Goudsche Courant, woensdag 28 mei 1879

m fiif ran jwnt Ing maat hij weusoht Toor zich tüt grooter Trqheid an beweging eu grooter onafhankelykheid dan hy door zgue verbiadiag met het blad hebben kau De laak is wel geen andere dan dat Soherer den atrgd rooniende als lid tub het liokeroentrum krachtiger en vinniger tegen de uiterste liukengde lal willen optreden dan de Tempt missehiea wenaohelyk oordeelea laL Wellicht ook is hy tegen de uitslaiting der Jezniteu gelgk die in het ontwerp van den minister Jules Ferry wordt voorgesteld De breuk tassehen prins ron Bismnrok en de ationaallibemlen is volkomen De Natio al Zeilung het hoofdorgaan der parlij gispt op scherpe wqze de politiek ran den kanselier die de bewoners Ta het plutteland tegen de steden de uiet b zitteiB tegen de lp piti Juten in scherpe tegenstelling brengt De parlementaire meerderheid die deser dagen de koornbelostiqg jn tweede leting met 226 tegen 109 stemmen aannaai bestaat thans enkel uit de ouserratieTen van Terschilleudeu graad wellicht enkele nationaalliberalen ren ije rechterzyde dier party en het centrum Hoe lang de vrieud chap van de ultramontaueu met Bismarck duren za scbiJDt voornamelijk te moeten afhangen van den prya die er voor besteed is en welken men oog Biet leent daar da beuling uitgesteld schyut tot een aekeren termyu ua de levering W$l spreekt men reeds van het aftredep van den minister Fdik eu lyne vervanging door een ander ie de uitvoering der Meiwelten zou luten rusten vat door de vele bepalingen welke daarin vuurkomen niet moeilgk kan zyn doch tot uu toe bepaalt lich alles tot geruchten Al warden deze verwetenlykt dnnkt ous toch dat de verhouding tusschen de Duitsohe clericaleu en den kanselier niet liebt een karakter van innigheid zal dragen Be ïtaitsohe priesters zulleu de vervolgingeu waarin zy hebben blootgestaan en die prins Eüsmarck den b naam vp iesterhamer schonken niet zoo spoedig vergeten en zich niet te nauw binden aan den man Am lieh niet besohouwt als den mandataris eener politieke richting in zyo Jand doch een eenhoofdig oestnur uitoefent waarby hy eene politieke party ls het werktuig besohouwt dat zy zoolang gebruikt a s by het noodig heeft en daarna minachtend wegwerpt De cationaal liberale party heeft dat ondervonden Jaren lang ging zij met deu kanselier mede en als zy eene enkele keer hare bcgiuselen wilde laten gelden was eene redevoering van den Imachtigen beschikker over Dnitschlands lol waarin by wees op hetgeen voor de eenheid van het rijk had gedaan op de gevaren die nog steeds van buiten uf dtreigden ea op een mogelgkheid dat hy in hoogsteigen onmisbaren persoon zijn ontslag zou nemen wddoende om de groote nationale party te doen hnkkeu voor zyn wil Thans heeft hy tol die holpmidjelen tegenover haar zyne toevlucht niet eens genomen zy bad uitgediend als tyu werktuig haar plicht had zy gedaan zy kon gaan Zy zal dan ook gaan en zich hare leerzame gesohicdeuis ten nutte maken Zy kan nu met de Fortschriitsparty en goed aaneengesloten oppositie vormen en zal dan na langen tyd hel genoegen kunnen OKsf hankelyk hare meening te kunnen verdedigen indien zij zicU althans los kan maken van het denkbeeld dat de prins von Bismarck onmisbaar is voor Uuitsohlauds onafhankelykhéid Da Oostenrykscbe Sykaraud is ontbandcn en nieuwe rerkiezingen zyn uitgeschreven de verschillende partyen hebben reeds vergaderingen gehouden om te spreken over manifesten caudidateu en alwat