Goudsche Courant, woensdag 14 februari 1894

IVo 6377 Woensdag 14 Februari 1804 32ste Jaargang mmmsi coirmt NieuwS en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken De Uitgave dezer Courant geschiedt d a g e 1 ij k s met uitzondering van Zon en Feestdagen De prijs per dne niai nden is 1 25 franco per post 1 70 Afzonderlijke Nommers VU F CENT EK ADVERTENTIËN worden geplaatst van 1 5 reg els h 60 Centen iedere regel meer 10 Centen Groote letters worden berekend naar plaatsruimte Inzending van Advertentiën tot 1 uur des midd directie ia zelf et h werkw at g k ntr dat het vooruitzicht om bij vertrouwde vrouwen niet ingenomen zij worden alleen aangenomen op eigen aandrang Wettelijk verbod van arbeid van getrouwde vrouwen zou djor de directie worden toegejuicht Boete in geld wordt z$er zelden opgelegd Alleen voor kleine overtredingennu en dan 0 10 Zwaardere vergrijpen b V dronkenschap of vertrekken door een anderen uitgang dan dio daarvoor is aangewezen worden gestraft met wegzendingvoor korteren of langoren tijd De directeur alléén legt die straf op na te vorenden delinquent te hebben gehoord Nochde bazen noch de chef mogen die straf toepassen De verhouding tusschen de werklieden de bazen en directie is goed De directeur Ikomt wel zelden met de werklieden in aanraking maar bjj voorkomende onaangenaamheden of verschillen tusschen hen en de bazen wordt door hem een onderzoek ingesteld en naar recht en billijkheid uitspraak gedaan Een reglement 21 maal BSKMOOSD alotkoers 108 A van OS Az E 73 73 Beurs van Amslerdam 10 ïEBauiBi Vor kra 86 mu 10 u 71V 78V 78V 80 As 80 a v 6 Bl losVi 80 88 77 78 oi r t 68 too loiy 104 844 684 loiv 88 1 1 180 IO8I7 108 186 88 60 M i lOlVi 101 170 187V 104 4B7 48 188 141 68V IO A 104 188 IttS 10 Vs 108 187 1831 10 8 l OV 88 IBV 108 7B UI 104 B8 60 181 186 loTiy 1091 lOl s lojVi 114 117 T s 106 HluiauNa Oert Ned W B i i dito dito dito 8 dito dilo dito 87 ÜONOU Obl aoudl 1B8I 88 4 iTiLUB InuhrgTÏDg 1869 81 6 UosllHt Obl ID papior 1868 dito in zilT r 1888 5 PoKTDOAL Obiig met ticket 3 dito dito 8 Bdiluid UI I Ooit Ie Sario 8 dito Owont 1880 4 dltobqBothi 188 i dito b Hoj 188V B0 i dito ia oud leeD 1888 6 dito dito dito 1884 6 Sfinji Parpet lohuld 1881 4 Tduiu Oepr CoDi Imd 1880 4 Geo leeoinK serie X Geo leeain serie O ZinDAn B p Beo v obl 18 t 6 Kuioo Obl Buit Soil 1880 8 VaMEZvUA Obl 4 onbep 1881 AiiniaDAV Obliguieo 1861 SVi Bdttkidah Bted leen 1888 8 KtD N Kb MudelsT aand Areodsb Tab Mfj OarlUcaten BeiiMaataobappy dito Arob Hypotbeakb paodbr 4 Calt Hü der Vorstenl aand a Gr Uyootbaekb paudbr 4 Nedarlanasohe baak aand Ned Haadelmaatsob dito N W Il Pao Hyp b pandbr 5 Bott Hypotbeakb pandbr 4 Utr Hypotbeakb dito 4 OoiTin Oost Uong bank aand BcsL Hypotl e ikbank paadb t I AüEailca Ëquit bypotb pandb 6 141 88 Maxw L O Pr Lien oert 6 Nao Holl U Spoorir Mij aand Mij tol Expl T St Bp r aand Ned lod Bpoorwegm aand Ned Zuid Afrik Bpm aand 6 dilo dito dilo 1881 dilo S iTUlLBpoorwl 1687 89 A Eobl 8 109 M s Znid IUl Spwmij A H obl 8 FoiiBN Waraohau Weenen aand 4 BoaL Qr Buia Bpw Hij aand S Baliiaobe dito aand Pastowa dito aand 6 Iwang Pombr dito aand B Kurajc 10 16 117 88 AuBBiKA Cent Pao Sp Mg obl 6 Obio North W pr C r aand ditoditoWin BL Peter obl 7 Denver Rio Gr 8pni eert T a Illinois Ooatral obl in goud 4 Louisv Sc NashvillüCert T aand Mexico N Spw Mij leiiyp o 6 Miss Kansas r 4 pol pref aand N ïork Ontario k Weel aand dito Ponns Obio oblig 6 Oregon Calif