Goudsche Courant, zaterdag 5 januari 1895

s mre e Spoorwegverbinding met GOUDA WlDterdieDSt 8 4 95 Aangevangen 1 October Tyd van Greenwlcb GOUDA 1 O i j n E j KK ïlft B Q in 11 A 1 7 10 18 61 18 8 1 06 1 1 11 38 1 81 UOTTÏBDAM9 61 10 17 10 87 10 84 10 41 10 47 7 90 7 25 7 47 8 18 OOCDA DBN HAiO Goud 7 80 8 16 9 0 9 S7 10 49 18 11 12 91 1 4 1 27 5 66 4 4S r S7 6 SB J IS U ge 48 7 20 7 43 8J0 9 88 9 4 10 18 11 3818 16 1 88 Voorb 64 10 18 1 44 N d L d 69 ir l 9 Z Zegw6 08 1Q 0 1 68 Bl Kr 6 14 10 Z 1I 6 19 Hl 1 O Gnoda 6 30 7 60 8 18 9 1 08 l H 1 17 1 28 1 S2 1 S6 1 67 4 26 6 86 6 66 6 41 7 48 D A II T K E C H T 10 10 10 16 U S3 11 48 10 16 IdM IS OS 12 46 8 S0 2 4B S I6 4 18 4 48 MO 5 47 7 4S 8 S iO lO UTKKCHTGOUD k Utrecht 6 83 7 fiO tt 9 E3 11 84 18 02 ll bO 8 10 S SO 8 S 4 48 fi SO 6 86 S Otf 9 b0 8 E9 10 S4Woerden 6 68 8 11 10 16 11 60 12 86 8 424 16 6 47 2 119 8410 61 Üude ater 7 07 8 19 10 24 04 9 19 Gouda 7 2Ü 8 S2 9 S4 10 87 12 06 1 2 3 60 4 87 5 80 7 08 8 41 9 88 11 07 36 8 40 7 66 8 09 8 81 10 06 10 19 10 12 4 8 28 61 3 18 ♦ Sm r r7r 8Ï8 10 8 m 3 7 6 Ó6 6 4 6 6 17 nr6 lo r l 788M84 l9l 10 61 11 46 l jO 3 08 3 32 o 6 29 6 816 86 8 28 9 1110 68 40 81 10 0 10 18 11 8 1 4 47 28 7 4 in rd wV f 10 10 1 19 U Allï TKtnA H o O U D A 8 16 9 66 ll tK ll Se 8 61 4 81 4 SB 7 10 10 M 9 04 10 44 18 16 18 48 8 10 1 80 6 18 9 tS 11 lO U 1 A terdan Wp hoofdeiyke omslagen doen ods een jaister blik slaan op da dadelyke behoeften der gemeenten en bet wekt ome verbav iot dut vau het totaal ad ruim 12 miUioenf op Friealaud alleen een bedrag komt van P g milUoon hoe moet dat de grootendeeU tandeiyke berolkiug drukkpn want in Zoid eu vooral Noord Holland U die opbrengat wel nog veel aanzienlijker maar dt veeleischende groote steden bieden ook ver meer hulpbronnen aan Limburg is in dit opzicht het matigst en vordert slechts anderhalve ton Daar het moeil k is om uit de seer onderscheidene heffingen en nog veelvoudiger toestanden een zuiveren grondslag saam te stellen waarop een in elks behoefte en ieders wenschen voorziend stelsel van wettelijke regeling kan worden gebouwd verwacht de heer K alluen iets goeds vau eene scherpe scheiding van do inkomsten en uitgaven der drie grootmachten het Ityk het Gewest de Gemeente Ten slotte geeft de sehrijver een voorbeeld ïiAA giinatig fl rfigolmaat Hpr ri k lififfiiigpn afsteekt by de afwisseliug der gemfenteiyke opbrengsten Het nng vrjj jpiigdiRe vergunningsrecht steeg van 1882 tot 1893 in Gelderland van f 90 500 tot f 114 700 in NoordHolland van f 159 000 tot i 05 500 en daalde in Nnord Brabant van f 113 700 tot t 101 300 in Znid Holland van f 218 000 tot f 209 300 in Friesland van f 68 000 tot f 50 200 enz en torh was de wetgeving oreral dezelfde eu verminderde het aanta kroegen allerwege Laten zegt de heer K de gemeenten dus zooveel mogelijk zorgen voor hare werkelgke locale behoeften en het Ryk desnoods de geheele politie en het onderwas voor züt e rekening nemen en wjj verwachten dat allen er wèl by zullen varen althans zullen de klachten w Ike tegenwoordig op rekening der landsregeering geschoven worden dan naar het rechte adres worden geëx edi e rd reed daardoor uilen de begrippi n jiiistpr worden en zal derhalve het genees middel spoediger te vinden zyn Hendriks Krouwel beeft den prya der dengd van f 1000 gewonnen door het RoU Nbl uitgeloofd