Goudsche Courant, vrijdag 3 juli 1885

1885 Zondag 5 Juli N 3S57 GOUDSCHE COURANT Nieuws en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken BedeDen waarom ondergeteekende rermetnt dat ea het belang der gemeente en dat der neringdoeadeD jniat medebrengt een voêt uur Ie bepalen Met de meeate hoogachting ÜEd Dr Dienaar Ben KAASHANDELAAK LIJST van Brieven geadreaseerd aan i gnbekenden Wed de Wit Amsterdam M Kiewiet Amsterdam A Begelaar Breda G M de Jong s Hage Verxonden geweest naar AMERIKA Meqer Cincinnati ENGELAND L D Hornemaa Londen PEANKRIJK Th Bodendieck Lille De Directeur ran het Postkantoor SIMONS r OXjII IE GEVONDEN en aan het bnreau ran politie gedeponeerd Een zilreren Vingerho d een Onderstuk ran een gouden Oorbel en een Yrouwezak met geld en tilreren roorwerpen MABETBEBICHTBN Oouda 2 Juli 1386 Met teer wrinig handel konden de prijzen ran de laatste weken zich staande handen Tarwe Zeeuwscbe ƒ 8 a 8 60 j mindere en polder ƒ 7 B0 a ƒ 8 Kogge ƒ 6 20 k f 6 60 Gerst 5 26 a ƒ 6 26 Cheralier ƒ 6 80 a 7 Harer ƒ 3 90 a ƒ 4 50 Maïs ƒ 5 25 a ƒ 6 60 en ronde tot ƒ 6 20 Verder geen handel De reemarkt met goeden aanroer de handel in de beste soorten rlug mio lere soorten iets trager rette rarkens 22 a 26 et rarkens voor Londen 19 a 21 ets magere rarkens en biggen rlug biggen f 1 a ƒ 1 70 per week schapen traag lammereu rlug te rerkoopen Aangeroerd 180 partyen kaas Eerste kwaliteit ƒ 19 a ƒ 22 tweede kwaliteit ƒ 16 a 18 Noordhollandsohe ƒ 16 a ƒ 24 Handel iets rlugger Goeboter ƒ 1 10 a ƒ 1 20 Weiboter ƒ 0 85 a ƒ l r BargerlUke Staad OEBORËN 29 Joni JahaoDCs Cornells Chriitiun oodtn A RaboDW eo M tbd Lood 30 JsDsje WiUemtQa oaden T F v D Loon ea F Slobbe OVEELEÜEN 1 Joh i C Nichting 26 j U m Stolwijk GEBOREN Margsretbl Teaotje ouders A van Dam ea K Teeow Ondertrouwd G J v K DRIEST Inspecteur van Politie en J E GROENENDAAL Rotterdam ADVERTENTIEN ♦ Heden overleed na voorzien te zfln van de H H Sacramenten der stervenden onze geliefde jongste Zoon Broeder 6n Bebuwdbroeder JOHAN CLEMENS NICHTING in den ouderdom van 25 jaar Dit aller naam C NICHTING M NICHTINGJaspees Gouda 1 Juli 1885 9 betuigen onzen hartelgken dankToor de vele bewgzen van belangstelling bg de geboorte van onzen Zoon ondervonden Dr H IJÖSEL de SCHEPPER E USSEL DE SCHEPPER Gouda 2 Juli 1883 Bvbsehaeee Ondergeteekenden brengen bg deze ter kennis dat de Heeren J W BLANKEN en J P W ROMMEL een agentschap voor Gouda en Omstreken van hun ff Dortinflnder en NnDChenerbier hebben aangegaan BöMCKE HUECK Dortmünder Feldschlösschen Openljaar Onderwijs Toelating vau leerlingen op de Burgerscholen voor Jongens en Meisjes Hoofden Mej GRETSER en dehh HÜBERJ LEOPOLD en tan CITTERT De COMMISSIE van Toezicht op het Lager Onderwfls alhier maakt bekend dat ten gevolge van eene wflziging in het Reglement voor de Openbafe Scholen de toelating van leerlingen op bovengenoemde Scholen voortaan slechts eens per Jaar al geschieden en wel op den vijftienden Augustus en dat de INSCaBUVIHiO van leerlingen wier plaatsing men met den 15n AUGUSTUS 1885 op een dezer Scholen verlangt zal geschieden in de SchooUokalen op DINSDAG den 7 JULI 1885 des namiddags ten vijf ure Voor verdere bijzonderheden wordt verwezen naar de Aanplakbilletten Namens de Commissie De Secretaris Mr J FORTUIJN DR006LEEVBR Turfmarkt H 35 Van af heden lederen avond Versch MUNCHENER en DORTMÜNDER JBIER Ook per Fust en per Flesch verkrijgbaar Ba den Boekhandelaar A BRINKMAN te Gouda zgn voorhanden VERVOLGBUNDEL OP DB Evangelische Gezangen Prjjs 25 Cent in Linnen gebonden 40 Cent Blerbottelarü de GRIFFIOEN 8PHCIALITEIX ly per FLESCH 12 Ct KLEIWEG E 96 Nieu w Nieu w git zwarte Schrjjf en Copiëer inkt Deze Inkt vloeit gitzwart uit de pen wordt niet dik en kleeft of plakt niet Deze Inkt is benevens de andere bekende INKTPREPARATEN Nederland Schrpnkt Alizarin Keizer Schrijfen Copiëerinkt Salon en andere Inktsoorten en vloeibare Lgm Verkr gbaar in iedere Boekwinkel H voK GIMBORN