Goudsche Courant, dinsdag 7 juli 1891 | Streekarchief Midden-Holland

Goudsche Courant, dinsdag 7 juli 1891

Faulownastraat no SS ter bettrgding van onvermgdelijke kosten o Zoowel aan hen die van deelneming tallen doen blijken als aan hen die door anderen in de gelegenheid mochten worden gesteld de feestviering bg te wonen zal nader het programma der feestviering worden gezonden Wg wenschen hierbij nog de woorden van onzengeliefden dichter Jacob Van Lennep in herinneringte brengen Oude veeten Zgn vergeten En gedempt de bron van twist maar zijn de veetsn ook vergeten de herinnering aan de feiten dient levendig te worden gehouden Wg hopen dat dete herinneringidagen voor de jongeren een opwekking en vingerwgzing zullen mogen zgn om indien ooit dagen van gevaar voot on Volksbestaan mochten aanbreken als één man te wapen te snellen om te strgden voor Vorst en Vaderland evenala in de roemrijke dagen die wg in herinnering wenschen te brengen Hieraan kan nog worden toegevoegd dat het Koninklijk Zoologisch Botanisch Genootschap te s Hage zijn looaliteiten reeds beschikbaar heeft gesteld voor bedoelde feestviering Voorts zal ds H L öort predikant bg de Ned Herv Gemeente te Hage in de Groote Kerk een feestrede uitspreken Seeds is bet zeker dat 80 oud strijders gratis zullen aanzitten aan het gastmaal t welk bg gelegenheid van deze feestviering gegeven zal worden terwgl nog is aangevraagd om éen nummer van het vuurwerk t welk in de residentie ontstoken wordt ter gelegenheid van deu veijaardag van H M de Koningin Begentes te wijden aan de herinnering van den Tiendaagsohen Veldtocht In de Parijsche groote wereld wordt over een nieuwen sport gesproken dien sedert het begin van den zomer eenige Amenkaanache miUionnairs die zich daar ophouden hebben uitgevonden De heeren Gordon Bennett de bekende eigenaar van de Nmïart Herald en Ridgway met den Pargschen viveur baron LejèCue hebben zich reusachtige mailcoaches laten vervaardigen in den stgl van de poetdiligenoes die in den goeden ouden tgd tot het vervoer van passagiers gebruikt werden vooral is bij de constructie der rgtuigen er op gelet ieder modern comfort weg te laten Deze koetsen worden door hunne eigenaaia ten dienste van de voorname wereld gesteld en doen op bepaalde dagen volgens een nauwkeurig bepaald rijplan toeren in de omgeving van Parijs Als koetsiers van de enorme omnibuseen fungeeren de eigenaars zelf De passagiers die aan zulke rgtoeren hebben deelgenomen weten niet genoeg den ernst en ijver te roemen waarmede deze psardenbestuurders millionnairs hunne taak verrichten De plaaU waar zal worden opgehouden wordt met bijna overdreven zorg bepaald en voor eene vertraging die zij niet door ernstige bewijzen voor elkander kunnen rechtvaardigen wordt eene zware geldboete opgelegd Opdat echter ook geen enkel trekje aan het portret van den modelkoetsier ontbreekt begveren zij zich de eerbiedigste terughouding tegenover hunne passagier in acht te nemen aarmede zg misschien den vorigen avond pret gemaakt of den cotillon gedanst hebben In de herbergen waar men onderweg het gezamenlijk ont Men blijft zoo niet bij de deuren staan 1 Vergeef mij mejuffrouw men heeft mij gezegd dat gij goed zijt en ik wilde u iets vragen De vrouw was dicht genoeg bij haar dat Wat wilt gij van mij Haast u hOit is Iaat Ja mejuffrouw Ik zal het u zeggen Wijwoonden te Port Thibault hier dicht Wj aaq de Loire Mijn msn was een knap werkman en ik benstrijkster dat wil zeggen dat ik linnen strijkvoor do menschen en wij hadden goed ons brood en toen is mijn man den verkeerden weg opgegaan maar daar zal de juffrouw geen belang instellen In één woord hij is heengegaan en heeftons verlaten het kleintje en mij Ik heb nogeenigen tijd gewerkt maar er waren schulden diemijn man had