Ziehier het verhaal Dadelgk nadat de uitslag bekend was Bchrijft de redactie meenden w het goede vrouwtje met de mededeeling daarvan gelukkig te mogen maken In harj woning aan de Baan zorhten w baar op zy was juist druk aan t werk de onwe was even heengegaan en van zijn afwezigheid wilde zy gebruik maken om den boel eens te doen Niet waar t is voor een ouwen mau niet prettig zoo n drukte om hem heen te hebben die moet rustig zitten daarom snap ik het als ie weg is Hoe gaat het moedertje Nou meneer de ouwe man maakt bet goed en ik ik maak het natnuriyk wel Juist beeft een van de kantoren die ik schoonmaakte opgehouden da a wel hard dat scheelt me weer in de verdiensten Wil je meteen eens even op het bureau van het Rotterdamach NienwabJad komen Toen schrok ze en werd bleek Zeker meneer ik zal me dadeiyk aankleeden En dan moest je voor de aardigheid de medaille en het getuigschrift die je van t Nnt hebt gekregen meohrengen wil je Zg dadeiyk aan t zoeken in kasten en laadjeB Gunst meneer ik ben zoo zenuwachtig ik kan ze niet vinden in de laatste dagen heb ik ze telkens voor den dag gehaald want er kwamen zooveel nienachen die in t Nieuwsblad van me gelezen hadden met me praten en dan moesten ze natuuflgk de medaille zien en t getnigscbrift Gunst ik ben zoo zenuwachtig k weet niet hoe het komt Nou moedertje zoek dan maar op je gemak boor en kom dan straks als je t gevonden hebt Üat zon ze doen en een half uurtje later stond ze voor den direct eur Zoo juffrouw Krouwel zei de directeur het doet me erg veel plezier dat ik u eens zie 8 40 8 47 8 4 01 9 10 8 01 6 1S 6 S1 8 29 6 3 7 S6 7 3i 7 9 7 7 66 S S IO 19 t se Si 6 udi Uooidnoht Nieuwerkerk 0 palU Kotterdam ftotttrduB Otpilla Kiiuvarkeik Moordnoht Oouda 9 7 7 46 11 01 Zev M 7 49 8 47 Bl Kr 7 47 2 Zggw 7 8 6e N dL d 8 09 Voorb 07 9 08 Hi 8 18 1 S9 10 07 11 87 18 41 18 61 Goada OmtewWoerden UtTMkt Oottda zou u kans zien een geheim te bewaren een groot geheim hoor u moet bet me vaat beloven Zou u t kunnen Zeker meneer dat kan ik Nu dan ma ik je ia vertrouwen mededeelen dat de prys der deugd van duizend gulden aan n zal worden uitbetaald Het brave vrouwtje schrok op in haar 4toel Maar meneer zei ze maar meneer weet a dat wel zeker o ik kan het niet gelooveo Ja heusch juffroaw Kroawel de prya der dengd is voor u Ëeu oogenblik zwe g ze en toen O meneer wat een gelok wat een geluk ik beef er van wel wet ik sta er van te kyken Hadt n er din heelemaal niet aan gedacht riat u hem misschien zou kunnen krygeo O gunst n eneer heelemaal niet Ik wist dhtuuriyk wel dat ze raij ïu t Nieuwsblad gezet hadden want ik had het zelf gelezen eu toen zei ik nog tegen den mynheer die ervoor gezorgd heeft O u hebt het veel te mooi gemaakt veel te mooi ik sjeneer me byna maar toen zei hg neen vrouw Krouwel t is niets te mooi er staat eigeniyk nog veel te weinig Ik kon lang niet alles vertellen wtit jij voor den nnden De Jong gedaan heht Wel wel wat een geluk Toen ze een beetje op streek gekomen was ging ze dapper aan t vertellen Ik was laat is lujkcn zeventien jaar toen ik meisje werd bg juffrouw De Jong De baas was toen op zee en jofirouw De Jong en ik moesten hard voor den kost werken Wy maakten dekens voor elk stuk dat ze afleverde kreeg zy een gulden en van dien gulden kreeg ik een kwartje Dat spaarde ik allemaal begrypt n want ik had den kost