er meer tot het verkieziagswerk behoort tiewoonlyk atelt men behalve in Duitachlaud niet Veel belang in deze OosteDrijksche zaken meestal omdat de erwarriug op het eerste gezicht zoo groot is dal men er geen toaw aan weet vast te maken geen Uind tpeh waar zooveel partyen zyii vooreerst oeeft men de verdeeling in nationaliteiten welke vele zyn daarna de gewone politieke kleuren welke weer vele sahakeeringen hebben j de liberale partyen b V zyn gewooulyk in tweeën drieën of vieren gesplitat nu eens vereenigd dan weder op ziclizelf Maande Serst langzaam raakt men in dit doolhof tehuis en het is wel de moeite waard er een studie tM te maken in Oostenryk wordt de proef genomen hoe versobilleude nationaliteiten ëen ryk kunnen vormen en in vrede naast elkander haar levenstaak vervullen elders heeft dit samenwonen ten gevolge gehad dat de eene nationaliteit in de andere werd opgelost de zwakke opging in de sterkere j de Habeborgen volgden echter niet de natuurwet maar men meenden ook te zullen slagen wanneer zy de verschillende nationaliteiten tegen elkander gebruikten Tot nog toe is echter niet gebleken dat het beginsel Tan het divide et impera goede vruchten heeft afgeworpao de veraokillende nationaliteiten woelen Bog doorecB vreemd aan elkander inwendig met luat tegen elkander bezield Soms hoort men wel eeu van verzoening of althans van gemeenschappelyke werkzaamheid maar telkens blykt dat men zieh verheugd heeft in een ze i l Mep herinnert zich dat onlangs voor zeker werd verteld dat de Duitsche liberalen met Herbst aan het hoofd t eens waren geworden met de Czeohen in Bohème en de laatsteu hun negatieve politiek zonden vaarwel zeggen en in den Rijksraad versohyuen Wanneer men echter de handelingen van de Czeohen nagaat dan is hier nog weinig van te bespeuren integendeel juist die heeren welke voor de reis naar Weenen waren hebbeu zich genoodzaakt gezien hun ontslag te nemen uit de Czechische club de merrdirlieid vond dat meu zich voorloopig aan do oude politiek moest boudeu en aan de uienwe afgevaardigden overlaten of zij naar Weeneu wilden gaan of niet De Spaansobe Cortes zullen op 2 Juni door deu Koning geopend worden De ministers beraadslagen nog over de troonrede welke by die gelegeuheid zal warden voorgelezen en waarin gehandeld zal worden over den toestand der schatkist eu de noodzakelykheid om maatregehu te nemen ter vergemakkelykiug van den inri9er van granen ten einde de handwerksklassen dié onder de kwijning der nijverheid eu de diiurtr van het brood gebukt gaan te hulp te komen In de boodschap zul ook over de wijzigiugeu op Ouba worden gesproken De Cubaansche afgevaardigden en senatoren worden met de aanstaande mail uit de Antilles verwacht De maarschalk Martinez Campos sobynt de meerderheid eu zelfs de oud miuisters die thans de leiders zyn van de conservatieve meerderheid te willen raadplegen over de siineustelling der bureaux van den Senaat en de Kamer der ai evaardigden De heeren Ayala en Lloreute schijnen de candidaien voor de beide voorzitterszetcls te zuilen zyn De zitting van Juli zal volgens de ministerieele bladen uitsluitend gewijd zijn aan de beraadslaging over het adres in antwoord op de troonrede aan het onderzoek der geloofsbrieven en de Iiebandeling der begrooting Waarschynlijk zal de doalitie der drie liberale groepen onder Custelar Murtos en Sagasta eensgezind handelen ten opzichte van de verkiezingen en de begrooting Prins Battenberg