Groot Gouda, woensdag 27 februari 1946

W GROOT GOIDA ALGEMEEN DAGBLAD VOOR GOUDA EN OMSTREKEN PEP ASPEK AP ASTBA Hedactie L J A v d Steenhoven Mr A A J Rijksen JDrukker Drukkerij Verzijl Gouda NUMMER 165 Administratie M J van Loon WOENSDAG 27 FEBRUARI 1946 Bur Markt 67 Gouda Tel 3098 Ajbonn p w 25 et Losse numm lU et ward zich bijna tegenover het lidht bevejid kwam een andere lichtstraal van een schip dicht bij de Penida kust die het eerste schip belichtte Het was een groote nieuwe torpedojager De Steward vuurde haar bakboord torpedo s af en de Parrott opende onmiddellijk vuur uit t geheele geschut aan boord Bij deze grillige verlichting raakten de kanonniers alles waarop zij mikten en t was een bloedbad tot de Tromp kwam opdagen en door de Japanners leelijk geraakt werd Gelukkig niet in haar machinekamers Vier Japansche kruisers en minstens 2 torpedoj3gers waren wellicht fataal geraakt en vele transportschepen gezonkenof in brand geraakt ten koste van de Piet Hein Niet kwaad maar onvoldoende om de Jappen van Bali weg tehouden De slag begint Intusschen had de Japansche luchtmacht van Bali en Sumatra uit JaVa bestookt waardoor de weinige Ned toestellen verloren gingen evenals bijna alle vliegende forten en Padwing 10 die na den aanval op Darwin niet meer bestond Onmogelijk versterking naar Java te brengen De Japanners namen Banjermas in en begonnen invasievloten bij Bangka ten W van Makassar voor den eind aanval te verzamelen Toch was al s niet verloren want het Am schip Langley was met jagers en piloten op weg en werd spoedig te Tjilitjap verwacht Als de Jappen lang genoeg tegengehouden konden worden zouden bommenwerpers volgen Op de hoogte van Madoera lagen de Houston zonder achtergeschutstoren Exeter de Austr Perth en twee lichte kruisers 3 groote Br torpedojagers 3 Nederl en 5 Amer De onderzeeërs deden wonderen Dagelijks werd Soerabaja gebombardeerd doch s nachts kon de vloot er nog bevoorraden Maar het personeel werd prikkelbaar door vermoeienis en gebrek aan slaap Donderdag 26 Februari Admiraal Doorman ontvangt een radio boodschap Vijandelijke vloot van 30 transportschepen begeleid door 2 kruisers en 4 torpedojagers was half door de Javazee Hij begon westwaarts te jagen Japansche bommenwerpers raakten hen niet Adm Helfrich ontving Doorman s bericht punt van algeheele uitputting reeds lang overschreden Doch te 3 30 kwam een ander bericht veertig transportschepen 2 of 3 kruisers en eenige afdeelingen torpedojagers in het gezicht gekregen Doorman kreeg bevel aan te vallen 4 uur Vijandelijke verkenningsvliegtuigen verschijnen De Jappen blijken 8 kruisers te hebben in een lange linie Zij openne het vuur om 4 30 op ± 23 km afstand zoodat aleen 8 inch geschut gebezigd kan worden Zij hadden 19 stukken per schip wij slechts 6 De Houston en Exeter schieten reeds als Doorman den afstand verminderd tot op 19 km en de actie zich langs de geheele 27 Febraari 42 De slag in de Javazee Vandaag herdenkt geheel Nederland den dag waarop de Kon Marine onuitwischbaren roem verwierf in den zeeslag waarin zij weliswaar het onderspit dolf maar op een wi ze die in de geheele wereld grooten eerbied heeft afgedwongen voor de prestaties van onze Marine Één naam blijft onverbrekelijk met dezen slag verbonden SchoutNacht Doorman Hij was de groote figuur in dezen zwaren en ongelijken strijd Ter eere van de nagedachtenis van hem en zijn mannen geven wij hieronder het relaas van het gebeurde zooals dit is opgeteekend door Fletcher Pratt waardoor de basis van Doorman s luchtvloot zoo goed als totaal vernietigd werd Wat nog erger was de Japansche piloten hadden onze kleine vloot ontdekten kwamen den volgenden morgen 4 Februari met alle toestellen die zij in debuurt hadden 54 bommenwerpers aanzetten Zonder jagerproteCtie schoot erniets anders over dan uit elkaar te gaan t Duurde Verscheidene dagen voordatAbdavloot wiens luchtverkenningen doorslecht weer verhinderd werden constateerde dat de vijand bezig was op Sumatra te landen Doorman joeg naar heiWesten met de De Ruyter Tromp vier Ned en zes Am torpedojagers Onderweg voegden zich de Exeter ende Amer lichte kruiser Hobard bij hen Zij voeren den geheelen nacht