nagelaten Ik heb gedaan wat ikkon en toen ben ik ziek geworden en het kleintjeook dat is beter geworden en nu geheel in orde ik bleef altijd sukkelen maar dat zou niets geweestzijn doch met Kerstmis heb ik do huur niet kunnen betalen en dan die schulden Van ochtendheeft men ons boeltje verkocht het huis word gesloten en ik moest vertrekken Toen ben jk op weggegaan naar Angers maar dat is nog zoo ver en ik B te ildau betreklelijk vrijer dan bg oni en al wordt het daardoor ook gemakkelijker voor eon jong mensoh om volgens zijn neiging een goede keute te doen zoo wordt eene rechtstreekaohe huweljjkaoanvnag van den jongen man niet gepast acht De gewoonte van het land brengt mede dat de vertrouwde tusschenpersoon Nakodo genaamd lich naar de oaders der uitverkorene begeeft om hnn gevoelen over de de huwelyksaauvraag in te winnen en bij verkregen toestemming de nadere punten van het huwelgkscontract vast te stellen In den regel krijgt het meisje alleen een eenvoudig oitiet en slechts bq uitzondering bgv als i i eenig kind is hog iets afzonderlgks ten huwelijk mede Zelfs de bg huwelgken met officieren vereischte storting geschied meestal door den bruidegom wellicht heeft deze omstandigheid segt S de verkeerde meening van hot in Japan koopen eener bruid doen ontstaan Aan de oud strgders in ons Vaderland is het Volgend schrqven gericht Nu wij aan den vooravond staan van den 60n veqaardag van den rXieodaagschen Veldtocht toen het Voorwaart klonk om zoowel de eer van ons land op te houden als qm den Vontentroon te lehngen hebben wg gemeend to s Hage een ComniUaie te moeten vormen om dien dag feestelijk te herdenken Die Commissie bestaat uit de heeren oudstrij ders N Mac Leod oud luitenant generaal inspeoteor der infanteHe adjudant i b d van wqlen Z M den Koning en mr W J baron d Ablaing van Giessenburg oud vrijwUlig jager der Utrechtache Hoogeschool en oud officier der mobiele schutterij kamerheer i b d van wglen Z M den Koning als voorzitters Voorts uit de heeren P G Von Stein Callenfels oud kolonel der artillerie W M Camp oudgeneraal majoor der artillerie F Gallas oud officier der mobiele schutterg jhr A W A Gevers Deynoot oud generaal majoor der artillerie F H J Fumée oud kolonel der infanterie C 1 J Goffin oud generaal majoor van den genenlen staf A E Mansfeldt oud luitenant geoeraal adjudant i b d van H M de Koningin jhr H Van der Meer de Walcheren oud gen jraal majoor der artillerie G H Michelhoff oüdgener al msjoor der cavalerie ds H L OorL oud vrgwillig jager der Leidsche Hoogeachool J Panlu oodluitenact kol der oav P Boelofsz oud majoor der int H N C baron van TuijU van Serooakerken oud kolonel der Cavalerie en A Westmans oudvrgwüliger der artillerie voorzitter van de 3e sectie van het Metalen Kruis te s Hage terwijl de commissie zieh toegevoegd heeft de heeren J Huijgens oudkapiteiu dor infanterie als Penningmeester en A A Vorsterman van Oyen eere lid en ceremoniemeester van den Noord Brabantecheii MetalenKruisbond als SecrétSris De Commissie roept alle oud strijders versierd met het Metalen Kruis of de Citadel Medaille op om voor zoover zij genegen zijn op eigep kosten aan deze feestviering op 1 2 en 3 Augmtus a s deel te nemen hiervan schriftelijk kennis te willen geven aan den Secretaris der Commissie T aan Copes van Cattenburch no 364 voor 15 Juli a s tevens met overmaking van ƒ 5 of zooveel meer al men goedvindt aan ilen Penningmeester Anna aan haar gelaat en kustte met heiligen eerbied de satijnen geurige bloemen de vriendinnen geschapen om één dag tft leen en den volgenden herboren te worden in hare zusters aan haar gelijk of van haar verschillend vriendinnen die do natuur ons met volle handen schenkt die eene vreugde zijn der oogeu een wellust voor den reuk en met hare