Groot Gouda, dinsdag 8 januari 1946

de moeiiijkheden van het heden met de ingezetenen te deelen En itu Van Mook zelf Van Mook heeft stenig getoond een goed econoom te zijn Als staatsman moet hij echter zijn sporen nog verdienen Een korte terugblik moge dit verduidelijken Eenige maanden vóór het uitbreken van den oorlog in den Pacifg zonden de Japanners afgevaardigden naar Indië om met de regeering te BataVia Van gedachten te wisselen over uitbreiding van hun economische belangensfeer Niemand beter dan de directeur van het departement van economische iaken kon uiteraard de IndisclTe regeering bij deze besprekingen vertegenwoordigen De Japanners op respect voor hun prestige altijd zeer gesteld vonden zijn functie en titel echter te laag om op voet vaii gelijkheid met een lid van de keizerijke regeering van gedachten te kunnen wisselen Geen nood Van Mook werd benoemd tot gezant in buitengewonen dienst en verkreeg uithoofde van die functie den titel van Excellentie Dè Japanners hadden hun zin en Van Mook had den voet op een der laatste sporten van den ladder naar den top gezet De buitenlandsche pers deed de rest Omdat 4iet duidelijk was wat de Japanners wilden politieken invloed via hun economische belangensfeer en omdat een gemeenschappelijk front van de ABCmogendheden reeds in den maak was had Van Mook betrekkelijk gemakkelijk spel Hij kon afwijzen Hadden wnj PASSIEFVERZET SehtrpB erittek op AnstraiiêraarOrs ei fin Isok Naar aanleiding van het aftreden van Generaal Van Oyen en de geruchten over verdere mutaties van Nederlandsche postal in het Verre Oosten halen wij een schrijven aan van een medewerker van Het Indisch Nieuws die uit Batavia als volgt schrijft lonels in Indië terug Zelfs hoorde ik van soldaten die tot officieren waren gebombardeerd Zij die het land verlaten hebben toen de nood aan den man kwam worden blijkbaar meer gewaardeerd dan degenen die gebleven zijn en voorzoover ze er althans niet aan bezweken zijn alle gruwelen en alle ontberingen ten emde toe manmoedig hebben gedragen Het schijnt dat een land nooit dankbaar kan zijn Altijd keert het na een oorlog zijn trouwste zonen den rug toe Maar om op die Australiëvaarders terug tekomen Als zij in het nieuwe Indië inderdaad den toon zullen aangeven dan is er waarlijk geen reden oin overmatig optimistisch te zijn Wat zij hier tot du sver aan wijsheid ontplooid hebben kan gemakkelijk op den rand van een visitekaartje geschreven worden Hun voornaamste fout is geweest dat zij niet wisten wat zich hier gedurende de bezetting voltrokken heeft Hadden zij dat geweten en het was hun plicht het te weten dan zouden de Engelschen geen reden gehad hebben zich over hun adviezen zoo bitter te beklagen Het schijnt dat het Nederlandsche voorlichtingsapparaat in Australië zeer slecht heeft gewerkt hoewel de verklaringen voor de radio en in de diverse periodieken het tegendeel deden veronderstellen Ditwas nochtans het ergste niet Voor tie gebrekkige werking van het voorlichtingsapparaat zijn verontschuldigingen aan te voeren Men had dan mogen verwachten dat toen de Australiëvaarders hier eenmaal voet aan wal hadden gezet zij onmiddellijk contact zouden hebben ge ocht met degenen die in de kampen opgesloten waren en vooral met die hier geboren Nederlanders die doordat zij buiten de kampen waren gebleven precies wisten yat er onder de bevolking broeide Van Mook adviseur Het vertrek van Dr Van Mook naar NederlandschIndië is opnieuw uitgesteld en thans bepaald op Zaterdag 12 Januari Voord en begeeft de LtdtenantOouver neur Generaal zich naar Londen voor het voeren van besprekingen met den Ne dedandschen ambassareur Jhr Mr E F M J Michiels van Verduynen E i aanvullende medededing t ericht dat Dr Van Mook te Londen geen speciale besprekalgen met den Nedarlandschen ambassadeur zal voeren doch dat hij dezen zal bijstaan in besprekingen met Britsche autoriteiten geweten in een eventueelen strijd alleen