met grootesnelheid door de Straat van Gasper opzoek naar veertien transporten waarvande aanwezigheid in die buurt gerapporteerd was De Ned torpedojager Van üefïtraakte aan den grond en was totaal verloren Een ouder schip moest achterblijven om haar bemanning aan boord tenemen Ofschoon onderweg gebombardeerd bereikte het eskader op 9 Februari Batavia Dien dag viel Singapore Derook van de brandende petroleumbronnenop Sumatra was van veraf te zien UeJapanners waren overal de baas met huntallooze vliegtuigen waarmede zij dankzij de vliegvelden die zij aanlegden hetgeheele gebied beheerschten In hef Oosten waren zij reeds op Timor en te Amboina verzamelden zich weer een aan aleroote schepen Java werd dubbel omsinfeW de oïganiiatie en yerdeehng vanSnze zeemacht moest herzien worden mdien we den voortgang van de Japannersook maar eenigszins wilden vertragen De verantwoordelijke leiding v el nu opAdmiraal Helfrich Hij besloot om a es inhel werk te stel en om den klaarblijkelijï n Tapansche opzet om Bali te veroverenen de kleine vloot zoodoende in de Java VSrShiSi ttoS lSJapannersna r dfs t Sn van Bandoeng en l ombok om het daarbij gelegen vliegveld te Toen het jaar 1941 ten einde liep stelden de geall marine en legerautoriteiten het marine commando in dat gedurende de geheele eampagne onder den naam van Abdavloot bekend was De Nederlandsche bevelhebber Admiraal Conrad L Helfrich was van meening dat de beste verdediging was tot den aanval over te gaan op de Japansche toevoerlinies langs de zandbanken en de eilanden Java was zijn geboorteland hij was er thuis en kende elke kreek waar een torpedojager zich schuil kon houden Er werden plannen ontworpen voor aanvallen tegen de Japanners die door de zeestraten ten Oosten en Westen van Borneo zouden komen scHCKUTiscH oreiaicHT ww b£n SLM IN DE MVA ZEE 17 KBHUMtUa De verdedigingsvloot was niet talrijk de Nederlandsche lichte kruisers Java en De Ruyter de flottileleider Tromp bijna even sterk ate een kruiser zes Nederlandsche torpedojagers de Amerik zware kruiser Houston de oude lichte kruiser Marblehead en de nieuwe Boise dertien V S torpedojagers nog uit den tijd van den Eersten Wereldoorlog een zwaar Britsch schip de Exeter dat tegen de Graf von Spee had gevochten twee Austr lichte kruisers en zeven torpedojagers Dan was er een groote vloot van onderzeeërs 27 Amerikaansche 9 Nederlandsche en 3 Brtische doch zij opereerden gewoonlijk onafhankelijk van elkaar De helft van de torpedojagers bestond uit oude 1920 Cramp booten indertijd goede schepen maar nu asthmatisch met niets dan 4 inch geschut om tegenover het moderne Japansche 5 inch geschut te stellen en slechts weinig luchtafweergeschut vmuso licMte Hl wtDiir i De clsctra scoffiH oe AU ntrlKjAie s kci IK oe ju iTtn stTQK eoeena uNfAL arix ilAuoeoCLJiilJAr HOOFDMACHT UHDE 0 £ AüfTÊ P W i jïl o hous oh eine f Jji i ef VA iHBAAHb IJ EE SH TCPUS 4 DC MUTT CR iUSTD e PtKTH CDWAKOS 1 OALDCH II roRD IS ia PAUL JONEW 31 Vi Abda vToot was van plan hen daar des nachtst olen allen met aUes waar ove het beschikken kon uitgezonderd de tn gelsche schepen die J f iiwaren Doorman zou om 10 uur van i Ji r i p komen met i ji p t ÏÏ Binfórd van Soerabaja komen met T trK3J en ï Su £ ï jrömr5niiilen achteruit om hun terugtocht te dekken vaart door de auwe engie een Japansch salvo opgeuid draaiden JAVA m t Was een vloot van vier verschillende nationaliteiten die vier verschillende tactieken en seinsysteem gebruikte uitgedrukt in twee verschillende talen In de lucht hadden ze t grootste gedeelte van Petrol Wing 10 P B Y vliegbooten van de marine der V S die zoo kwetsbaar waren gebleken voor jagers bovendien hadden ze nosr kleine Nederlandsche ja gersorganisaties eif een handjevol vliegende forten met Java als basis Waar het meest behoefte aan bestond was jagers De luehtverkening rapporteerde op l Februari een Japansche linie in het Noorden geleid door zeven kruisers De Britsche schepen waren nog bezig met te Singapore te helpen doch de Abda vloot gaf order om uit de rest een oorlogsvloot samen te stellen Java De Ruyter Houston Marblehead en vier torpedojagers van elke natie onder de tactische leiding van Schout