Ie hvp in goud 5 Bt Paul Ulnn ti ftonil obl 7 Uu Pao Iloofdilin oblig 8 duo dito Lino Oül Ie byp O B Canada Cin Boutli Cert v aand Va C Enlln N ï Ie h d o O Amsterd Omnibus Mg aand Botterd Tramweg Maats aand NlD Stad Amsterdam aand 8 Stad Hotlerdam aand 8 BiLOU Blad Anlworpenl887 i l Stad Brussel 1888 Vs HoNO Tbeiss ReguUr Gesellsoh 4 OosTBNR Btaatsleoaing 1860 B K K Oost B Or 1880 8 Bfanjii Blad Madrid 8 1868 Naii Ver Uoi Hyp Spobl eert E APVERTENTIBW OFEHBMS OHIEBWIJS Toelating van Leerlingen op de Kostelooze en Bewaarscholen De COMMISSIE Tsa TÖBZIOBT op het Lager Onderwgs alhier maakt bekend dat de loschrljving mi u m wier plaatsing men met den Uten April 1B94 op een der bovengenoemde Scholen verlangt aal gewhieden op U1N8DA 0 20 FKBRUABI 1894 dei oamidda a ten vgf nar Toor reidere hizonderheden wordt verwezen DMr de aanplakbiljetten Namena de Oommiioie J H va D VOORT SHrttarü Gouda 12 Februari 1894 ADVEETENTIEN in alle Binnen en Buitenlandsehe Couranten worden dadelgk opgeionden door het Advertentit Burean van A BBliNSMANw aOüN te OoiKh Nederlandsche Stoomboot ilaatschappij De Stoomschepen HOLLAND kapt 3 SMIDT en BATA FIEB kapt J SADËB vertrekken eiken Dinsdag en Zaterdag Voor vracht of passage vervoege men lich bg de Cargadoors der Maatochappg Boompjes 72 te Rotterdam De Stoomschepen lossen te Breversquay de markt van Boter en Kaas to Londen THEE B 1 ODt Kop tt Schotel Lep t k Vork Broohe 25 Griften cue 0 SVa V 1 P BealdsD Sohosr Lampeakap MeLkpaa 6 Zakdoe doeken ent K 5 0D Bonti hort Pantalon nikkel KtsorTÏea Fattdiog Saiu Trakpot Suikerpot o 2 Bij meerdere hoereelbeid ia eeas of bij gsdeelten Horiogei I ampea Tafeli Stoelen Naaimaohïne odz enz Keuze uit meer dan 1000 Artikelen Drink BOl US THËË Kwaliteit is puik CADEAUS nuttig en fraai Vraag de volledige lyit met afbeeldingen der Cadeaux by M J KA MPUUUZKN die gaarne iulichtingen zal reratrekken G Kehlen rink Jr Co Hotterdam grootste Importeurs van verpakte Theeën GebrS StoUwerck s Chocolade en Cacao DcBlmattge door de nieuwste uitvindingen op machinoal gebied TOrbeterde ftibrieatie en uitilaitend gebruik van ne en fijnste grondstoffen garandeerci ien verbruiker van StoUwerck s Chocolade en Cacao een aanhavolenawaardig bbrikaat nauwkeurig beantwoordende aan den inhoud der reep Etiketten De Firma behaalde 27 Brevets als Hofleverancier 44 Eere Dlploma 8 gouden enz Medailles een bewija ran nitmuntend n bbrikaat Ueeds 1871 schreef de Accademie national de Paris Nous TOU déosmona nne nodalUe il r yreulAre clmsM en oonaldératlon de ▼ otrtt axoeUeiit fabrlofttlon de Ohooolat bonbona varies etc eto Stollwsrok fabrikaat ia veibnggbaar by U H Con euis Banketbakkers enz enz Oaneraalvertegenwoordiger voor Nederland Julius HsttenUodt Amsterdam Kalverstraat 103 Kraepelien en HolnCs uina LaocheQ u iSfABScHE is de meest Krachtige en Versterkende KINA WIJIV aanbevolen door tal van binnen en baitenlandsche geneesheeren Bekroond met BEREN DIPLOMA en GOUDEN MEDAILLES Verkrjgbaar in Bacons il f 1 90 en 1 Dep6t te Gouda bg den Heer A H TEEFE Apotheker voorheen C THIU Kraepelien Holm Hofleveranciers Zeist ftcto iawdter uifde Victorias ron te Oberiahnsfein fy£mi Tafeldrank Van h£ pninklykef uis der federlanden Uaatschappij tot Exploitatie der Victoria Bron te Oberlahnstein Gevestigfd te Rotle rdam Zuidblaak 8 Ooiida Saelpandnik vu A Banitiu k Zoox Te Huur gfevraagfd EEN FLINKE BAKKERIJ onverschillig op welken stand Aanbiedingen onder No 2307 