Goudsche Courant, vrijdag 18 maart 1870

Viiis IX wil met gpivold door het onplhe n fcilb iar zijn Dniirtoe worden nu hemel en i irile bewogen liet fiuiatisme van de domme geestelijkheid wordt anngefuurd de kreten der vromen worden toegejuicht de organen van de curie breken in woedende uitvallen lof tegen al wat de Koomsche mensehaanbiddiiig durft bestrijden men zwaait wierook toe aan prelaten die als de bisschoppen van Liival en Straatsburg met middenepuwsche scheldwoorden uitvaren tegen een Dupanloup en ïratry En aan het arme volk maakt men wijs dat het heil van de wereld de val van Satan van de onfeilbaarheid afhangen dat het heelal verloren is zoo de paus niet verheven wordt tot absoluut gebieder over alle dingen Staan nu in de Eeuwige stad zelve de dingen hopeloos ook de tijdingen van buitenaf luiden ver van verkwikkend In het Oosten onder de Armeniers dreigt een scheuring aan liijn en Dunau onder de Duilschers steekt mede de schisninlieke peest het hoofd omhoog aan Seine en Loire onder de Kranschen van alle kanten pakt het onweer samen De gansche wereld ziel het naderen en hoe het zich onheilspellend boven den Heiligen Stoel opeenstapell j de paus en onrie allóén zijn blind voor het gevaar Beieren heeft sedert koning Lodewijk aan Döilinger zijn sympathie betuigde eveneens aan Rome len rug toegewend Turkije heeft zich zonder aarzelen ten gunste van de Armenische afvalligen verklaard gelijk de grootvizier t otTieicel aan kardinaal Antonelli heeft doen welen Iialie is vau zelf vijandig gezind en Frankrijk begint beier laat d in iiouit de tanden te la en zien BINNENLAND Gouda 17 Maaiit Dinsdag laatstleden was een feestdag voor onze Bemonalranisehe gemeente alhier Was haar ouder rfelwillende medewerking zoowel der geheele broederschap als van enkelen alhier die niet lot hare leden behooren maar vooral ook door onbekrompene bijdragen lot dit einde van wege den stait en de provincie het vooruitzicht geopend om haar oud en bouwvallig door een nieuw en doelmatig kerkgebouw vervangen Ie zien de eerste grondslagen hiervan werden dien dag gelegd In den vroegen morgen had het werkvolk van den aannemer den heer W de Jong alhier het erf der oude kerk waarop de nieuwe geplaatst zal worden op eene eenvoudige maar zeer gepaste wijze versierd Een vrg talrijk publiek had zich daarop reeds vooraf verzameld toen len ruim 12 ure de plechtigheid een aanvang uara Zij werd ingeleid door den jongslen predikant der gemeente Ds J N Schelteraa tijdelijken voorzitter des kerkeraads hiertoe met de overige opzieners der gemeente het lid der commissie tot de zaken der lUmonstr intsehe broederschap den heer A Lorié uit Uotlerdam de voorzitter dier commissie Dr H N van Teulem die ook verwacht werd was door plotselinge ongesteldheid verhinderd over te komen op hel feestterrein verschenen Deze sprak tot de aanwezigen overhel treemd schijnende en toch nootlzakeVijke wanneer men den kerkelijken toestand van ons vaderland in aanmerking neemt dat er in de xlichtitig ecner nieuwe Jiemomtranlsc ie ier r in ome dagen gelegen is Op ïgne uitnoodiging werden vervolgens de eerste sieenen door de jongehceren f Ijoric Az en F de Fremery wegens hunne familiebelrekkin lot de genoemde haden der societeitscommissie en P Scheltema C Virnly en A Jonker K als zonen van de leden iler houw coramissie onder toezicht van den architect A Koore adr aan de fondamenten voor het nieuwe gebouw geplaiitsl Hierop nam de heer A Loric het woord en ofschoon ook onverwacht voor den kr mken voorzitter der sooieicils commissie optredende besloot hij nosthaus met zeer krachtige en doeltreti ende toespraak lot den kerkeraad den bouwraeesier en bouwlieden en de jongelui die daaraan een werkzaam aandeel genomen hadden de heugelijke plechtigheid Na den alloop werd aan het werkvolk in plaats van het gebruikelijke drinkgeld in het logement de I aauu een ctnvoudig maar versterkend maal aangeboden en heeft zich de kerkeraad met het lid der societeits commis ie den architect en den aannemer tot een dejeuner in Timli vcreenigd De leden van de eerste kamer zijn tot hervraiingder werkzaamheden bijeengeroepen tegen den 22 dezer In de zitting der kamer van dinsdag hebbenlangdurige ingewikkelile discu ssicn plaatsgehad over de aaiivullingiwet vai arl JIH van het wetb van slrafrcc al wegens vernieling van schepen Nadathet amendenieiit van den h3er de Lange om ge heel het ontwerp in één artikel samen te vallen en IC verscherpen was aangenomen werd nogtans het geheele aldus gewijzigde