lachende weldadige schoonheid een troost voor tal van zfdelijke ellenden XIII Eenige dagen daarna verhaastte Aurette die zichop hare wandeling met Bruno wat verlaat had hareschreden om vóór de duisternis op het Nest terugte zija De Maartsche zon wa ondergegaan in eenprachtig rood dat eene vinnige koude voor dennacht voorspelde De paden roken reeds naar viooltjes maar de grond die kraakte onder den voet deed vorst verwachten Bij het hek gekomen bleef Bruno eensklaps staan stak de ooren op en begongeweldig te blatfen Het ontbrak Aurette niet aan moed en bovendien ni t zulk eon groeten hoed kon haar zoo dicht bij huis geen ernstig gevaar bedreigen toen zij verder ging den hond gelastende stil te zijn zag zij eene vrouw naar zich toe komen het hoofd gewikkeld in een doek die op hare schouders neerviel en eeu zwaar pak in de armen Wal wilt gij vroeg Aurette wel wat barsch bqt gebruikt houden zg zich aan het einde vau de tafel op een afgemeten afstand van de reizigers met de zweep tusschen de knieën Een dame te Milaan Hertogin Eugenia Litta Bolognini die binnen enkele weken haar echtgenoot en een barer zoons door den dood heeft verloren heeft al bare juweelen beschikbaar gesteld voor den bouw van een nieuw kinderziekenhuis De juweelen vertegenwoordigen eene waarde van ruim een half millioen Hertogin Litta is eene zeer bekende persoon te Milaan Voor 1869 werd haar huis de verzamelplaats van Vorsten en Koningen Een grappige anekdote wordt uit dien tgd verhaald Kort na het vertrek der Oostenrijkers bracht Koning Victor Emanuel op zgne eenvoudige wgze aan Hertogin Litta toen nog slechts gravin op een barer ontvangdagen een bezoek De bediende die den Koning niet kende vroeg wien hg moest aandienen Zeg antwoordde Victor Emanuel dat ik de Koning ben De bediende ging hierop naar binnen en diende aan Mgnheer de Koning Men stelle zich do verbazing der gasten voor toen hierop Victor Emanuel binnentrad Een postzegel van twaalf en èen halven cent op een enveloppe te plakken is een gemakkelgk iet j onder de hoede van zulk een zegeltje reist do brief met bekwame spoed tot onze tegenvoetersiuNieuw Zeeland Maar welke werk er aan verbonden is voor het postbeheer van alle lauden der aarde gebracht is op de thans bestaande hoogte daarvan zullen weinige een flauw begrip hebben zegt de Aimt Ct Eerstdaags zal men te Weenec op t Postcongres beginnen met bet onderteekenen der daar gemaakte overeenkomsten Het aantal gevolmachtigden die hun onderteekening moesten neerschrijven bedraagt 74 Allereerst komt aan de beurt de hoofdovereenkonut voor de wereldpost het daarbij behoorande reglement van uitvoering en een slotprotocol Dit geeft voor de drie stukken 3 maal 7 a 222 handteekoningen Nu moet iedere der 48 Staten die meilewerken na exemplaar van deze besluiten hebben loodat natuurlijk 48 maal al die protocollen enz door de handen moeten gaan Hiervoor zijn noodig 48 maal 222 e 106B6 handteekoningen Nu komen er echter nog vijf kleinere verdragen over den pakket postdienst voor de geldpos voor de postaanwijzigingen enz Deze kleinam verdragon zijn niet van toepassing op alle 48 deelnemende landen aan den pakket postdienst bgvoorbeeld nemen thans 23 deel Het aantal handteekeningen onder de nevenverdragen en t reglement van uitvoering voor iedsreu Staat een bedraagt l Met bovengenoemde i06B8 komt men tot 25868 handteekeningen I Drie maanden Fabrieks arbeider De tegenwoordige Secretaris van het evangelisch sociaal congres tu Berign Paul Góhro heeft toen hij tot de evangelie bediening was toegelaten verleden jaar hot besluit genomen eenigen tgd fabrieksarbeider te worden Zijn doel hiermede wa om den toestand der arbeider to leeron kennen en ben niet heel sterk Toen schoot mij te binnen datde julfrouw veel goed doet en toen