aan het Bureau dezer Courant iiiriiiii Eenigste en goedkoopste ADBKS voor GEBBEIOE GOEDEBEN 1 BOGEN 0 133 Beste llingen worden spoedig en net afgeleverd Vraagt een proef TAn de echte TOEmB WIJS aanbevolen door de grootste geneesheeren van het boia Mm Stein ËrdO Béoye nabg Tokay Bongarye Te bekomen hg C van VLIET MABKT 156 FEANSCHE STOOMVEEVEEU IN Ciieiuisclie Wasscherlj VIN H OPPE VHEIiUER 19 Kruiskade BoUerdam Gebreveteerd door Z M den Koning der Belgen Boofddepöt voor GOUDA de Heer A VAN OS Az Specialiteit voor het stoomen en verven van alle I eeren en Dametgarderoben alsook alle KindeVgoederen Speciale inrichting voor het stoomen van pluchemantels veeren bont enz Qordgnen tafelkleeden eni worden naar de nieuwste en laatste methode geverfd Alle goederen faetzg gestoomd of geverfd worden onschsdelgk voor de gezondheid en volgens staal bewerkt Wegene uitbreiding der fabrieken zjn de pryzen 25 gedaald Te stoomen goederen als nieuw afleverbaar in 3 dai en te verven goederen in eene week Een ware Schat voor de ongelukkige slachtoffers der Zelfbevlekking Onanie en geheime uitspattingen is het beroemde werk Z Dr Retau s ELFBEWARIi G Hotlandsche aitgave met 27 afb Pröa 2 fi nlden Ieder die aan de verschrikkeiyke gevolgen van deze ondengd lydt moet het lezen de oprechte leenng die hot geeft redt jaariyks daizend van een zekeren dood Te verkrggen hg hetVer lagBMi asin te Leipzig Neamarkt 34 franco tegen inzending van het bedrf l ook in postzegels en in eiken boekhandel in Holland Zser ITette Gesteendrukte worden GELEVERD door A BRINKMAN en Zn 6a of laatste Aboinement VoorateUliic DONDEEDAQ 15 Februari 1894 Directie LE GRAS m UASPËLa V Optreden van WILLEM VAN ZUIJLEN Nüu mmm Tooneelspel in 5 bedrgven 6 tafer van Alpk Davoet Aanvang half 8 nnr B Gewone bepalingen en prgaen Het Enq uête Verslag Sedert 1890 is hier te lande eene staatscominifieie aan het werk die een onderzoek instelt naar de toestanden onder de arbeidende klasse voor zoo ver die in Terband staat met fabrieken en werkplaatsen Zij zet de taak voort die vroeger is aangevangen door de bekende parlementaire enquête Dezer dagen is verschenen bet uitvoerig verslag van de derde afdeeling der commisBie welke bepaaldelijk belast is geweest met de verhooren in de provinciën NoordHolland utrecht en ZuidHolland benoorden de rivieren Dat rapport heelt dus voor ons bijzondere waarde omdat er toestanden in worden besproken die ons van nabij aangaan Vandaar dat wij de vrijheid nemen er de aandacht onzer lezers op te vestigen Qeheele overneming van dat gedeelte dat over Qoudn handelt achten wij niet noodig d 8r de hoofdinhoud reeds vroeger is gepubliceerd en de meeste bijzonderheden onzen lezers niet geheel onbekend zijn Toch willen wij het niet onvermeld laten omdat Qouda behoort tot die gemeenten waarvan met den meesten lof wordt ze Ken paar algemeene opmerkingen vooraf Allereerst een oord van waardeeriug voor de wijze waarop de commissie zich van haar taak heeft gekweten Deze is uiteraard zeer moeilijk en veelomvattend Veel tact en keunis van zaken behoort er toe om een goede keuze te doen van personen die worden opgeroepen als getuigen waarbij moet gezorgd worden dat men zooveel mogelijk van alle zijden licht ontvangt en alle betrokken partijen hoort Dan de formuleering der vragen en de wijze waarop men het verhoor afneemt waarbij dient te worden rekening gehouden met den stand en de geaardheid der getuigen die tot allerlei kringen