Goudsche Courant, vrijdag 29 januari 1892 | Streekarchief Midden-Holland

Goudsche Courant, vrijdag 29 januari 1892

Een Eiigelscbe dame schrijft aan de Daly Telegraph over de uitmuntende eigenschap van kolfio als luchtzuiverend en besmetting werend middel Jureu geleden werd hanr door een geneesheer het branden van koffie aanbevolen Vier muien braken de mazelen in huur gezin uit en aan het branden vnn koHie meent zg te mogen toeschrijven dut de ziekte altijd bij den eersten patient bleef Zg gebruikte de koffie ook met groot nut gedurende de influenza epidemie der laatste twee jaren Haur recept komt op bel volgende neer Doe in een pan een paar gloeiende kooltjes eu spreid er een theelepeltje pas geirialeu koffie over uit niet voldoende nm te vlummeu maar om een goeden geur te geven Stort zoo binnen den tijd van vijf minuten zes tot acht tlieolopeltjrs iii de pan eu plaats deze b v beneden aan een trap met de deuren van alle kamers open Deze geur doordringt binneu korten tijd bet ganscbe huis De rook wordt bevorderd door de pan zacht te schudden De schrgfster laat op de aangegeven wgzo geregeld eiken ochtend en eiken avond koffie branden In geval van besmettelgku liekte moet men dit ook doen voor de deur van de ziekenkamer zegt zij Bg de nog steeds in toenemende maie in rook te geren stort zoo binnen den tijd van vijf minuten zes tot acht theelepeltjes in de pnn en plaatst deze b V beueden aan een trap mat de deuren van alle kamers open In het jaar 1876 verscheen van den toenmaligen ministor van oorlog generaal majoor H J R Begen eene verlrouwelgke aansohrgviug waarbij aan de officieren verboden werd zioh met eeno purupluie in het openbaar te vertoonen wanneer men gekleed was in burnoe De toenmalige gewoonte om alle besluiten met een sluier van geheimzinnigheid te bedekken gaf aan een officier aanleiding om dat vertrouwelijk te schenden en een der voornaamste dagbladen met die order in kennis te stellen De parapluie order werd toen het onderwerp van den dag en gaf in woorden schrift aanleidinx tot spot Nu een beslaan van zestien jaar is deze order door deu tegenwoordigen minister van oorlog ingetrokken Op eene buitenplaats in Ierland wordt een tamme haas gehouden die als een piepjong dier in het gros gevonden werd door een maaier die hein per ongeluk een oor had afgemaaid De wond genas eu de haas werd zoo tam dat hg op de knieën sprong der hiiii nodten en zich als een schoothond liet liefliatan Hij liep door alle kamers zonder dat men hem hoOnJe en in duisternis was het soms moeilijk hem te vinden Alleen de huishond weet hem altijd terecht te brengen zonder den haas ooit eenig letsel te doen Het dier mug vrjj rondwandelen op hot grasperk hij komt oltgd weer vddr donker thuis Het antwoord door den burgemeester van Amsterdam gegeven op het verzoek om eene demonstratie te moge houden ten behoeve der invrgheidstelling van J H Geel luidde ala volgt Do burgatbeikter iler gemeente Amstefdam overwegende dat hét verzoek van de achttien werklledenvcreenigingtn nl om op 1 Februari aanstaande eene demonstratie te houden ten einde te doeu zien dat invrijheidstelling van J H Geel is de wensch an genoemde vereenigingen in strijd zou zijn met uo openbare belangen eu vrij verkeer en dat levens voor adressanten andere gelegenheid openstaat waar JiJ met die belangen rekening wordt gehouden hunne wenschen bij de bevoegde macht kenbaar te maken heeft dal verzoek gewezen vau de hand Het ziet er met Chicago eu zijn wereld tentoonstelling treurig uil of prachtig al naarmate ratn de zaak van oen gewoon of van een Amerikuausch loeomotieven neemt in de Tereenigde Stalen ran NoordAmerika leer toe Het blijkt dat deze voorwerpen eene zeer groote lichtkraoht hebben ongeTeer van 2600 kaarsen en dat de voorwerpen van xeer