Goudsche Courant, vrijdag 26 augustus 1870

3f wmt IWI II i ijp B iH i i i i ii 4H l g tf J VrIJdiig 20 Augustus 1870 N 937 GOUDSCHE COURANT m mm m 4 lverip nliéia l voor Gouda en Oinslreken De inzending van advertentien kan geschieden tot éöïb uur des namiddags op den dag der uitgave JuNtus 1870 voor den DROOGLEEVER kl ondergeteekendeu LIET koopman en INARDUS SMELT leude te Gouda eene lilaar gevestigd onder lELT betrekkelijk igeen verder met geil worden goedgevonis ingegaan 1 Mei eenen onbepaalden en het regt hebben I lar te doen eindigen Drcn waarschuwende ot de teekening de Hidel betreffende gefa vennootschap ge jne L noch zich als borg lelmgen de bgzoudere eide vennooLen wordt VAN VLIET S B SMELT Kissinger Pastilles m uit de zouten van de Rakoczy te Kissirtgeii van voor werking tegen traagheid der spijsverteermgs organen bejeekzucht bloedsgebrek tot jicht en scrophu illes welke de zouten pat kost 50 et Depots J H BOERS te Rot1 MTER VERZENDING rouda tegen November ELHÜIS stad dezer Courant ï G Popp Jactic Tandmaester Weeiieii jelieve mijentczenden 30 In n Mond water en 5 iloosjes jeder Even nis de vorije t bestelve polgfns dezelve op dezelve pooi wnnrden u leherigi M dethet nor met gunstig geil t is zoo dot ih niet lot s5oe voort durend I huurt en iet frnnijer vorm en pahigd Boehtjes voor liiend Weelveed Do dinnr W Sisflnijh 1 1 bij L Schenk winkelier L 123 te Uollerdnra bij f i en A Schippercijn 8i C te 9 Hngc hij J L V C Ml bij E Noordijk te Utree 11 nslerdam bij 1 vnn VVind lo Oudcwnler bij 1 i nli vcn bij A Wolff vmi lilliik De uitgave dezer Courant geschiedt ZONDAG WOENSDAG en VRIJDAG In de St geschiedt de uitgave in den avond van DINSDAG DONDERDAG en ZATERDAG De prijs per drie maanden is ƒ 1 75 franco per post 2 De oorlog en de kerk In het Vaderla nd las men roor eeuige dagen Bij de firma van den Heuvell en van Santen te Leiden hangt de vlag vfin het Roode Krnis uit die door domme Leidenaars voor de Pruisische vlag of wel voor een soort van Geuzenvlag wordt aangezien by een melkboer die gezegd heeft tot ergernis van de Geuzen in geval van eene overwinning der Franschen een vlag met een gouden kruis te zullen uitsteken hebben nu dagelyks kleme oploopen plaats Dirgelyke verscb nieleu en histories als van eene zekere Katholieke jufvrouw te Polsbroek die voor het open raam den lof van Napoleon ging zingen en dientengevolge voor den overlast barer andersdenkende buren het dorp moest ontruimen zyn van bedenkelijkeu aard Zij bewijzen hoe weinig het publiek nog onderscheid maakt tusschen godsdienst en politiek Het genoemde blad heeft recht te spreken van domme Leideüaars maar niet alleen de minder ontwikkelden wien in den regel bij voorkeur die niet zeer vereerende eigenschap wordt toegeschreven maar burgers van wie men hun opvoeding en ontwikkeling in aanmerking genomen betere dingen verwachten mocht lat A zich in hunne sympathiën voor een der oorlogvoerende partgen leiden door godsdienstige overwegingen door vrees voor de zegepraal van Katholicisme of Protestantisme alleen omdat toevallig Je meerderheid van elk der strijdfende natiën tot verschillende godsdienstige gezindheid behoort Menig eenvoudig hart in den lande gaat gebukt onder de vrees dat de tegenwoordige oorlog uitloopen zal op een religieoorlog Ongeloofeljjk bijna maar toch waar al komt men er in den regel niet zoo openlijk voor uit Alsof de Katholieke Zuid Duitschers niet even verwoed streden tegen de Katholieke Franschen als de Protestantsche Noord Duitscliers Ahof het niet gold een quaestie van voorrang in de rij der Europeesche Staten een worsteling om politiek overwicht tusschen natiën van verschillende afkomst en verschillend kariiktcr Men moot wel oen vreemdeling zijn in do tegenwoordige wereld om te kunnen iiieenen dat godsdienstige moeningen nog naiili iding kunnen jj i Von tol o i lifvigi n OOI log Niet tl efc = vergeefs heeft de Revelatie den Staat vrijgemaakt van de voogdg der kerk De gouvernementen van Katholieke zoowel als van Protestantsche landen t n te zeer overtuigd van de ni xtzakelykheid om op hun gebied vry te blijven dan dat zy het waard