Groot Gouda, donderdag 27 september 1945

Auteursrecht CBD Beeldpersdienst De finandeele maatregelen der regering beoogen in het kort 1 Herst el van het evenwicht tusschen goederenvoorraad en geldhoeveelheid Tijdens de be lngsjaren werd dit evenwicht grondig verstoord door een sterke inkrimping van de hoeveelheid goederen o a door de export naar Duitsland en een enorme uitbreiding van de geldhoeveelheid o a door zeer groote overheidsuitgaven geflnaacierd met behulp van de baokblljettenpers Inventarlseerlng van bet nationale vermogen en vervolgens herstel van s Rijks financiën o a doov confiscatie van Zwart geld achterhaling van niet betaalde belastingpenningen en doorvoering van algemeene belastingmaatregelen Alleen geld voor zuivere handen Ik zal thans mijn antwoord iets verder verduidelijken Wat het gedeblokkeerde geld betreft dit blijft geheel ter vrije beschikking van hem of haar die het in handen krijgt Uiteraard voorzoover die handen zuiver blijken De vrees die bij sommige uwer naar mij ter oore is gekomen heeft postgevat dat de besteding der inkomens geheel aan banden zou worden gelegd zoodat de vrijheid van verbruik en bedrijfsuitoefening volkomen zou worden opgeheven is volmaakt ongé troffen zal het in een mate die in verband grond Niemand zal intuschen de noodzaak indien daarvoor het noodige papiergeld aanwezig was voor uitbetaling vrij te geven Het onderzoek naar het besmette geld dat naar ik u verzekeren kan met groote nauwkeurigheid zal geschieden vereischt echter een zekeren tijd Dit pleit er zeer voor om met betrekking tot deze saldi slechts een overschrijving van de eene rekening op de andere toe te laten waardoor elk bedrag wordt vastgelegd en te allen tijde is na te speuren wie er op het moment van de deblokkeering de houder van was Deze houder kan al heeft hij over bedoeld bedrag van zijn saldo beschikt te allen tijde aan een onderzoek worden onderworpen De rest van zijn saldo blijft in ieder geval staan als onderpand en ook voor het ontstaan van het eerste gedeelte waarover hij giraal kan beschikken blijft hij aansprakelijk in dezen zin dat indien komt vast te staan dat dit besmet geld was hij voor een overeenkomstig bedrag zal kunnen worden aangesproken te betalen uit andere vermogensbestanddeelen of eventueel nieuw te verdienen inkomen Van een oogpunt van gemakkelijke invordering voor den staa heeft deze regeling ongetwijfeld bezwaar maar dit bezwaar weegt stellig niet op tegen het groote voordeel dat aan een spoedige zij het gedeeltelijke deblokkeering van een passend gedeelte der bank en girosaldi verbonden is in verbaiid met de wenschelijkheid om ten behoeve van de hervatting van het handels en betalingsverkeer daaraan een zekeren armslag te geven Het doel dat met de geldvemieuwingwordt beoogd mag niet op zoodanige wijzeworden bereikt dat daardoor het bedrijfsleven wordt onthand De geldvemieuwingzelf toch is er juist op gericht om het bedrijfsleven weer gezond te maken en ditmoet als het er op aankomt den voorranghebben boven een overigens volmaakt ver dedigbaar streven naar een perfect systeem Als sluitstuk zal de belastinginspectie bevoegd zijn om in elk geval waarin zij redenheeft om te veronderstellen dat een saldobesmet is een aanwijzing te geven die ertoe leidt dat dit saldo voor de volle 100 pet geblokkeerd blijft Ooclogsgedapeerden hebben voorrang Een tweede correctie die zal worden toegepast is er op gericht om voor hen die door de oorlogsemstandighe den schade hebben geleden in hun goederen de mogelijkheid te openen tot herstel en aanvulling van het geroofde beschadigde of vernietigde over te gaan Met betrekking tot bedrijven zal dit moeten worden uitgebreid tot hetgeen noodig is voor herstel van vooraden en inventarissen De uitkeeringen wegens geleden materieele oorlogschade zullen dus voorzoover daarvoor een directe bestedingsmogelijkheid is op basis van de toelaatbare besteding in vrij nieuw geld worden beschikbaar gesteld terwijl het overige bij gebrek aan directe bestedingsmogelijkheid aanvankelijk op geblokkeerde rekening zal worden bijgeschreven en in de toekomst zal worden bijgeschreven en in de