Emmerik a d Rijn Zilveren Medaille Amsterdam 1883 ADVERTEi TIE in 11e Binnen en Buitenlandsche Couranten worden dadeiyk opgezonden door den Boekhandelaar A BRINKMAN te Gouda Heden Ontvangfen lOLLANBSCHE HARINQ J B DE JOi G Westhaven 164 Bierbottelarij De OOIEVAAR voorheen de LEID8CHE POSTHOORN De ondergeteekende eenig Agent der Stoombierbrouwerij cde OOIEVAAR te Gravenhage beveelt zich beleefd aan voor de levering van Best Gerste Lager Beijerscli en PilsenerWer op Flesscben enz Ook zgu deze Bieren bg hem aan huis verkr gbaar tegen concurreerende prezen zooals een glas schuimend GERSTEBIER voor 5 Cent Hopende door een talrgk bezoek vereerd te zullen worden belooft hg een prompte en nette bediening Ooed loopend Büjard Opening ZATERDAG 4 JULI DUBBELE BUURT bij de GROENBWEG UEd Dw Dienaar T VAN EWK Een Broodlsakkerij TE KOOP gevraagd in 6 oudaoi omstreken Brieven franco letter D ter Boekdrukkerg van B A V ERZIJL Korte Tiendeweg öouAi IEMAND zgne eigene zaken drijvende maar verscheidene uren van den dag disponibel hebbende wilde zyue ledige tyd nuttig besteden om na overeen te komen conditie als of REIZIGER en SCHRIJVER tevens voor een soliede firma werkzaam te zgn Uitmuntende informatiën staan ten dienste Brieven franco onder No 1155 aan bet Bureau dezer Courant WAAROM zoudt gg langer lijden aan Rbamatiek Abshaubbins of AntiRlmmaUsctie Watten hebben reeds vele jaren bewezen die kwaal te verzachten en bg langdurig gebruik geheel te ontnemen A 30 ets per pakje bij de volgende depothouders T A G van Deth C B Verheul OudewatM He de Wed Bosman A Bo Berkel Gouda J vac Dorp Zoetermeer W F J den UigI Sohoonh A Kanliug Alphen A Prins Zevenhuizea J B E C Schlattraan M J Goudkade Boskoop Bodegra O Hoogendijk Cappelle IC Oosterling Haastrecht S V d Kraats Bleisioijk Iw d G Wilhelmus Woerden A BREETVELT Aï Delft Men lette op de VOORDEELIGE VOOEWAAEDEN van Dienstnemingf VOOB HET Leger in Nederlandsch Indië omschreven in gedrukte mededeelingen die gratii verkrggbaar zgn bfl het Departement van Koloniën te s Oravenbage en voorts bg alle Burgemeesters Snelpersdruk van A Beiskuan te Gouda H AUT 194 in het licht der historie n Onze schoolwetten die onderwjjs van overheidswege invoerden zgn het gevolg van den treurigen toestand waarin de scholen in het begin dezer eeuw verkeerden Anderhalve eeuw lang van de Dordtsche Synode af tot op de omwenteling van 1795 is ten onzent de jeugd toevertrouwd geweest aan de zorg der kerk En wie weten wil wat deze van bet onderwijs gemaakt heeft leze de schets van den beroemden Van der Palm die in de brochure van dr Betz voorkomt De macht heeft haar nooit ontbroken maar de goede wil was niet aanwezig De kerkelijke overheid had slechts oor en oog voor de rechtzinnigheid in de leer en verwaarloosde zoo scbromeijjk het gewone onderwijs dat ten langen leste de burgeroverheid haar de taak moest uit de handen nemen In plaats van bare macht te gebruiken ter invoering van een onderwjjs t welk aan de behoeften der maatschappg voldeed richtte zg bet in voor haar en voor de opleiding harer lidmaten in de eerste plaats niet voor de beboetten der burgermaatschappij Het leeren van den Heidelbergscben Catechismus was de spil waarom het lager onderwijs zich moest bewegen Zoodra dus de staat zich voor bet onderwjjs spande was ook in overeenstemming met den tgdgeest de eerste eisch dat het leerstellig godsdienstonderwijs niet meer opgedragen zou zijn aan den openbaren onderwijzer Na eenige proefnemingen Werd in 1806 de wet vastgesteld die een halve eeuw lang ons volksonderwijs heeft beheerscht De bedoeling dezer wet was onderwgs te geven dat voor alle staatsburgers van welk kerkgenootschap ook geschikt was Vandaar dat er werd voorgeschreven het aanleeren van gepaste en nuttige kundigheden gepaard gaande met opleiding tot alle christeIgke en maatschappelijke deugden vaudaar het verbod aan den onderwijzer om onderricht te geven in het leerstellige van zjjn kerkgenootschap