bon ik blgvenstaan Al ife juffrouw niets voor mij wil doen zalik verder gaau naar Angers De stem had de jeugdige vrouw bg de laatatewoorden begeven Zij hief haar pakje weder op datdreigde aan hare armen te ontglippen en wilde terzijde gaan Heeft uw man u veriaten vroeg Aurette Ja juffrouw Ik had niets gedaan om datttverdienen dat verzeker ik a Maar wat zal mendoen Hij verlangde iets anders Had gij hem zeer lief O of ik hem lief had Hij was mgn afgod Ik iieminde hem in ar al te zeer Hoe oud zijt gg Vijf en twintig jaar Zijt gij lang getrouwd Drie jaren Maar ik heb slechts één goed jaar gekend Dadelijk na de geboorte van het kleintje is hij begonnen mij te vcrwaarloozen Verlaten fluisterde Aurette Het was nu geheel duister geworden er ging een koude stroom door de lucht Bruno zelf voelde het en stootte het hok met zijn neus open alsof hg vroeg om binnengelaten te worden Kent gij iemand wien ik inlichtingen kan vragen vroeg Aurette Wordt vervolgd vooral den invloed der sooiaal demoorAtie op de arbeiderswereld gade te slaan Het UtrechtacA StjU neemt het gewichtigstevan t geen GöhrdjsBsrvond uit t werk dat hijuitgaf en dat getiteunS Drie manden fabrieksarbeider in zgne kolommen over Het luidt alsvolgt In t begin van Juni in t vorige jaar zoo verhaalt Göhro ons liet ik mijne theologische studiën een tgdlang varen en werd fabrieks arbeider Een kale jas die ik reeds langen tijd niet meer droeg een pantalon die hare beste dagen had gehad en een paar laarzen die ik nog had bewaard uit den tijd toen ik soldaat was geweest vormden met een ouden hoed on een knoestigen stok mijne avontuurlijke kleeding Een reistaschje dat veel gebruikt was en dat met een riem over mijne schouders hing bevatte het allernoodigsie linnengoed en gaf mij door t paar schoenen en den borstel die er boven op waren vastgebonden t aanzien van een echten werkman uit Beriijn die werk ging zoeken Zoo trok ik op zekeren morgen als een echten leerjongen met borstelig haar an stekeligen baard en met een kloppend hart t mij onbekende leven tegemoet en kwam na een korte voetreis in het mg geheel vreemde Chemmilz Hier in t middenpunt van de groote Saksische fabriekswereld heb ik drie maantlen als eenvoudig werkman doorgebracht zonder door iemand herkend te worden en bgna zonder verkeer met mijns gelijken Hier heb ik met een groot aantal personen in eeue groote machinefabriek dagelijks elf uren gewerkt met ben gegeten en gedronken als eeu der hunnen heb ik met hen omgegaan de avonden met hen doorgebracht des Zondags mij met hen vermaakt en zoodoende een rijken voorraad opgedaan van kennis over de verhoudingen zoodat ik daarvan het volgende kan mededeelen De gronden die mij bewogen zoo verhaalt Göhre verder om dezen stap te doen bestonden voornamelgk hierin om niet uit boeken maar door pei soonlijke ondervinding het arbeidersvraagstuk nader te loeren kennen en de gezindheden der arbeidende klassen hunne geestelgke zedelijke en godsdienstige karaktertrekkeu ua te gaau Ik wilde met eigen oogen zien met eigen ooren hooren hoe het onder hen gesteld was ik wilde deelgenoot worden van hunne nooden en zorgen deelen in hunne vreugde en hnn dagelijksch eentonig leven medeleven Hoe zoo vroeg ik mij af doet zich de wereld eigenlgk voor aan deze lieden die nu reeds sedert tientallen van jaren bearbeid worden door de aanvoerder der sociaal democraten Hebben zg nog godsdienstige behoeften En wanneer en op welke wijze kunnen deze bevredigd worden Hoe kan men met deze opgestookte en teii Jeele met recht verbitterde lieden weder in aanraking komen Hoe kan men invloed ten goede op hen uitoefenen Deze vragen kwamen in mij op bet waren ten deele godsdienstige en maatschappelijke maar ook vaderlandslievende redenen die mij bewogen om mij onder doze lieden