en t slapen vry en ik bender nooit voor geweest om geld uit te geven voor wat je niet hoog noodig hebt Toen gebeurde het dat de juffrouw ziek werd De Jong was van zee terug en hy werkte aan de booten maar de man was niet sterk er kwam niet heel Teel in en er was veel noodig De juffrouw had zenuwziekte ze wat letteriyk verlamd en ik moest haar oppassen Maar t ergste was dat De Jong op een dag in het ruim viel en allebei z n beeuen brak Hy werd naar t ziekenhuis gebracht Och God i at was de juffrouw bedroefd ze won zoograag d r man by d r hebben Toen heeft de buurman hem op z u rug thniagebracht Daar lagen ze met hun beiden Ik had vierhonderd gulden apaarduiten nou daar is niet veel van overgebleven Myn goede Juffrouw had het altyd over d r arme man dikwyis lichte zy d r lamme hand op en dan zei ze angftig och me goeie De Jong wat mot ie gaan begiunen Toen heb ik haar beloofd myn leven lang voor De Jong te zullen werken Zy werd hoe langer hoe erger en de menscheu die t zagen zeiden tegen me dat het een gelok voor haar wezen zou als ze gehaald werd Dan werd ik nydig Leit za jon in döu weg v oeg ik Eindeiyk stierf ze en voor ze d r oogen voorgoed sloot had ik haar nogmaals beloofd Jat ik voor De Jong zorgen zou Myn goeie ïjoeie juflrouw ze was zoo n goed moedertje voor me geweest Toen ze haar wegdroegen was het me of ze hart uit myn lichaam raee namen Dat is non twaalf jaar geleden J We hadden het dood dood arm Er wm veel ich ild Mgn geld waa op en al myn goed toud iu dqn lommerd Maar God heeft me d r doorgeholpen ik moest hard werken maar De Jong had de kost Ik stond dikwyis om vier uur op en om twaalf ging ik pas naar bed maar ik betaalde alles af 18 18 lO tt 11 01 11 09 11 16 11 S5 I X 10 10 0 10 11 8 07 8 89 9 S7 11 9 49 4 11 8 16 6 22 6 31 6 36 4 67 B OS 20 Nog vertelde zy van de Von Lindernc bet schip dat in de Boompjes gebrand heeft en waar zy schoonmaakte en waar De Jong waakte Ze Rebben daar eamen weken van twaalf golden gehad en nog wel meer ook Maar meest hadden ze t hard beel bard Doch ze in dankbaar dat ze overal doorgekomen is En de belofte heeft e gehouden Ds Deeleman bood haar eens een plaats aan in bet hofje van Gerrit Koker de oude man zou in het lidmatenhuia gebracht worden Dat wou ze niet Maar De Jong ia dan geboigen zei de dominee Neen dominé antwoordde ze toen Ik moet voor hem zorgen eu zoolang als ik leef geef ik dat niet aan anderen over Ik zal voor hem werken ik alleen Dnizend gulden is heel veel jnffronw Kroawol maar je zou het gauw opgebruikt hebben ala je niet beel voorzichtig bent Je moet je vooral niet laten bepraten door lui die met een zaakje ter overname komen Ik e n zaakje nee meneer o nee Ik zal voorzichtig wezen Dan zulten wy het voor u op dfl spaarbank brengen vindt □ dat goed Hé ja meneer dut best ik heb nog een boekje dat zal ik u brengen Zoo zoo staat er nog geld op de spaarbank Ja meneer vier en zeventig centen dat is nog over van het geld van de vou Lindern Maar weet u nou wel zeker dat ik het geld kryg Zeker juffrouw anders had ik je toch niet laten komen Ja dat IS zoo ziet u ik won n vragen kyk de nude man heeft zoo hard een winterjas noodig mag ik hem daarmee verrassen miascbien Een voorschot met pleizier boor met pleizier Hebt u zelfs niets noodig Neen ik zou wel een japonnetje kumen gebruiken maar dat kan tot van den zomer wachten