toekomst zal worden geblokkeerd naarmate er zich bestedingsmogelijkheden voordoen Zwarte bouwers hebben duur betaald Hetzelfde geldt voor kassaldi gekweekt uit afschrijvingen en besparingen die men in reserve heeft gehouden om mettertijd daarmede de uitgestelde aankoopen te betalen om kapitaalbezit in den vorm van duurzame gebruiksgoederen vooraden inventarissen en gebouwen aan te vullen te vernieuwen en op het gewenschte peil te brengen Intusschen zal wel moeten worden voorkomen dat langs dezen weg de geldstroom sterker aanwast dan in overeenstemming is dan met hetgeen noodig is voor de financiering van den omzet die bereikbaar is bij een volledige inschakeling der beschikbare arbeidskrachten bij toelaatbare prijzen en loopen Voorshands bestaat daarvoor geen gevaar maar op den duur ligt hier een grens die als men het prijs en loonpeil in de hand wil houden niet mag worden overschreden Saldi van liefdadige instellingen zuivere Spaarpotten en i kleine lugden NIET getroffen De correctie waarover ik hier sprak zal ook moeten worden toegepast t a v de uitkeeringen uit de aanwezige saldi door liefdadige instellingen en door de diensten der charitas voorzoover deze mede behulpzaam zijn om het oorlogsleed te verzachten Een derde correctie die tot op zekere hoogte bij de vorige aansluit is gewenscht met betrekkiAg tot spaargelden van particulieren die in de voorafgaande periode zijn gekweekt voor het doen van grootere betalingen ineens bij gelegenheid van belangrijke levensgebeurtenisen zooals geboorten huwelijken en sterfgevallen en dergelijke bijzondere uitgaven Een vierde correctie komt in aanmerking voor die gevallen waarin personen bij gemis Efiti looninkomen aangewezen zijn voor levensonderhoud op de hoofdsom van hun kapitaal Voorzoover dit in den geldvorm aanwezig was en door de blokkade is ge met de levensomstandigheden van den betrokkene redelijk is te achten worden vrijgegeven Tenslotte zal er plaats moeten zijn vooreen vijfde correctie in die gevallen diedoor het voorafgaande niet zijn gedekt dochwaarin een strikt handhaven van de grondgedachte tot ongewenschté individueelehardhe den zou leiden HOE VERDER Heb ik hiermede de hoofdlijnen besproken die bij de deblokkeering zullen worden gevolgd thans vraag ik nog enkele oogenblikken uw aandacht voor een tweetal vragen die u stellig zéér ter harte gaan en waarop ik u een onomwonden antwoord schuldig ben n l Hoe gaat het nu verder met het gedeblokkeerde geld en 2 welke verwachtingen mogen wij koesteren met betrekking tot het geld dat geblokkeerd blijft Ik stel er prijs op dat bij u allen t a v het antwoord op deze vragen geen enkel misverstand ontstaat Hoewel de welvaart van een volk tenslotte niet bepaald wordt door de hoeveelheid geld die in omloop is maar door de hoeveelheid en hoedanigheid van de goederen en diensten die het tot bevrediging zijner behoeften kan aanwenden is het in een maatschappij die op geldverkeer steunt nu eenmaal zoo dat voor ieder persoon elk gezin en elk bedrijf afzonderlijk de mogelijkheid om in die goederen en diensten te deelen van de beschikking over geld afhankelijk is Ik begrijp dus dat gij allen verlangend zijt om te weten waar gij aan toe zijt Dat is met een enkel woord gezegd Aan hen die hun geld op onoirbare wijze hebben verkregen laat ik niet de minste illusie Voor die genen echter onder u die zich t a v de wijze waarop zij hun bezit hebben verkregen niets hebben te verwijten die eerlijk hebben gewerkt en zuinig hebben gespaard die ondanks tegenwind er in zijn geslaagd om een zeker bezit aan geld te redden of die de wind hebben mee gehad en daaruit op volkomen toelaatbare wijze voordeel hebben getrokken voor hen kan het antwoord geruststellend zijn uw aanspraken op hetgeen u inleverde blijven erkend Dit neemt niet weg dat ook zij moeten beseffen dat in dit leeggeplunderde en voor een deel verwoeste land waarin vele honderdduizenden weinig meer bezitten dan hun schamele plunje vrijwel geen huisraad onder een lekkend dak van allen die in een meer bevoorrechte positie verkeeren offers ja zelfs groote offers zullen moéten worden gevraagd En dit te meer