Goudsche Courant, zaterdag 13 november 1869

Z j beschouwt de vrijheid viin het geweten nis een recht dat ieder nieusch toebehoort en luit niemand uit om ii a geloof Zy heeft tot kenspreuk Vrijheid Gelijkheid Broederschap Op het verhoven standpunt waarop zij zich plaatst eerbiedigt do Vrymetselarij iet godsdienstig geloof en de staatkundige mecningen van ieder harer leden maar zij verbiedt formeel aan hare vereenifingen elke discussie over godsdienstige of staatkundige zakea die ten onderwerp moeht hebben den strijd over de verschillende godsdiensten of de beoordeeliug der daden van het burgerlijk geug en der versohilvormen van gonvernement Zij brengt al hare adepten onder het oog dat een hunner eerste plichten als vrijmetselaars en als burgers ii dü wetten van het land dat zij bewonen tf eerbiedigen De N Uott Cour zegt in haar derde artikel over fabrieksarbeid en schoolplichtighcid der kinderen het volgende Wat toch leeren ons Duitsoblaud en Zwitserland in dit opzicht In Pruisen bestaat sedert 17 i de schoolplicbligheid Het was een van de doortastende maatregelen van den despotieken Frederik den Groote Algemeen wordt Pruisen geroemd als het land waar de inlelleotueule ontwikkeling van het volk op eenc aanzienlijke hoogte staat IVlen is gewoon dit uitsluitend aan het verplicht onderwijs toe te schrijven Doch indien we dit nu al voor een oogenblik wilden toegeven kent men wel al de bezwaren die aan de schoolplicSiligheid zijn verbonden Een geheel heir van beambten van den geestelijke tot de politie agenteu moet waken voor de richtige uitvoering van de wet De politie heeft daar bet recht om de kinderen naar de school te drijven en de ouders aan te klagen Een afzonderlyki rechtbank is daar iu het leven geroepen om de gcïallen van veriuim of overtreding te beoordeelcn De schuldigen worden met gevangenis geldboete of ander gestraft De wet laat hicrbg nogtans eeijo menigte uitzonderingen toe die voor plaatselijke ouistandigbeden gelden en Ier beoordeel mg der plaatselijke autoriteiten worden overgelaten Hebiilve ziekte is ook het gemis vuu voeg me kleodiug eene ver9 ilsehnldigiug om het kind niet ler schole te zenden Daarbij zijn de choollijden zóó geregeld dat er voor het kiu l nog gelegenheid geiiueg overblyft om arbeid te verrichten Eu in weerwil van die streug bepalingen en dat ingewikkeld stelsel van toezicht is het ze iden van kindrren die geen huisonderwijs ontvangen uaar de cbool verre van algemeen en het schoolverzuim in sommige streken vrij aanzienlijk Oni een eukel voorbeeld aan te voeren wij herinneren ous in bat oIBcieel verslag van den itnat van hel onderwgs in Keuleu nog geen zes jaren geleden te hebben gelezen dat van de 180ÜU sohoolpliohtige kinderen aldaar 8000 waren die geen onderwijs ontvingen Toen een achtenswaardig Ncderlandsch onderwijzer eenige jaren geleden met een lid van het Pruisisch schoDlloezieht de zoog Compiignieschool te Dusseldorp bezocht en daar een groot aantal militairen aantrof die leerden lezen en schryvcn vroeg hij hoe het mogelijk was dat in den Pruisischen staat lot dien raaairegel nog de toevlucht moest worden genomen Maar gij weet immers wtrd hem met een glimmch geantwoord dat eene wet op het papier nog heel wat anders is dan eene wet in de praktijk Ditzelfde ongeveer werd geantwoord aan een ouzer Inspecieurs voor het lager onderwijs toen hij eenigen tijd geleden met een der hoogste staatsambtenaren in Berlijn Je staten van het scboolvezruim naging en zijne verwondering te kennen gaf dat dit nog zoo groot ivas Eiohten we den blik naar Zwitserland dan zien we daar helzelfde plaats hebben In de industriéele districten waar het kind in fabrieken en op het veld veelvuldig wordt gebezigd is ondanks een nauwlettend toezicht het aantal schoolg iande kinderen afgenomen zoodat da schoolplichligheid ook daar niet kon opwegen tegen de behoefte der ouders en het toenemend aantal fabrieken In het kanton Zurich bijv waar het schoolbezoek getrouwer on langduriger is da i in eenig ander Zwitsersoh kanton bedroeg het aantal verzuimen in 1858 69 strafbare 84 617 niet strafbare 332 842 in 185a 0 strafbare 33 718 niet strafbare 358 826 En waar is de grens tussehen strafbaar en niet strafbaar hangt die niet veelal