te zullen staan dan zou het spel oneindig veel moeilijker geweest zijn Zijn starre afwijzing niet altijd even diplomatiek tot uitdrukking gebracht bezorgde Van Mook een groote populariteit vooral in de Vereenigde Staten Gevleugeld werd het woord van een der Amerikaansche bladen Van Mook onderhandelt alsof hij de geheele Amerikaansche vloot in de haven van Priokvoor anker heeft liggen Zijn houding tegenover de Japan che eischen was inderdaad een kolfje naar de hand van de Amenika nen die de Japanners reeds langeen halt hadden willen toeroepen rtiaardie in hun streven geen steun jondenbij Engeland dat na de JapansCftk bezetting zettingvan Mantsjoerije geweigerd hadin te gaan op Stim sons voorstel nu toeslaan Engeland had daar zeer zeker zijngoede reden voor Het zag den oorlogmet Duitschland aankomen en hetwenschte vóór alles te voorkomen dathet gedwongen zou zijn op twee frontente vechten a Het was dus duidelijk dat Van Mook overigens in opdracht van Van Starkenborgh sprak en handelde conform het verlangen en de inzichten van de Ameri kanen Hij was in zeker opzicht hun held geworden Caricaturen van hem verschenen in de Amerikaansche bladen en wie in caricatuur verschijnt is bezig een internationale figuur te worden vVan Mook werd een internationale figuur en wie beter dan hij was dus geschikt om toen de oorlog met Japan eenmaal een feit was geworden naar Amerika te worden gezonden om de belangen van Indië speciaal wat betreft de Jevering van vliegtuigen te behartigen Ook om in Amerika met het noodige gezag te kunnen optreden werd Van Mook luitenantgouverneur generaal en dat is hij tot den huldigen dag gebleven Ziedaar de carrière van dit Zondagskind Of hij haar bekroning in Van Mooks benoeming tot goeverneiirgene raal zal vinden is een vraag die momenteel niet kan worden Ifeantwoord Zóó pessimistisch als degenen die zeggen dat Van Starkenborgh de laatste gouverneur generaal van Indië is geweest hen ik zeker niet Wel lijkt het mij mogelijk dat voor dit hooge ambt een kantiger figuur dan Van Mook in wezen is te vinden zal zijn Er gaat geen welbewuste leiding van hem uit Aan den dwingenden invloed der Engelscheh heeft hij zich niet altijd weten te onttrekken Een figuur als Van Starkenborgh zou den Engelschen onmiddellijk hebben beduid uw taak is Dit is echter niet gebeurd De Australiëvaarders die thans ten onrechte zoo hoo g van den toren blazen hebben zich dadelijk na hun terugkeer in Indië in een ivoren toren opgesloten en waren voor de thuisgeblevenen welke positie zii vroeger ook bekleed mochten hebben volstrekt ongenaakbaar Vooral voor den heer Spit den gewezen vice president van den Raad van Indië moet deze hautaine houding bijzonder pijnlijk geweest zijn Ongelukken konden natuurlijk niet uitblijven En het stond geschreven dat de heer Van der Plas de eerste brokken zou maken Deze man heeft twee linkerhanden Hij zegt altijd het verkeerde woord p het verkeerde moment Even voordat de Japanners Java binnenvielen hield hij gereed om naar AustraJië te vertrekken een radiorede zóó defaitistisch dat prompt zijn aftreden geëischt werd Een ander dan hij zou daarna zijn mond gehouden hebben Van der Plas echter kan niet leven wanneer hij niet kan praten En dus praatte hij Voor de Australische en voor de Amerikaansche radio en wie in staat waren en lust hadden hem te beluisteren ergerden zich omdat hetgeen deze man aan lieflijklieden debiteerde op de werkelijkheid sloeg als een vuist op een zeer oog Als hun gevraagd werd wat Van der Plas verteld had luidde het antwoord steevast hij heeft gezegd houdt goeden moed ik maak het goed Nauwelijks was Van der Plas uit Australië teruggekeerd of het lieve leventje begon weer Praten en praten en zich verpraten Tot hij dan nu eindelijk heen gaat Maar wie mocht meenen dat aan zijn gepraat thans een einde zal komen kent dezpn prater niet Onmiddellijk nqdat zijn aftreden als lid van den Raad van Indiü bekend was