te begeven Wij zegt deze schrijver op treffende wijze wg die er trotsch op zijn en ons gelukkig gevoelen ondanks het protest der arbeiders de meerderen te zijn in beschaving van geest en karakter moeten beginnen den ijskouden ban te verbreken de kloove te dempen door niet alleen ons geid maar ons zelven te geven aan hen die door vele gemeenschappelijke banden als broeders van t zelfde volk nauw aan ons verbonden zijn Wij moeten weder pereoonlijk tot hen naderen Ik deed hot niet zoo zegt Gohre om do arbeiders te bespionneereu maar om wanneer ik eons als predikant zou werkzaam zijn met grooter nadruk en met een goed geweten in hun belang te kunnen optreden togen ieder die hun ongelijk wilde aandoen of die aan hunne rechtmatige eischen niet wilde tegemoet komen fc Te Chemnitz gokomen zijnde nam onze candidaat tot den heiligen dienst dadelijk zijn intrek in het logement dat het moest bezocht werd door de soci aaldemocratische arbeiders Daar had hij vele merkwaardige ontmoetingen hij bracht er ook de nachten door tot hij eindelijk werk vond De nachten waren voor hem verschrikkelijk omdat hij dan in de gemeenschappelijke slaapkamers met vuilb onzindelijke bedden met bedorven lucht en veel ongedierte moest doorbrengen Na veel moeite gelukte het hem eindelijk in zulk een fabriek als hij ivenschte werk te vinden het was eene groote fabriek waarin machiuerien vervaardigd werden en waar ongeveer 500 menschen werkzaam waren In t gebouw waar hij arbeidde waren ongeveer 120 man hg werd bg een ploeg van 6 werklieden ingedeeld die overal hunne hulp moesten vcrloenen waar men tijdelijk beboette aan manschappen had Daardoor had hij wat hem vooral veel waard was volkomen vrijheid van beweging en steeds gelegenheid om in aanraking te komen met ieder Vdu die 120 personen Het was wel is waar oo verhaalt onze tgdelgke arbeider ons eene zware taak die wg met ons zessen te verrichten hadden te midden van en ontzettend geratel gedruisch geklop en gehamer Er moesten zoo even uit de gieierg gekomen Mukken gzer van de meest verschillende vormen en grootte en dikwgls vele centenaars zwaar afgeladen gewogen tn naar de plaatsen gebracht worden waar t moest worden gevgld geboord of gedraaid Van de vijlere moesten wij het naar de hoorders en van dezen naaf de slotenmakers vervoeren naar gelang van t werk dat er aan moest verricht worden Wanneer ik zoo zegt Göhre zooals in den eenten tijd bijna dagelijks geschiedde elf uren lang met de handboormachine dikwijls in de moeielijkste houding ligg ende of gebukt of op een ladder staande geboord had kon ik menigmaal des avonds niet in slaap komen van de pijn die ik gevoelde in mgne armen Mijne ledematen die aan zulk een ongewoon werk niet gewend waren beefden dikwijls van vermoeienis Het kostte mij alle inspanning Sm het uit te houden 14 u ben ik blij zoo schrijft hij dat ik het doorgezet heb Daarmede heb ik bewezen dat mgne onderneming geen scherts of luat tot avonturen was maar integendeel bittere ernst Er braken tusschenbeide ook betere tijden aan uren halve en heele dagen waarop er niet veel zware of slechts lichte arbeid te verrichten viel Dien tijd gebruikte Göhre dan dubbel vlijtig om woorden te wisselen mot zijne mede arbeiders Hij ging van den een na den ander en bracht terwijl de machine voortratelden t gesprek op verschillende onderwerpen Daar hij openlijk uitkwam voor zijne godsdienstige gevoelens en men bemerkte dat hij zeer veel gelezen had begon men hem langzamerhand dokter of professor te noemen De een meende dat t jammer wa dat hij geen domiué geworden was een ander hield het er voor dat hij vroeger student was geweest een derde vooispelde hem dat hQ nog eens als afgevaardigde der arbeiders naar den Bgksdag zou gaan Zijne avonden bracht bg bijna altgd