De Vrije Pers, donderdag 28 juni 1945

J dat Nederland naar zi n beste krachten voor zijn vrijheid heeft gestreden op het onder grondsche front op zee In de lucht en ook te land Diep flcvoelen wij echter dat onze vrijheid mede te danken is aan die duizenden jonge soldaten onze verbonden vrienden die in den strijd het oiïer van hun leven brachten Hierna dankte den Minister president de geallieerde landen die a n ons Koningshuis en onze Regeering gastvrijheid hebben verleend en ons berooide vaderland in den tijd na de bevrijding met fa daad hebben bijgestaan Mede herdacht hij de Vaderlanders die sedert Mei 1940 hun leven voor het vaderland gaven en beloofde dat de Regeering en het geheele Vol alles zal doen wat in hun vermogen ligt om de nagelaten betrekkingen het leven dragelijk te maken De slag om Nederland Wijden wij thans onze gedachten aan hen die aan het Nederlandschc Volk in de afge loopen vijf jaren uit de verte leiding hebben moeten geven n de eerste plaats past hier een woord van erkentelijkheid voor het wijze besluit om den zetel der Regeering op bet juiste oogenbllk naar het gastvrije Engeland te verplaatsen Reads zeer spoedin na de benarde Mei dagen is het lederen Nederlander duidelijk geworden dat de eenig juiste weg Is gevolgd Voor de eerste maal willen wij nameas het Volk in het openbaar getuigen van de gevoelens die thans iedereen beheer schen De gang van den oorlog in Nederland heeft ten gevolge gehad dat wij twee Rejee rlngs perloden hebben te onderscheiden beide gedragen door denzelfden naam Prof Ger brandy In het bijzonder verbinden wij dezen naam aan de eerste periode Hierin bleken alleen de werkelijk sterken sterk te zijn Hierin kwam het aan op karakter op standvastigheid op onverzettelijkheid en oo het volgen van de eene onbuigbare lijn Inzake de houding van Nederland Wij kunnen niet zeggen dat wij uitsluitend bewondering koesteren voor hetqeen het Kabinet te Londen ons te zien en te hooren heeft geoeven Vaak hebben wij niet alles begrepen Rij sommigen zal de neiging ontstaan de schuld van de moeilijkheden van den dag van heden te schuiven op de Regeerlno in Londen Maar tegenover dezen staan die overweldigend aroote groepen die beseffen dat het aan de onverzettelijkheid van hen In Londen te danken Is dat na een periode van crisis het Nederlandsche schip van Staflt weer uit de nabijheid vnt dreigende zandbanken vlot is qeraakt in de wilde oceanen zijn erkende plaats in de lanorde der aealHeerde kritgs achten heeft hervonden Hierom zal aan lerbrandy een blijvende plants ii de ae chie lenls van Nederland worden toeg end Maar onze gedachten gaan ook uit na r He colle ria s ian Prof Gerbrandv die een zelfrle meening als hij waren toegedaar Maar boven de leden van het Kabinet stond de draagster van de K oon Het is een zegen oor on geweekt dat H M de Koningin n deze worsteling om on s volksbestaan voorop Is genaan zich daarbii tegenover ons In de verdrukking va W uitend met een nauw erho en hartstorh Haar gee ït mort een o lkkel ep goede zün newee st ook voor nze aTihtsvoormnnp in Londen In Feb uari 194 i c hei volgende kabinet erbran y opgetreden De Minl ters hebben loetcn werken in d ongunstigste omstan g heden enhun hereldheid alleen i een reden t groote erkenteliiVheid Herstel en vernieuwing Het lijdti geen twijfel dat in pe omschrij ving van de opdracht de vorming van een nationaal Kabinet voor Herstel en vernieuwing door twee formateurs gedachten zijn uitgedrukt die de taak der Regeering bepalen Herstel van al hetgeen ons volk voor zijn materieel bestaan noodig heeft her stel ook van alles en van alle instellingen die ons geestelijk klimaat bepaalden Vernieuwing wil zeggen dat m ons nationale leven tekorten werden gevoeld die verlangens hebben gewekt en den wil tot verbetering hebben gesterkt Een hersteld en verdiept besef van goed en kwaad gesproten uit ieders diepste levensbeginselen zal ons moeten leiden De geestelijke waarde die ons volksleven door de eeuwen heen gedragen hebben moeten tot nieuwe uitdrukking en als het kan tot nieuwe heerlijkheid komen De synthese van herstel en vernieuwing moest de richtende kracht voor de belde formateurs worden Nog steeds in oorlog In de allereerste plaats ziet de nieuwe Regeering haar taak in de algeheele oorlogvoering tegen Japan Nu wij vrij zijn bedenken wij ons met zooveel meerimart hoe mlUloenen van de onzen onder Japan sche verdrukking leven Onze plicht tegenover Indië treedt naar voren met grijpbare consequenties ook voor den gemiddelden burger van ons volk voor wien Indië een bijna onbekend begrip was De oorlog tegen Japan zal hooge eischen stellen en ons maferieele herstel belemmeren De historische slag in de Java zee is een bewijs van onze kracht Het resultaat van den strijd in Indië was dat ook den vijand zwaar werd getroffen en hij zijn over winnlngstocht in de richting van