Goudsche Courant, vrijdag 5 juni 1874

1 Vrijdag 5 Jiwl Ef S j 1874 f N 152Ö GOUDSCHE COURANT Nieuws en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken en de tvArmteversoliyaaeleii wcrdtio beaproken rw l lleretEeuiii eu werdeu o egeven over thermometriOi uilzetliii i spanniog vnn gassen soortgehjke wnruite en oortgcl jk gewiclit Verder werden de voornaamste verschguselen ter sprake geUraoht die op luaguetisinus eu electriciteit btirckkiiig hebben Indien oor dit vat en bet volgende sleclits twee mtir dan voldoende cyfers werden tuegtkeud mott dit worden toegeschreven vooreerst aan den grooten oisvang dier vakken en aau d overtuiging ran den namiDiitor dut een met te geringe omvang an kennis cu juiste begrippen noodig iju om den leerlingen bij voortduring een open oog voor de ijntaurverscbijnseleu te doen houden en hun de natuurwetenschappen te lecreii kennen als de bron waaruit voor ieders bedrijfin het byzonder veel te putten valt Verrassend nai de uitslag van hit onderzoek in de yerktuigkunde Alle ex inieus waren goed of zeer goed De beredeneerde oplossing van de vier opgegeven vraagstukken liet dan ook weinig of niets e wenschen ever eveuniin het mondeling onderzoen dat over de voorüaamste wetten oil de stntiiM en de dynamica liep De beide teekeningrn naar groepen van houten Uchamen en naar gips iu bclrekkelyk korten tijd vervaardigd waren over het geheel vrij nauwkeurig uitgevoerd van enkelen sselfs zeer goed Do beantwoording van de schriftelijke o aveu over oniamentleer liet wel wat te wuuchi n over evenwel toonde du wrrk zoowel als bet uond ling examen iu dit vak het verblydend verschünsel dat de liefde tot de lessen in de ornainentleer begint loe te nemen en dat de leerlingen zelveu tot het bewustzijn komen dat de ornameutleer de ziel van bet oruamentteekenen is dat dit zonder die kennis hen wel aangenaam kan bezig houden maar dut de keunis van het ornameut zgne wording en toepassing hem kan op voeren tot die hoügore eu veredelde vorming die hen kan voorbereiden ou met krachtige schreden den tijd te gemoet te gaan waarin voor ons vaderland bet kunaticven in de industrie weder schitterend zal optreden Het onderzoek na tr de vaardigheid in het rechtlijnig teekeueu eu bet begrip van ile prujectieleer leverde ook goede of zeer goede resultaten op De schri telijkc opgaven waren door allen op kleinighe den na goed bihamleld het mondeling examen dat over bet neerslaan eu weder oprichten van vlakken fanndelde over het bepalen van doorsuedeu en het ontwikkelen van oppervlakten gaf ook reden tot Ie rredenbeid Wij nogeu evenwel met nnlateii op te Berken dat eene voortzetting vnn h t oiideruijs iu de projeotieleer w 1 noudig is on eene breedtre opvatting te doen ontwikkelen Ook het onderzoek naar de kennis van de eerste gronden de staathuishoudkunde leverde betere resultateu dan vroeger Arbeid loon en werkstakingen verdeeling van arbrid ruiling en waarde waren de onderwerpen die iiesproken werden Moest aan twee der jongelieden een onvoldoend cijfer worden toegekend dan vindt uit ten deele zijne verklaiing daurin dat kun jeugdige teefiijd hun minder geschikt maakte zich met eenige vaardigheid over abstracte aken uit te drukken Aan het slot vau ons verslag gekomen is het ons een genoegen B opmerLz mm te kunnen maken dnt twee der thaiiS geslaagden in bet voorgiAiide jaar een veigeefscb eiiiuien deden De vergelgling van de tbans met de toen veikregeu cgfers Rroeilers had toen een eHi icijfer 53 i u 79 en Kramer toen 58 nn li tount dat beiden zich na