Goudsche Courant, woensdag 3 juli 1878

m 4 1 ri f ris iF 1878 Woeosdag 3 Juti JSi 2161 4 f iii A i d S i Il GOUDSCHE COURANT Meiiïïs eD Advei idilielilad voor liouda en Oiiislreken js ii 1 r f i fj rf t ti V r I urlciucntalre Werkzaaiiihcdei De replieken in de zitting van Woensdag waren niet zuö om het noodzakelijk te maken daarop nog terug te komen Wat reeds meer dan eenmaal gezegd was werd nog eens herhaald en voor allen was het zeker verblgdend te vernemen dat de algemeene beraadslagingen waren afgeloopen en meu met de bebandehng der artikelen zou beginnen In de zitting van Donderdag werden de twee eerste artikelen onveranderd goedgekeurd nadat vooraf een nienw artikel l van den Heer Van Wassenaer van Catwyck dat eeuigszius een opgave bevatte van wat hij in een wet tot regeling vaii het lager ouderwgs verlangde met 5ü tegen 13 stemmen verworpen was Punt4was het voornaamste het luidde De wettelgke regeling strekt zich uit tot de uitbetaling van ten vaste jaarwedde van rijkswege aan eiken onderwijzer die gedurende een jaar minstens 30 leerlingen op eeu gevestigds openbare of bgzondere school onderwas heeit gegeven Het restitutie stelsel dus of ten min ste een deel daarvan als wettig voorschrift aan het hoofd der wet opgenomen Bij de verdediging was de voorsteller minder gelukkig Tot twee malen tne moest de voorzitter hem herinneren dat de algemeene beraadslagingen waren ufgeloupen en bij zalk een begin was het waarlijk niet te verwonderen dat de vooizitter de kamer opmerkzaam maakte dat de Wet uit 94 aftikeleu bestond waarop reeds een getal amendementen waren ingekonlètt d Bebooplheid bij de di cussie is dus vooral bij de tegenwoordige tempiratuur zaak bepaalde de voorsteller zich tot algemeenheden de hatr échimmelpenninck van der üge wees op het amendement als de uitdrukking van het minimum der eischen van de anti revolutionaire partij daar alleen door de aanneming da moelijkheid blgft o u du coneurrentia vol te honen bezoldigt de Staat de bgzoudere onderwgzers niet dan zullen de ze tot het openbaar onderwjjs overgaan en het bijzonder is vernietigd En dit zou volgens dien spreker geen geldquaestie zjjo Waar blgven nu de geestkracht Jes geIpofs en het martelaarschap der bijzondere onderwijzers waarlijk de spreker heeft geen groote gedachte van hun oveituiging Het was dan ook een gemakkelijke taak voor den Heer Van der Loe£F en den minister om de onuitvoerbaarheid van dit voorstel in het hebt te stellen Slechts 13 leden verklaarden zich voor het inwilligen van het minimum der eischen Op art 1 van het ontwerp waren door den Heer Van der Kaag twee amendementen voorgesteld om nader te bepalen wat school en Euisonderwgs is Hei onderwgs aan de kinderea van hoogstens drie gezinnen in de woning van een Aex hoofden dier geziouen gegeven is boisouderwgs zegt het ontwerp Het eerste amendement stelde voor die beperkende bepaling weg te laten zoodat dit onderwgs ook ia de woning van den ouderwij er of op een andere plaats kon gegeven worden Wórdt door den minister niet bepaald of het onderwgs in gestichten van lietdadigheid huis of schoolonderwgs is het tweede amendement had ten doel dat nader te omschrgven Beide amendementen werd n verworpen met 42 tegen 31 stemmen Art i bepaalt de vnkkea van onderwas en wel het lezen bet schrijven het rekenen de begimsel ddr vormleer Üe der Nederlandscbe taal dis der vadferlandtche geschiedenis die der aardrijkskunde die van de kennis der natanr het Kingen de unttige handwerken voor meiqes Bovendien kan onderwgs gegeven worden in de beginselen der Pransch KngeU sche en Hoogduitsche taal die der algemeene geschiedenis die der wiskande het handteekenen de beginselen der landbuuwkunde de ixymnastiek en de fraaie handv rkeu voor meisjes Door den Heer Van Delden was voorgesteld om de nuttige handwerken naaien breien en stoppen niet verplichtend e stellen om de bezwaren daaraan verbonden de heer Van den Berch wilde vormleer doen vervallen omdat zelfs vele onderwijzers niet weten wat men daardoor moet verstaan de heer Moens eindelijk wilde teekenen en de vonroefeningen der gymnastiek onder de verplichte vakken opnemen door het onderwijs in het teekenen zou het productief vermogen der lageie school aanmerkelijk vergroot worden en de gymnastiek is zeer noodig De voorgestelde wijzigingen lokten een korte discussie uit De heer Verheijen inspecteur in Noord Brabant was voor de nuttige handwerken maar tejjen vormleer leekenen en gymnastiek Omtrent de gyinuastiek verschilden de twee geneeskuufligeu iu de kamer de heer Idserda wasvo r de heer Ronibach tegen de opname Demiri4er kan zich met geen der amendementenvereenigftu en werd door de meerderheid m netgeiyk gesteld Met 50 tegen 24 stemmenhandhiiatUe mon de nuttige handwerken enmet 40 tegen 30 stemmen de vormleer üeopneming van het handteekeneu onder de verplichte vakke i werd met 58 tegen 16 en vande gymnastiek met 51 tegen 23 stemmen afgewezen Het bijzonder onderwas hield de aandachtder kamer hoofdzakelijk bezig in ce zitting vanVrijdag Op art 3 waren drie amendementeningediend De heer Van Naamen achtte het wenschelijk