van de subjectieve opvatting dor beoordeelaars af Maar is het niet opmerkelijk dat in al de staten van Europa waar schoolpliehtigheid bestaat ook wetten zijn in het leven geroepen om den arbeid van kinderen in de fabrieken te regelen Eu sommige bepalingen van die wetten doelen juist op die zoog schoolpliohtige kinderen Hel voorname doel van deze ctlen was dan ook om bel onvoldoende in de wetten op het onderwijs te gemoct Ie komen en aan Ie vullen wetten die juist voor do goede handhaving der schoolwet moeten waken Naast onderwijs laten zij arbeid toe Overzicht van t behandelde in de zittingen der Staten Genoraal 1869 1870 Zitting van Vrydag 5 Nov 1869 üefrrootiii voor Nederl Iiidie dienst 1870 Ook deze zitting werd geheel ingenomen door algcraeeuo beraadslagingen er waren zelfs zoovele sprekers dat de minister niet aan t woord koude komeu De eerste spreker was de heer van WasseNAEii Catwïck en de laatste de heer Hoffmann In deze omstandigheid vinden wc t beeld der beraadslaging terug Men draaide in een kring rond Dat is het grootste nadeel dier algemeene beraadslagingen welke in den regel aan de behandeling van elk wetsontwerp voorafgaan men schijnt een gelegenheid te moeten hebben om alles te zeggen wat bij het onderwerp niet t huis behoort want waartoe anders die loms luiigerekle algemeene beraadslagingen En hetgeen wel bij t wetsontwerp behoort kan immers bij de behandeling der afzonderlijke artikelen gezegd worden De heer van Wassenaeb Catwuck zal tegen dece begroo ing stemmen niet uit wantrouwen legen de regecriiig maar om het verschil van gevoelen tussehen de kamer cu het Indische bestuur ten aanzien vau deze begroeting aan den dag te leggen Dit is niet zeer duidelijk waut zoo bij de eindstemming blijkt dat er geen verschil is dnn legt de spreker iets aan den dag dat niet bestaat Zijne bedoeling is deze naar zijne overtuiging moest elk lid der kamer tegen deze begrooiing stemmen hij zou wel eens willen weten wie het met gerustheid kon doen enz en nu wilde hij het iegensteramen van allen aldus motiveercn niet uit wantrouwen tegen de regeering maar om het verschil van gevoelen tussehen de kamer en het Indisch bestuur Hel is jiiinmer vuor den heer van Wassenaeb Catwïck dat er geen 80 met hem eensgezinden in de kamer zijn dan was zijn weiisch wellicht terstond ver uld door ecu donderend 8Ü itemmig wij steinmeii tegen De heer VaN Goi tsïein komt tot t besluit d it hij nog niet weet wal hij dnen zal hij schijnt van de aangekondigde amendementen nog al wat goeds te wachten Juist t omgekeerde doet de heer van LuMiEN van SaMAKNIIUUq U j vreest dat die amendementen zyne bezwaren niet zullen wegnemen en zat dus tegenstemmen Duidelijker erkentenis vau onvermogen is zeldzaam Zoo verkeerd viudt de heer vaN Lijnden t onderwerp dat geen amandement al kwam t van hem of zijne vrienden de bezwaren die hij er tegen heeft kan wegnemen De heer DB Casemuuüot zal legenstemmen omdat hij t afkeurt dat de O I begrootiug bij de wet wordt vastgesteld Tot een der onderdealen willende overgaan wordt hy door den voorzitler op de vingers getikt De heer van Zixniccj Beroman erkent di l deiiten vau den minisier maar hij ziet weinig liiijkcn fan staatsmans wijsheid hij wil zich op iiiinistcrs houding betrekkelijk t vourgcv illeiie op ile kust van Guinea beroepen maar de vooiziiler nierkl hein op dat dit thans mei aan de orile U waarop hij zijne proeven uil de begrooiing pul De heer Mihanuom i ztjjt door t a itwooid van den minister hem gisteren gegeven veel lueii ulering onlilekt Ie hebben doch hij blijft er bijdatde minister inconsequent en weifelend is De heer Saaïmans Vaulk uutwikkelt zijne bezwaren ici en de wet Hel geven v iu meerdere zelfstandigheid aau Java en l cl slelsel der vasle bijdr ige vinden o a bij hem bestrijding De druk van het cnltuurslelsel acht hij zeer gering De heer Fbansen v d I utie houdt eene redevoering voornanielijk lol beslnjding van hetgeen in de vorige zitting door den heer s Jacob is gezegd Men wilde terug tot vroeger tijd tuen de minister van koloniën de beschikking had over de geheele begrooiing van lUU milliocii toen de handelmaatschappij JU milliocn opnam om hel volhardingsstelsel door te zetten toen men schreeuwde over de