Goudsche Courant, woensdag 1 juli 1885

1885 4 Woensdag Juli N 3255 WIE EB CAFÉ s Gravenha e Specialiteit in WEENEE MÉLANGE CHOCOLADE WEENEB GEBAK SPIJZEN en DRANKEN PLAT DU JOUR van 12 3 uur ZONDAG 28 JUM FÊTE DE VEAU i LA JEAN BARD 40cts BEAFSTEAK SAÜCE BOURGOGNE 50 ets MAANDAG 29 JUNI BEINBRATEN 50 ets FILET DE VEAÜ EN TORTÜE 40 ets Diners van ƒ l BO af i Dag elijks versch IJS in verschillende soorten EÜW IJS per Kilo RJ J iI J ls r Ji Ji JI JEj RS VANILLE en VRUCHTEN IJS ba ïooruitbestelling Voorhanden AaiigesnedeD TAARTEN Klein Gebak Fijne FONDANTS en CHOCOLAADSOORTEN Schaaltjes van Qekk voor AARDEEZIËIT Mineraal Water Fabriek GOUDSGHE COURANT Nieuws en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken m UEmiLLEUSE is het eenvoudigst en gemakkelijkste HAARKLEURMIDDEL Alleen verkrijgbaar a 1 00 per Flacon bij Louis P WELTER Westhaven B 193 bierhuis Tm fmarkt H 35 DUS ZONDAGS ODOPESD des Namiddags ten 3 ure Be Opticien te s Hage maakt bg deze aan zgne geachte begunstigers bekend dat de door hem gedebiteerde Optische Artikelen als BRILLEN PINCE NEZ LOÜPEN LEESGLAZEN ÏOONEELKIJKERS MICROSCOPEN alsmede THERMOMETERS BAROMETERS MELK LOOG en PEKEL WEGERS THERMOMETERS voor Zuivelbereiding enz enz thans te verkrjjgen zgn Mg Anton WECK Horlogiemaker Markt A 91 voorheen A B vau Lïeb te Gouda Ondergeteekende verwijzende naar bovenstaande neemt de vrijheid zich beleefdelijk voor de levering van genoemde artikelen aan te bevelen ANTON WECK Een BURGERMEISJE zag zich tegen AUGUSTUS gaarne geplaatst als BÏÏFFETJÏÏFFHOUW of ter assistentie in de huishouding Adres fr brieven letters G H aan DONA s Advertentie Bureau Piet Heinstraat 31 den Haag TB KCTTTJE een aangenaam H E t li EN HU IS met een grooten Volière Te bevragen bg den eigenaar W A BRUINSMA te Govda ADVERTEi TIE in alle Binnen ea BuitenZandsohe Couranten worden dadelgk opgezonden door den Boekhandelaar A BRINKMAN te Gouda SLOTEMAZEE m C Westhaven B 199 Gouda FRAMBOZEN LIMONADE per flesch 1 20 CITROEN LIMONADE 1 De Ambachtstand Vereeniging levert eerste kwaliteit fljne BANKETHAM METJBS van af 5 pond zgnde bijna zonder been a 42Vj cent het Pond ZULT ROOKWORST a 10 Cent het ons Als ook Gecondenseerde MELK met Suiker uit de Hollandscbe Fabriek te Vlaardingen a 40 cent de Bas NB Tot proef halve Hammetjes verkrygbaar ÜTRECHTSCHE HYPOTHEEKBAITK Ie IJ Til ECHT DE DIRECTIE der Utrechtsche Hypotheekbank te Utretht bericht dat de Coupons der 4 pCta en 4Vs pCta JPtfndbrieven vervallende 1 Juli 1883 BETAALBAAR gesteld zfln te Utrecht ten kantore der Bank Kromme Nieuwe Gracht G 357 en bij de Agenten der Bank de Heeren HARTSINCK Co Amsterdam FRED BASTIAANS Co id M J OGIER Co Gouda De Directie voornoemd L VAN LIER H J M VAK ASCH VAN WIJCK Medicinal Tokayer Door directen inkoop uit de kelders van den Wijnbergeigenaar Ern Stein teErdö Bemje bg Tokay Hongarije ben ik instaat den door de grootste autoriteiten scheikundig onderzochten gegarendeerd echten TokayerWijn tegen billökeprgzen te verkoopen I De ontledingen van de eerste autoriteiten alsmede proeven zijn bij mij te ontbieden Gouda M PEETERS Jz 75 ets Zuivere Grasboterü 80 Cts in VAATJES p m 11 en 22 KILO Sa ƒ 0 75 en ƒ 0 80 per KILO wordt rawco elk station onder rembours geleverd door A BKÜ STI G Kz Brinkstraat No 29 Beikn Hoog straat 130 Daoies en Rlnder Óndergoed Specialiteit in Corsetten Tricot Tailles uit de Brouwerjj van Van Vollenhoven en Co Ooed heiegen steeds voorradig H van WIJNGAARDEN Korte Tiendeweg D 93 Bottelarfl van HOLLANDSCHE BIEREN WIJN en GEDISTELEERD J H KIEEÊET Photograaf MARKT A 156 Bericht dat zjjn ATELIER dagelgks geopend is van 9 tot 5 uur tot het vervaardigen van zeer fijne Portretten in kooldruk vergroo tingen naar de laatste vinding alsmede