hun met slagen in 1873 met een lufuaordigen jver by vernieuwing tot hetzelfde doel hebben ingespannen dat een ge Uiigsobrifl van goed afgelegd eindexamen aan de lïurgeravoudschoot in eere ia en dat zij bet bijzondere woord van lof hun bij de uitreiking der diploma s door den Voorzitter toegebracht ten volle waardig zijn A imens de Eittdexamen Commüsüf De Voorzitter Mr P P P KIST Ik SecrelarU K MAUS GotJDA Mei 1874 Laatste Berichten Versailles l Judï Do nationale vergadering keef heden de wet op de gemeenlelgke verkiezingen behandeld De heer Hausonvitle heeft liet ontwerp der com missie besneden en gewezen op het gevaar au te groote beperkingen in hat algemeen Aemrrcht In den versleren Ic p ziji er rede gnf hij den wensch te kennen ilat de iergad rlng niet zou uiteengaan zonder een definitief gonvernement te hebben geconstitueerd Hij bezwoer haar die taak ten einde te brengen Het rechter centrnm heefi besloten Woensdag bijeei te komen om te beraadslagen over quaestien met betrekking tot de volmacht van Mac Mahon en over eene toenadering tot de gematigde fractie van het linkercentrum ten einde hit bonapartisme te bestrijden Burgerlijke Stand Oi uüBhMi 30 Hei ADthonia Theodora oDdero W H Polei en M A Aret Piel ouilers C Vergeer N Saodvooit 31 Trgntje ouders C B euuet co J Sligler Everdiua ouders C Kas eu P J Botzea 1 Juui Hubertus oudersH vnn Denzpn en J Steenwinkel Ovmii FDtK 30 Mei M van Woerkom 70 j 1 Juni M van Rijst wed M oorissen 84 j ADVËRTENTÏËN Heden overleed te Kamerik na eene korte ongesteldheid onze waorde Vader HENDRIK BEUMEB in den ouderdom van 97 jaren J BEÜMKR mede namens myae Zaater Gouda 30 Mei 1874 Heden behaagde het den Almachtige onze Geliefde Moeder Behuwd en Grootmoeder Mejufvrouw MARGARETHA van RIJST Weduwe van den Heer Martinds Goomssen na een kortstondig en geduldig lyden voorzien van de HH Sacramenten der stervenden in den hoogen ouderdom van ruim 84 jaren tot iiich te nemen De Familie GOORISSEN Gouda 1 Juni 1874 De ondergeteekenden hulponderwijzers n de Stads TuBschenschool alhier betuigen bg dezen hunnen dank aan de ouders der Kinderen voor hetgeen d e tot opluistering van het Jubile van den Heer KLUITMAN hebben bügedraeen J D EMEIS A VAN WIJLAND T ROOSENDAAL J V DISSELKOEN Gouda 2 Jjini 1874 Wordt gevraagd tegen primo Augustus op een doi i bg Gouda tegen goed loon eu verval EENE FLINKE VTERKMEID een burgerpot kunnende koken voorzien van goede getuigen Brieven franco onder letter B aan de Boekhandelaars J van BENTUM kn ZOON te Gouda IJ S IdTS Ijskoude BIEREN Roffijhuts DE RAP G H PAIVRE KAAS KAAS Geregelde levering van ZOETE en EDAMMER KAAS voor export gevraagd ranro Motto Kaas Algemeen Advertentie Bureau NIJGH enVAN DITMAR llollerdam Openbare Verkoopingf te GOUDA op DINGSDAG den 9 JUNIJ 1874 des voormiddags ten 10 ure vóór het Koetshuis en Stal van wijlen den WelBdelen Heer W WERNINK aan de Peperstraat wijk K N 5 van door gemelden Heer nagelatene Twee Zwarte Merrie KOBTSPAARDEN eenige RIJTUIGEN bestaande in Eene Barouchette eene Victoria eene Tilbury eene Charette en eene Narrenslede en eenige Tuigen Hoofdstellen Stalgereedgchappen enz Daags te voreh te bezichtigen Nadere inlichtingen z n te bekomen ten Kantore van de Notarissen FORTUUN DROOGLEEVER en KIST te Gouda MARKT A 148 BORDEAUX 70 75 et MEDOC 80 et St EMILION 85 et PAUILLAC MEDOC 90 et St JÜLIEN 1 10 St ESTÊPHE 1 25 CHATEAU LA ROSE 1 30 TRONQUoï St ESTÊPHE 1 50 BATHAILLY PAUILLAC 1 75 per flesch RUDESHElMER 1 20 HOCHHEIMER 1 40 per flesch VAN H van Wijngaarden