winslen op küifie en suiker terwijl men te kort kwam Voorts verdedigde hij zyn stelsel dat de O I begrooting bij de St Gen t huis behoort er moet toch controle zgn der uitgaven en waarin die te vinden zoo de wetgevende macht de begrooting niet vaststelt De heer Niebstbasz blijft er bij dat Nederland recht heefl op het overschot der finnncieelc administrnlie in Indien hij waarschuwt voor den eersten slap op den gevaarlijken weg van t prijsgeven dei Indische baten Java kan niet anders dan aulooralisch geregeerd worden een vrije drukpers hoort er ook niet l huis De laaiste spreker was de heer Hofimvnn Wij zijn vooruciueus van de redevoeringen der Goudschc afgevaardigden steeds oen zeer uitgebreid vci sl ig lo geven en zoo onze ruimte het toelaat diu redevoeringen in haar geheel op te nemen On e ifgcvaardigdeu zyu te weinig in ous distriet bik nd vreezen we daaraan willen we een einde maken VIER ZEERAMPEN c KlTWhlK cii KOOItDVVIJK Landgenooten Behalve de voor eenige dagen vermelde Zeerampen te Katwijk en Noordwijk ontvingen wij weder treurige tijdingen uit Katwijk aan Zee nog nieuwe rampen aanbrengende De Bomschuiteu de lopende Visscher stuurman Huig Haasnoot van den Ueeder W Dubbeldam en de Vrouw Jacoha stuurman Cohnetjs de Jono toebehooreude aan den Ueeder 1 Pakeevliet zijn ook door de jongste hevige stormen met man en muis 17 visschers vergaan Een achttal moeders zijn van hare ecbigcnoolen een twee en twintigtal kinderen van hun vader beroofd Drie weduwen verkeeren in zwangcren ioestnnd Landgenooten Binnen i i iie week werd de Vereenigiiig belast met de verzorging van 15 treurende weduvien en 42 hulpbehoevende weezen wij bidden U help ons om deze weduwen en weezen van het dagelijksch brood te kunnen voorzien Mogt onze bede om buitengewone ondersteuning een geopend oor bij U vinden om voort te kunnen gaan met de verzorging der nagelalen betrekkingen van arme visschers die in de golven hun dood hebben gevonden De behoeftigen die door de Vereeniging verpleegd moeten worden zijn thans geklommen tot het anzieulijk getal van 153 weduwen weezen en bejaarden Zonder Mogen milde giften ons toonen dat wij geen vruchteloos beroep op Uwe Christelijke liefde hebben gedaan dan zal aan die zeestranden waar zoo menige weeklagt van rouw en smart wordt vernomen ook menig dankgebed voor ondervonden hulp opgaan Tot ontvangst van giflen hebben zich bereid verklaard de Heeren P G C EIGEMAN J J VAN WENSEN Dr C LEEMANS A G BALLEGO W H GILLISSEN Dr II G HAGEN P G IIOUniUYZEN A DE MAKE Ds A J MOLENAAR ü J KOLLANDET en C WUNNOBEL wonende te leiden K HAASNOOT M L KOOUENDORFFEIl F PARLEVLlET en L VAN DER PLAS wonende te Katwijk C L C VV PICK É N BARNllOORX en E SMIT te Xoordwijk en de Ondergeleekenden Namens de Vereeniging lot voortdurende on dersienning der nagelaten betrekkingen van ver Qiigeliikle visschers der Keederijeu te Katwijk aan y ee en Koordwijk aau Zee Leiden SAMUEL LK POOLE Foan t Nüv 18 b A VAN DHIEL Sect I e subcommissie van bovengenoemde vereeniging liier ler slede is bereid de giften in ontvangst te nemen Zg beveelt deze goede zaak ten sterkste aau vuoral ook bij diegenen die nog geen lid dier vereenif ng zijn De subcommissie voornoemd VORSTMAN WESïERBAAN GoiDA SALOMON HUIJGENS Nov 1869 SCHONE VELD VAN DEll CLOET Laatste Berichten FJorenCe 7 Nov Zoodra de koning ingelicht is geworden omtrent het gevaar waarin hg verkeerde heeft hij een biechtvader laten komen Hij heeft met zeer veel kalmte de laatste sacramenten ontvangen Ten 4 ure De Oclerschap des koillng neemt loe Parijs 7 Nov De PaiWc zegt dat don keizer door middel eener confidenliceledcptïche uit Florence bericht is dat er geen hoop meer rest op het behoud van het leven van koning Victor Emanuel De Teiiijjs bevestigt dit op gezag van een particulier telegram Florence 7 Nov Middernacht De koning neemt langzamerhand in belerschap toe Madrid 8 Nov De heeren Montemaren Salamanca zijn iia ir Florence vertrokken om te onderhandelen over de candidiiliiur van den hertog van Genua voor den Spaanselicn troon Florence 8 Nov S re n tnoiyr ii De toestand des konings is iels beier De koorts is niet toegenomen en ook andere ongunstige kenlcckeiieu zijn verminderd ParÜa 8 Nov jMcn verzekert dat de heer