Groot Gouda, maandag 11 februari 1946

W GROOT GOUDA PER ASPEEA A PASTPA Redactie L J A v d Steenhoven Mr A A J Rijksen IhTikker Drukkerij VcKijl Gouda ALGEMEEN DAGBLAD VOOR GOUDA EN OMSTREKEN Administratie Ai J van L NUMMER 151 MAANDAG 11 FEÈRUARI 1946 Bur Markt 67 Gouda TeL 3898 AAlNUAij 11 riLDrvuAivi X7tu y y p 25 ct Lowe nunan 10 rt tr Oorlog oorzaak breuk ÉvenaW in de ontwikkeling van ons eigen Nederland en nog in veel grooter mate heeft de oorlog in de ontwikkeling van Indië een geestelijke breuk gebracht Het Nederlandsch bewind heeft vóór 1940 eerlijk gestreefd naar een geleidelijke ontplooiing van Indonesische volkskracht Wij hebben het land goed bestuurd en goed toegerust Maar wij hebben de spanningen onderschat die in de menschelijke ziel veroorzaakt worden door de dooreenstrengeling in één enkele samenleving op ongelijken voet v twee volken dragers van tweeërlei ultuur tweeërlei godsdienst tweeërlei economie tweeërlei levensrythme Daarom heeft de plotselinge nabijheid der vrijheid de Indonesiërs zelf overrompeld Daarom heeft de breuk ons verrast en ontgoocheld Maar ze heeft ons ook gebracht tot bezinning Die is noodig aan beide zijden Want de breuk in de ontwikkelirtg heeft het feit niet weggevaagd dat de Inilischt samenleving in zijn meest wezenlijke stoffelijke en geestelijke elementen is opgebouwd uit dat samen leven van Indonesiër en Nederlander Het Nederlandsche element laat zich niet verwijderen zonder noodlottige gevolgen voor welvaart en cultuur Daarom mag Nederland zijn verantwoordelijkheid niet prijsgeven voor de toekomst van Indonesië daarom snijdt Indonesië in eigen vleesch als het den Nederlander zou pogen uit te werpen uit zijn maatschappij en zijn staat Wat noodig is is bet vinden van een nieuwen vorm van samenwerking waarin de Indonesiër ontlast zal zijn van den psychischen druk waaronder de oude verhoudingen hem stelden en dien tój als zijn onvrijheid voelde tdcedcdM Weer verwachting medegedeeld door het K N M I tot morgenavood Wordt verwacht I Matige aan de kust ti delijk krachtige wind tasschen West en Noord wisselende bewolking met plaati een enkele bal iets lagere temperatuur Sjahrir Van Mook bijeen Nederl regeeringsvoorstellen bekend gemaakt Wat Is er In Gouda t do ii1 Reunie I Vrijdag t m Woensdag t De Burcht der stilte ThaÜa Theateri Vr dag t m Woensdag De Tiran Schouwburg Bioscoop Van Vrijdag tot en met Dinsdag Op stap Maandag 11 Febr 8 uur Concordia i Pygmalion Dinsdag 12 Febr 8 uur Blauwe Kruis Ledenverg Wijkver Vrede door Oranje Woensdag 13 Februari 8 uUr Nieuwe Schouwburg De Venlo Spelers met De Vreemdeling Idem 8 uur t Schaakbord i Jhr Ir O C A van Lldt de jeude voor de Lib Staatspartij Idem 7 uur Reunie bovenzaal t Ds J Borger over Het geruïneerd zijn van Europa Idem 7 30 uur Ned Geref Gemeente Ds oh van Welzen Idem 8 uur Concordia jobileum voorstelling Bordinl s Hypnos Variélé Gistemüddag zijn in het statige paleis van den Gouverneur Generaal de uiterst belangrijke besprekingen tusschen Dr H J van Mook en Soetan Sjahrir begonnen Naar aanleiding hiervan zijn de Nederlandsche voorstellen bekend gemaakt Deze voorstellen vangen alsvolgt aan = vinden in de vrijwillige bestendiging naar de woorden van H M Een Rijksverband waarin Nederland Indonesië Suriname en Curagao tezamen deel zullen hebben terwijl zij ieder op zichzelf de eigen inwendige aangelegenheden in zelfstandigheid en steunend op eigen kracht doch met den wil van elkander bij te staan zullen behartigen Op den grond van het vorenstaande stelt de Nederlandsche regeering zich voor om in overleg met veelzijdig gekozen gezaghebbende vertegenwoordigers van Indonesië een structuur te ontwerpen voor het Koninkrijk en voor Indonesië gebaseerd op een deelgenootschappelijken democratischen grondslag Deze structuoir zal gelden voor een begrensden tijdsduur binnen welken het mogelijk wordt geacht dat de voorwaarden voor de hierboven bedoelde vrije beslissing zullen zijn vervuld Aan het einde van dien tijdsduur ïuUen de deelgenooten zelfstandig beslissen omtrent de voortzetting hunner betrekkingen op den grondslag van een alsdan volledig en vrijwillig deelgenootschap Verschil van meening over de vraag of die tijdsduur alsnog behoort te worden verlengd doordat een vrije beslissing mogelijk IS zal worden onderworpen aan n verzoeningsprocedure of zoo noodig aan arbitrage De Nederlandsche regeering gaat bij haar beleid ten aanzien van Indonesië uit van de overtuiging uitgedrukt in de rede van HM de Koningin van 6 Dec 1942 met de woorden Ik