omdat met de uiterste middelen moet worden voorkomen dat de rouw de armoede en de kommer die door den oorlog zijn veroorzaakt op den voet zullen worden gevolgd door de ramp van een geldontwaarding waardoor de basis van het stoffelijk bestaan van vele verdere honderdduizenden zou worden ondermijnd en de sociale rechtvaardigheid nog meer in het gedrang zou komen betwisten dat zoolang t a v het meerendeel der goederen nog zulk een pijnlijke schaarschte bestaat het handhaven van een veel omvattend distributiestelsel onvermijdelijk is Ook voor de bedrijven zal vooralsnog de aanschaf van voorraden hulpstoffen en machines aan een stelsel van toewijzingen moeten blijven gebonden Deze maatregelen zijn noodig om te zorgen dat zij die over meer koopkracht beschikken dan anderen niet door prijsoverbiedingen een grooter deel van de beschikbare goederen in handen zouden krijgen dan met de billijkheid in overeenstemming is Tevens moeten de noodige waarborgen blijven bestaan dat minder dringende behoeften van enkelen niet zullen voorgaan bij meer dringende behoeften van velen Bovendien is ons land voor tal van goederen vooral voor voedingsmiddelen en grondstoffen aangewezen op import uit het buitenland De schaarschte aan buitenlandsche betalingsmiddelen die er toe leidt dat wij op groote schaal bij andere landen moeten leenen vereischt bovendien een scherpe controle op al datgene wat wordt ingevoerd Scherpe controle op den invoer Het is een groot algemeen belang dat deze dikwijls duur gekochte invoer een van een maatschappelijk oogpunt uit doelmatige en verantwoorde bestemming krijgt Versterking van het nationale productievermogen staat daarbij volstrekt op den voorgrond Dit alles maakt het vooralsnog noodzakelijk dat de regeering aan het economische leven een krachtige en vèr gaande leiding geeft De overgang van een oorlogseconomie naar een vredeseconomie kan zonder een zoodanige leiding niet zonder onrecht en ontsporingen tot stand worden gebracht Ik meen dat een ieder die zich op de basis der feiten stelt en zich de bestaande problemen indenkt deze slotsom zal kunnen beamen De toekomst van het geblokkeerde geld Wat de tweede vraag aangaat die betrekking heeft op de toekomst van het qeld dat geblokkeerd blijft moet een onderscheid worden gemaakt tusschen geld dat tijdelijk en geld dat blijvend aan de circulatie zal worden onttrokken Terstond na het einde van de inleveringsweek komt de eerste ƒ 100 van de geldkaart vrij Het ligt in het voornemen om hetgeeji daarna op uw geldkaart blijft staan resp een overeenkomstig bedrag uit hetgeen uw banksaldo aanwijst op latere tijdstippen en tot ronde bedragen iQden vrijen geldomloop toe te laten Het tem ja waarin dit zal geschieden hangt eenerzijds f van den aanvoer van het banken mujitpapier dat nog in aanmaak is anderzijds van de verkeersbehoefte die wij regelmatig zullen peilen Ook met betrekking tot de bij de banken en andere mleveringskantoren gestorte bedragen naa t die van de geldkaart zal op den duur verdere deblokkeering kunnen volgen indien en voorzoover daaraan reëele behoefte bestaat Voor datgene waaraan blijvend de toegang tot de circulatie moet worden ontzegd staan in hoofdzaak een viertal bestemmingzri open betaling van achterstallige belastingen betaling van bijzondere heffingenineens inschrijving op staatsleeningen een omzetting in spaardeposito s bijspaarbanken en banken Een deel van dit geld zal derhalve uiteindelijk naar de schatkist worden overgebracht waarbij het voorzoover hét voor het doen van inschrijvingen op staatsleeningen wordt gebruikt aan den bezitter een rente inkomen zal schenken Dit laatste dat het ecu rente afwerpt is ook toepasselijk op d spaardeposito s Op de vraag of het zoo verkregen staats papier en spaartegoed overdraagbaar zal worden gesteld kan ik u op dit moment nog geeii definitief uitsluitsel geven Deze overdraagbaarstelling zal t z t moeten worden beoordeeld wanneer wordt overgegaan tot een hervatting van het vermogensverkeer in het licht der dan heerschende omstandig heden Op een beleenbaarstelling van dit staatspapier is voorioopig weinig kans aangezien zoodoende