Goudsche Courant, woensdag 25 oktober 1871

iiiiiir den mavkiprijs der prmbii li n vlottende wliaal vau liet loon lictwelk in de vcifzadri in Middle boroUjjfb i aaiijiencinieii ie ons vnn T n niiner hit rvolp liebbrn inoi t dat ile wri kiinicn niet ineiT alleen in de winsten maar ook in de verliezen der werkgevers deelen DÜITSCHLAND liet comitü dat zich t Frankfort nnn li t lioofd der Uiiitseli kathulicken en Ier vrije gemeenten lieel t gi steld heeft immens de led u der beide vereenigiiipen een adres gezoiuUu aaa den Duiiseheii rijksdag Heduelt docnment idt ivi de hoofdzaak als voii t 1 De ondertcekeiiarea drinaeii v iij den rijkida op aan dat de L ssehopi 11 die h t do nnu di r persoonlijke onfeilbaarheid des l ausen hebben openCiv j i ii onvi n j ü diaw i e le v jlit estelit wij 1 rs behoor 11 hunne stipendiin en geldelijke ToonJeeieii zoomede hunne bczoliMguig te wortfeii ingehouden 8 Men acht het dfiiig nd nondig dat zoodanige wetsvooi di achteri ivoi d U ingi d iud dal de geestelijken eii h ekeii die z ch losmaken van dti roomsehe kei Sv il de gilegenlieid gesteld ZiilleM orden om zell stanitige gt itieenfen op te richten ivelke door den st i it worden erk iid en dat dit insgelijks het gevid moge zijn met de hr itelijk katholleke remeent welke zich in 18 i5 van Rome heelt vrijverklaard 30 Het wordt dringend uoodig geacht zoodanige wetten uit te vaardigen waardoor het aan de bevolking wordt gemakkelijk gemaakt zich van de roomsehe kerk te scheiden tot deze wetten behooren die op het invoeren van het verplichte burgerlijk huwelijk iu gaiisoh Duitschlttnd het ontheffen der volksschc len aan allen invloed der geestelijkheid het geven van onderricht in den godsdienst buiten de schooluren het opheffen van den gedwongen ongehuwden staat voor dft gefistelijkeu enz 40 Onverwijld behoort een wet to worden uitgevaardigl waarbij do Jezuïten uit Duitschland worden venlrïvenj tevens moateu de U K geschriften van den Jezuïet Gury van do lijst der werken verwijderd wirden die op de gyuinaeiëu wwden gebozigd J2S1 OOBTENBIJE Nog altijd geen berichten over eenige beslissing te VVeenen yan de qusestie van het Czeohiseiie vergelijk De CzeeUen zien eiken dag uit naar het antwoord dat hun door Hohenwart zal worden gezonden op het adres en zooveel schynt aileon zeker het adres zal in de eerste dagen nog niet verzonden worden Er zijn zieken schrijft de Weeaet oorrespondent van de Aug ib Alg Zeil om den toestand te kenschetsen bij welke het reeds een gunstig teeken is dat zy niet erger zijn iu zooverre kan men ook spreken van eon verbetering ilie heeft plaats gehad een gunstige wending in den binnenlnndBchen toestand van Oostenrijk Deze bestaat vooral daarin dat de Czechische beweging zich niet meer kenmerkt door dat snel verloop waarin men haar met opzet gebracht had en waarbij men dan ook moest Terwachten dat de Czechische eischen in het adres van den keizer ontvouwd even spoedig zouden worden goedgekeurd te Weeneii als zij te Praag zonder discussie waren gesanctio ineerd Men werd in de e opvatting bevestigd omdat men wist dat graaf Clam Martinilz het ontwerp adres rian de Weciier ministers had meegedeeld voor het bij den landdag kwam Daar men dus van de vooronderstelling uitging dat de Czechen vorderden wat men hun toegestaan had om te eischen was niets natuurlijker dan dat men bij de Czechen hit aannemen van die eischen even sterk verwachtte als men die in Duitsche