vandaar eindelgk de vaststelling door de overheid van eene officieele Igst van leeren leesboeken Neutraal in den volstrekten zin was echter dit onderwjjs geenszins dit lag niet in de bedoeling van den wetgever van 1806 Het onderwijs moest een godsdienstig en bepaald een christeljjk karakter hebben De maker en uitvoerder der wet Van den Ende schreef b v Niet ernstig genoeg kan men intusschen den schoolonderwgzers op het hart drukken dat het volkomenst onderwijs in de verschillende gewone vakken van bet lager onderwgs niet alles en zelfs geenszins het voornaamste is hetwelk van hen gevorderd wordt De bevordering en aankweeking van zedelijkheid en godsdienstigheid beide gegrond op de Goddelijke Openbaring zoo m de Natuur als in den Bijbel moet in geheel hunne handeling en onderwijzing hunner leeringen de hoofdzaak zijn en blijve hun dus steeds ten sterkste aanbevolen Zonder deze zal de beste onderwijzing haar voorname steun sieraad doel en vruchten missen Toch waren reeds dadeljjk velen niet tevreden met de schoolhervorming en door de kerkdijken van die dagen is voortdurend strijd tegen die wet gevoerd omdat de school te neutraal was en dus niet voldeed aan de eisoben der meer rechtzinnigen onder de gereformeerden die meer kerk lgk gekleurd en dogmatisch onderwgs verlangden Gaandeweg deed de regeering dan ook concessiën aan die ontevredenen Den kerkleeraren werd invloed op de scholen verleend en vooral controle over de leerboeken voorschriften werden gegeven om zooveel mogelgk bij keuze van de leden van het schooltoezicht en van de onderwijzers te letten op de geloofsbelijdenis van de ingezetenen en dergelijke bepalingen meer Al dat geschipper was echter niet voldoende om de tegenstanders met de wekte verzoenen Maar waarom dan niet zooals thans eigeü scholen met den Bgbel opgericht Dat ging toen zoo maar niet En hier komen wg aan het kenmerkend karakter van de wet van 1806 In plan en aanleg was die wet gekant tegen vrgheid van onderwgs Volgens deze regeling had alleen de landsregeering de bevoegdheid om een oordeel te vellen over hetgeen aan de jeugd mocht worden geleerd alle scholen moesten öf direct door het staatsgezag ingesteld en beheerd worden öf zoo zg door particulieren opgericht en onderhouden werden geheel betzelfde onderwijs verkrijgbaar stellen als aan de staatsschool werd gegeven Het werd voor den staat gevaarlijk geacht indien daaraan niet de hand werd gebonden Elk burger moest den stempel dragen van het gouvernement en om in de burgers deze nationale karaktertrekken te brengen moest de regeering het geheele onderwgs in handeiT liebl n en kon er geen sprake van zgn dat het elk vrg zou staan allerlei wjjze van opvoeding in te voeren De regeering had gezorgd di zg het hecht in handen hield Bgzouder imrwijs was veroorloofd maar art 12 der R luidde Geene Lagere School zal ergens onder welken naam ook mogen bestaan of opgericht worden zonder uitdrukkelgke vergnnniag van het respectief Departementaal Landschaps of Gemeente Bestuur na vooraf gevrat de in lichtingen en bedenkingen van den Schoolopziener van het District of de plaatselgke Schoolcommissie Met deze bepaling gewapend wist men alle niet officieel gejjkt onderwgs te weren Jarenlange strgd is dan ook voorafgegaan aan de oprichting van de eerste zoogenaamd christelijke school die voor ongeveer 40 jaar op den Klokkenberg te Nijmegen werd gevestigd Lang had men die tegengehouden schoon mannen als Van Ljjnden Van der Brugghen en Groen van Prinsterer er zich voorspanden en eerst de wassende macht der vrgheidsmannen onder Thorbecke en de zijnen die in 48 hun eerste zege zouden behalen stemde eindelgk de autoriteiten tot toegeven Indien men die beide zaken in het oog houdt 1 de ontevredenheid van een deel der bevolking met de bestaande volksschool 2 den administratieven dwang die men op allen uitoefende om volgens de denkbeelden der regeering zijne kinderen op te voeden is de van 1830 tot 1848 gevoerde strijd om