onl verp vfr vorpen tact 28 tegen 24 stemmen De discussie jver het ontwerp tot wijziging der wet omtrent vreemde loterijen is aangehouden tot na het sectie onderzoek over het amendement van den heer Fokker tot opheffing van alle verbod omtrent vreemde loterijen Op eene nadere vraag van i n heer van Jollslein heeft de minister van kolonim verklaard dat geene nadere wijziging der suiker ut ten gevolge van de aanneming der agrarische el was Ie wachten De zitting is daarop verdaagd Men verzekert dat eerstdaags bij het wapen de infanterie eene aanzienlijle veranilering in de rangen der hoofd officieren zal plaats hebben De kol Mac Leod zou o a generaal raajoor en de kol Schciiictedt kommandant van de grenadiers en jagers worden Bij de behandeling der 4 alinea van t eenig art der agrarische wet werd onderstaande rede door den heer DE Brauw afgevaardigde voor Gouda gehouden Wij herinneren dal die alinea luidt Grond door inlanders in erfelijk individueel gebruik bezeten wordl op aanvraag van den regtmatigen bezitter aan dezen in eigendom afgesta in onder de iioodige beperkingen bij algemcene veiordening te stellen en in den eigendomsbrief uit te I drukken ten nan ien van de verpliglingcn jegens den lande en de gemeente en van de bevoegdheid tot verkoop aan niet iiilanders Daarop waren twee amendementrn voorgesteld 1 van den heer T Goi ïstf in lot geheele weglating der alinea 2 van den heer de Casembroot om de woorden en van de bevoegdheid tot verkoop aan n et inlanders te vervangen door Van dezen grond voor zoover hij gelegen is in Java en Madura is vervreemding alleen vergund aan Javanen en Madu rezen Ik wensch aldus sprak de heer de Bkauw te constateren dat ik met het meeste genoegen de redevoeringen van den minisier van koloniën heb gehoord omdat daarin in vele opzigten de denkbeelden die ik met vele anderen altoos heb voorgestaan worden uitgedrukt Ik zal ten paar aanhalingen doen uit hetgeen de minister in zijne eerste rede heeft gezegd gezegden waaraan ik mijne volkomen adhaesie hechten kan Bestrijdende don hee Uebmskeuk zeidc de minister Als hootdmoment dezer wet deed de geachte spreker voorkomen het negociabel maken van den geheelen bodem vtul Nederl indsoh Indie Men kan door veel lezen eindelijk zoo beneveld worden dat men niet meer begrijpt wat men voor zich heeft maar ik heb nij ie wet nog eens punt voor punt in verband met ie toelichtingen en bedoelingen die naar het schijnt alleen door mij gekend worden nagegaan en moet nu verklaren dat hoofdmoment er niet in te knnncn zien Ik zie er duidelijk overal de strekking tot consolidering van bestaande rtgten i Een weinig verder zeide de minister sprekende over IJritsch Indie waarover de heer Heemskerk een woord gezegd had Mogen wij de deskundigen omtrent de oorzaken van den groolen opstand gelooven dan ligt de diepste oorzaak in het niet genoeg volgen van dsn grondregel dien wij steeds getrouw zijn gebleven de eerhitdiging mn de instellingen der üilandsche bevolkingen Men kan iets daarnaast zetten en ze vasiknoopen aan ons beituurj men kan gelijk op Java op Sumatra enz het vertrouwen jegens het Europeesch bestuur zulke vaste wortelen doen schieten dat de inlander wanneer hij onregtvaardig behandeld wordt niet opgaat tot zijn eigen hoofden maar lot den resident doch men vergete nimmer in zijne hervormingen den genoemden grondregel telmi Gulden woorden die ik volkomen beaam beginselen die altijd zijn beleden door hen die men conxervalieven gelieft te noemen En juist daarin ligt volgsns mijn oordeel hel onderscheid tusschen dit wetsontwerpen dat van 1865 dat het laatste die juiste beginselen over het hoofd zag en dit ontwerp in t algemeen die beginselen huldigt Het ontwerp van I8 i5 zou mijns oordeels met meer regt als eene agrarische wet kunnen worden bestempeld dan het tegenwoordige wal stelde gemeld ontwerp toch vast Immers eene verdeeling van den grond tusschen de Javanen en het gou vernement Doch daarvoor voerde dat i elsontwerp ook een nieuw regt in eu ontstond het gevaar dal de bestaande instellingen regten en gewoontun er dour gekrenkt zonden worden en dat de Javanen met meer overeenkomstig hunne eigene gebruiken en instellingen zouden worden bestuurd Lijnregl legen die strekking van het wetsontwerp was het amendement Poortman waarop de heer v Goi t STEIN ilraks gewezen heeft rerigt Dat amendement stelde juist vasi niet dat er eigendom zou tot stand komen hetgeen al die nadecligc gevolgen zou kunnen hebben maar dat het bestaande regt zou worden