geworden liet hij weten dat hij in Indië zal blijven om FRANK OP DE WiP üe verdediger van Frank heeft tijdens de zitting van het Tribunaal Neurenberg namens zijn cliënt de volgende Vragen gesteld Heeft het Vaticaan mede het Charter van het Tribunaal onderteekend Is het Vaticaan ook partij bij het openbaar ministerie Gaat het Vaticaan accoord met de richtlijnen volgens welke het proces wordt gevoerd De verdediger verklaarde dat van het antwoord op deze vragen zou afhangen of Frank van wien eerder werd bericht dat hij tot de Katholieke kerk was overgegaan zijn lidmaatschap van de Katholieke kerk al dan niet zal bestendigen Ben stem uit Indië aan het woord Den avond vóór zijn vertrejc naar Ne derland heeft de heer Vaii Mook zich via de radio tot iijn landgenooten gericht met een rede die eenig opzien verwekte door de volgende passage Het oude Indiè keert niet terug maar in het nieuwe Indonesië moet plaats zijn voor allen die hio door geboorte afstamming of voorkeur thui ehooren Deze veranderde wereld eischt nieuwe en jonge krachten De ouderen zullen plaats moeten maken hoe tiard dit ook na de bittere Jaren van t ezetting en gevangen schap moge vallen Maar de moeilijkheden en veranderingen eischen Ieen frisschen geest en een verbeefdingskracht die de uitzonderingen niet te na gesproken beter door de jongeren kunnen worden voortgebracht Prompt na deze boodschap werd bekend dat alle Nederlandsche leden van den Raad van Indië ontslag hadden aangevraagd Van de twee Indonesische leden is er een overleden de heer Soejono r en staat de andere prof Djajadiningrrat onder verdenking van samenwerking met den vijand De hoofdambtenaren van tegen en boven de vijftig weten dus nu wat hun te wachten staat zij gaan de laan uit om plaats te maken voor nieuwe en jonge krachten die vervelende gemeenplaats den geest des tijds beter verstaan dan zij Ik weet niet wat onder nieuwe en jonge krachten verstaan wordt Zinspeelde de heer Van Mook op versch bloed uit Nederland of dacht hij meer speciaal aan een vervanging van Nederlandsche hoofdamhtenaren door Indonesiërs En worden tot die nieuwe en jonge kracten ook gerekend degenen die even vóór de capitulatie van het Indische leger naar Australië vertrokken zijn Het lijkt mij wel waarschijnlijk Want als ik zie welk een geweldige promotie die Australiëvaarders in korten tijd hebben gemaakt dan kan het niet anders of zij behooren tot het soort dat geacht wordt over een frisschen geest en verbeeldingskracht te beschikken Majoors keerden als generaals kapiteins als ko KEURING MILITIEPLICHTIGEN De burgemeester heeft ter kennis gebracht van belanghetbanden dat dz indeelingsraad voor de voor de dienstplicht in deze gemeente ingeschreven personen zitting zal houden te Gouda in het Gewestelijk Arbeidsbureau Turfmarkt 144 op Maandag 4 Maart a s des v m te 8 30 uur Zij die een geestelijk of een Godsdienstig menschlievend ambt beklecden of tot zoodanig ambt worden opgeleid behoeven niet voor den keuringsraad te verschijnen maar het verdiend wel aanbeveling dat zij zich aan de keuring onderwerpen omdat zij die blijken geschikt te zijn dan geen bemoeienis meer hebben met bet vragen van vrijstelling van den dienstplicht Een verzoek om elders te worden gekeurd kan bij den burgemeester worden ingediend Opgegeven moet dan worden de plaats waar min zich aan bet onderzoek wenscht te onderwerpen BEROEP ONTVANGEN Ds H Roelofsen predikant bij de Ned Herv Kerk Reeuwijk dorp heeft een beroep ontvangen naar de Ned Herv Kerk te Bodegra ven BEDANKT Om gezondheidsredenen en hoogen leeftijd heeft de het de Japanners te ontwa nen en de ex geïnterneerden e beschermen Verder reikt uw taak nict Met de interne politiek van dit land hebt gt geen bemoeienis Misschien kon Vaa Mook niet zoo spreken omdat de regeering in Den Haag minder consequent is dan Van Starkenborgh Binnen het raam van de Haag che opvatting had hij dan echter nog gelegenheid genoeg zijn