Korte Tiendeweg wflk A n 93 KONINKLIJK BEIJERSCH 18 Ct per fleschBOSCH en MAASTRICHTS 12 PHINCESSEN 10 Ct p flesch 12 Ct p kruikGERSTEN 8 Echte ENGELSCnE BIEREN van BAS C PALE ALE BURTON ALE EXTRA STOUT 20 Ct per j flesch GEMBER BIER 15 Ct per fleschje Met minstens 6 flesschen franm aan huis De flesschen worden a G Ct berekend of terug genomen mui E0FFIJB7IS ZDIDBLAAK N 16 De ondergeteekende heeft de eer aan zjjne geachte Bezoekers van het vroegere FRANSCH KOFFIJHüIS Beursplein koiiiiis te geven dat hij wederom een Koffijhuis onder boven genoemde naam op de ZUIDBLAAK geopend heeft niet vier BILLARDS en voorzien van een uitmuntende VENTILATIE O 3DEliT TOOIM Rotterdam Mei 1874 De ondergeteekende bericht bg deze dat by hem steeds verkrijgbaar ziJn diflérente soorten van THEE afkomstig uit het magazjjn van de alom gunstig bekende firma JOUs JOs STERCK Zn te AnuUrdam J C G DDTILH Gouda Mei 1874 Zevenstraat VEBBETkRD Aniiatto or Raaskleurscl Sedsrt 21 jaren 1853 1874 bereid door A KERBERT te Purmerende Bekroond Sept 1872 te s Hoge Eenig bekroond Fabricaat op de in Sept 1873 te Amiter iam gehouden Landbonw Tentoonstelhng Gunstig beoordeeld door een Oostenröksch Verslaggever van de in 1873 te Weenen gehouden Wereld Tentoonstelling Zie Utreehtsch Provinciaal Stedelijk DaghlaU van 21 Sept 1873 Verkrijgbaar te Gouda bj de HH J J vaN DER SANDE W B van STRAATBN J SWITZEB C THIM BÖÉKE HDIDEKOPER LANDBOUW EN WERKTUIGKUNDIGEN G roningen HH Landbouwers worden aandachtig gemaakt dat bestellingen op HOOISCHUDDERS HOOIPERSEN en GRAÖMAAI MACHINES KAASPER8EN en WRONGELMOLENS zoo vroeg mogelijk moeten geschieden opdat de aflevering in tijds kan plaats hebben InUchtingen voor Gouda en Omstreken tebekomen bg den Heer J VERBURG Landbouwer Asturie Bemwijk Gouda Druk vaa A Briukmau UIT HET VERSLAG VAN DEN TOESTAND DER GEMEENTE GOUDA 1873 De toestand waarin de behoeftige klasse ver keerde was bijna gel k aan dien van het vorige jaar toen hij betrekkelgk niet ongunstig kon worden genoemd De loonen waren vrü hoog en de winter niet buitengewoon streng maar vele levensbehoeften stegen zeer in prijs waardoor zij voor minvermogenden moeielgk te verkrijgen wareu De cholera die gedurende de laatste maanden van het jaar heerschte maakte voor sommige gezinnen buitengowone hulp noodig In veler behoeften werd voorzien door de zorg van de dames Directrices van de hier gevestigde afdeehug van het Roode Kruii wier liefderijke bemoeiingen dankbare vermelding verdienen Ook in dit jaar ondervond onze Gemeente de gunstige werking der wijziging van de armenwet waarbij het recht van vernaai van verleenden onderstand werd afgeschaft Instellingen door of van wege de gemeente gesubsidieerd Deze instellingen zyn 1 Het Burgerlijk Armbestuur waardoor in 1873 werden ondersteund oua ebroken U7 huisgezinnen en 84 afzonderlijk levende personen en tijdelijk 112 huisgezinnen en 18 afzonderlijk levende personen Bovendien werd aan 1158 personen kosteloos geneeskundige hulp verleend 2 Het vereenigd Wees en jElmoezeniershuis waarin op den In Januari 1873 54 kinderen werden verpleegd In den loop van het jaar kwamen er 17 bij 2 stierven 1 verliet het gesticht en 1 werd in het idiotengetticbt te s Gravenhnge geplaatst zoodat er aan bet einde van het jaar 67 weezen ten laste van deze administratie Ten geVolge van het besluit van den Gemeenteraad om de kinderen voor wie geene E laats iï in het Weeshuis in het Bestedelinguis op t nemen is met 1874 aan deze verpla ing buiten het Gesticht een einde gekomen De gedurende