behooren Ten slotte en dat is wel het moeilijkste moet uit de antwoorden een algemeene conclusie worden getrokken die onpartijdig wedergeeft wnt in zoozeer uiteenloopenden vorm tot de commissie gekomen is Over het algemeen bewijst het thana publiek geworden deel dat de commissie haar taak naar behooren opvat en zij er inderdaad fEVILLErO X PEIHSES VEEA vNeen noUria I er i beol vat auders los I Gg kent mjjiie vrouw I Waar z j hora binnen op boeft gezet üat moet ook gebeareo hui moge bm eD of breken 1 Zeker uwe vrouw is resoluut knikte de aotaris Uohend ma r aoders braaf en dooügoed Dat lou ik meenen notaris een boTeasto bostel Nu wat ik zeggeu wilde zij wilt eoo rreemd kind Is haar eigen aannemen adopteeren ot boo het mag heeten I t is mg wel niet recht naar de muts maar hoe nat ik tegun don stroom opvaren ik moet maar met den wind mee I Zoo zoo heeft uwe vrouw zuUo plannenP Nu dut ia braaf van haar Móller Zeker eeu weeskmd niet f Nu ja de moeder ïs wel dood tis eene heel Treemde gesohiedenis o soo geheirasinuig en akelig die ik u moet vrrtellen Uier op do strsatF Dat sal toch moeilijk gaan ik basohik orer weinig t jd ïjaten we voortwandelen dan kunt ge mi de saak kort en bonilig uitleggen P Ik zal heel kort zyn I En de waard uit De Gouden Druif vertelde zoo lang en zoo breed mogelijk aao den oplettend tuiatereadm notaris de treurige gMchiedsnia van de naar streeft een juist beeld te geven van de arbeiderstoestanden in Nederland Natuurlijk is het nog onvolledig en zullen er wel aanmerkingen te maken zijn maar in hoofdzaak geeft het rapport den indruk van kalmo onpartijdigheid hetgeun trouwens wel te wachten was van een stel mannen wier goede trouw en eerlijkheid wereldkundig is Ten andere blijkt uit dit verslag dat veelal dtór den toestand het gunstigst is waar werkgever en werkman met elkander in geregelde peisoonlijke aanraking komen Deze opmerking is niet nieuw liet is een meermalen verkondigde stelling dat maatschappelijke misstanden veelal het gevolg zijn van vervreemding tusschen den patroon en den arbeider Het ran zijn dat onwillekeurig dit punt bij de verhooren op den voorgrond is gebracht omdat do commissie er bijzonder belang in stelde Zeker is het dat dit Verslag tal van nieuwe bewijzen aanvoert voor ds bewering dat de gewensohte goode verstandhouding alleen daar gevonden wordt waar onderlinge welwillendheid de vrucht is van hartelijke belangstelling van den patroon in het lot zijner ondergeschikten Hèt doet ons genoegen flat van eetr paar indmtricele ondernemingen te dezer stede die de commissie bestudeerd heeft in dit opzicht gunstige mededeelingen worden gedaan Deze trokken het meest onze aandacht Wat van de regeling van den arbeid op do Stearine kaarsenfabriek wordt bericht uiteenloopende werktijd geen Zon dagswerk stijgende loouen enz is algemeen bekend Belangrijker achten wij het volgende De stoffelijke toestand der werklieden aan deze fabriek is over het algemeen bevredigend te noemen Het loon dat wordt betaald is voor Gouda een hoog loon Nooit wordt er daarenboven een dag verzuimd Daarbij komt dat vele leden uit één gezin gewoonlijk aan de fabriek werken Sr zijn gezinnen die ld f U tot f 27 toe in de week verdienen Ook krijgen verschillende vrouwen van werklieden die meestal als meisje aan de fabriek gewerkt hebben nog werk te buis van wegc de fabriek Zij kunnen daarmede ongeveer doode moeder en liet vurlaton kind dat sijne vrouw thans aU het hare wilde