of zooals meu tegenwoordig zegt de Vorst van Bulgarije is op zijn roudreis gisteren werd hij te Berlijn door den Keizer ontvangen en werd ter zyner eere een diner ten Hove gegeven Zaterdag bracht de Prins een oezoek aan den Kuiiiiig en Koningin van Saksen Uit Petersburg wordt aan een Duitsch blad gemeld dat verscheidene hoofden van de Nihilisten zyn gevangen genomen en er spoedig ettelijken zulleu worden opgt hanjeen B INNËNLANPT GOüDA 27 Mei 1879 Aan den heer J N Sclieltenvi predikant b y de Eemoustr gemeente alhier is op zijn verzoek eervol ontslag verUeud onder dankbetuiging voor de diensten gedurende 35 jaren aan de Broederschap bewezen In de vergadering der afdeeling Goiada van yolkionderKijt werden gisterenavond na behandeling van den beschryvingsbrief voor de algemeenü vergadering tot afgevaardigden gekozen de Heeren J J Grootendorsl J Gouda en H J Steenbergen en tot hunne plaatsvervangers de Heeren A Eoozeboom eu Mr J Fortuyn Droogleever Daarop werd besloten by de aanstaande verkiezing voor een Lid der Tweede Kamer de herkiezing van Mr J G Patyn zooveel mogelijk te bevorderen Kindelyk werd rapport uilgtbracht door eene commissie uit het bestuur de hh Gonda Roozeboom en van der Menleu over het onderwy s iu handenarbeid Dit rapport hopen wy iu een onzer eerstvolgende nt op te nemeu en daardoor onze lezers in de gelegenheid te tellen kennis te maken met de inrichting van dat onderwijs aan de school van den heer Groeneveld te Rotterdam die naar t oordeel der commissie om vele redenen de voorkeur verdient boven die der vereenigiiigeu voor buiselyke vlyt in Denemarken en Zweden De vergadering besloit aan het bestuur een krediet te verleenen teneinde te beproeven om Ook alhier eene dergelyke inrichting in het leve Ie roepen Volgens de Xntwerpsche bladen is H P Kerdyk uit het hospitaal naar de cellulaire gevangenis overgebracht en i al hy moeten terechtstaan wegens het opgeven vaa een valsoben naam Staten Generaal Twmde Kame zitting van 26 Mei 1879 Iu deze zitting is het algemeen debat over het oorlogsbudget voortgezet De heer Kool betoogde de noodzakelykheid van het veldicger De heer vaa der Hoeven zou legen het budget stemmen omdat de minister den persoonlykeu dienstplicht voorstond De heer Saaymans Vader keurde dit ook af De beer d Jonge daarentegen verheugde zich over die verklaring De heer van Wassenaer van Catwyck beval den minister de lotsverbetering van den soldaat aan De heer Virnly Verbrugge maakte zijne stem afbaiikelyk van eene andere bepaalde verklaring van deu minister omtrent de wettelyke legerorganisatie Heden voortzetting Ëene groote Amerikaansche wagen met bloemen en kransen versierd zou heden middag ten twee ure van den Dam te Amsterdam vertrekken eu den weg nemeu over Muiden Weesp enz naar Utrecht Aldaar zal hy Woensdag vertoeven en dan zijn weg via Amersfoort Apeldoorn Zutfen vervolgen en Vrijdag te Arnhem arriveereu Telegrammen zulleu het uur vnn aankomst melden Onderweg zullen BOOOOO exemplaren van liet eerste nommer van De Qidt der tentoonstelling worden erspreid Op den wagen zal het personeel voor het drukken van De Gul noodig aanwezig zijn Zijn costuum bestaat uit grys liuuen kiel blauw gestreepte pantalon eu gryzen muts waarop in een gouden baud het woord ïentoonstellingsgids geboi uurd is jDe ramp die onze stad getroffen heeft zoo schryft men aan do Arnh Ct uit Rotterdam is van zulk eeu omvang dat er met zekerheid nog niet U bepalen