toeneming van het getal kinderen in het Weeshuis is voornamelijk toe te schrijven aan de wijziging die vooreenige jaren de Verordening onderging waarby de leeftijd waarop de kinderen kunnen worden opgenomen ruimer werd gesteld In het vorige jaar aanvaardden Regenten een door den Heer A K Kemper aan het Gesticht gemaakt legaat van een Kapitaal van J 30 000 Inschrijving op het Grootboek der 2 o Nat Werk Schuld waarvan de rente levenslang aan K R Pelt moest worden uitbetaald Door het overladen van den vruchtfebruiker in dit jaar is het Gesticht ook in et genot van de rente gekomen Regenten dringen op vergrooting eu verbetering van het gebouw aan Voor een klein gedeelte werd hieraan dit jaar voldaan De uitgaven zijn tengevolge van het toenemend getal kinderen aanmerkelijk gestegen 3 Het Bestedelinghuis voor kinderen By den aanvang van het jaar bevonden zich 12 kinderen in het gesticht 3 jongens werden gedurende het jaar opgenomen terwjjl 1 jongen en 3 meisjes het verlieten Aan het einde van het jaar werden dus in het Bestedelinghuis 11 kinderen verpleegd Aan h l gebouw hadden eenige veranderingen plaaW met het oófi op de te wachten toeheming der bevolking door de overbrenging derwaarts van de kinderen die niet in het VVeeahuis kunnen worden geplaatst en van de bestedelingen die niet meer in het Gasthuis worden verpleegd Ten gevolge van die veranderde bestemming draagt voortaan het Gesticht den naam UestedeUnghuis 4 Het Gast of Zitkenhuis Het getal verpleegden in het Gasthuis isreeds elders opgegeven zie G Ct van 27 Mei jl alwaar ook verdere byzonderheden dit gestichtbetreffende voorkomen 5 Het Oude Vrouwenhuis In dit gesticht werden bij den aanvang van het jaar verpleegd 35 vrouwen waarvan er 17 haar kost hadden gekocht en 18 op preuves gezeten waren In den loop van het jaarzijuSkostkoopsters opgenomen en werd eene vrouw op eenepreuve geplaatst Daarentegen kwamen 3 kostkoopsters en 2 vrouwen die op preuves zaten te overlijden zoodat aan het einde van bet jaar het getal verpleegden 34 beliep 6 Het Israëlietisch rmbestuur dat tevens het beheer voert over het Oude Mannen en Vrouwenhuis voor Isra ieten Deze instelling wordt niet van wege d Gemeente beheerd maar door haar gesubsidieerd Het armbestuur verleende onderstand on t gebrokm JMW 2 buifigeaitriien en 3 afeonderlflk levende personen en tijdelijk aan 5 huisgezinnen en 1 afzonderlijk levend persoon Bovendien bevonden ziih op 1 Januarji in het gesticht 6 mannen en 4 vrouwen In den loop van het jaar werd 1 vrouw daarin opgenomen terwyl 3 mannen en 1 vrouw stierven zoodat op 31 December aanwezig wareu 3 mannen en 4 vrouwen Volgens de laatst goedgekeurde rekeningen dienstjaar 1872 bedroegen de ontvangsten der Instellingen van Weldadigheid door of vnn wege de Gemeente beheerd of gesubsidieerd f 46315 21 en de uitgaven f 43260 62 Onder de ontvangsten zijn subsidiën uit de Gemeentekas ten bedrage an ƒ 22060 begrepen Als middel lot vermindering der armoede door onderwijs kunnen wg alleen noemen de Armenschool met de daaraan verbonden Avondschool Zy is kosteloos toegankelgk voor alle onvermogende kinderen terwgl op de Avondschool ook meer bejaarden onderwjjs kunnen bekomen WerkverschafBng tot leniging van armoede geschiedt door twee insteUingen die echter niet van wege de Gemeente beheerd of gesubsidieerd worden a De werkinrichting tot wering der Bedelarg Deze instelling bestaat door hydrogen van een groot aantal ingezetenen die daaraan wekeiyks oontribueeren Alleen de gebouwen behooren aan de Gemeente en worden