weet dat geen politieke eenheid 2n verbondenheid op den duur kunnen blijven bestaan die niet door de vrijwillige aanvaarding en trouw van de overgroote meerderheid der burgerij worden gedragen aan de Staten Generaal te Den Haag is verstrekt en heden gepubliceerd betee in onvnjncH vuc uc kent een nieuwe koers in de betrekkingen De Nederlandsche regeering is bereid tusschen Nederland en Indonesië Voor t eerst in de geschiedenis van die verbondenheid is thans een scherp omlijnd doel gesteld voor de politieke ontwikkeling van Indonesië Het zelfbeschikkingsrecht van de burgers van dit land erkennende wijst het vorstel een duidelijke en bruikbaren weg naar democratische vrijheid De verwarring tengevolge van de Japansche onderdrukking en de omstandigheden welke de capitulatie van Japan met zich meebrachten hebben voor de Indonesiërs vooral op Java en Sumatra deze ontwikkeling in de houding der Nederlanders verborgen Ofschoon deze ontwikkeling een natuurlijk gevolg was van de beginselen onzer politiek welke reeds m 1901 werden uitgestippeld en ook van de algemeene situatie voor en gedurende den oorlog het ontbreken van contact en verkeerde interpretatie hebben toch ernstige misverstanden doen rijzen tusschen de beide volken en deze misverstanden zijn door betreurenswaardige daden van geweld verscherpt Mijn regeering zou er de voorkeur aan hebben gegeven indien reeds in den aanvang terstond besprekingen gevoerd hadden kunnen worden omtrent de toekomst Toen dit evenwel onmogefijk bleek heeftde regeering besloten tot het opstellenvan de regeeringsverklaring betreffendehaar politiek teneinde de vrees en deonzekerheid aan beide kanten weg te nemen Het Indonesische volk staat voor een ernstige keuze maar een die eenvoudig is in haar hoofdzaken de keuze is die tusschen zelfbeschikkingsrecht over beperkten tijd en na een periode van constructieve samenwerking onder de best bereikbare garanties voor den opbouw van hun land of voortzetting van den nutteloozen en destructieven burgeroorlog Een natie met zelfbestuur kan niet worden gegrondvest op armoede ondervoeding en economische verwoesting Een natie kan geen erkenning verwerven zoolang leven en bezit van onschuldige burgers bedreigd worden minderheden geterroriseerd worden zoolang vrijheid van meening en meeningsuiting wordt onderdrukt en zoolang zij het vertrouwen ontbeert dat de basis van het eontact met de buitenwereld dient te zijn Voor de persconferentie van den It gouverneur generaal bestond enorme belangstelling Vele bekende persoonlijkheden waren aanwezig onder wie de heer Posthumus Dr v d Plas en Kol Abdoel Kadir Dr V Mook begon met het voorlezen tot een uiterste poging om dien nieuwen vorfn te vinden in harmonie met de door haar als grondslag aanvaarde Koninklijke rede van 1942 denkt zij zich een mate van zelfregeering voor Indonesië waarin Nederland slechts steun verleent en overigc is een laatste verantwoordeKjkheid draagt voor de waarborging van internationale maatstaven van goed bestuur Zij denkt zich een behartigmg der gezamenlijke belangen in een Rijksstructuur waarin Indonesiërs gelijkwaardig naast Nederlanders en natuurlijk vertegenwoordigers van Suriname en Curasao aan de bewindtafel zullen plaats nemen en waarin zij de noodige internationale ervaring kunnen opdoen En vooral is zij bereid als duidelijk en binnen afzienbaren tijd bereikbaar doel te stellen voor Indonesië s Staatkundige ontwikkeling datgene wat in het Atlantisch Handvest en in het Handvest der Vereenigde Volkeren als het rechtmatig doel van ieder volk is erkend het recht van zelfbeschikking De regeering honoreert daarmele niet alleen de handteekeningen die namens Nederland onder de documenten zijn gezet Zij honoreert er ook mede de belofte die uiteindelijk in de sedert 901 aanvaarde politiek van zedelijke verphchting jegens Indië lag verscholen Zij erkent dat de tijden gaan rijpen en zijmeent dat alsdan geen beter waarborgte vinden is voor de blijvende eenheid van ons Rijk dan de vrijheid van zijn samenstellende deelen Dit alles landgenooten is uitgedrukt in de publicatie die vaiidaag in Batavia namens de regeering wordt openbaar ge Nadat de minister de elders gepubliceerde regeeringsmededeeling had voorgelezen besloot hij zijn rede als volgt Landgenooten ik weet dat de mannen die daarginds in Batavia zullen samenkomen beschikken over verantwoordeMlkheidsbesef werkelijkheidszin en tegelijk idealisme daarom durf ik hopen dat rif den vreedzamen uitweg zullen vinden die onze volken leiden zal uit de tragische