kringen vreesde Mrt Cisleithaaiische ministerie lyid tevens bij voorbaat gerekend op de toe steinming van den keizer t i tevens dat het Czechische vergelijk een Cisleithaansche ai ngelegenheid zou blijven Jp deze beide punten vergiste Hohenwart zich Zoodra de punten van het Czceliische vergelijk bekend waren hebben èn de rijkskanselier èn de Ilongaarsche ministers zich met de zaak bemoeid en den keizer gewezen op de gevaren die voor het rijk uit d i nieuwe organisatie moesten voortvloeien Vooral Von Beust kwam op tegen het Czechische vergelijk dat het dualisme moest omverwerpen Op die bezwaren antwoordde do keizer dat hij ernstig zou nadenken over het medegedeelde en hij volkomen erkende dat de Czechische quiestie niet alleen een zaak was die Cisleithaiiii aanging maur ook Hongarije andaar het opontbod vim de Ilüiigaaisohe ministers om te Weenen den grno en mniisterrnail bij t wonen Onder de persenen die verder door den keizer ontboden zijn om te worden gi eonsultec rd noemt men graai Weiikheim uit lloiigiirijr en graaf W ibiia te Weenen Het geruelit wil dat men thans bezig is een iniddelweg te vinden en zoowel de Czeehen als de Du tsehers tevreilen Ie stcilfii Hoe en cip welke wijze wordt niet gezegd Ue l nt ehi r9 willen niets van een seliikking weien en de Czeehen zullen zirli evenmin terugtrikkan I u eersten busehouwen de geheele zeeliiselie b weging als iets opgeschroefda iels kiinstiiiHtig dat spoedig zal ineenvallen zoodra men eenvoudig het gclnele vergelijk weder loslaat en de grüiid vi l van ii7 handhaaft Kunnen wij de Diiilselie beriuhten golooven dan is de voorliefde voor het erkennen van do zelfstandigiieid van elke imtioiialiteit vry wat gedaald ook in de provincion die als Slavisch of elericiial bekend stian Zoo willen de ouders in Moravii en Krain hun kinderen niet zenden op de Czorhisehe of SloV ensolie scholen als oiizr kinderen geen Duitseh leereu kunnen zij niet vooniitkomeu beweren zij xzxrrrzr jarxii T xr irj r Ei itrjjia 3ar BINNENLAND UoujJi H OcTcuiEa Hij kon besluit is het eereteeken ingesteld tot helooning van eervollen laugdurigen werkelijkeu dienst bij de schutterij toegekend aan de lieeren A van Veen 1 11 S IL van uer Kraats beiden sergeants bij de dienstd schutterij alhier Gisteren is te s Gravcnhage bij de examens van het lager onderwijs o a een acte voor het teeki nen toegekend aan Mejufvr M M O de Vries Robbé alhier Het volgend adres van de kamot van koophandel en fabrieken te s Traveiihiige aan den raad dier gemeente iugediend achten wig ook viior onze gemeente van zooveel belang dat we het geheel overnemen Onder de gewichtige vraagstukken die vooral tegenwoordig aan de orde zijui behoort ook dit of exploitatie van gasfabrieken door gemeenten wenscholijk zijn Dit vraagstuk zal ook eerlang voor deze gemeente eigemiardig belang verkrijgen en de kamer van koophandel en fabrieken heeft gemeend hare bevoegdheid iiiel te buiten te gaan wanneer zij omtrent deze aangelegenheid die hetzij men zieh plaatst op het standpunt Ier theorie of der practijk zoo uiteenloopend wordt beoordeeld haar gevoelen aan uwen raad mededeelde Hoezycer iu den regel naar gezonde begrippen van staathuishoudkunde de uitoefening der ouderscheidsne takken van industrie aan de particuliere nijvi rheid moet worden overgelaten en het gezag hel ij het rijk de provincie of de gemeente zich daarvan behoort te onthouden bcstnan er ook op dezen regel