zouden aangorden in het belang van ie een of andere richting op godsdienstig gebied De stelregel de vrije Kerk in den tryen Staat moge nog steeds een ideaal blaken men is niet meer zoo dwaas zich te laiea ste ien in den dienst van priesters en predikanten Doch genoeg hiervan Redeneering helpt niet tegen dergelijke Usttingen die het gevolg zijn van bekroaipen iuzicht in de politieke en maatschapuelyke toestanden van onze eeuw W Nederlanders zjjn van onds gewoon alles uit het oogpunt van den godsdienst te besehouwen het theologiseeren wordt ons met de moedermelk ingegeven niemand verwondere zich dan over zulke onjuiste beschouwingen die alleen zullen wijken voor beter onderwijs en algemeene ontwikkeling Toch is het niet onnut te wjjzen op de wen schelijkheid om godsdienst en politiek van elkander te onderscheiden Hoe minder beide worden vermengd hoe scherper de afscheiding ia des te zuiverder zal het staatkundig leven zijn Het gebied van den godsdienst omvat al die gevoelens welke betrekking hebben op onzienlijke dingen op het verband tusschen het eindige en het oneindige Daartoe behooren zaken die door den menach niet met zekerheid te kennen zjjn maar die berusten op zijn gevoel en iijn geweten dingen die onafhankelyk zijn van den loop der gebeurtenissen omdat zij bevorderd noeh tegengehouden worden door den wil des menschen waarover de staat geen heerschappii kan oefenen omdat het verborgen gedachten en gevoelens betreft die zijn macht te boven gaan De politiek daarentegen houdt zich alleen op met zuiver wereldsche zaken met dingen die een uitwendige gedaante hebben en die du i aan de hand der geachiedenis en der wetenschap voor den mensch met zekerheid te kennen zjjn Hier geldt het de stoffelyke en zedelijke belangen van de individuen en de niuatscliiippij die gi liandhiiufd en ho ordcrd ADVERTENTIEN worden geplaatst van 1 5 regels a 50 Centen iedere regel meer 10 Centen GROOTE LETTERS worden berekend naar plaatsruimte Afzouderljjke Noramers VIJF CENTEN moeten worden vol ens de wetten en regelen welke de ondervinding aan de hand doet De Kerk en de Staat hebben dus elk hun eigenaardigen werkkring hun eigen gebied de eene het gemoedsleven de andere het aardsche leven Die scheiding is in ons werelddeel wel niet gemakkelijk vol te houden omdat van oudsher overal staat en kerk innig verbonden en samengeweven zijn zoodat zeden en belangen op velerlei wijze volkomen scheiding in den weg staan maar het moet ons streven zijn meer en meer daartoe te geraken Wel i al de practische politiek rekening moeten houden met de godsdienstige gezindheid der burgers maar laten wy waken dat zulks binnen zoo enge grenzen als mogelijk is beperkt blijve en dat het geen aanleiding geve tot verkeerde begrippen Ons beginsel blyve steeds zoo zuiver mogeljjk gehandhaafd de aarde behoort aan de politiek het koninkryk der kerk is niet van deze wereld Uit dat oogpunt is het dus voor d Ke k volkomen onverschillig wie de overwinning behaalt de Protestantsche Wilhelm of de Katholieke Napoleon Hare belapgen zyn er volstrekt niet bij betrokken zjj is onafhankelijk van de staatkundige verwikkelingen die ona werelddeel beroeren Alleen zou zy uit de tegenwoordige gebeurtenissen de weinig troostrijke ervaring kunnen opdoen hoe weinig liaar eeuwenlange prediking van vrede en liefde de menschen nog veranderd heeft en hoeveel haar op eigen ebied te doen overbljjft Dan zoqden Ultramontanen en Anti revolutionaiien die voor de oppermacht van de Kerk in den Staat strijden zich kunnen overtuigen dat er in zaken van godsdienst en zedelykheid handen vol werks en eep onmetelijk arbeidsveld zyn zoodat ij gorust der politiek zooala behoort aan den Staat kunnen overlaten Wy kunnen ook uit de genoemde verschijnselen zien hoe weinig helder do voorstellingen van staatkunde onder het groote publiek nog zijn Al zyn de nieuwere rechtsbeginselen geschre ven in onze constitutie en doorgedrongen in het regeering sbeloid ze zyn nog niet opgenrraen in de zeden en den geest des volks Veel blijft er nog tu doen voor de ontwikkeling eu dl l i cliHving on i t iisdie eer de wensch va i f éi I