is wat er bet gevolg van zyn zal Byna alle baakinstclliiigen z jn er in meer of mindere mate door getroffen Byna alle zeg ik omdat ik er tot myu genoegen eeu ken en wel de oudste onzer stad die met de vreeselijke katastrofe velslrekt niets te maken heeft Het is de firma Mozrs Ëzechiels Zonen die zich niet door scbyn eu zoogenaamde groothtid liet verbliudeu eu daardoor niet iu deu val liep Meer nog Reeds Jaren lang waaisohuwde zy en maakte by herhaling hare vrienden attent op den grooteu zwendel welke met behulp der wisselruitery door Kerdyk en Piucolfs en hunne Afrikaausche Handelsverceniging eu alle die vereenigiuiren door hen gestieht op zulk een groots schaal gedreveu werd Zy vergeleek de stichting dier instellingen steeds met bet zetten van verdiepingen op een gebouw waarvan de fundamenten wrak stonden Meu wilde echter niet luisteren en beschouwde de waarschuwingru U voortspruitende uit persoonlijke antipathie Thans na im slag gevallen is komt men tot de konklusii dat die aoliede en ouderwetsche Bzechiels toch wel gelijk had Maar de groote kredietgeven hadden het even goed kunnen inzien want zy kregen eveneens dag aau dag wissels van enorme bedragen in handen dat niets anders dau familie of skkomodaliep ipier was eu het is onbegrypclyk dat dit z ei dLlpapier door byna alle groote instellingen zoo jaren l iMg geraakkelyk in diskoiiio genomen werd Men zag uainelyk wissels getrokjceii door M h Bauer en Co te Londen zwager van Kerdyk eu van Piucofifs op de Afrikannsche MandiUvereeiiiging op Kerdyk en piuculfa op de Rulterdain che Bink kommisseris Piuooffs op de komraaudilaire bankvereeniging Reusburg en v Witsen stichiiug van Pincoffs op L eu J üiithoveu ricii Haag zwager van Kerdijk en vau Piiicofts Een huis te Lissabon door hen opgericht Brucber en Muurling trok mwir altijd door op bovengenoemde firma s iSen familielid HallB le Parys id id Eu al deze wissels gingen in grooten getale dag aau dag door bankiershaiidrn en werilcn gediskouteerd en betaald zonder dat men zich waarschyiilyk een enkele maal de vraag stelde Mijn hemel I wanneer die lui toch met zooveel millioeneo werken waartoe dan al die trekkeryen I De ecnige oplossing hiervoor is dat de schurk Pincoffs een grooteu geest had eu een redeneerkracht wellicht zonder weerga waardoor hy een ieder wist te winnen en aan zyn wil diinslbaar Ie maken Door de hooge positie die hy zich in het openbaar leven wist te versohaffen was men verurd met hem iu aanraking te koOIen maar kou lueo er tevens verzekerd van zyn aaudeelen Afrikaausche ot Rotterdamsche Handelsverceniging te moeten slikken Het buitenland heeft door bovengenoemde waarschuwing van deu heer E meer geprofiteerd dan onze stad Zoo ia het dat een Europeesoh koning voor groot verlies behoed la door de informatién hem indirekt verstrekt en bet zyo ook deze thana zoo boog gewaarderede iuliohtiugen die de voornaamale bankiers der wereld voor een groot gevaar behoed hebben dat hun boven het hoofd hing daar een laatste poging zoo het schijnt by dezen werd aangewend om het wankelende gebouw staande te houden dat thans zoo plotseling en met zulk n hevig en knak ia ineengea tort Omtrent de inzendingen op de Internationale Tentoonstelling te Sydney doet bet Handelthltti de volgende mededeelingen Uit Nederland zendiu in Erven Lucas B jla Amsterdam likeuren P Eademnker Co Delfa haven jenever Kon Ncd Gist en Spirilusfhbrick Delft spiritus eu maïsolie Parfumerie