yer gezien kunnen worden De maohioist ziet uer goed op 800 meter vó 5r de locomotief hy kan groote voorwerpen op 2 K M afstand xien en men haalt een voorbeeld aan dat de weerkaatsing van de geworpen lichtstralen gezien word op een venster op 3 K M afstand gelegen Staten Qeneraal Eebste Kaüek Zitting Tan Woensdag 27 Januan 1892 De kamer heeft twee hoofdstukken afgehandeld eu xonder stemming goedgekeurd Justitie en Binnenl Zaken Bg Justitie toonde zich de minister ongeneigd veel te beloven op het punt van herziening der wetboeken maar hij hoopte toch veel te kuiineu geven Tal van onderwerpen werden bg Binnenl Zaken ter sprake gebracht Natuurlijk ontbrak t gebruikelijke pleidooi vuor een nieuw museum vau natuurlijke historie te Leiden van de zgde van den heer Verbeijeu niet deze drong voorts aan op subsidieering op ruimer schaal van het meiajes industrie onderwgs gelgk de heer Alberda van Ëkeustein op krachtigen steun aan t ambachtsonderricht voor jongens en meisjes en de heer Nebben Sterling op bevordering van de burgeravondscholen De laatste spreker nam het verder op voor het hoofdbeginsel onzer armenwet en de heer Van Swindereu beval een wijziging der begrafeniswet aan ter wegneming van de bezwaren aan de jaarlijkscbe beëediging van geneeskundigen met den doodschouw belast verbonden Op dit alles was t antwoord van den Minister Tak van Poortvliet kort en ho gst welwillend Bijna in alle opzichten gaf de Minister de geweuschte toezeggingen zouder zich daarom al te zeer aan een tijdstip te binden Zogdra mogelijk ea te zijner tijd zou alles naar de weuschen der 8 reker8 geschieden Over de vrije en ordeoefeniagen werd druk gedebateerd De heer Van Gennep nam den handschoen op voor de bedreigde onderwijzers en wist van de Kegeering de toezegging te verkrijgen dat de onderwijzers die geen acte haalden in 1892 toch geen gevaar liepen aan den dijk te worden gezet Dinsdag stond voor de rechtbank te sHertogen bosch terecht M J L C Lambelet oud 27 jaar geboren te Weinheim Zwitserland verdacht van dea bekenden die tal gepleegd in den nacht van 3 op i Maart ten huize van den Commissaris der Koningin jhr mr P J Bosch van Drakesteiu bij wieu hg van 1887 tot 1888 inwonend onderwijzer was geweest Van de 15 als getuigen gedagvaarden waren 14 verschenen Na de verklariugeu van deze onderwierp de voorzitter ilen beklaagde aan een uitvoerig verhoor Deze bleef pertinent ontkennen zelf den diefstal gepleegd te hebben verklarende dat hij dieu ait wraak duor een te Hamburg gemaakten kennis heeft doen uitvoeren op zijue aaiiwijziugen Het O M waargenomen door mr baron Speijart an Woorden eischte zgne ichuldigverklariug aan jiefstul met braak bij nacht in een woning waar hij den kan Bij mijn ziel mr Byre Is u het zegt hij terwijl hij opstaat en zijn gast een stoel toeschuift t is waar ook a liet mij weten dat u me wenschte te spreken Weer wat op krachten hè weer beter hè Een glaa grog Neen dank u Heusch ik dank u Ik kwam eigenlijk ik ik zou u wel eens over uwe dochter willen spreken Over mijn dochter Het hoofd der Mc Dermota zet de karaf neer en ziet Ëyre eens aan Wel en wat is er met haar Het IS een moeilyk ieta om a uit ta leggen maar ik beo tot het besluit gekomen dat het engagement waartoe zij zich verbonden beeft haar ongelukkig maakt Zool zegt de heer Mc Dermot en fronst de wenkbrauwen Is dat alles Kr ontbreekt nog maar aan dat u me komt vertellen dat a verliefd is geworden op Dulcii ea dat ze gelukkiger zou zijn als ze verloofd was met u en dat u daarom het vastgeatelde huwelijk met sir Balph Anketell onrechtvaardig vindt Oureohtvaarilig niet zoo zeer als wel ongelukkig aiitwoordt Eyro die zich beheerscht onder het slecht verheelde sarcasme van den ander bovendifu er zijn wel meer engagementen verbroken Ik geloof het