aannemen waartegen b dan ook niets heeft in te brenge i omdHt het kletuo ding zoo aardig en lief was een poezeltje van ren meisje Men moest wel eeu hart van steen hebben om zulk oen arm wiehtje de deur tu kunnen wgsen be loot de wnard De notaris drukte hem de band Het n braaf van u Mollor en bijzonder van UW0 vrouw Ik zal zelf bg u komen om de kleine te zien die zulke goede ouders beeft gevonden Verder zal ik zorgen dat alius in ordo komt Ja maak bot zoo dat niemand tor wereld a ware het de oiguu vader ook vorder eenijr roolit op het kleine ding kan doen gelden bet moet onzen naam dragen De vader looft dus uogP t Kan tyn een Fobische naam Goed goed ik zal het wel voor u in t reine brengOD Groet uwe goede vrouw vau mg MoUer zwenkie met zgnen hoed en de notaris zette zgnen wog alleen voort Dit korte tussobonspel had aaa zijne gedaobtea een geheel anderen loop gegeven en hem eene oprechte vreugde bereid Er zgn loob nog goede menschen roohl brave zielen op de wereld dacht de grijze man dia zoif zulk een edel hart bezat Het huwelijk was voltrokken Do Zweedsche Graaf was de echtgenoot der scboone wedawe van den rgktn Rodenburg Alles was volgens Rosa s wensch en wil gesohied KMidfr d minste itoornist zonder wnige w tiging inog een gulden of 3 verdienen Men fkan met het loon vrij wel toekomen en er een behoorlijk middagmaal van nemen Bij de aanneming van jeugdige arbeiders wordt naar het schoolbezoek geen onderzoek ingesteld Alleen wordt nagegaan of de jongens lezen en schrijven tkunnen Jongens en meisjes komen op r 1 2 jarigon leeftijd aan de fabriek Van herhalingsonderwijs maken zij geen gebruik De meisjes hebben niet een zoo slechten naam als dat elders wel het geval is Opmerkelijk is het ook dat de jongere meisjes die als getuigen werden gehoord allen verklaarden te kunnen breien naaien enz en dit op school geleerd te hebben terwijl dit elders niet het geval bleek te zijn De raeisjesbevolking op de fabriek is eene zeer vlottende omdat er verscheidene weggaan ten einde als dienstbode te gaan dienen veelal in de eerste gezinnen Ook komen wel dienstmeisjes naar de fabriek verlokt door het hoogere loon Er werken ook 6 of 7 getrouwde vrouwen De grootmoeders zorgen voor de klpine kinderen als die er zijn en helpen verder in het huishouden De Du ki rk kon de menigte niet buvHiten voor eeu groot deel door de gdole nieutva iengheid leoipetwaarts gedrevoe Het was inderdaad ook wel de moeite waard het icinttereod bruiJspaar en de brut lofisjtaaten e zien de bloem der geldaristooratie Zuiden zag men meer deftighoid en een schooner schouwspel in de kork maar de stemmen die ofur hal geluk der jonge gravin oordeel hiel leu waren zeer verdeeld IJdel en aanmatittend was ig altijd fluisterden de vriendinnen onder elkander maar dat zg bet nog eenmaal tot eene workelgke gravin zou brengen dat zal zg zelve wel niet gedroomd hebben I O al haar doen on laten was altgil irogrond op berukeniuff evenals in den koophandel en s j beeft goed gespeculeerd Die arme Felu 1 Die oude aar die zïoh in hare netten liot vangen Hij ging op bet goede oogoublik dood I Papa zegt altgd dat hg die zaak niet ver trouwt Wat uw papa meent Stil 1 houd uwe moening voor ui Zg ia nu gravin on ons uilen ver vooruit op de renbaan des geluka I Al te voel voor haar geluk Kijk dien Zweed eens in de oogen I Ik benijd haar waarlgk nietl De jonge ilnme die deze laatste woorden fluisterde was do doohter van den bankier Gotthardt om hare