woord vooiKlsnog werd geschrapt want de bezHaren die de minister nu tegen de opheffing fieeft zijn niet tijdelgk maar blijvend De heer v D DoKs UE Wiilïbois is een voorstander van de afgeschafte deparlrinrnten maar wil nu de afzonderlijke afdeelingen behouden Scheiding van kerk en st aitt wil hij ook maar tot zekere grens De zaken van een kerkgeuoutschap moeten behandeld worden iluur hen die tot het kerkgenootschap behooreu een katholiek bei katholieke een prnte tant het protestantschc Hij acht t noodig dat ook de beliuigeu van het r k kerkgenootschap in den ministerraad worden behartigd door ecu lid vau dat kerkgenootschap Voor de vertegenwoordiging der piotestautsche belangen zal wel nooit vrees bestaan Ook de beer Luijben laat zich in dien geest uit Niet alleen financieele relatien moeten er bestaan er moet meer aanraking zijn de grondwet wil dit ook daarvoor is t bestaan der beide nfileelingen noodig En nu kwam de heer Jonckbt oet aan t woord en t zal zeker niemand verwonderen dat van dezen geheel ai dere woonlen werden vernomen Wanneer werkelijk de kerk vrij zal zijn in den vrijpn staat dan moet de scheiding nog meer en weldra geheel worden tot stand gebracht Met groot leedwezen vi g hij dat de minister voor de zaken van den r k eeredienst een bezwaar maakt terwijl vroeger altijd de scheiding scheen te wachten op de regeling van t kerkelijk beheer van t hervormd genootschnp Men kan zich toch mucilijk op het eigenaardige karakter beroepen van t r k kerkgenootschap Daarmede juist heeft de staat niets te maken Trouwens elke kerk elke belijdenis heeft eeii eigenaardig karakter Op ijn hoogst kan de staat zich met de geldelijke administratie bel isten maar verder mag hij niet gaan De heer v n Maim n dk SoiiBiiKKr dje als minister nirdeucikte tol uphclling ilcr doparlementeii is 7e r sterk vuor het behuild der bi ide afdeelingen De üphcinng is dan ook niet zoo eenvoudig als velen schijiii ii te denken Allernoodzakelijkst komt hem voor ilc inl rekking van alle decreten en küiiiiiklijke besluiten op vroegere tocslaiuleii betrekking hebbende en die werkelijk zich niengeu in liet i orporcel der kerk hier Tlioiiiii cM betoogt d it uiun da i up niet