geconsolideerd Zulk een amendement moest aangenomen wordende de intrekking van het wetsontwerp ten gevolge hebben want het was tege n het hart tegen het hoofdbeginsel der wet gerigt maar zulk een amendement zou bij uitnemendheid passen in dit wetsontwerp en de strekking daarvan eer versterken dan verzwakken In verband met de alinea welke wij nu behandelen vraag ik of de minisier hier wel getrouw gebleven is aan het groole beginsel dat hij zegt te huldigen waarop hij prijs stelt en dat volgens hem bij elke hervorming nimmer moet worden vergeten Tot nog loc hebben wij in de voorafgaande alinea s de regten van den Javaan op zijn grond zoo aU die nu bestaan beschermd Geen erfpachtsuitgifte zal er plaats hebben met voorbijgang vaii de regten van den Javaan zijn bezitregt wordt bij de 3 linea beschermd Maar nu komt de minister raat eene conversie van gronden die in erfelijk individueel gebruik bezeten worden in eigendom H Jt is zeer gematigd met den bedaarden tred die a ii den minister eigen is maar desniettemin ia het eene conversie van een regt dat de Javaan heeft in een regt dat hij niet heeft van een recht dat hij kent een begrip dat hem eigen is in seu regt dat hij niet kent een begrip dat hem niet eigen is een regt dat geregeld is door de wetten instellingen en gebruiken van de Javanen en nu onderworpen wordt aan het Nederlandsch lndisch regl waardoor die gebruiken worden op zij gezet Hier doet de minister dus een anderen stap dan hij tot dusverre gedaan heeft in zijne wetsbepalingen Hij begeeft zich op een anderen weg afwijkende van den tot dusver gevolgden Hij voegt er ecnige rcstrictien bij ten aanzien van de verpligtingen jegens den lande en de gemeente en van de bevoegdheid tot verkoop aan niet inlanders De minister onderstelt dus dat de conversie der gronden van bezit in eigendomsregt bevoegdheid zou geven tot verkoop en ie regt want als de lavaan eigendom verkrijgt volgens onze wel kan het niet anders of hij moet de bevoegdheid hebben tot verkoop aan iedereen tenzij die bevoegdheid beperkt is Ën zg is nu beperkt Doch wat beleekent die bepaling Is het een verbod Is het een tijdelijk verbod P Voor hoeveel lijd Drie zes maanden Of vgf zes of meer jaren Ik laat dat nu daar maar in allen gev ille beperkt de minister het regt van eigendom door de verpligtingen jegens den lande en de gemeente en door de beperking der bevoegdheid tol verkoop Aan geen andere beperkingen zal mitsdien het eigeudomiregt dat de Javaan zal verkrijgen als bij verlangt gebonden zgn Zijn er intusschen geeue andere beperkingen noodig en is bet niet mogelijk dat bg dat verleenen van eigendom regten van derden kunnen worden gekrenkt Wij hebben een zeer interessant stuk van deu minisier ontvangen behelzende een verslag van een onderzoek naar de regten van de Javanen op de ontgonnen gronden Van den heer Hasselmam hadden wij vroeger een resumé onivangen van eene dergelijke enquÉte betreffende hunne regten op de onontgonnen gronden In het stuk dat van den legenwoordigeii minister afkomstig is vind ik hier eii daar beperkingen ten aanzien van de gronden die de Javanen in erfelijk individueel gebruik hebben beperkingen die verloren moeten g ian wanneer het NederlandschIniliseh burgerlijk wetboek zonder wyziging toepasselijk wordt gemaakt Ik zal enkele voorbeelden aanhalen die wij ïosiim in dat verrlag vinden In Pekalougan bijv beslaat in sommige dessa s het volgende gebruik Bij overlijden van den eersten ontr iuner of bg het met der woon verlaten zyner dessa gaat het bezitregt over op den zoon of den nsastbestaande mits zij nog in die dessa blijven wonen terwijl bg gebreke van zoodanige erfgeregtigden de ontgonnen velden aan de gemeenten vervallen Het regt der gemeente is gewaarborgd volgens de alinea van den Mmisler Maar het bezitregt gaat over op den zoon of den naastbestaande Waarom zal het regl blijven bestaan wanneer het NederlandschIndiscli Burg rlijk Wetboek dat zulks regten niet enl zal gelden Op sommige dessa s zoo leest men verder bestial het gebruik dat de eerste ontginner bij terugkomst de velden van zijn zoon of bloedverwant terugkrijgt tegen afstand van de helft of een derde van den grond Dat is gebruiksregt Waarom zal dit blijven gelilen na invoering van het Indisch Burgcihjk Welhoek Is er volstrekt geene familie dan krijgt het dess iluiofd de sawah s van een weggegane in administratie Dat is nu het regt van het dessahoofd en dit laat ik nu daar De terugkomst van den eigenaar binnen de vijf jaar doet hem zijn volle