scherpe tong algemeen gevreesd Zg had het slofwoord gesproken daar niemand haar tegensprak of er een woord wist bg te voegen Ook de bruiloft had wd sohitttmtd Tttleop bestaat niet Zelden gebeurt het dat een werkman weggaat of ontslagen wordt Bij ziekte houdt onmiddelljjk het loon op De werklieden hebben onderling een ziekenfonds waarmede de directie tich niet bemoeit Zij betalen daarin lïoents per week als contributie en genieten bij ziekte eene uitkeering van f 5 gedurende 13 weken De directie der fabriek geeft bij ziekte aan de werklieden geene ondersteuning de bedienden van bet kantoor en de bazen krijgen echter hun volle loon Hierop volgt dan de vermelding van de bekende Voorzorgskas thana bedragende ruim 2 ton door de directie gesticht bij het 25jarig bestaan der fabriek waarvan ieders aandeel in een boekje wordt bijgehouden Uitdrukkelijk wordt gewezen op het feit dat daaruit nooit een recht kan worden ontleend tegenover de directie duch de commissie voegt er bij trek vóór 60 jaar allo aanspraken op eene uitkeering te verliezen nu en dan werklieden weerhield om in andere voor hun betere betrekkingen over te gaan en acht wijziging dezer bepaling noodig Een tweede met name genoemde inrichting alhier is de sigarentabriek van den heer D Q van Vreumingon Aan die fabriek is een goed geslaagde en aanbevelenswaardige proef genomen met eene beperking van den arbeidsduur Vóór de invoering van de arbeidswet werkte men daar van 6 8 van 9 1 van 2i 5 en van 54 8 uur dus 11 J uur Deze werktijd gold zoowel voor de volwassenen als de bosjesjongens omdat de eersten zonder de laatsten niets konden uitvoeren Toen de wet nu de bosjesjongens die allen beneden 16 jaar zijn verplichtte ten 7 uur op te houden met den arbeid werden daaruit moeielijkheden voor de volwassenen geboren Daarom veranderde de patroon den werktijd en regelde dien als volgt van s morgens 8 De directeur erkennende dat de werklieden geen recht hebben wijst er toch met nadruk op dat eene sedert 30 jaren gevolgde handelwijze i T is om te bewjjzen dat de directie aan niemand het bedrag van het boekje wil onthouden Hjj had en geen oulietlspellend omen teekun voor de toekomst der bruid had zioh voorgedaan van de bruid die straalde van geluk in de schittering der hoogte welke zg tlians had bereikt ËQ toob ademde de graaf als van Alp bevrjjd diep op toen zij eindelgk samen zaten in eene ooupé eerste klasse op de huwelgksroii regelrecht naar Zweden O hoe dwaas van u zulk een marteloarsohsp der formaliteit vrijwillig op u te laden I Wat helpt u al het geld en goed als gg er de slavin van rijt f morde hij Maar Adalbert I begint gij ons huwelijk met verwijten O neen zeker neen 1 Doch ik heb een geheel ander begrip van den rgkdom die daarvoor is bestemd om ons geheel vrij te maken van alle banden en boeien die don mensch kwellen en hem vernaderen tot het voorwerp eener kijklustige menigte Maar cwggen wg daarover I Het doet mg waar Igk opreoht leed u in dit koude joargetgde het barre Noorden tegemoet t moeten voeren Er staan echter te groote belangen voor mg op het spel Waar gg zijt Adalbert bloeit mij de lente 1 Dank u dierbare vrouw beste Kosa I Daar ginds in het hooge Zweden behoort er voorzeker eene machtig verbeeldingskracht bg vooral in den winter Wij zullen in de eerste plaats mgae goederen bezoeken ons in het voorvaderlijk slot inburgeren en mot het begin van het nieuwe jaar naar Stockholm Tarhuizen om a b liet Hof te introduceeren