Haar eerste gedachte was aan den man die zy verzorgen moest dat had zy een stervende beloofd Vóór zy wegging vroeg ze of rgeeu adevrtentie kon gezet worden om die goede menschen te bedanken We yonden het beter haar dit af te raden wy zouden er zelf wel voor zorgen En by dezen brengen wy allen die haar hun stem waardig keurden den bartelgken dank over van Hendrika Kronwel De jongste stormen hebben tenminste dit uut gehad dat opnieuw de aandacht ia gevestigd op de natuuriyke borstwering van ons land aan de Noordzeekuat onze duinen wier plotselinge afneming reeds menig oprecht Nederlander ernstig bezorgd heeft gemaakt voor het behoud van een deel van ons dierbaar vaderland Dr H Blink te Nieuwer Amate die op zyn beurt dit ernstig vraagpunt van onzen tyd in de N K Ct c behandelt wystermet recht op dat de voorstelling uit de jeugd ais zouden de duinen langs onze kust zich landwaarts verplaatsen niet geheel juist en het bovenal de afslf der dainen aau de zeekust is welke de strandlyn en buitenduinvoet landwaarts verplaatst en welke het duin in breedte doet afnemen zonder dat het duin verplaatst wordt De geschiedenis der duingrena van Nederland wyst ovLr bet geheel op een afnemiug der kust Niet alleen by den jongsten storm maar gedurende meer dan 10 eeuwen is er van tyd tot tyd hevige afslag ven de duinen geconstateerd Kn ook buiten eu behalve die hevige cataslropheu die in enkele oogenblikken het duin een of meer meter in breedte doen verminderen schuurt de Noordzee met haar getijdenstroomen die door den westenwind tegen het land gedrukt woeden alsmede met de windgolven voortdurnd langs de Nederlandsche kust om ook in normale jaren zonder byzondere stormen deze te doen afnemen Meer en meer bedreigt de zee van het westen ons land en de oogen dienen geopend te worden omdeuvyandelykea nabuur tot staan te brengen niet alleen tegen de strydkrachten uit het ooslen en hel zuiden ook tegen die der natuur uit het westen hebben wy ons te wapenen En om aan te toonen dat het waarschuwen tegen de dreigende Noordzee niet voorbarig is deelt dr Blink het eeu en ander mede uit de geacbiedeuia der afneming van onze kusf uit welke interressante byzonderhedeu wy slechts een greep kunnen doen waarom wy ons bepalen tot öcheveningen dat ook in de laatste dagen weer zoo zwaar geteisterd is In het jaar 1470 werd het strand te öcheveningen zoo geweldig door de golven aangetast dat de kerk welke er toen stond wel 2000 schreden ver in zee geraakte en het dorp meer dan de helft van yn huizen verloor De historieschryver vermeldt er by dat het dorp door de ongelukken op zee en andere oorzaken zoodanig ontvclkt was dat men er niet meer dan 190 personen teïde van welke 40 moesten gaan bedelen 6 66 09 10 17 6 4 60 4 7 tM t ll 6 80 1 46 8 02 8 09 S K 1 44 0 O II D 1 11 0 1 3 10 DEN 8 48 1 40 18 08 6 60 7J0 Vreesèiyk werd Scheveningen nog weder bedreigd ill 1530 5 Nov in 1538 toen dezee wering weer voor een deel werd weggeilagen iu 1548 en in 1551 toen zelfs 50 huizen wegsloegen Doch de verKlirikkelgkste en gevaarlykste vloed was die van Allerheiligendag 1570 Daarby werden niet alleen een grwt aantal huizen omvei gerukt maar het geheele strand vóór het dcrp werd van gedaante reranderd Dn huizen welke eerst aau den zeekant en tusBchen de zee en de kerk stonden spoelden weg of werden vernield de kerk welke