vrijheid van onderwijs hcht verklaarbaar Thorbecke bleef daarbij natuurlijk niet onverschillig en koos onverholen partü voor de vrjjheid Duidelijk blijkt uit het overzicht van dr Betz hoe bij de leer bestrijdt dat alleen de regeering bet recht zou hebben onderwjjs aan de burgers te geven djt achtte hg dwingelandij Maar evenzeer is hj tegen bandelooze vrjjheid Het onderwijs geheel en dus zelfs zonder bet door niemand betwiste toezicht over te laten aan de ouders noemde hij een bekrompenheid Uit alles blgkt dat Thorbecke zich de vrge school als ideaal stelde maar tevens meende dat het bereiken daarvan nog in de verre toekomst lag Het geven van onderwjjs moest vrij ziJn maar tevens rustte op het gouvernement de verplichting te zorgen dat de jeugd de noodige vorming kon eriangen Het is der overheid bg uitstek waardig zeide hij licht te verspreiden het is publiek belang Hg noemde het onderwgs een der hoogste algemeene belangen van den staat en achtte het staatsgezag gebonden behoorigk voor het onderling verband der verschillende takken en inrichtingen van onderwijs te zorgen en met zijne middelen aan te vullen wat er ontbrak aan hetgeen particulieren op dat gebied hadden tot stand gebracht ten einde een volledig stelsel van schoolonderwijs te verkrggen Zoo stonden dus de zaken toen de grondwetsherziening van 48 aan de orde kwam Wettelgk was het bijzonder onderwgs niet uitgesloten maar feitelgk strekte zich de landsvaderlgke zorg uit over het geheele onderwgs en belette de oprichting van de scholen met bepaalde kleur De kerkelgke partgen wilden meer vrijheid niet uit beginsel maar zooals steeds het geval is als zij om vrgheid roepen omdat die in hun kraam te pas kwam Terecht herinnert dr Betz aan Groen die in 1829 nog den Koning bezwoer geen vrgheid van onderwgs te geven omdat de Katholieken toen er om vroegen Maar na de afscheiding van België en toen Groen in het stichten van bgzondere scholen werd tegengewerkt door anderen die zijne leerstellingen verderfelijk noemden was vrijheid van onderwgs de lens Ziedaar den antirevolutionair gelijk hg reilt en zeilt Vrgheid begeert bg in de ruimste mate voor zich zelven vrgheid onthoudt hg aan anderen zoolang het gaat Vrijheid was echter wel het beginsel der liberalen van 48 Daarom streden zg voor vrjjheid van onderwgs schoon zg voor zich zelven vrede hadden met de staatsschool BINNENLAND GOUDA 4 Juli 1885 By de deser dagen aan het directie gebouv der marine te Amsterdam onder nadere goedkeuring van den Minister van marine gehouden openbare aanbesteding ten behoeve der marine te Willemsoord werd het laagste ingesehrereo voor pek door den heer P J Vroege te Alblasserdara voor ƒ 422 loodwit door de heeren G Prince Zonen alhier voor 4596 en voor garen door de Qoudsche machinale gareDspinnery alhier voor ƒ 1720 30 In de vergadering van het bestuur van het waterschap den Hoogen Boezem achter Haastrecht den 29 Juni gehouden te Vlist is tot voorzitter herkozen de heer A P H A De Kleyn te Ameide Als leden van het bestuur hebben zitting genomen de bearen Antonie Van Sohaik Cornells Slingerland en T ii Driesen respectievelijk in de plaats van de heeren A Vink B Wenk en C Straver De leden van den gemeenteraad die dit jaar te Zevenhuizen aan de beurt van aftreding zijn zijn heeren J Vente Lz en C van der Wilt In het afgeloopen kwartaal zgn te Zevenhuizen 3 processen verbaal negens openbare dronkenschap opgemaakt Ter vervanging van het de vorige week verworpen wetsontwerp tot uitbreiding en verhooging van bet overgangsrecht op etfeoten en schuldvorderingen is volgens de N R Ct reeds een nieuw wetsontwerp door de Kegeering bij den Eaad vau State aanhangig gemaakt waarby evenwel ter tegemoetkomiug aan de gerezen bezwaren de overgang in de rechte lijn niet aan eene verhooging van recht onderworpen is Donderdag werd op het oude welbekende adeliyke goed Middachten bij de Sleeg niet ver van Arnhem het 21e Christelijk Xationaal Zendiogsfeeat gehouden