met zgne mede arbeider door en op Zondag bezocht hg de zoogeliefdesociaal demoeratiëche arbeiders en zangersfeesten Slechts de nachten behoorden hem zelven toe Hij had de late avonduren zeor noodig om zouder dat hg werd gadegeslagen de indrukken die hg dagelijks ontving te verwerken en zgne aanteekeuingen te kunnen maken Hij zag echter spoedig in dat hij te veel van zijne krachten zou vergen indien hij na zoo zwaren arbeid op den dag ook meer of minder werk des nachts bleef verrichten Daarom verliet b j h i logement der sociaaldemoeraten wel niet geheel maar hij huurde in een dor voorsteden bg oene zeer eenvoudige familie een klein kamertje waar hij zich somtijds rustig des avonds kon a£ionderen om te schrijven en na te deuken Om echter de nachtverblgven der arbeiders en de ellende die daarvan t gevolg is toch iets nader te loeren kennen verliet hg in het midden van Augustus voor goed de fabriek en besteedde als werkelooze eenigen tijd met het bezichtigen van te huur staande slaapgelegenheden Ongeveer 60 vnn deze leerde hij grondig kennen Daarna vertrok hij als arbeider op eene fabriek van Chemnitz naar Voigtlanil Ook dattr bracht hij eenigeu tijd als werkman door maar daar hg spoedig door het zware werk dat men van hem eischte minder wel werd bedankte hg voor zijn arbeid en ging hij naar huis terug Wat zijn nu de indrukken die deze onderzoeker van zijne mede arbeiders on van de sociaaldomo cratie heeft gekregen Vooreerst stelt hij op don voorgrond dat de quaeslie van t weekloon volstrekt niet de gewichligste is en geenszins het punt waarop bij de geheele sociaal democratische beweging ailos aankomt hoewel de agitatie daarmede meestal begint Hij zelf had het geringste loon van de volwassen arbeiders maar toch verdiende hij nog na aftrek van boeten geld voor het ziekenfonds enz per week gemiddeld 7 gulden De overige verdienden na ir hunne bekwaamheid geregeld ƒ 9 60 tot ƒ 12 60 Arbeiders die aangenomen werk hadde i verdienden 15 of 18 gulden en sommige nog meer Naar gelang van hunne opvoeding afkomst en karakter trof men onder hen verkwisters en spaarzamen aan fatsoenlijken en zedeloozeu Een andere beweeggrond scheen hem veel gewichtiger toe namelijk het verlangen van t volk om meer geacht en meer erkend te worden in zijne wezenlijke waarde Men begeerde onder de arbeiders groote vrijheid op het gebied van den geest En het geloof aan eeue trots alles wat er tegen ingebracht wordt mogelijke en hetero regeling in de verbetering van de voortbrengselen die in de fabrieken vervaardigd worden t besef dat juist de arbeidersklasse die in dezen tijd al meer en meer tot zelfstandigheid rijpt het eerst geroepen is cm die verbeteringen aan te wijzen vormt veel meer de kern dezer arbeiders beweging die onophoudelijk wordt aangevuurd en welke door menigeen wordt toegeschreven aan opstokerij Juist bij da gedaohten wisseling over de volkshuishoudknnde en over de inrichting van den Staat waarover de arbeiders zich eene bepaalde meening gevormd hebben blgkt bet dat ondanks de ijzeren discipline der sociaaldemocratie hierover nog zeer uiteenloopende gevoelens onder de werklieden bestaan Het hoofdgevaar ligt in hunne wereldbeschouwing die door hen als de alleen zaligmakende wetenschap geprezen wordt door en door materialistisch is en slechts gericht is op uiterlgk gelukkige omstandigheden In redevoeringen en gesprekken evenals in vlugschriften en tgdschriften van allerlei soort wordt zg altijd weder verkondigd en aangeprezen Met de godsdienstige beschouwingen heeft men helaas geheel en al gebroken onder de sociaal democratische arbeiders Deze lieden hebben er volstrekt geen begrip meer van waartoe godsdienst in t algemeen en t christendom in t bgzonder noodig is Dat t laatste niets dan een welverzekerd