graag Ik weet alleen dat de verloving van miju dochter met sir Ralph Anketell nietzal verbroken worden I zioh baTond tegen den wil dei eigenaars en reroordeeling tot 8 jaren gerangenisstraf De aan den beschuldigde als verdediger toegevoegde mr W Dittlinger achtte de schuld van den beklaagde aan diefstal en secundair ook de medeplichtigheid daaraan onbewezen en conoludeerde lot vrijspraak De uitspraak is bepaald op Donderdag 4 Februari e k In eene Dinsdag gehouden vergailering der afdeeling Amsterdam I van t ollctonJericy werd aangenomen een voorstel om in de algemeeiie veigaderiug het hoofdbestuur op te dragen de regeering te verzoekeu artikel 24 der onderwijswet weer te lezen sooals het in de wet van 1878 stond Hot tweede deel van het voorstel om aan te dringen op uitbreiding der gelegenheid tol opleiding vau onderwijzers werd verworpen De meerderheid oordeelde dat de finaucieele positie der ondei wijzers niet van dien aard is om het een zegen te achten de gelegenheid om ouderwgzer ta worden uit te breiden Hoe grooter aanbod van ooderwqskrachten hoe lager de bezoldigingen zullen dalen Dat er dus eerst gebrek aan personeel kome dit is de eenige weg de traktementen te doen stijgen en dan komt er vanzelf weer toevloed Verder werd aaiigenomoii een voorstel om een onderzoek in te stellen naar den invloed van het verstrekken van voedsel aan schoolkinderen op het onderwijs en het schoolvenuim Dat de invloed niets audera zijn kan dan guostis was vel bg niemand aan twijfel onderhevig maar om ook van hen die buiten bet onderwgs staau de oogen op dit punt te openen daartoe is het noodig feiten te doen spreken de resultaten van een gezet onderzoek Eveneens werd goedgekeurd het voorstel om bij de regeering aan te dringen op algemeen kosteloos onderwgs Een voorstel om aan te dringen op uilvoering van al 1 art 12 der onderwijswet oprichting van rijkskweekscholen voorouderwijzeressen werd wel in bexinael göediiekeurd maar in dien zin dat meu zich bepalen zou bij het vragen van openstelling der rijkskweekscholen voor onderwijzers ook voor onderwijzeressen De gevangenis aldus schrijft men uit Batavia aan De Loc is de dezer dagen Keschorste ontvanger van het successierrcht nog juist ontloopen heden moest hg een bedrag van twaalfduizend gulden storten die hij van In Chinas geind maar niet in zijn boekeu verantw ord haiL De nieuwbenoemde adjunctinspecteur an financiën Du Cioux had zoo ieta vernomen dat bedoelde Chinees de gevorderde rechten nogal hoog vond en bij den heer W iuformeereude beweerde dete nog niets ontvangen te hebben Dit bevreemdde den inspecteur en ilus wendde hg zich tot den praktizijn van den Chinees die evenzeer volhield dat syo client het genoemde bedrag behoorlijk gestoort had Bij een door de justitie I ingesteld onderzoek bleek toen dat er iets niet I riclitig was en werd de heer W voorloopig in zgn bediening geschorst met last om het ontbrekende voor of op heden in s Lauds kas te storten ter voorkoming van eene vervolging wegens verduistering van laiidspenningen Blijkbaar is het des beer W niet gelukt dit bedrag bijeen te brengen en gister namiddag ii hg met de Tara een boot van de Queensland Royal mijl Ook niet als het voor baar welzgn zou ziju Hoe zou het voor haar welzijn kunnen wezen Omdat baar geluk op t spel staat zegt de junge man snel Mc Dermot vervolgt hij ernstig ik zou niet trachten lu uw plannen betretfende uw dochter verantlering te breuKen indien ik niet evenveel kon aanbieden als ik haar zal doen verliezen Ik kan hare toekomst veizekeren Daar twijfel ik niet aan volstrekt niet Doch dit is eene quaestie voor het meisje dat door u ten huwelijk gevraagd zal worden Juist en dat meisje is uwe dochtcrl Neen mr Eyre zeiit de heer Mc Dermot beslist u zult mijn dochter met mijne