uitzonderingen Zoodanige uitzondering maakt vooral de exploitatie eeuer gasfabriek omdat de gemeente hier teven in e ne omvaugrijke eigen behoefte voorziet namelijk in hare ingen verlichting Ter bestrijding dier behoefte vindt men jaarlijks eene lumzienlijke som in de begrooting de er gi meeiite uitgetrokken die bij hare voortgaande uitbreiding voortdurend zal toenemen j en op welke uitgaaf ongetwijfeld eene belangrijke besparing zon kunnen worden verkregen in geval van eigen exploitatie Maar bovend en hebbeu de ingezetenen er een overwegend materieel belaig bij dut i articiili re ondernemers geen misbruik maken van het monopolie en dat de gasprijs binnen redelijke grenzen beiwald blijve De uitkomst heeft toch bewezen dat schier nllepartiouliere gasfabrieken de eerste beginselen van staathuishondkniide op het gebied van industrie miskeniieiide en uit het oog verlie zende dat evenmin als in belastingzaken ook op het gebied van nijverheid 2X2 niet a iijd 4 is ten onrechte haar voordeel zoeken in een hoogtn gasprijs Zij zien toch veelal voorbij dat de meter gas wat de grondst ilt eii steenkolen betreft na attrek der opbrcu it vau de surrogaten cokes teer en aminoniakwater op ii hoogstens 4 cents komt te stnan en dat zij des overwegende dat reaten van het benoo diff l kapitaal personeel onderhoud en kosten vau exp oitatie bij een giooter of kleiner debiet grootei e h afhankelijk van deo gasprijs op verre na niet in dezcilUe evenredigheid siijgee niet minder hun eigeu weüngrepen belang als dut der verbruikers zouden beh irtigen door den gaspr jS zoo billijk moielijk te stellen Veehil wil het er niet in dat iu eene gemeente van slechts eenige heteekenis de gasfabriek zeer zeker meerdere voordetlen zon afiverpen bij een gasprijs van II of hoogstens 12 dan vnn 15 cents de meter Maar afgescheiden van dit g iuis aan inzicht aan i e zijde der particuliere giisfahrieken d ze kunnen den prijs nooit zoo billijk stellen aU de gemeente Immers de eoneessic woidt geivoonlijk slechts voor een bepaald getal jar n 20 tot 2B verleend Gesteld dat na dien t d de fabriek door de gemeente worde overgenomen zij is dan oneindig minder wanrd dan de kosten van aanleg Hij iiet verstrijken vnn den termijn is it alz e n irooter verlies op de kapitaalrekening dan gewoonlijk door afschrijving kan worden gedekt in het versehiet dat de eoncessionaris wel zal zorgen tijdens de exploitatie te dekken door hoogeii gasprijs en alzoo door eene buitengewonu belasting op de verbruikers Overigens heeft de ondervinding reeds voldoende geleerd dat wjuir bij hut ten eii de loopen der eoueessie aan particulieren vi rleend de gemeente zich do zorg voor de exploitatie aantrok do prijs vau het gas zeer aanzienlijk is verminderd ïe Utreeht b v waar thans 9 cents de meter wordt betaald zal naar men ver zekert do prijs met 1 lanunri e k tot 7 cents worden verlaagd Te Groningen is de gasprijs 8 cents de meter K in sGravenhuge bij veel aan zienlijker bevolking en oneindig uitgebreider verbruik moet door particulieren worden betaald IS cents de meter terwijl de gemeente voor de openbare verlichting mode een zeer b l iijk bed a oef t voldoen Waar de cijfers zoo duidelijk spreken schijnt verdere rodenaering overbodig A leen valt nog te wijzen op het feit dat schier overal waar de concessie aan particulieren verleend ten einile loopt de gemeenten gelijk nog zeeji onlangs te Nijmegen eene gasfabriek voor eigen rekening