maison Ncuve Delft parfumericcii P Alma Azn Amsterdam i gaMi Louia BobUeMam Sbtténlaiil gAnedeu iabak wed A O Heinekeu Zoon Amsterdam kaas Jan Prin9e Sc Co Gonda Goudsche pijpen Ronppe van der Voort eu Zonen s Bosch lood eu hagel Amand Co Amsterdam chiumolitho grapbie Jan Leendertz Amsterdam uitgever Dutoh School of Arts P V Goalmy s Bos h conserves alimentaires Van Gelder fe Zoon Amsterdam papier Wellicht zijn er een paar audere Hollandsche inzenders dooh boune namen zijn nog aan de vertegenwoordigers der Nederlandsche firma noch aan het Sydney comité bekend Later zal de officieele lijst bekend gemaakt worden Van België zijn 214 inzendingen behalve sehoone kunsten te verwachten Z M de Koning der Belgen zendt de groote kaart vho Afrika die hij heeft doen ontwerpen Een deel der goederen is op 16 dezer van Antwerpen verzonden de rest volgt 16 Juni Frankrijk wordt door 242 iiizeudiugeu op het gebied der choone kuasteo vertegenwoordigd eu de handel en nyverheid van dat land door 3S0 inzenders Het Fransche Gooveraemeat heeft de inzenders zeer verplioht door kosteloos de goederea over te doen brengen naar Sydney met het oorïogaaohip Li Kkin ouder bevel van deu kommaiidant tevéna officieel commiaaarisgeneraal voor de teutoonatelling deu kapt t z Matthieu Het atond tevens voor de kosten fr 200 000 toe België Wordt mede officieel verlegeiiwnordigd door den heer Van Schalie en geeft vrachtvrijen overtocht der goederen eu fr 200 000 subsidie Duitschland beeft aan het hoofd jner iuzendiugen professor Reuleaux gesteld bekend wegens zijne rapporten omtrent de Dnileohe inzcadiog te Philadelphia ea geeft eeae toelage van 200 000 mark Xtk Oostenryk en Italië Spanje enz allen worden officieel vertegenwoordigd alleen Nederland niet Wy vertrouwen dat het te Melbourne in 1880 beter zal gaan Voor Sydney worden de belangen der nederlandsche inzenders waargenomen door een Nederlander die Donderdag daarheen is vertrokken Te Berlijn is dezer dagen la de Nicolaikerk de goed geooDServeerde grafsteen van den apotheker Htuu Èeiaiier ontdekt Zibmdtr waa zoover men kan nagaan de derde in 1488 geconcessioneerde apotheker te Berlijn zyne weduwe hertrouwde ten tweeden en derden male waarop het figuur betrekking heeft hetwelk de weduwe na de drie manneu overleefd te hebben op den grafsteen plaatste Het stelt uamelyk voor de aanbiddiug der drie koningen uit het Oosteu vertegenwoordigd door de drie mannen behalve dater geen zwarte koning by is Aan dezeu grafsteen zjju de volgende geechiedliuudige byzondcrhcdeu verbonden Van den eersten apotheker te Berlyu vindt men in eene oorkonde van 29 April 1464 gewag gemaakt namelijk dat Markgraaf Ludwig der Romer van den apotheker ïheodoricns eu vqf andere Berlijuscbe burgers eene som van ongeveer 600 gilden leende De handel in artsenyen die in verzegelde bussen en doozen meestal uit Italië in Duitschland ingevoerd werden werd in de vrcgste tydeu door drogisten Material waareuhiiudler gedreven zooals nog tot heden in eene streek van Duitschland de winkels der drogisten Apotheke en de werkelyke npothekr nMedicia apotheke heeten By de eonoessie der apotheek van Zebender blykt niet zoozeer de zorg vuor de gezondheid der burgers als wel de smiiak van een eerzamen raad iu versche confilnren gebak en suikerwerk op den voorgrond gesteld te hebben De meeste der toenmalige apotheker waren tegelyk suikerbakkers opdat de gewone burger ook confituren verfrissobiagen en