toestemming nooit huwen Eu wat haar eigen toestemming betreft die is niet meer te rerkrggen Zij heeft haar woord aan een ander gegeven Kn veroorloof mij u nog iets te zeggen mijnheer u is mijn gast en Neen ik wil niet dat u het zegt I valt Eyre hem hartstochtelijk in de rede Moeten dan de heiligste de ernstigste gevoelens naar de vormen der samenleving zich schikken Uwe dochter is ongelukkig Er zijn toch gevallen waarin de beste de meest geëerbiedigde vormen verbroken moeten worden En daar ik weel dal zij ongelukkig U is zeer welsprekend zegt de heer Mc Dermot met een glimlachje Neem het mij niet kwalijk dal ik u in de rede val bij uw bewonderenswaardig betoog over de zwakke zijden der samenleving U zegt dat mijne dochter ongelukkig is Mag ik lijn heimelgk naar Colombo vertrokken HMzeerdit ongeluk velen spgt om do groote bekwaamheden van den verd revene die den naam had van de beste oandidaatootarisseu te vormen en meer nog om zijn gezin dat geheel onverzorgd aahterblgft heeft het niemand verwonderd De heer W maakte deel uit van een vast hombrepartgtje dut nooit lager speelde dan een gulden het iiohe dat meer dan eens biljartte om honderd galdeu de purtij en dat aan de roulette om duizendeu dobbelde Geruimen tgd geleilen liepen er reeds leer onaangename praatjes over voor speelschulden sfge geven accepten die ik toen maar doodgezwegen heb maar nu rueds de tweede man vun dat clubje oagelukkig geworden is zgn de twee anderen misachien nog Ie redden door publiciteit te geveii aan de zaak Nummer ééa was de heer S die na zeer vreemd gedaan te hebben inet aan zijn rohtgeuoote toebehooreiide aandeden Javasche Bank via Hongkong en Yokohama verdween naar New York vanwaarde uit het proces Du Cloux boruuhtu beruchte Hartfield zgn aanwezigheid meldde Dat de wandelsport nog niet geheel uit de mods is bewezen Maandag den Uu dezer de heeren L C Dudok de Wit de bekende werold waudelaar eo U G C Kuijs die den heer de Wit eens in de maand op zijn wandeling vergezelt Uit zeer vertrouwbare bron kunnen wg mededeelen dat deze beiile tippulgaiiKcrs Maandagmorgen 11 uur van t Amstolhotel vertrokken niettegeastaaudo sneeuw en zeer gladde wegen waardoor z j niet voor circa 2 uur nam te Abooudj aankwamen waar le heer A Evers grossier in gedistilleerd enz hun een stuk linnen zak om do schoenen bond Geen kwartier mochten zij van lit hulpmiddel tegen bet zoo moeilijk loopen op den gladden straatweg profileeren stuk voor stuk verloren z j de geïmproviseerde sokkeu totdat ile heer van Heerden behanger en zadelmaker te Baainbrugge lioh over de voetreizigers ontfermde en hunne laarzen zoo stevig en hecht omwoelde dat zg vroulijk hun weg vervolgden en tegen 8 uur in den avond af deu huize Slangevecbf bij Breukelen arriveerden De gewone tgrl voor deze wandeling besteed i 6 4 uur De door den heer Verkley te Loenen aangeboden arreslade werd door onze waudelaara gracieuselgk gerefnseerd Sport In het Duitsche tijdschrift Prometheus beantwoordt professor dr Witt de vraag waarom de elecirisohe booglampen een blauwachtig ile gloeilampen daarentegen een geelachtig licht verspreiden Het onderscheid in kleur wordt veroorzaakt door het verschil in temporat lur tot welke de koolstof verhit wordt de electriciteit zelve oefent hierop geeu invloed uit Zoo als bekend is berust bij electrisoh lampen ilo lichtwerking daarop dat de eleötnsohe stroom op zijn weg op weerstand stuit waardoor eerst warmte en daarna licht ontstaat Hoe meer stroom door de geleiddradeu goal des te grooter ia de warmte des te sterker het licht Bg de gloeilampen mag echter daar de kooldraad zeer dun is de hoeveelheid aan te voeren stroom eene zekere grens niet overschrijden anders wordt de kooldraad tot stof verteerd of smelt en de lamp gaat uit Dete grens ligt op ongeveer 