Australië niet kon voortzetten De algemecne oorlogvoering van het Koninkrijk zal eenbelangrijk deel van de aandacht en de zorgen van den Mini ster presiden vergen Een Nationaal Kabinet Het is begrijpeliik dat H M de taak van de R jeerino na de bevrijding slechts heeft willea opdragen aan een nationaal kabinet Oorlog en bezetting verdrukking en nood maar vrooral de gemeen schappelilke strijd hebben bij duizenden van ons liet besef gewekt van een gemeenschappelllke verantwoordelijkheid voor den komenden strild tegen verwarring en verarming en voor den opbouw van on volksleven Oude en nieuwe scheidingslijnen Bij de poging een nieuwe regeering samen te stellen moesten de formateurs ook nog met andere factoren rekening houden dan met beginselen en programma s van partijen In de volksvertegenwoordiging bi het uitbreken van den oorlog gerepresenteerd Wij denken aan de houdiag der voormalige illegaliteit tegenover de zoogenaamde illegale wereld De illegaliteit tracht tracht de krachten tijdens bezetting en onderdrukking gewekt thans ook maatschappelijk tot gelding te brengen Het staatkundig leven voltrekt zich echter naar andere gezichtspunten dan die welke gelden bij de selectie van persoonlijkheid en karakter van durf en onbuigzaamheid zooals die zich in de wereld van het verzet heeft geopenbaard Toch zpiI het noodzakelijk zijn de groep der illegaliteit op de plaat te brengen waar zij het bevruchtend werk kan voltooien Ook moesten de foi mafeurs rekening houden met de vernieuwing in de houding van allerlei groepen op sociaal en cultureel gebied Zij moesten rekening houden met het feit dat Nederland vijf jaar lang geïsoleerd is geweest en dat dit de synthese verelscht tusschen hen die bulten de grenzen gewerkt hebben en ons Nederland in de Wereld De regeering verklaart dat zij Internatlonalt samenwerking wenscht met al onze bond gï iooten Het herstel van het Internationa handelsverkeer heeft de bijzondere aandacht der regeering De vocrllchtiug van het buiten land over Nederland en andersom heeft haw actieve belangstelling Met Dultschland hetft ons volk een rekening te vereffenen op schier elk gebied Wij zullen niet dulden dat ons tekort wordt gedaan tcrwllle van den wederopbouw van Duitschland Wij zullen schadevergoeding eischen en krachtig aandringen op de teruggave van onze gestolen goederen of op vervanging door andere Ook de mogelijkheid tot annexatie van Duitsch gebied staat open De regeerlnp stelt er prijs te bevorderen dat door een openbare dtfcussle de publieke meening zich hierover in bezonkenheid vormen kan Behalve de bevrijding en opbouw vak Neder landsch Indlë zal het kabinet het welzijn van Suriname en Curasao niet uit het oog verliezen Leger en vloot Onze krijgsmacht moet opnieuw worden opgebouwd Voorlooplg voorziet de aanmelding van oorlogsvrijwilliaers grootendeels in de personeelsbehoefte Den dienstplicht blijft gehandhaafd en zal worden toegepast zoodra dit noodig blijkt In Engeland wordt thans een leger gevormd voor den stHId ln het verre Oosten 22000 man wordt gereed gemaakt om in Australlt voor hetzelfde doel te worden opgeleid De Binnenlandsche Striidkrachten zullen worden omgevormd tot onderdeelen van de Nederlandsche krijgsmacht Bovenaan staat de bevrijding van Indlï maar ook ten aanzien van de bezetting van Duitschland znllen wij aan onze Internationale verplichtingen voldoen Ons leper zal opgebouwd worden in aansluiting op de organisatie van de geallieerde legers Tot welke sterkte onze marine zal worden opgebouwd wordt nu nog uitsluitend bepaald door de mogelijkheid tot hel verkrilgen van materiaal In de V S Is een mariniers brigade In opleiding welke zal worden inge7et In den strijd in het verre Oosten Het Militair Gezag en de gezagsverhoudingen De Regeering heeft besloten de werkzaamheden van het M G In de door haar vast te stellen volgorde te doen beëlndllgen waarbij als richtsnoer zal gelden dat dit overal daar moet geschieden waar het civiele bestuur volkomen in staat is de bestuurstaak volledig over te nemen Het M G zai uiterlijk op 1 September zijn geliquideerd uitgezonderd in die functies en op die plas tsen waarin zulks door de Regeering noodzakelijk wordt geicht Het tempo van de liquidatie zal das In belangrijke mate afhangen van de organisatie en kracht der civiele llchsmen Ook het herstel der democratf che organen is noodzakelijk Het herstel van de vertegenwoordigende colleges zal zoowel voor de Staten Generaal de Provinciale Staten sis voor de Gemeenteraden oetohieden De samenstelling h crt an zal bnitep de wette ijke voorschriften moeten geschieden Me hen die voor 1940 zitting hadden en met ben die In den bezettingstild veraotwoordelUkheld hebben gedragen dient rekening te worden gehouden De zoogenaamde nationale advie scommissie zal een belangrijke taak kunnen vervullen V e i m g zal do Ro zal Pla en Oo der ove een lezi goe