oprichten Op grond van een én andeir is do meerderheid vaii de leden der kamer van koophandel eii fnbrieken van oordeel dat het algtmoen belang van handel en nijverheid in deze gemeente het raad am maakt dat de aanleg en expbitatin der gasfabriek geschieden vanwege de gemeeiito Zij onderwerpt dit gevoelen met vrijmoedigheid aan do bcoordeeling van llwcn Raad omdnt zij hier ia ovareenstemming met hare roeping optreedt voor het belang der gwverbruikers in bet algemeen in deze gemeente vooral zeer sterk vertegenwoordigd dtor Je industrie welk alt diitetsn belang uit den aard der zaak zwaarder bij haar weegt dan dat van den enkelen conoessionaris industrieel Te Zierikzee is door de afdeeling der maatsehappy tot Nut van t Algemeen besloten eene leeskamer voor t volk op te richten wiar de werkman gelegenheid zal vinden tegen eene tegemoetkoming vaa 50 oenta des avonds eenige ufen nuttig te besteden Couranten en boeken zullen ter lezing liggen en nu en dan zullen volksvoordrachten gelioudeu worden Men hoopt van t plan alles goeds Eene commissie is benoemd om de zaak nader ti regelen Een lokaal ia retMls beschikbaar Ta Nieuwerkerk aan den IJsel is door den gemeenteraad tot hoofdonderwijzer aan de openbare school benoemd de heer van l elt van Bh iswijk die den Isten November a s in functie zal treden Uit Cappelle op den I Isel wordt gemeld Nadat in het begin v n het vorige jaar door de afdeeling van hrt Nedorl Schoolverbond in deze gemeente besloten was om met goedvinden van de hooMoiiderwijzers aan die leerlingen der beide openbare scholen alhier die geen enkelen schooltijd verzuimden wekelijks een bewijs van getrouw schoolbezoek uit te reiken werd in den afgeloopeu zomer op voorstel van den heer E de Voogt G Nz burgemeester dezer gemeente en voorzitter van de afdeeling Cappelle op den IJsel van t Nederl Schoolverbond door het gemeentebestuur alhier bepaald dat er om de diie maanden op beide scholen eereprijzen zouden uitgereikt worden aan die kinderen welke vijf groote kaarten gelijkstaande met vijft ig kleinere van getrouw schoolbezoek vorkregen hatfden Op den 14 Julijl had de eerste prijsuitdeeling plaats en 11 Vrijdag werden weder door de hoofdonderwijzers A Kempe en H H Hartman eereprijzen bestaande in fraaie en doelmatige prenteboekjes aan diegenen hunner leerlingen uitgereikt welke den 1 dezer maand vijf groote kaarten ingeleverd hadden Heeft man zieh van deze driemanndelijksche prijsiiitdi elingen veel goeds voorspeld aanvankelijk blijkt het reeds dat zij een goed werkend middel zijn om het sehoolverzuin dat ook in deze fubriekstrciek al te zeer nangetrolten wordt langzameriiand te beteugelen Te Krimpen a d Use had II Zondag een yngeluk plaats dat de omstandigheden in niinmcrking genomen bijzonder goed is afgeloopeu Er i nl een seliip dat opgesleept werd toen het aan een flraai in de rivier gekomen was gekanteld en gezonken t geen zoo snel in zijn werk ging dut eene vrouw en een kind nimw lijks tijd hadden orn zieh te redden Een ander kind is gered uit de kajuit toen het schip reeds volgeloopen wr s men heeft er op goed geluk af naar moeien visschen met behulp van dreggen Het schijnt dat er van de lading welke spoedig zooveel mogelijk gelost is niet veel beschadigd is geworden Den Ifi Nov e k zal de geni lite hoofdonderwijzer te Krimpen a d 1 1 sel 25 jaren in die betrokking aldaar jievestigd zijn Men verwacht van verschillende kanten veel deel M