geloof is en dat dit geloof bun tot een steun en tot een kracht kan zijn en moest wezen in hun dikwgls zoo treurig en kommervol leven in hunne huiselijke zorgen en nooden vermoeden zij niet De geestelijke is in hunne oogen eenvoudig oen ambtenaar zooals ieder ander en die bij geringe werkzaamheden een zeer gemakkelijk leven heeft Zij weten niet moer dat de geestelijke als hun zielverzorger hun beste vriend wezen moest en zijn kan Zij hebben geen begrip meer van den arbeid van predikant of pastoor en bg hunne twijfelingen in hunne ziekten en nooden hebben zg helaas niet meer den moed deze rondborstig te uiten en zij bezitten iu t geheel niet meer de kracht om te trachten den vrede en t geloof weder deelachtig te worden Alle godsdienstige vragen en onderzoekingen b v over den bijbel de schepping dor wereld het onUtaan van den mensch over t voortbestaan van do wereld en t leven na den dood worden geheel en al beantwoord met het verstand alleen en steeds beslist ten gunste van de materialistische wereldbeschouwing Hoeveel van t christendom onder de sociaal democraten ook zg verloren gegaan ia hoe groote mate allo kerkelgk leven onder hen verdwenen schgnt te wezen ééne zaak is gebleven de achting on eerbied voor Jezus Christus Ook den meest geavanceerden sociaal democraten en den grootsten hater van alle kerken ontbreekt die eerbied niet Wel maakt men zich een geheel ander beeld van dien Jezus van Nazareth Men gelooft niet aan zgne hem door de theologen toegekende godheid Ia hunne oogen is hij meestal de groote hervormer op sociaal gebied die met godsdienstige middelen maar vergeefs de gouden eeuw willen doen aanbreken naar welke de sociaal democraten streven Maar zij houden hem toch voor eene groote persoonlgkheid Aan deze beschouwing over den historiscben Jezus van Nazareth moet men daarom weder aanknoopen wanneer men wil trachten deze menchen op eeu anderen weg te brengen dan dien zij nu bewandelen Zoodoende kan men weder eene andere denkwgze onder hen zien ingang te vinden dan hunne materialislische Ook geeft de heer Góhre te kennen Jat de arbeiders zelf zich nog vooreerst uitdrukkelgk met handen ei voeten verzetten tegen de gedachte aan eene bloedige revolutie De meesten alleen niet velen der heethoofdigo leiders zouden veel liever langs wegen des vredes hun dool willen bereiken Dat heeft de schrijver van dit werk dikwgls tot zijne groote verwondering van hen gehoord Aan het slot van zijne belangrijke mededeelingen geeft Gohre nog eene bloemlezing uit het sociaal democratisch liederenboek en wijst op het ontzettend gevaar dat juist door deze revolutionaire van diepen haat getuigende mot groote harlstoohtelijkheid geschreven liederen dreigt voor t volk Dit liederenboek vormt een van de beste werktuigen der soci aaldemocraten om de groote massji stap voor stsp te bewerken Wie van ons aal zoo eindigt de schrijver zijne mededeelingen den moed en de kracht hebben om op sociaal gebied weder goed te maken wat verzuimd is = Laat ons doen wat wij kunnen eu nog liever heden i n morgen dien arbeid aanvangen Baiteolandscb OverzicAt Do Fransche Waden bespreken natuurlijk ook hot bezoek hetwelk keizer Wilhelm aan Nederland heeft gebracht Uit den aard der zaak stellen zij zich op een geheel ander standpunt dan de Duiiscbe per Terwijl de Duitsche bladen algemeen zeer tevreden zijn omdat de hartelgko ontvangst welke deu Keizer in Nederland ten deel viel doet zien dat hat oude vooroordeel tegen Duitschland hier als geheel overwonnen kau beschouwd worden zoo doen de Fransche bladen hun best om den goede ontvangst des Keizers een andere beteokenis te geven Zoo o a stelt do T mp vooral op den voorgrond dat Nederland er niet aan denkt in eenige n adere betrokking te treden tot Duitschland en vóór alles