1600 C eene temperatuur I die geel licht geeft weteu op welk gezag u dat zegt Zeker antwoordt hij met vuur Zij heeft het mg zelve gezegd I Eene voorlreffelgke autoriteit I Mijne dochter de oude heer wordt nijdig is blijkbaar nog een veel maller wicht dan waarvoor ik haar hield I U beoordeelt haar verkeerd zegt de jonge man heftig De oude Mc Dermot laat een oogeublik zijn oogen op htm rusten Ik begrgp wel hoe o tol lie redenoering komt zegt hg langzaam Het meisje dat gg op prijs leerdet stellen kan geen mal wicht zgn niet waar Mijnheer roept Eyre met gefronste wenkbrauwen Maar zijt ge zoo zeker van hare genegenheid Is dan een enkel woord vau een jong meisje voldoende om er op voort te bouwen Ik weosch voet bij stuk te houden zegt Eyre ietwat uit de h ogte Ik kan uw dochter oen positie aanbieden Na den dood van mgn oom zat ik een adellijken titel erven Ik kan haar even veel aanbieden als sir Ralph Ik Mijnheer dus valt Mc Dermot met gestrengheid in al zoudt ge haar hertogin kunnen maken ik zou uw voorstel tifwijzeo Mijne dochter heeft haar woord gegeven om sir Ralph Anketell te huwen en dat woord zal zij honden Wordt vervolgd standpunt beschouwt Ken ingenieur heeft namelijk met mathematische zekerheid uitgerekend dat Chicago in het jaar 1898 ten onder gaat Volgens hom is de bodem der stad niet bij ma hte do geweldige gebouwen voor de wereld tentoonstelling te torsen Hij heeft uitgerekend dat het gewicht der op te richten monumenten en gebouwen een inzinking van den bodem zal teweeg brengen waardoor stad en tentoonstelling zullen worJen verslonden Hot water van het Miohigan meer heeft naar hij verzekert den grond der stad onderwoejd en ten deele weggespoeld zoorlat de aardlaag waarop Chicago staat nog maar 16 voet is dus te zwak om de geweldige tentoonstelling Ie dragen Wanneer hot verzakken van den bodem begint zal de stad tot op een 40 voet dieper liggende aardlaag dolen zoo is althans de voorstelling Voor een gewoon mensoh zeker geen prettig vooruitzicht doch voor den Amerikaan zal een wereldtentoonslBlling 40 voet onder de aardoppervlakte een des te grooter aantrekkelijkheid zijn Bij de booglampen is de temperatuur veel hooger en overtreft die van het smeltpunt van platina 1776 C aonmerkolgk De opmerking moet hier gemaakt worden dat het smeltpunt van platina in den regel wordt opgegeven als nog hooger en wel op ruim 2000 C Ie liggen Deze hooge temperatuur wordt echter niet dadelijk beroikt In bet eerste oogenblik van branden namelijk straalt de booglamp ook een geel gekleurd licht uit dewgl de twee koolstaven elkander nog aanraken Zoodra zij zich echter tengevolge van het verbranden der uiteinden van elkander verwijderen worden de koulstofdeeltjes van de spitsen af erakt zweven in de omringende lucht en worilen door de daarin voorbanden zuurstof verbrand De hierdoor ontwikkelde warmte voegt zich bg die welke door den weerstand der koolstaven wordt verkregen en zoo ontstaat eene temperatuur die de witgloeikeur nabij komt De kooldeelljes doen door hun verbranden kooloxydegas ontstaan hetwelk do gloeiende koolspitson omjieeft en daardoor een blauw achtig gekleurd licht verspreid Aan het slition Delfischepoort te Rotterdam had men jl Zaterdagavond een alleraardigst looneeltje Een Deltlsohe familie was naar Oud Beierlaud geweest om daar een erfenis in ontvangst te nemen po onderlinge verdeeling zou wanneer de familie in haar woonstede was leriiïgekeerd nader worden geregeld Een uit het gezelschap belastte zich met het postje om den schat te dragen waaronder ook was een vrij zware zak met centen In afwachting dut de trein zou komen stond men over de verdeeling te delibereeten Natuurlijk wilde ieder de grootst mogelijke portie en daardoor ontstond oneeiiigheiil Hoe men ook praatte men werd het