dergelyke algemeeue zaken gemakkelyker zou kunnen verkrijgen Nog iu 1657 was aan de drogisten de verkoop vnn koekjes en marsepein of gebak verboden ook mochten zy geeue ingemaakte stoffen aU groene gember kalraoes citroen rozenwater enz verkoopen Nog in 1620 badden de apothekers de tnonopalie In oonfitnreo Discussie over den WaterwegAmsterdam Rotterdam in de Tweede Kamer ZITTING VAK 20 HEI 187 Fervolg De heer Patun vervolgt aldus Gouda is een gemeente die sleohtl net èbkète andere gemeenten eene reehutreikache stoomvaartverbinding heeft maar gelegenheid vindt om de producten harer fiibrieken te verzenden met de sohepea en stoombooten die daar passeeren Om aan te toonen van hoeveel belang dat is zal ik er op wijeea dat toen in 1874 en 1875 de oommilsie waarvan ik zoo even sprak rapport uitbraebt het aantal doorvarende schepen werd begroot op een cyfer van 36 000 s jaars met een lonKeninboud van 2 millioen Ka dien tyd zyn de jaren gekomen welke men algemeen heeft hooren quatifieeerin als die van f malaiae in den handel eu hoe ie bet toen gegaaji met Gouda Na dien tijd is het cyfer der schepen gestegen van 36 000 tot 42 349 en dat der tonnen van 2 millioen tot 2 3 millioen Behalve de geregelde stoomvoart die de gemeente rechtstreeks beeft zijn iu 1377 alleen aan doorvarende stoombooten medegegeven 16 220 adressen van venschillende goederen iu bet afgeloopen jaar was bet 16 143 Ik geloof dat deze cyfers welsprekend genoeg zijn om te doen zien boezeer Gouda iu die scheepvaart langs de gemeente eene bron van welvaart eu vertier vindt Iu de tweede plaats zal ik er op wyzen dat door de guedkoope terreiuen eu de geqakkelyke gelegenheid tot vervoer zich daar fabrieken en trafieken gevestigd hebbeu die wanneer die gelegenheid niet meer bestaat er waarschyulyk niet meer gevestigd zullen blyven £ n dat ik er niet ten onrechte op gewezen heb dal zoo er verandering in dien toestand komt die voordeelen zulleu verloren gaaU daarvoor beroep ik mij op Stieltje die iu zyne aangehaalde brochure bkdz 25 zegt Bij de uitvoering van het Regeeriugsootwerp inolusief de coupure Courad van der Vegt bl ft de groote vaart voor altijd van Gouda verwyderd eu is ook voor de kleinere schepen die door de Turfsingelgracht willen varen de omweg nog vrij groot Zy zullen dezeu omweg te minder maken nu door de dubbele eu gekoppelde sluis aan de Galg het schutten aldaar zeer gemakkelijk en te allen t jde mogelyk zal zijn wat aau de Mallegat sluis uiei het geval is Slechts hoogere vrachten zulleu de schepen eu nog wel alleen de kleinere den weg door de ïurfaingelgracht doen volgen tot schade voor de fabrieken te Gouda en van de gemeente in t algemeen De bestaande toestaud men vergunue mij deze kleine uitweiding ten behoeve der leden die met de plaatselyke gesteldheid niet bekend zijn ia uamelyk deze dat een schip bijv komende van Rotterdam den Ujllaudschen IJsel opgaat tot Qonda dan bestaan er op dit oogenblik twee wegen om door of langs Gouda te komen op de Kromme Gouwe eu van daar verder naar Alphen te gaan en wel de Mollegat slois en de binneusluis Wonlt nu Set plan der Regeering ongewyzigd aangeuoinen dun zullen ia het vervolg de schepen ten westen van Gouda varea en die gemeente niet meer aandoen zij zulleu dan den nieuwen weg langs Moerdrecnt volgen en eerst by de Rhijuspoorwegbrug zou de waterweg weder in de oude richtiug komen Eu dan zal gebeuren hetgeen Stieltjes op bkidz 20 zijner brochure schreef