politieke zel f standgheid te bewaren Zoo ondergeschikt aan Engeland zijn we niet tenminste nog niet dat een It gouver neur generaal behoeft toe te laten dat de bezettende macht hem zoo nu en dan het initiatief uit handen neemt Ook tegenover de systematische Hetze in de buitenlandsche pers en via de zoogenaamde geallieerde radio te Batavia is Van Mook niet met kracht opgetreden zelfs tot een zeer bescheiden protest heeft hij het tot dusver niet kunnen brenj n ook niet in de wekelijksche persconferenties ten paleize Zijn regeeringsverklanng die bedoeld was als een poging om olie op de golven der revolutie te werpen was niet bepaald een meesterstuk Zij droeg zelfs zeer duidelijk het stempel van klein werk droog en dor gespeend van juist dat wat Van Mook nu den ouderen ambtenaren voorhoudt als een eisch des tijds verbeeldingskracht De schampere opmerkingen welke dit staatsstuk in de buitenlandsche pers heeft uitgelokt waren waarlijk niet geschikt ons prestige in het buitenland te verhoogen of te versterken Wat de Nederlandsche gemeenschap en zij is er toch ook nog nietwaar Van Mook echter vóór alles euvel duidt dat is zijn gemis aan belangstelling voor het wel en wee van de Nederlandsche vrouwen en mannen in de kampen Na de doorgestane ellende hadden zij waarachtig wel recht op een woo groote dankbaarheid op een t innig medeleven kortom op eei dat de groote spanning zou heh gedaan om het leven van deze Ne nen verbreken Het bleef uit Niets jverd landers te verlichten Vier maanden na de bevrijding leven zij thans nog steeds op precies dezelfde basis als tijdens het Nippon bewind Zij leven voort zonder den moreelen steun dien zij juist zoozeer van noode hebben Als uitgestoote nen zoo gevoelen zij zich En dat gevoel zal zich nog verdiepen zoodra zij kennis hebben genomen van Van Mook s jongste verklaring dat in het nieuwe Indië voor velen hunner geen plaats meer zal zijv Een ieder beseft dat Van Mook meer dan eeiiige andere landvoogd het hoofd heeft te bieden aan weergalooze moeilijkheden Een enkele fout kan thans onberekenbare gevolgen hebben Voorzichtigheid is daarom geboden Men kan de voorzichtigheid echter ook te ver drijven En dat doet Van Mook waarschijnlijk uit gebrek aan ervaring Hij is zóó voorzichtig dat zijn beleid gaandeweg het karakter van volstrekte pa ssiviteit heeft verkregen En met passiviteit zal het bestaan van het Koninkrijk dat thans op het spel staat stellig niet te redden zijn In hun eer hersteld Nederlandschap Oud Spanje strijders Zaterdagmorgen is een delegatie van de oud Spanje strijders die ingevolge de wet op het Nederlanderschap hun nationaliteit hebben verloren met hun juridi schen raadsman Mr Dr Benno Stokvis uit Amsterdam ontvangen door den mini ster president Professor Ir W Scher meriiom en den minister van justitie Mr H A M T Kolfschoten in den boezem van de regeering was het vrcagstuk van de nationaliteit van deze groep persopen reeds besproken De regeering staat op het stand nt dat zij binnen het kader der bestaande wetgeving gaarne een voorziening wil bevorderen ten einde dit vraagstuk op korten termijn tot een bevredigende oplossing te brengen Met het oog hierop worden alle oud Spanj strijders uitgenoodigd hun naam en voornamen zoo mogelijk in bloklet ters geboortedatum en woonplaats binnen veertien dagen oo te geven aan het departement van justitie onder vermelding dat zij oud Sparije strijder zijn De weduwen van oud Spanje strijders die nog niet door een verklaring hun Nederlandschap hebben teruggekregen worden eveneens uitgenoodigd hun naam voor ni men geboortedatum en woonplaats aan het departement van justitie bhinen veertien dagen op te geven onder vermelding dat zij weduwe van een oud Spanje strijder zijn Ook na afloop van den termijn kunnende opgaven hierboven vermeld nog wC den ingezonden Het is echter in het belang van de betrokkenen dat indieneenigszins mogelijk de termijji wordt inacht genomen s