impasse waarin zij zich bevinden Van Mook tot de Pers Nadat gisteren de Nederlandsche regeeringsverklaringen omtrent de politiekten aanzien van Indonesië is uitgegeven heeft Dr v Mook zich als volgt tot depers gericht De verklaring van de politiek van de Nederlandsche regeering met betrekking tot Indonesië welke eenige uren geleden Zij plaatst zich daarop voortbouwend op het standpunt dat de bevolking vanIndonesië na een begrensde periode vanvoorbereiding in vrijheid over haar staatkundig lot zal moeten kunnen beslissen Misdien acht zij het haar plicht uit hoofde van de op haar rustende en door haardiep gevoelde verantwoordelijkheid allesin het werk te stellen om zoo spoedigmogelijk de voorwaarden in het leven teroepen of tot vervulling te brengen diezulk een vrije beslissing mogelijk zullenmaken en haar internationale erkenningzullen verzekeren daarmede tevens uitvoering gevende aan het bepaalde in artikel 73 van het charter der United Nations Zij is daarbij zonder iets aan het mden aanvang gestelde beginsel te kort tedOÉSSr harfiuijds eveneens overtuigd datook daarna het heil van het land en vande onderscheiden volken van Indonesiëzijn besten waarborg zal kunnen blijven GEMEENEBEST INDONESIË DEELGENOOT IN HET KONINKRIJK van de regeering van het Koninkrijk met enkele bijzondere bevoegdheden bekleed zijn ter waarborging van fundamenteele rechten van goed bestuur en gezonde financiën Hij oefent deze bijzondere bevoegdheden alleen uit indien deze rechten en belangen worden aangetast e De constitutie waarin de vorenbedoelde structuur zal zijn vervat zal waarborgen bevatten ten aanzien van fundamenteele rechten als godsdienstvrijheid rechtsgelijkheid ongeacht geloof en ras bescherming van persoon en goed onafhankelijkheid der rechtspraak bescherming van de rechten van minderheden vrijheid van onderwijs vrijheid van meening en meeningsuiting f De centrale organen die functies uitoefenen voor het geheele Korankrijk zullen worden samengesteld uit vertegenwoordigers van de Rijksdeelen Gedacht is aan een Rijkskabinet samengesteld uit ministers uit alle Rijksdeelen en aan Rijkswetgeving die de instemming Dehoeft van de volksvertegenwoordiging der onderscheiden Psdeelen g Na de inwerkingtreding van de bovengenoemde constitutie zal de Nederlandsche regeering de sP ed ge todatrnf bevorderen van het Gemeenbest Indonesië als lid van de U N O Ten aanzien van de in de vorige alinea genoemde structuur zal het overleg wor den gevoerd aan de hand van de volgende hoofdregels ïL Er zal zijn een Oemeenebest Indonesië deelgenoot m het Koninkrijk samengesteld uit landen met uiteenloopende graden van zelfr eering b Er zal ingesteld worden een Indonesisch burgerschap voor allen die inIndonesië geboren zijn Nederlandsche enIndonesische burgers zullen bevoegd zijntot het uitoefenen van alle burgerschapsrechten in alle deeten van het Koninkrijk c De inwendige aangelegenheden vanhet Oemeenebest Indonesië zuUen doorde eigen organen van dat Oemeenebestzelfstrndig worden geregeld waarbij voorhet Oemeenebest als geheel wordt gedacht aan een op democratische wijzesamengestelde volksvertegenwoordiging derhalve met een substantieele Indonesische meerderheid een ministerie samengesteld in politieke harmonie met devolksvertegfenwoordiging en een vertegenwoordiger van de Kroon als hoofdvan de regeering d Teneinde in staat te zrjn om deplichten na te komen die art 73 van he handvest der Vereenigde Volken op het RADIOREDE MIHKTER LOOEMANN De Minister J ZT T ZLlli niann heeft Zondagmiddag om 1 ur over oemc radiorede gehouden èrS wS da vandaag Batavja besprekingen worden geopend die voor de toekomst van Nederland en Indonesië beide van beslissende beteekenis kunnen worden De poging die daar wordt ondernomen om een einde te niaken aan de vernietiging van levens en eigendommen welvaart en cultuurgoed een e nde aan de negatie van al wat tusscen onze volken aan elfbied en genegenheid gegroed was die poging zal door het geheele Ne derlandsclS olk met spanning wordte gevolgd Zij wordt ook k ben daar zeker van door de groote erderhe d van ons volk goedgekeurd ondanks al etgeen ner in al zijn lagen en groepeeringen te ver duwen heeft over de w jze waarop di conflict is ontstaan en oyer he leed n het nnrpcht dat de revolutie heeft gesrapeia oS het lijden onzer landgenooten onder de Japansche overweldiging nn volk is in z n meerderhed geiuK nn hPt verleden en om zich at te VjagtnSSe een eerlijke toekomst gebouwd kannoe een cinj Q+cch op dat deze t an SïrfgiS geSeuren zü geworden