Goudsche Courant, zondag 4 december 1870

I igchaaij op den J September dal Ineb on goe l inopelij e natie vcrle cnwoordigde dorli eenmaal lat lioliiiam oniboiiden ijnde bejjing men eene nog grootere hul door niet dadelijk eene ronslitiiivrende vergailering er voor in ile plaats bijeen te ruepeli jenocmd Hlnd noerat liet Frnnkrijks grootste ongeluk dal l arija werd ingesloten tlaiir l rankrijk reeds zoo r itr gcaoon wus g6 v jrilen aan liet ovcrdrcveu centralisatiestelsel dat hel dagelijks vaii geen anderen kaut dun alleen van i arija bevelen verwn hüe en gewoon was alleen door de hoofdstad aangespoord te worden tot een krachtig optreden De l ruiseii hebben dat zeer goed begrepm en beroofden het land van het iniddenpiint van actie en van den gemeenschappelijken band op eeii oogeu k t ir t o s üinoiiif ii i aa ui een entrum van waar de impulsie verwaeht kun worden Alleen eene vergadering eene Constitimnte of des noüds ook eene Nationale Vergadering zon l urijs kunnen vervangen om ilc verstrooide leden van dat groole van ziel en hoofd beroofde ligchaam te verceuigen Men rocpe derhalve de kiezers bijeen van de niet overweldigde departementen zegt het blad ten slotte om eene vergadering te brMoeinen uitsluitend belast met uitspraak te doen over de cjuaestie van Trede of oorlog ïe gelijker tijd roepc men ook de kiezers ran Patijs op en zcnde de in de hoofdstad verkozen afgevaardigden per ballon naar de plaats van bijeenkomst der nieuwe nationale vergadering Maar de iDaatregel kan onmogelijk langen uitstel lijden want en wij zeggen het met diep leedwezen maar met volkomen overtuiging zoo men er nog eene maand meS wacht zal er geen Frankrijk meer ziju t Is onder de omstandigheden waarin Frankrijk tegenwoordig verkeert zeker een droevig teeken ieder oogenblik generaals te zien af etlen van verraad beschuldigen of uit eigen beweging te zien bedanken Zoo vernemen we nu weer dat de Kératry tnn ontslag heeft ingediend en dat Bourbaki tot diem opvolger benoemd is eene eer die deze zich hoogstwaarschynlijk niet zal laten welgevallen Welk generaal al is hij ook met de onbaatruchtlgste en meest vaderlandslievende gevoelens bezield zal wilIm jlienan onder mannen als Oambetta die wanneer ie zaken niet goed gaan rechts en links van verraad beschuldigt en al zeer zachtmoedig meent te hendelen wanneer hij een ongelukkig krijgsman slechts een brevet van onbekwaamheid geeft Andere onbevoegden volgen dit voorbeeld na De dagbladen vloeien over van beschuMigingen en t is een wonder wanneer men een ofHcier vindt die niet schimpt op lijn superieur Zeer terecht zegt la France Wanneer het ooit noodzakelijk was dat er oiibegr lisd vertrouwen heersohte tusschen onze dappere soldalen en hunne aa ivoerders dan is het nu Hoe is bet mogcigk dat men gedachten wortel laat schieten alsof er zich onder onze generaals verduehte ja schuldige personen bevonden De tucht wordt verslapt en de slechte soldalen verbergen hun lafhartigheid en veroorzaken schrik en verwarring door den kreet van i verraad die lleloai in dezen oorlog feeds zoo dikwyls is aangeheven BELGIË Hebben wij onlangs de voornaamste bepalingen opgenomen vuu het door den heer Ftinek ingediend ontwerp van wet op het verplicht lager onderwijs thans laten wg het een en ander uil de memorie van toelichting volgen Het groole maatschappelüke vraagstuk omtrent de leerplichligheid is ook hierom voor den wetgever van groot belang omdat in een tijd waarin bijna in elke Europeesche grondwet de stelling gehuldigd wordt dat alle mmht voorüpruU uit het volk het van t hoogste gewicht is de bekwaamheid van hen te onderzoeken die geroepen zjjn of zullen worden om de staatkundige rechten uit te oofeuci Iletisonyermijdelijk om hen in slaat te stollen hun burgerplichten Ie begrijpen en te vervullen In den beschaafden staat is de meuseh zonder onderwijs niets het is noodzakelijk dat iedereen zonder een geleerde te zijn zijne gedachten door woord en schrift behoorlijk kan uitdrukken en die van anderen in zich kan opnemen Er ligt sleolits eene schrede vhii de erkenning dezer noodzakelijkheid lot de leerplicht Zoodra is aniigeiiomen dat de niet underwezene aan den onbeschaafde ja aan t redeloos dier gelijkt en dus vour den staat nndeelig wordt zoodra is uilgemiiakt dat zoo iomand in een staal van minder heid verkeert diii iioodlmiig werkt up zijne natuurlijke en zedelijke ontwikkeling wordt hel niet alleen ecu maatschappelijk recht maar ook eene niaalseliap1 pelijke verplicliling oui hare leden vour dezen slaat van verlaging te bewaren door van hen Ie nirdereu