oogenblikkelijke opname van Kinder Portretten Door groote drukte des ZONDAGS gelieve vooral vroegtydig te komen iTGEïïlTnïïT i c Commissionairs in Effecten Amsterdam O Z Voorburgwal 129 belasten zich met den In en Verkoop van EFFECTEN en PREMIËNLOTEN tot den koers van den dag tegen billjjke provisie Sluiten PROLONGATIËN en geven voorschot op Effecten vanlTitroeiiLg derUatten De Ondergeteekende verklaart dat J di JONG AzN Timmerman en Instrumenteele Zuiveraar van Hnizen enz wonende Kuiperstraat alhier op het Stationsterrein onder de perron goederenloodsen en werkplaatsen da Ratten heeft uitgeroeid zonder den minsten invloed te hebben gehad op huis of pluimgedierten Hij kan daarom de JONG ten zeerste aan bevelen voor het vernietigen van Ratten en is ook gaarne bereid nadere informatiën te geven S D BOON Gouda 28 Juni 1885 Station Chef Ook bij hem verkrijgbaar met aanwjjzing van gebruik Zuiverings IHachineljes gevulde Bussen 1 90 het stel enkele Bussen ƒ 1 kleinere doozen 60 en 30 cent dient tot reiniging van FOK en RUNDVEE tot dooding van VLIEGEN MUGGEN TORREN MIEREN in Kamers Koe en Paardenstallen tot zuivering van LUIS in Bloem en Moestuinen en wat meer zuivering behoeft Doozen van 50 en 25 cents tot gewissen dood voor RATTEN MUIZEN en SLAKKEN Tot beveiliging van huis en pluimgedierte overdekte bakken met voer voor Ratten 80 cent voor Muizen 60 cent Ter voorkoming van bedrog zijn de doozen gemerkt met mijn adres Ook te verkrijgen bij den Depöthouder C DE JONG Koopman in Schrijfbehoeften Keizerstraat K no 117 Snelpersdruk van A Bbinxuam te Gouda AUT 194 in het licht der historie I Meermalen is door ons gewezen op de wenscheiykheid van tegemoetkoming aan de kerkeiyke partgen wat betreft de schoolquaestie ten einde den strgd te doen ophonden die reeds zoo lang alle staatkundig leven ten onzent verlamt en thans weder dreigt de voorg omen grondwetsherziening in de geboorte te smoren Wy deden dit in de overtuiging dat eene andere formnle in de grondwet dan het tegenwoordige art 194 volstrekt niet den ondergang van ons openbaar oiiderwys behoeft ten gevolge te hebben zelfs houden wy ons verzekerd dat er in dat geval in de eerste halve eeuw geen sprake zyn kan van eenige noemenswaarde verandering van stelsel in de onderwgswet In ons hoofdartikel van 27 Meijl no 3240 hebben wy dit reeds uiteengezet en ons goed vertrouwen op de toekomst uitoesproken omdat de tegenwoordige openbare school is noodzakeiyk en onvermgdeiyk eu zal biyven stand houden omdat onze tegenstanders zelven geen ander stelsel weten te bedenken mits maar gehandhaafd biytt de verplichting der regeering om voor voldoend onderwys te zorgen Deze meening dat transactie omtrent art 194 wenscheiyk en mogeUjk is wordt in den boezem der liberale party nog hevig bestreden talryk zgn nog onze vrienden die inwyziging van dat artikel den ondergang zien van ons volksonderwgs Gaandeweg evenwel naarmate de zaak meer overdacht en besproken wordt groeit het aantal aan van hen die geen anderen uitweg zien dan dezen om uit de tegenwoordige onhoudbare positie te geraken Daarom achten wy het van belang onze lezers op de hoogte te houden van hetgeen daaromtrent verhandeld wordt In de laatste dagen is een belangwekkend vlugschrift verschenen waarop wg de aandacht onzer lezers vestigen en dat wy hem ter lezing en overdenking aanbevelen Wy bedoelen Art 194 door dr H J Metz s Hage M Nyhoff De schrgver die een der eersten was welke voor vrgheid van onderwys yverden heeft zich tot taak ge teld te betoogen dat men geen recht heeft om te beweren de liberalen die Art 194 willen wgzigen doen coneessies aan de tegenpartg in stryd met hun beginsel Van concessies doen is geen sprake zegt de heer Betz wg liberalen hebben eene fout te