niet eens Op één punt echter was men eenstemmig met algemeene steramen werd uitgemaakt dat den sohatdrager niets toe kwam Deze hierover verontwau digd wierp den zak met centen don overigen erfgenamen voor de voeten zoodol do geldstukken over het perron vlogen waarna men aan het grabbelen ging dat het een lust was De schatbewaarder ging de stad in maakte goede sier en verspeelde daarbij al zijn geld en zijn horloge hij moest zelfs zijn jas beleenen om een spoorkaartJB te koopen Zonder jas kwam hij te Delft aan Er zijn volgens de Muasb ie Rotterdam in de laalste dagen gouden tientjes in omloop gebracht die hoewel niet vuUch toch belangrijk minder dun 10 waard zijn Bij een ifinkelier was er een in betaling gegeven van welk oppervlakte een kleine hoeveelheid scheen afgenomen te zijn zoodat hel gewicht met een gram verminderd en de waarde dientengevolge oirou 1 60 gedaald was Men zij op zgne hoede vooral daar de klank nieU van dit bedrog verraadt Zelfs met een tamelijk zuiveren brievenweger kan men nagaan of een goudstuk denkelijk langs chemisohen weg gesnoeid is Een gouden tientje moet nl 6 72 gram wegen Omtrent de vermeerdering van het aantal spoorwegen over de gehoele uurde kan worden medegedeeld dut het gebeele spoorwegnet een lengte heeft van 696 67 KM dut is ten nuastenbg vgfmaal den omterk der uurde aan deu equotor Nog juister denkbeeld van do grootte van dit cijfer krijgt men wellicht door te welen dat de geheele spoorlengte den afstand van aarde en maan met meer don 200 000 KM overtreft Het meest uitgebreide net heeft Amerika toch valt hier nog een aanzienlijke vergrooting waar te nemen De grootste toename valt ten deel aan die landen welke eerst sinds korten tgd het podrwagverkeer hebben loeren kenneu zOOals Azié en Australië Het gezainelgke kapitaal voor den aanleg van de spoorwegen der aarde beliep in 1889 76 milliardep guldens Eenige geleerden hebben zich verdiept over de mogelij kü oorzaken van hel ontstaan der Egyptische duisternis waarvan in den Bgbel sprake is Zij vermoeden dat de duisternis die op deu len Nizan van het jaar van den uittocht der Joden uit Egypte 131S V Ghr van eene zonsverduistering kwam en hebben derhalve uit alle centrale zonsvjirdiiiateringen in de 13e en Ho eeuw de verduisttttiDgéb In het voorjaar opgezocht hetgeen mot behulp an Oppolzers Canon der Fmstemiate zeer gemakkeigk geschiedde Men vond slechts dat ééne voor Egypte vau eenige beteekonis kon zijn nl eene ringvormige verduisteriug op 13 Maart Ib36 v Chr Daar deze nu wat maand en dajf betreft juut overeenstemt mot die welke in don Bijbel genoemd wordt is het zeer waarschijnlijk dut de uittocht der Joden omstreeks dieu tgd plaats had Bultenlandscb Overzicht In eene afzonderlijke uitgave van de London Oaatte 18 opgenomen een schrgven van de koningin aan den minister van binnenlandsohe taken houdende dankbetuiging aan de millioecen onderdanen van het rijk voor do treffende deelneming btj deu dood van haren kleinzoon in den bloei zgns levens De Koningin eindigt met de verklaring dat zg met Gods hulp steeds werkzaam zal zijn tot bevordering vau het welzgn barer geliefde onderdanen Tot Zaterdag jl beschouwde de Chileensche regeering het geschil met ile Vereen Staten als feitelijk opgelost vertrouwende op de mededeelingen van haar gezant te Washingion den heer Monit waaruit bleek dat de heer Bluiue hem bij voortduring vredelievende verzekeringen had gegeven Te meer meende zg daarop te kunnen bouwen omdat zij tich bij monde van haren gezant bereid had verklaard aan alle redelgke vorderingen der Vereen Staten te gemoet te zullen komCn De positie vun den heer Montt verschijnt nu door den tegenwoordigen stand von zaken in een vrfem l daglicht De ministerrakd te Washington nam hel voorstel van Chili in behandeling