dat de tegenwoordige zoogenaamds gesubsidieerde scholen hoofdzakelijk meisjesscholen konden in stand gehouden worden De heer Van der Kaaij Wilde de provinciale Bubsidiën die door het ontwerp vervallen o a de zoogenaamde altera tanta in Friesland in stand houden op dezelfde voorwaarden als tegenwoordig dat liet oaderwjjs op die gesubsidieerde scholen volkomen neutraal zal ziju De Heer Lenting wilde gemeentesubsidiëntoestaan aan neutrale bijzondere scholen waaronveriilichte vakken hoofdzakelijk de vreemdetalen onderwezen worden Eindelijk kwam de heer v Zinnicq Bergmann met een sub amendement op de vorige om de beperkende bepaling te d en vervallen en oen gemeentfebestureu ook het recht te geven kerkelgke scholen te subsidieeren het subsidiestelsel dus in optima forma Was het te ver wonderen dat de indiening de vroolgkheid der kamer opwekte nadat by monde van den heer van Nispen door dit deel der kamer verklaard was die het niet van plan was amendementen in te dienen De heer Bastert verdedigde het recht der provinciën en waterschappen om te subsidieeren ook de heer Heidenrijck gaf zijn voornemen te kennen de amendementen te steunen omdat daaraan defcentralisatie ten grondslag lag De heer Moens achtte het noodig dat het schooltoezicht stem hebbe in de qqaeetie van het subsidieeren De minister kw zich met ge n der amende meuten vereenigen hjj verdedigde het vervallen der pr ïinoiiiJaiv eÖ water8ch ps8ubsi li u verkkanle dat het rfjk nooit een gedeelte van die Bubsidiën op z i b zou kaniieu nemen m ar kwam tooha A de bezwaren tegemoet door bet voorstellen eenet bepalingv waarbij gemeente besturen het recht wordt verleend om aan neutrale bgtsondere scholen waar ondëtwijs in vreemde talen en wiskunde wordt gegeven subsidiën te verleeneu Voor het sub amendement van den heer Bergmann verklaarden zich 25 leden voqr dat van den heer van der Kaay 32 beide werden verworpen de andere waren ingetrokken en het regeeringsartik l werd aangenomen Moge die beslissing ten gevolge hebben dat gedurende eie discussie niets meer van restitutie of subsidie zal gehoord worden Den voorstan ders is nu overtuigend gebleken dat zjj van de kamer j een steun te wachten hebben mogen zg dus in het vonnis berusten Art 4 bood weder de gelegenheid om twee beginselen uit te maken Het eene is ten voordee e van den minister beslist omtrent het andere hebben de stemmen gestaakt Dit artikel luidt Art 5 der wet van 1 Juni 18Ö5 is toepasselijk op alle lokalen waarin lager onderwijs gegeven wordt Bg algemeenen maatiegel van inwendig bestuur worden door ons zoowel in het belang van de gezmidheid als van het onderwijs algemeene regelen vastgesteld omtrent den bouw en do inrichting der lokalen waarin openbaar lager schoolonderwijs gegeven wordt alsmede omtrent het aantal kinderen dat daarin mag worden toegelaten met bepaling in hoever deie regelen verbindend zijn voor de lokalen waarin bijzonder lager schoolonderwgs gegeven wordt De heer van dea Berch van Heemstede heeftvoorgesteld de bepaling omtrent de bijzopdere scholen te doen vervallen de heer van Houtenacht overeenkomstig het door hem gesprokenebg de algemaene beraadslagingen de machtder regeeri te groot en wilde meer aan dei gemeentebesturen oVerlaten j Die den toestand kennen zullen zeker hoogertoezicht dringend noodig oordeelen Reeds telang is de gezondheid der leerlingen en deronderwijzers iu vele gemeenten opgeofferd aande belaugea der gemeentefinanciën reeds telaug heeft het schoaltoez cht onmachtig gestaantegen den o iwil van vele geraeentebostureii om goede schooUokulen te stichten waarmede volstrekt niet wordt bedoeld treelderii ingerichte En wat nu het amendement van anti revolutionaire zijde betreft begreep deze partg hetbelang vaii goed onderwijs irt gezonde goedingerichte lokalen dan zou zij der regeeringdankbaar hebben moeten zijn dat deze geheelkosteloos toezicht wilde uitoefenen op de inrichting der lokalen in plaats van het vooigestelde amendement had men een voorstel mogenvernachten om het woord openbare nit hctartikel te doen wegvallen om zeker te zijn dat alle lokalen uan de behoeften ook van de positi f christelijke kinderen zouden vojdoen Men heefttoch reeds genoeg van de regeering op ondcrwijskuiidig gebied gezien dat men geen oumpgeljS ejeischeu behoeft te verwachten de geldmiddelen verzetten zich daartegen V il die partij echterde gezondheid dei kinderen in gevaar brèagen om eeuige raeenlere uitgaven te besparen zij moge toezien haar verantwoording werètdaardoor deste grooter Hebben nu de stemmfenover het amendemeilt gestaakt in Bet belah t er bf Bondeté échojén tó hét dat htt in a Zitting T an Maandag zat yeiivrótp n warden de gezondheid vnn vele kinderen woedt dcjq de at uuenüng ïn gevaar gebriuihi cii 3é zocdhwd dier jkipderon ie ook van grpot beljai I vo den Staat zoimUdeheer Idserda canvoer4 Met 83 tegen 29 etemateA besli de kwn r I voor den minister tegen den heer van Uinil n en werd het staatstoeïsieht gesanctioneerd zejcisv ook ten gevolge der krachtige bestrgding van htt gevoelen van den heer van Houten joét zgn vriènè Böïgèsiin m I