herstellen In 48 hebben de conservatieven de benepenen van hart die de vrgheid niet aandurfden tegen den zin der liberalen de volgende alinea in de wet gebracht Er wordt overal in het rgk van overheidswege voldoend openbaar lager onderwys gegeven In 1885 is het dus de plicht der liberalen consequent te zgn en opnieuw op de verwydering van die bepaling aan te dringen Ten einde deze stellingen toe te lichten en te bewgzen gaat de schrgver de geschiedenis na van ons openbaar onderwys en in het byzonder de wordingsgeschiedenis van het bewuste grondwetsartikel Het komt ons voor dat een beknopt overzicht van des heeren Betz brochure onzen lezers niet onwelkom zal zgn wg voeden de hoop dat het velen tot spoorslag zal verstrekken om het boekje zelf ter hand te nemen dat waard is gelezen en overdacht te worden Het eerste hoofdstuk geeft een overzicht van hetgeen er van liberale zgde zoo al is geschreven en gezegd over wgziging van het bewuste grondwetsartikel en hoe gaandeweg zich meer stemmen verheffen die verlangend uitzien naar vrede op schoolgebied Eerst dr Harting en dr Sprugt ja zelfs de secretaris van volksonderwijs die stappen in die richting doen doch die in het liberale kamp niets dan opschudding verwekken de heer van Vloten b V maakte alles uit roor drogredenen en kerkschroom in zake lager staatsonderwgs en zeide dat het hem voorkwam als bevond hg zich in eene belegerde veste waar men zich niet ontzag het eerste woord van overgave te laten hooren Langzamerhand evenwel onder den indrnk der grondwetsherziening won het denkbeeld veld Handelsblad en Amsterdammer draaiden by Pgnacker Uordgk waagde bet reeds vroeger in de kamer zich op Thorbecke s gezag te beroepen ten einde het vrge onderwys als ideaal der liberalen te proclameeren terwgl mr Farncombe Sanders en mr Gort v d Linden zich in denzelfden geesif lieten hooren hoewel nog steeds onder afkeuring en verbazing hunner liberale partygenooteu De heer van Weideren Rengers b v viel te Dokkum bg de kamerontbinding omdat hy er rond voor uitkwam Art 194 te willen loslaten Dit overzicht in verband met des schrgvers vroegere polemiek is lezenswaard doch van meer belang is hetgeen hij als zijne overtuiging mededeelt Een paar aanhalingen veroorloven wg ons Velen onzer liberalen hebben zoo lang bg arrikel 194 gezworen dat het in hunne schatting met het liberalisme vereenzelvigd is Willen zy grondweteherziening Ik ken Uberal n die r noodzakelgkheid nog betwyfelen evenals t liberalen ken die zich nog vleien met de hoop dat artikel 194 geen onoverkomelgk struikelblok wezen zal Doch willen zg grondwetsherziening en hebben zg zich duidelgk gemaakt dat artikel 194 inderdaad een onoverkomelgk struikelbloK is dan zyn ze bereid het los te laten echter met een zucht en onder protest Denkelgk als een paradox zal het hun daarom in de ooren klinken wanneer ik volbdud dat artikel 194 het tegendeel van vrijzinnig is ten minste wat het derde lid betreft t welk overal van overheidswege lager onderwgs voorschryft En t is halfslachtig voor zoover het in het vierde lid iets toestaat waardoor die bemoeiing der overheid geheel overbodig worden kan Dan gaat de schrgver voort met het betoog dat de vryheid van onderwgs de vrije school is een echt vrgzinnig ideiaU De taak der overheid bg het geven van onderwgs vangt eerst aan waar bgzondere vereenigingen en personen te kort schieten Zoo was de leer van Thorbecke die in zgne Narede zeide dat op onderwysgebied burgeriyk o verheidsgebod of dwang niet te pas komt Ons tegenwoordig art 194 is beginselloos het 3e lid is er op aangelegd alsof men het beginsel van dwang aanvaardde terwyi het 4e lid slechts met het beginsel van vryheid te rymen is De bewering is mogeiyk dat in 1848 geen andere formule