door haar onderhouden Aan het hoofd staat een bestuur van negen leden en een collegie van Commissarissen dat uit 25 personen bestaat Ieder die tot die inrichting zyne toevlucht neemt en ondersteuning BI ijkt noodig te hebben kan daar tegen verrichting van het hem aangewezen werk den kost en bovendien nog eene kleine geldelyke belooning bekomijn Deze inrichting heeft dour de bedelary die vóór hare oprichting op groote schaal bestond geheel te doen verdwijnen eenen hoogst welda digen invloed in onze Gmueente uitgeoefend Het grootste getal personen dat tegelijk zich in de inrichting bevond beliep 67 het kleinste 46 hieronder zgn begrepen 35 oude lieden die tegen eene kleine bedrage van armbesturen of particulieren in het gesticht zyn gehuisvest en doorloopend worden verpleegd b De vereeniging Hulpbetoon aan eerlgke en vlijtige armoede Deze vereeniging door eenige dames bestnnrd stelt zich ten doel aan behoeftige gezinnen zedelyke en stoffeüjke ondersteuning te verieenen Aan verscheidene vrouwen verschaft zg tegen een biUyk loon naai en breiwerk Van de gemaakte goedereu die niet verkocht hebben kunnen word6 n wordt eene verloting gehouden Instellingen ter voorkoming van armoede door of vaa wege de Gemeente beheerd a De jbank van Leening bestuurd door eene comntissie van drie leden Op deD Is u Jaouuri warco aaawezig 16018 paodeo beleend met 41968 75 Iu din loop van 1873 Ktrdeu bcleeoJ 78800 voor 213189 20 tei lamen 94 818 paadeo beleend out 268177 95 DaarfQttgeti nerdeaer Giioal 7 295 pand teg 209882 65 Vtrkoclit 952 2362 90 te lamea 79247 ten bedrage van 211745 45 Zoodat op uit bee 1878 oiuuciigluaren 15571 panden beleend met i 43a 50 lUi aaldo ia kas aarvan t delijk f 10 000 in de ndnecDtrkaa ia patott kadroeg 20481 825 Het debet 4 adiiiaiitntn vu verkoop 2IW Kapiual der bank op uil Dee 1873 ƒ 67174 825 Er werden iu dea loop yan het jaar 6148 panden minder beleend en 10519 70 minder ter leen verstrekt dan in het vorige jaar l De spaarkas onder Ket beheer van het burgeriyk armbestuur Door 777 personen werd ingebracht de som van 7028 70 Zy ontvingen terug 7268 55 Het bedrag waarmede de teruggaaf den inleg overtreft wordt bestreden uit de rente die het op de spaarbank geplaatste kapitaal heeft afgeworpen zoude eene som van 60 12 en voor het overige uit de fondsen van het burgeriyk armbestuur In het vorige jaar hadden 743 personen de som van 6733 25 ingebracht Behalve de beide voorgaande Gemeente instellingen verdienen nog de volgende die door of van wege Corporatien of Particulieren beheerd worden verinelding a De Spaarbank opgericht door het departement Gouda der Maatschappy tot Nut van tAlgemeen Volgens de laatste rekening bedroeg het getal deelnemers 1073 De inlagen in het jaar 1873 gedaan beliepen 37850 04 terwyl aan de deelnemers werd terugbetaald zoo voor opgevraagde inlagen als voor interessen ƒ 34634 75 De rente door de Spaarbank betaald is S b De Hülpbank insgeUjks opgericht doorhet Departement Gouda der Maatschappy totNut van t Algemeen zy verleende in hot afgelohpen jaar 75 voorschotten tot een gezamenlijk bedrag van 0420 In 1872 was het getal voorschotten 51 en beliep de vcorgesclioten som 8445 c Een algemeen Ziekenfonds met 120 deelnemers door welke 645 30 aan contributiën werd bygedragen nau 87 personen werd geneeskundige hulp verleend d Twee begrafenisbiiisen dnor bijzonderevoroenigingen bestuurd Zjj telden IS iS leden tot begraving vnn 79 persouon werdeii geldenuitgekeerd tot een beding vau 77dó De luudbuuw bltof een geweuschteu bloei ge i