om het geschil door een scheidsgericbt to doen uitmaken hetzij door een onzijdige mogendheid hetzij door een oommissie uit een hooggeplaatste personen in Amerika befctunnde Er heeiscble omtrent een en ander verschil van moening onder do minister zoodat geen besluit genomen werd In de Prnisisiihe Kamer werd de algemeene beraudsluging over de onderwijswet voortgezet De voornaamste spifefcer was de bekende vrgzinnige Richter een scherp man die gewoonlijk de puntjes zet op de i naarhij trad Richter op als woord voerder namens I de geheele linkerzijde een gevolg vun de toenadering van Bennigsen ten opzichte tan de vrgzinnigen Richter bestreed allereerst de bewering van den Minister dr t het ontwerp niets anders was dan een uitvoering der Grondwet Buitendien beieekende dat argument niet veel want de grondwet wns herhualdolgk door Regeering en Parlement gewgzi d en wel beschouwd was de grondwet om de menschen en niet de menschen om de Grondwet Het bedenkelgksto scheen Richter dat het ontwerp een gewetensdwang invoert nadat lange jaren in Pruisen gewetensvrijheid heeft geheericht immers nu kunnen ouders die zioh van een kurk hebben losgemaakt desniettemin gedwongen worden hun kiuderen aan het door een kerk gegeven gods dienstonderwijs te doen deelnemen terwgl toch wie godsdienst rijheid wil ook vrijheid op het tuk van godsdienstonderwijs iroet willen langs dezen weg werd er een burgerlgko verplichting in het leven geroepen tot gelooven aan een persoonlijk God mèt welke verplichting de tot dusver gewaarborgde vrgheid komt te vervallen Officieel zal du een minimum van geloof aan de Godheid worden vastgesteld en de Regeeringspresident zul tot taak hebben te onderzoeken welk minimum aan het Godheidsbegrip van den Staat wol beai twoordt De Regeeringspresidenten hebben dus voortaau als grootinquisiteurs te fungeeren Misschien bepaalt de Minister van Eeroiliunsl ging Richter met scherpen spot voort dat voortaan de kinderen yan dissidenten moeten uitgeloot worden deels onder Katholieke en deels onder Joodsche godsdienstige vereenigingen Intuaschen ging Richter voort schept de Regoering door het veroorzaken van zulke botsingen tusscheu het ouderlijk huis en de school een schare van martelaren hunner overtuiging en binnin weinige jaren zullen do dissidenten zich vertienvoudigen evenuls de socialistenwet slechts het getal der socialisten vermeerderde Richter noemde t een illusie te verwachten door deze schoolwet het godsdienstig gevoel onder de opgroeiende jeugd te versterken en daardoor de verspreiding der socialistisoha dwaalleer tegen te gaan Dit was alsof men met een houten tabel teg n de gevaren van het socialisme strgd wilde invoeren Da godsdienst betreft het hiernamaals de sociaal democratie het heden In de school moeten de kinderen leuren nadenken opdat zij later de onmogelijkheid der sociaal democratische theorién inzien Ken coufessioneele wetgeving maakt de school machteloos lot den ttrijd en wekt tweespalt in het burgerlijke leven Bij den strijd om de school zijn alle liberalen het eens en zij zouden dii n opvatten uls n kultuurkamp iu een beteren zin niet rustende vdimüeze wet cder zal begraven zijn De rede van Richter werd met daverende toejuiching van de linkerzgde begroot rechts uerd er gesist De Minister Zedlitz sprak onmiddellijk na Richter maar hij bleek opnieuw meer een man te zijn van vergoelijkende praaijes dan van flinke polemiek Hij kwamop tegm het verwijt van Richter dat het Ministerie niet eenstemmig was er was ju venschil van gevoelen dat was natuurlijk maar al de ministers bodden het ontwerp ouderteekeod Het drgven der kinderen naar de confessionede school hield de Minister voor een weldaad voor die kiftderen want hg hield het Christendom Gods woord lang niet voor een houten sabel