de geldomloop weer zou kunnen verioeerderen boven het toelaatbare maximum Blijvend uit circulatie Nu ik over de toegelaten bestemmingen van het vrije geld en van het geld dat tijdelijk of permanent geblokkeerd zal blijven zoo goed mogelijk heb ingelicht wil ik tot slot nog een paar opmerkingen maken over een onderwerp van wijdere strekking dat niettemin met het voorafgaande ten nauwste in verband staat Ik merkte reeds op dat een deel van het geld dat door u is ingeleverd zijn bestemming zal vinden in de schatkist die daaraan een meer dan normale behoefte heeft maar als het daar is wat zal er dan mee gebeuren Dje e yraag is inderdaad van het grootste belang vanuit een geldpolitek pogpunt Immers zou dit geld in de naaste toekomst door den staat opnieuw geheel worden uitgegeven en op die wijze weder in omloop worden gebracht dan is het gevaar zeer reëel dat wij na eenigen tijd voor een herhaling komen te staan van het vraagstuk waarvoor de operatie die thans geschiedt juist een oplossing tracht te geven Na een zekeren tijd toch zou dan opnieuw een wanverhouding ontstaan tusschen de goede renhoeveelheid en de geldhoeveelheid b j het door de regeering toelaatbaar geachte prijsniveau Het mooiste zou natuurlijk zijn indien de Staat en ook de lagere publiekrechtelijke lichamen waarbij vooral aan de gemeenten te denken valt van nu aan voortaan van de loopende inkomsten zouden kunnen leven d w z van de opbrengsten der normgle belastingen De omstandigheden zijn echter van dien aard dat de Staat om mij hiertoe te bepalen gedurende den ewstkomenden tijd wegens de noodzaak om op groote schaal hulp te bieden aan getroffenen mede te werken aan Jiet herstel en een krachtig apparaat te formeeren tot handhaving der interne en externe veiligheid hier en in de overzeesche gewestep zeer groote uitgaven moet doen die onmogelijk geheel uit de inkomsten der belastingen kunnen worden bestreden Alleen reeds de maatregel waartoe de regeering besloten heeft ter overbrugging van het tijdelijk verschil tusschen de buitenlandsche en de bin nenlandsche prijzen van een aantal goede ren die tot de middelen ter bevrediging van eerste levensbehoeften behooren vordert een bedrag ten laste van het Rijk dat overeen komt met de totale Staatsinkomsten in de laatste voöroorlogsche jaren Belastingherziening in het vooruitzicht Aan de opvoering der belastingen die weliswaar met de verwachte toeneming der geldinkomens rijkelijker zullen gaan vloeien zijn bepaalde grenzen gesteld Zij mogen niet van een zoodanige zwaarte zijn dat zij den prikkel tot arbeid en den ondernemingslust dooden Voorts moet men rekening houden met de helaas geldende psychologische wet volgens welke bij verzwaring met name van directe belastingen en accijnzen de belastingfraude toeneemt Deze factor maakt het zeer gewenscht dat zop snel mogelijk een b elastingherziening tot stand komt die in sommige buitensporige heffingen welke djË bezetter heeft ingesteld een zoodahige wijziging brengt dat deze niet alleen van on Nederlandsche bestand deelen worden ontdaan maar dat zij daarenboven geen belemmering meer vormen voor de zoo gewenschte ontplooiing voor het herstel Al zal hier voor in andere onderdeelen va n het belastingstelsel een compensatie moeten worden gevonden toch ziet het er zelfs voor den meest optimistischen beschouwer naar uit dat de Staatsbegrooting voorioopig niét zal zijn sluitend te maken Onder deze omstandigheden bestaat er slechts één aanvaardbare uitweg De staat mag zich de benoodigde middelen boven hetgeen de belastingen aan inkomsten op leveren niet gaan verschaffen door het te laten draaien van de bankbiljettenpers Deze methode die op ruime schaal door den bezetter is toegepast en die ons in de armoede waarin zijn schandelijke roofen vemielzucht ons heeft gestort ook nog niet een enorm teveel aan geld heeft opgescheept is on Nederlandsch en wij mogen er trotsch op zijn dat wij haar zoo mogen doemen Van mij landgenooten is niet te verwachten dat ik dezen weg vrijwillig zal betreden zonder het uiterste te hebben verricht om het inslaan van dit spoor te ver Zie vervpig pagina 3 1ste kolom onderaan