Ue gunstige liggfng vnn Gouda was met de betrekkelijke goeuoopte der bouwterreinen hoofdzakelijk de oorza tk van de vestiging der talryke fabriekni eu van den bloei der stad Dat de iudastrieele oudememingen sehade zullen lijden by de uitvoering van t Regeeringsoiitwerp ligt voor de band maar bovendien wordt de verdere opkomst der stad er door vertraagd zoo niet verhinderd Nu bet werk door den Staat wordt bekostigd en eene geringe vertneerdering van kosten daarover spreek ik uader niet zwaar mug Wcgeu heeft Gouda bet recht te verlaugeo dat ook hare belangen zooveel doeolyk worden behartigd Mynheer de Voorzitter I ludieu het alptemeen belang geen andere richiiug mogelyk maakte ik zou my niet maken tot orgaan van hetgeen iu Gouda verlangd wordt men zon gelijk ook iu het lulres uildrukkelyk wordt gezegd zich ia het cnvermyilrlyke moeten schikken Maar het is mijue vaste overtuiging dat als bet plan der Regeeriug ougewijzigd doorgaat zonder noodzakelykheid aau ile gemeeule Gouda eeu groot nadeel zal worden toegebracht dat niet wordt gevorderd door het algemeen belang Wat zou nu voor Gouda het verkieslijkst zyn Ontegrnzeggelyk dit dat de nu bestaande waterweg verbeterd werd door de bestaande Mallegat sluis dan volgden de schepen verder de Turfsiiigelgraoht tot aan de Kromme Gouwe Dat tegen dit plan aanvaukeiyk geen groot bezwaar bestand vind ik vernield in den naderen Irief van de reeds meermaten genoemde aenmiissie waar men leest Tenzij de gemeeute Gouda geneigd mocht worden bevonden eeu gedeelte der kosten van het kanaal lange deu te verbeterea TurUngel voor hare rekening te nemen vermeeuen wy tan de richting beweaten de stad de voorkeur te moeten geven Ook iu het rapport van de hoofdiugcuienrs wordt gereleveerd dat het kostebveriohil by de beslissing toongeveud schijnt te zijn geweest Aanvaukelyk dus was mea niet afkeerig van bet denkbeeld tot verbetering vau de bestaande Mallegat sluis hetzy men die legde biuAendiJks of wel buitendijks zoo als Stieltjes voorstelde al moest dan ook de kom wat klein en de draai wat moeielyk z jn Maar ik erken gaarne dat het denkbeeld om uu aan de Mallegatslu s eene grootere sluis van meerdere capaciteit te maken ter vervanging van de bestaande onuitvoerbaar is niet zoozeer oindal daaraan te groote kosten zouden verbonden zyn maar omdat waarschynlijk niet zou kunnen worden bereikt wat loen beoogt bet vaarwater tevens dienstbaar e maken aan de belangen der defeusie Opmerkelijk is het dat de Mallegatsluis indertyd door Willem deu Zwijger in hel belai der defensie gemaakt uu ter wille van de defeusie zal moeten worden verlaten De Miuister zal nu toegeven dat ik niet pleit voor het denkbeeld om de vaart uitsluitend te maken door de Mallegat sluis eu ik hoop daarmede het bewya gegeven te hebben dat ik my van locuh beLtngeu wanneer het algemeen belang op den voorgrond staat weet los te maken Nu heeft de Minister in de Memorie van Beantwoording gezegtl dat bet geenszins de bedoeling was om de aanzienlijke gemeente Gouda af te snijden en de Minister verwyst ons naar de kaart Ziet mea echter de door de Regeering overgelegde kaart iu dan zal oogetwyfeld ieder onbevooroordeelde mq moeten toestemmen dat wanneer het regeeringsplan wordt uitgevoerd daardoor de scheepvaart die tot nu toe luugs Oonda liep voortaan van die gemeente z il worden afgesneden En de vraag is derhalve zoo uls Stieltjes zegt of het niet mogelyk is het Regeeriugsoutwerp