dat zij die kennis verwerven welke di nr t lager onderwijs wordt verkregen liet i evcnmiii geoor j loofd het kind zedelijk als lichumtlijk la uiisbitndc leii l veii als de wel den vader treft die zijn kind verininkl het lutht voedsel of kleeding oiilhoudl evenzoo heeft zij het recht dit te d n waar hel ile zedelijke verminking gcKlt die men onwetendheid noenil Tegenover de bezwaren die men tegen de invoering der leerplichligheid aanvoert slelt liij er de steeds meer veldwinnende overtuiging der nuodzakelijkheid maar ook de landen waar zg is ing voerd of waar men op t pt nt staat baar in te voeren En dan wordt uit deu nard der zaak het eerst op Pruisen t oog gevestigd waarvan een Franschmnn voor eenigeii tijd in de Caiistitutionnd schreef In 181 3 waren wg met eene zending belast door den minister van openbaar onderw s naxr Bcliin De graaf von Bismarck stelde evenals elk staatsman aan de overzijde van den Kijn een levendig belang in de ondcrwijs i U89stie In een onderhoud dat wij met hem hadden zeide hg Jfeet gij wat Pruisen luv t tot ituiid ijebracht Twee zahn difn ii en ttrrjilicht liet zal evenmin hrt tweede alt het eerde lutitt Kureii De strekking dier woorden begrepen wij drie jaren later na Sadowa Dat de heer Funck vervolgens op d n tegenwoordigen oorlog wijst ligt meile voor de hand Naast Pruisen schitteren Baden Saxen Wurtembcrg Beieren een groot gedeelte var Oostenrijk Zweden Noorwegen Denemarken het grootste gedeelte van Zwitserland ea vele staten vp n NoordAmerika lu Eiigelaod ia de wet reeds aangenomen en aan hare ten uilvoerlegging wordt tegenwoordig ccn belangrijk gedeelte der krachten van de voornaamste mannen van alle richtingen gewijd Is men in Frankrgk nog minder ver gevorderd toch worilen zelfs in dezen Igd krachtige pogingen aangewend om daartoe Ie geraken Uit de opsomming dier feiten volgt dat bijua in alle landen van Europa het beginsel der leerplicht is aangenomen Kan België vreemd blijven nan deze beweging aan deze algemecne zucht naar eene hervorming waarvan de dringende noodzakelijkheid o erat blijkt België heeft zich altijd de eer voorbehouden van onder de meest ontwikkelde volkeu van t vasteland te behooren Door hare vrijzinnige instellingen heeft het vorderingen gemaakt waarop het recht heeft trotsch te zgn Maar eeu volk dut zoo ver vooruit is gegaan kan zgn gang niet vertragen zonder gevaar te lüopen van ten achteren te geraken De voorgestelde hervorming is gemakkelijk uitvoerbaar hetgeen bij onze naburen geschied is bewijst het Waarom zttilden wij dan langer weerstand bieden aan den natuurlijken loop der dingen Wat mg betreft zoo eindigt de voorsleller ik zou al ware t maar alleen uit natiouale eigenliefde niet willen ilat men aan België eens kon verwgten dat het in Europa de laatste geweest is om een beginsel Ie erkennen dat het zedelgk peil der bevolking moet verhoogen Maar er is niet alleen sprake van om dit verwijt te ontkomen men moet zich ook aan de duidelgk sprekende feilen onderwerpen De treurige gebeurtenissen dezer dagen strekken ons tot leering De onwedersprekelijke meerderheid der Pruisen de merkwaanlige houding van zijn leger de regelmatigheid en de snelheid zijner bewegingen de strenge discipline die zij weet te handhaven in alle rangen dal alles is even goed te danken aan de ontwikkeling en de kennis der soldaten als aan de verdiensten der hoofden Men moet het zich niet ontveinzen dat Pruisen werkelijk tegenwoordig hoog r dan andere volken staat niet alleen door zijne militaire organisatie maar ook door zijn verplicht onderwijs Met is de Kracht gegrondvest op de ontwikkeling Zeer schuldig zouden die volken zijn die uit de groole les hun tegenwoordig aangeboden geen voordeel zouden trekken Uit Versailles werdt aan de Kreui Zeibmg geschreven dat men thans eiken dag boven Parijs een luchiballun ziet zweven naarschijnlijk door koorden vastgehouden die schijnt te dienen tot observatorium vanwaar de met zooveel verlangen te gemoet geziene komst van een of ander verlussingsleger sangekondigd en daarmede het teeken tot deu grooten uitval kan gegeven worden Heeds veertien dagen laug houdt die uitval de Parijsche bezetting en het insluitingsleger in spanning Van de hoogten waarop onze voorposten slaan ziet men duidelijk dat s namiddags en tegen het vallen vun den avond stukken veldgeschut tusschen de forten naar buiten gebracht woroen waar zij in gereedheid gehouden worden Het doel daarvan kan geen ander zijn dan om bij den uitval welke den volgenden dag zal plaats liehbtn den niarseh der infanterie niet door de