bij Nacht Doorman van de Kon Ned Marine De schepen kwamen op 3 Februari op zee bijeen met als eerste doeleinde den overval van het Japansche rendez vous te Balikpapan doch de vijand was er in geslaagd met en of twee vliegkampSichepen langs de kust van Borneo te glippen en begon denzelfden dag een intens bombardement tegen Soerabaja Aanvragen extra Textielgoederen Antwoord op de ingediende aanvragen kan werden gehaald aan den Distributiedienst loket 11 Peperstraat door hen wier l wl i van aanvrage het nummer draagt tttMKikea 305H ea 30999 op Donderdag 28 Febhiarl tosschen 9 30 en 12 uur en 2 en 3 30 uur en om en Z oranje e lh ede Truirers draaiden Pope acnier jg g schietend m en kwamen ug torpeao iij hoorden ontploffingen en ranjekleurigen f f y te hebbenkruiser en een torpedojag geraakt doch waren er et ers Binford en zijn 4 Am to F j werden plotseling eüf 10 d pansch zoeklicht op een schip d 3 bij de kust lag Te l w klutUdchi WcerivcrwBchtliig medegedetld door het K N M L tot morgeoavond Wordt verwacht I In den nacht lichte tot matige vont In den ochtend op sommige plaatsen nevel of mist Overdag kans op wat zon Geen neerslag van beteekenis Weinig wind Mat is er in Gouda t doanl Reunie I Vrijdag t lm Wocnidsgi De Millioenenerfcnls Thalia Thestiri Vrijdag t m Woensdag Kinderen der wildernis Schouwburg Bioscoop Van Vrijdag tol en met Dinsdag Hendrik V Woensdag 27 Febr 7 u Reunie bovenz Ds J Borger De mensch van morgen Idem 7 30 u Ned Geref Gem Turfmarkt 54 Ds joh V Welzen Idem S u Nieuwen Schouwburg Sot Ons Genoegen met het gezelschap De Komedianten in Thcrese Raquin Idem 7 30 u Veemarktrest Jaarverg Ned Chr Vrouwenbond Donderdag 28 Febr 7 u Nw Schouwburg Rotterd Phllh Orkest o l v Guyla Bando Idem 7 30 u Ned Herv Ver Calvijn Ds H A Leenman van Ede Idem 3 uur Café Central Markt Vergadering van alle Groente co Fruithandelaren Idem 8 uur Groote zaal Reunie Derde Nutsavond Optreden van Albert Vogel Jr Voordracbtkunstenaar linie ontwikkelt Onze schepen voeren een strijd van één tegen twee en worden getroffen Doch we waren beter bewapend en brandende vijandelijke schepen vallen reeds uit de linie Tot 5 uur zijn we pracitsch quitte tot de Jap admiraal 8 groote torpedojagers uit de Staart van zijn formatie op ons afzendt Een massa andere schepen komt tevens geleid door torpedojagers De Jupiter en Electra leggen een rookscherm waarbij de laatste volgens het communiqué niet meer gezien wordt De Perth en de Java zijn genoodzaakt hun mikpunten te wijzigen om detorpedojagers tegen te houden en om 515 raakt een getroffen Japansch schipmet haar laatste schot de Exeter in destookplaats waardoor de hoofdstoompijpbarst Zij draait naar bakboord af en de Perth begeleidt haar De De Ruyter moet wel volgen ueWitte de With Kortenaer en Enröunter jagen naar de Exeter om haarte beschermen maar een torpedo trettde Kortenaer en zij breekt in tweeen Doorman verzamelt zijn uitelkaar geslagen vloot en valt om 5 30 een klemevijandelijke formatie uit de verte aan De Exeter slaat nog een gat in een Japansche lichte kruiser Onze torpedoschepenschoten hun projectielen op langen afstand af De een na den ander vloog inde lucht Feitelijk zonder brandstof zetten zij in het zog van de Exeter koersnaar Soerabaja Doorman vecht intusschen door Te 9 uur bij een volle tropische maan komt een reeks Japansche kruisers in zicht De Houston opent het vuur en treft er één Maar dekking van torpedojagers ontbreekt daar deze alle brandstof zijn gaan innemen en de Jupiter door een onderzeeër is getroffen In de achterhoede vliegt de Java plotseling in de lucht dan de De Ruyter in de voorhoede beide getorpedeerd of op een mijn ge loopen De twee andere kruisers zetten koers naar Tandjong Priok waar zij s morgens binnenloopen De Langle is inmiddels door Japansche vliegtuigen opgevangen en tot zinken gebracht De Houston Perth Evertsen Pope en Encounter leveren den volgenden dag slag in de Straten van Bali en Soenda maar van den Indischen Oceaan nadert een Japansche vloot Van de Houston en Perth werd sedertdien niets meer gehoord Slechts de torpedojagers van Binford wisten te ontkomen Dat was practisch genomen het einde van de Abdavloot y