zoodanig te wyzigen dat bet belang van Gouda meer wordt behartigd zouder dat et algemeen belang er onder lijdt Hoe Bu die verbetering te krygeu Het is der Regeering ea waarschynlijk ook aan enkele ledcu der Kamer bekend dat odmiddellyk na de iudieniog van dit wetsontwerp verscheidene plannen zya voorgesteld Mij is een vyftal bekend Vooreerst het plan van Stieltjes verder twee plannen van den ingenieur van Oendt die het vaarwater behoudt door de Mallegatsluis en eindelijk twee plannen van den ook aan bet Departement van den Miaister gunstig bekenden gemeente architect te Gouda den heer Surgersdyk Nu is bet geenszins mijn plan dit of dat plan den Minister aan te bevelen veel minder U ik dat de Vergadering er uitspraak over doe omdat ze niet oudeizocbt zyn maar ik maak van deze gelegenheid gebruik om de aandacht te vestigen op het laatste plan van den heer Burgersdyk dot het voordeel heeft dat de vaart komt dichter by de stad dat eeue coupure OROoodig eu het daarstellen vau eene tweede sluis aan deu IJsel overbodig zou maken De zaak kan dan later y de te verwachten onteigeningswet nader behandeld worden Ik heb zoo even gewezen op de belangrijke soheepvaartrechten die Guuda beft Wanneer men bedenkt dat het gezameulyk bedrag dier rechten beloopt bet cyfer van ƒ 80 000 voor eene gemeeute van 17 06o zielen dan zal men toestemmen dat dit eeu tamelyk belangrijk cyfer is Nu heb ik niet iu de stukken maar elders eene klacht vernomeu over die euorme in verhouding tot de oiiderhoudskosteu te hooge rechten Wat ia er vau de zaak Sinds 1690 heft Gouda eeu recht op de doorgaande schepen ea sinds 1734 een gabelgeld op de Gouwe Toen de gemeentewet werd ingevoerd is bet eerste recht vervallen en heeft de gemeente gedureude 25 jaren te I beginnen met 1 januari 1870 bet recht gekregen om I te heffen een geld van de schepen die de Tur iugsl 1 gracht bevaren I Voor de verbetering der voort door de gemeeute heeft Gouda zich eeue uitgave getroost vu 130 775 en de onderhouflskosten plas de reute van dat kapitaal ZQU len Ixdragcu eene som van ƒ 42 363 2f terwijl de oiitvaii Steu met het oog op de scheepvaart werden geraamd op ƒ 42 000 Later zijn de lukomden wel vermeerderd maar ik put daaruit het argument van hoeveel belang het vaarwater voor de gemeeute is hoezeer het scheepvaartverkeer voor Gouda is toegc nomen waut 42 000 is nu geworden ƒ 60 000 Iu plaats van het gabelgeld is gekomen eene oonI cessie aan Gouda nadat de Raad alle belangrijke I sommen voor de verbetering der vaart buiten Gouda had toegestaan L iugs de Gouwe loopt een jaagpad iudertijd door Goutla eu Amsterdam aangelegd do later alleen door Gouda ouderbaudea Ter verbetering vau het jaagp id en van het vaarwater in de Kromme Gouwe getroostte Gouda zich eeu uitgaaf van 234 887 50 Iu verband met de oiiderhoudi kosten werd gerekend op eene jaarlyksche uitgaaf vAA plus minus ƒ 19 900 terwyl het recht om op de lïouwe te varen opbrengt 20 000 Dat deze cyferZ eeue uauverbouiling zonden daarstellen ten aanzien vau de werkelyke opbrengst eu de kosten van onderhoud wordt door die oqfers geuoegzaam weerlegd Dat recht heft Gouda sedert 1 Januari 1870 Hk mag dit recht blyven heffen tot 1895 en nu herinner ik dat het niet geheven wordt van de aehepen die Gouda paaaeeren maar voor het bevaren van het buiten Gouda gelegen deel der rivier Hel wordt dan ook niet uitsluitend geheveu aau de M illegatslnis maar ook aan de Gouwsohe sluis te ï lï