arliilerie te belemmeren Doch den volgenileii morgen werden zij na ceiiige manoeuvres weder achter en CU biuueu d forteu gevoerd Als de soldaten s morgens en 11 iiro litin warm ontbijt gebruikt hebben ziet iiii ii ze bij Siirisneen ook wel aan den voet van din Jlont Vnlerien bij brigades uitrukken slellingen nemen en allerlei manoeuvres uitvoeren die elk oogenblik in een uitval kunnen overgaan Te 3 uur is alles voorbij do bataljons betrekken weder hunne kwartieren en er behoeft geen uitval meer verwacht Ie worden In elk geval heeft de observeerendo luchtreiziger eeu vrg trooslelooze bezigheid evenals de zuster van Blauwbaard s vrouw kijkt hg uit doch er komt nog altijd maar niets Omtrent de belegering van Parijs deelt de Bund nog een opmerkelijke bijzonderheid onder voorbehoud mede Een Pruisisch olPoier von het Parijsche leger heeft te Stutlgart met de meeste zekerheid gezegd dat door de belegeraars den Mont Volo rien en het fort d Issy ondcmijud werden of het zelfs reeds waren Dit zou sitooken met een briefin de Neue Freie Prease waarin gesproken wordt van eene verrassing die den Parijzenaars binnenkort te wachten slaat Het Pruisisch ministerie van oorlog hoeft besloten op 2t0 spoorwegwagons verwarmingstoestellena in te brengen zoodat ze geschikt zouden zijn tothjt vervoer van gekwetsten Dezer dagen is reedseen treiu van zulke wagens naar het tooneel vanden oorlog vertrokken om de gekwetsten uit de lazaretten naar Duitschland over te brengen De trein die 200 zieken tegelijk vervoert is zoodanig ingericht en van al het noodigc voorzien dat hij alseen vervoerbaar lazaret kan beschouwd worden Erwordt thans ijverig gewerkt aan hel inrichten vanzulke treinen clie geregeld heen en weder zullen rijden De aangenaamste belegering die deze oorlogheeft aan te wijzen is zeker die van Bitsch enPfalsburg Ontbreekt den Duitschen officieren vooreen wliislpartij de vierde man dan laten zg dooreen parlementair een Pransch officier iiitnoodigen Men heeft ingezien dat verdt bloedvergieteu nutteloos is De Fransche bevi hebbers van beide plaatren moeten verklaard hebben zich zoo een wapenstilstand of de vrede wordt gesloten aan de bevelenvan hunne regeering te zullen onderwerpen Vantijd tot tijd heeft echtereen kleine vechtpartij plaats zeker pour acquit de conscience De conventies van den Noordduitschen bondmet Wurlemberg en Beieren thans beiden openbaargemaakt worden in parlementaire kringen Ic Berlijndruk besproken Wurlemberg zal in den bondsraadhebben i stemmen zoodat het aantal stemmen inden bondsraad op ia wordt gebracht in den rijksdag zullen voor Wurlemberg zitting hebhen 17 afgevaardigden Posten telegraafwozen worden inWurlemberg zelfstandig geregeld maar overeenkomstig de wetten van den bond de militaire conventiemet Wurlemberg stemt overeen roet die van Saksen maar bovendien is aan Wurlemberg nog toegestaandat de besparingen dia op hel van den bond televeren contingent verkregen worden niet in debondskas zullen gestort worden maar Wurlembergten goede komen Men hoodt evenwel die reservevoor tamelgke overbodig daar de bondswetten inWurlemberg zullen worden ingevoerd en er van eeuoverschot op de militaire zaken wel geen sprakezal zgn Nog verder gaan de bepalingen met Beieren in militaire zaken en het gerucht wil dat de conventie met Beieren om die reden in den rijksdag levendigen tegenstand zal ontmoeten bij de nationaal liberalen Men hoopt dat de rijksdag het echter niet te lang zal maken met zijn discussies en 10 December zal kunnen worden gesloten De landdag zou dan nog voor het volgenil jaar worden bijeengeroepen on een credietwet goed te keuren voor den tgd van zes maanden daar van een indiening en beraadslaging van de gewone begroolin treen sprake kan zijn BINNENLAND GotiDA 3 Deubmbee Op eene bestuursvergadering van het sohoolverbond nfdceling Rouda gehouden 30 November 11 werd weder verslag uitgebracht omtrent den staat van het schoolverzuim alhier en daaruit bleek dat van de l U4 kinderen van 6 13 jaar in deze gemeente nog IU geen onderwijs ontvangen Hoezeer het niet te ontkennen valt dat dit cijfer nog belangrgk is mogen echter do vrienden vun het onderwijs zich met een aanvankelijk welslagen verheugen Drie maanden vroeger was dit cijfer iAh en neemt men nu in aanmerking hoc moeielijk het valt kinderen van behoeftige ouders aan den arbeid te onttrekken of anderen na een langen werkdag iianr de nvondschoul lo doen gaan dun moeten wij voorloopig met dit snceüs tevreden zijn Op dezelfde vcrguilcriiig werd besloten om eerstdaags de kinderen van de uvuudscbool van don