mogelgk was maar niet dat zg beantwoordt aan het vryzinnig ideaal van vrgheid van onderwgs Men wil het handhaven uit vrees voor de kerk maar dr Betz die buiten elke kerk staat merkt op dat zal er scheiding zyn tusschen Slaat en Kertc de Staat de Kerk evenmin te steunen als te dwarsboomen heeft Voor hen wier vrgzinnigheid opgaat in het tegenhouden van alles wat antirevolutionairen en katholieken begeeren bestaat natunrlgk dit ideaal niet wel voor hen die vrijzinnig genoeg zgn om op staatkundig gebied waar godgeleerde partgen niet thuis hooren zich te gedragen alsof die partgen ook niet gevonden werden Dit nastreven van het ideaal der vrgheid wil niet zeggen dat de Staat zich niet aan het onderwgs mag gelegen laten liggen en in geen geval zich met het geven van onderwgs belasten mag Onderwgs is noodzakeiyk en wanneer het als b v vóór 1806 door particuliere personen of vereenigingen verwaarloosd wordt is de staat zeer zeker geroepen om tusschenbeide te treden Maar in geen geval mag de Staat zich leenen tot belemmering of wering van het byzonder onderwgs Dat behoort bevorderd te worden en zoolang het niet in alle behoeften voorzien kan biyft de neutrale school noodzakeiyk De vrienden der neutrale openbare school behoeven dan ook niet te dachten dat zg met artikel 194 eensklaps verdwgnt Zelfs mr A F De Savornin Lobman erkent de ophefling der openbare school wordt slechts verlangd voor zoover de vrije school in staat is haar te vervangen en het zal nog zeer lang duren vóórdat het zóóver is De vrge school zoo zegt dr B nog de vrge school een vrgzinnig ideaal trachten wg ons die lens in te prenten Dan spreken we echter niet over hetgeen terstond of in de naaste toekomst practisch mogelgk is Wg j spreken over de richting wSarin wg ons te bewegen het doel waar we naar te streven hebben W wenschen met de kleine maatregelen te breken en eene staatkunde van be hendigheid eindeiyk er eens vervangen te zien door eene staatkunde van beginselen d i van idealen Zulk eene was de staatkunde van Thorbecke Werpt men mg tegen zoo spreekt die in zgne Narede dat ik mg in mgne geloofsbelgdenis door een ideaal laat vervoeren ik zal antwoordeo dat de werkelgkheid steeds zooveel mogehjk naar haar ideaal moet worden gericht Niemand heeft het in de hand doch waarheen stuurt hy die het niet in het oog heeft Na aldus een lans gebroken te hebben voor de vrgheid van onderwgs gaat dr Betz in t breede de geschiedenis van art 194 na om zyue bewering te staven dat het niet zooals het daar ligt van dej liberalen afkomstig is en dat zg zich er voor moesten schamen indien zulks het geval was Dit historisch overzicht achten wg het belangrijkst in de tegenwoordige omstandigheden Het zyn bekende zaken maar die te veel vergeten worden De vrgheid van onderwgs is reeds meer als ideaal verkondigd maar de juiste zin van art 194 en de aan elk zgner zinsneden verbonden historie is niet aan ieder bekeml De heer Betz heeft met zijn boekje een goed werk verricht want met het oog op de grondwetsherziening is het van het hopgste belang dat de liberalen hunne plannen opnieuw toetsen aan hun beginselen en overwegen of alles in ons land behoort te worden opgeofferd aan eene zinsnede die niet van liberalen oorsprong is BINNENLAND GOUDA 30 Jani 1885 De heer L van Krimpen is geslaaga toor examen C van rt 61 der ivel op het niidd onderwijs oivielingeoieur Naar wij vernemen is op de algemeeue vergadering der OymuastiekVcreeniging Exeelsior besloten de jaartijksche uilvoenng die anders in Juni plaats vindt te verdagen lot emd Octoiier of begin November wegens het verbouwen der Sociëteit Ons Genoegend Meh deelt mede dat by de Eijospoorweg maatsohappy het voornemen bestaat ook de ingezetenen mkm v fmrmm mmmm i mmmrm mK mmmmmm