achter alle huizen gebouwd waa geraakte daardoor aau den zeekant waar zy nog staM Junius deelt mede dat 120 huizen by dien vloed vernield werden Wat hier van Scheveningen wordt gezegd kan men eenige variatie van byua alle plaat 4en aan de Noordzee blykens de oude kronieken worden getuigd Slaat men een blik op hetgeen de meer nauwkeurige onderzoekingen van deze eeuw ons omtrent de geschiedenis der Nederlandsche kusttyn leeren dan bhjkt uit de strandmetingen well sedert 1843 in Noord Holland en sedert IBSf in Zuid Holland geregeld plaats vinden dat van 1857 tot 1890 langs de kust van Zuid Holland de duinvoet gemiddeld 7 23 M is afgenomen m a w in 1857 lag de duinvoet 7 28 M verder westwaarts dan in 1890 1 Dit cyfer wyst het gemiddelde aan Langs de koai vut NoordHolland was van 1843 tot 1890 du duingrens aan zee gemiddeld 15 68 M landwaarts verplaatst Ziedaar cyfers die spreken Ën wanneer de metingen voor 1894 verricht zyn zal blyken dat op dit oogenblik het resultaat nog veel treuriger is dan wat wy boven mededeelden Dr Blink besluit zyn zeer actueel artikel met een opwekking om de oogen niet te sluiten voor het dreigend gevaar en te handelen vóór het te laat ia Hy zegt De geschiedenis onzer duinkunst is zooals uit het bovenstaande blykt de tragische his torie van het wyken voor een fyaud u met geweldige slagen dan kalm en schyubaar zonder be loeling tast toch voortdurend de zee onze stranden aan en dringt de kustiyn verdt r landwaarts Volgens eed niet te hoog geraamde berekening zou er sedert den aanvang onzer jaarteUiug langs de kust ongeveer 150 000 H A lands door de zee verzwolgen zyn En de historie der laatste dagen leert ons dat het proces der afneming hetwelk eeuwen geduurd heeft nog niet ten onzen voordeel e veranderd is M men dien toestand aldus ruatig aanzien Mag men de watereu laten voortwoekeren tot de laatste sporen der natuuriyke verdediging van ons land tegen de zee verdwenen zyn Sy Westkapelle by Delfland in de Hondabosscbe vindt men reeds kostbare dykwerken tus chen de duinen Doch zon het niet verstandiger zijn de duinen beter te beschermen en te verzekeren vóór de zee deze geheel heeft weggeslagen Een bewoner van de Boekhorststraat te s Gravenhiige kwam gistermiddag uu het politie oommissariaat mededeeling doen vanayn vermoeden dat niet meer of minder dan eena bom vlak tegen zyn huia zou zyn gesprongen een zijner winkelramen verbryzelde De politie stelde dadelyk eeu onderzoek iu met den volgenden uitslag Toen omstreeks 12 unr gisteren een voerman met eene kar voorby het huis kwam ryden weerklonk een knal harder dan van eene geweerschot waardoor eene winkelruit was stukgeslagen Zooals te fcegrypen was liepen de voorbygaugprs te hoop om te zien wat de aanleiding was van de ontploffing en men vond dicht by den muar een blikken busje dat ingedeukt was door het wiel van den wagen Het bevatten scherven van glas en lei eu zou ook de sporen ran ontbrand kruit hebben gedragen Het basje ging toen de eerste vrees roorby was weldra van hand tot hand totdat het geheet was verdwenen en misschien in den broekzak vau den een oi anderen straatbengel verhuisd loodat de politie het voorwerp niet meer kou vinden Volgens verklaring van eeoe juffrouw zon eenige uren te voren eeu man ter hoogte van het huis verdacht hebben rondgeloopen 8 43 9 40 9 47 9 4 10 01 10 10 11 10 8 6 9 0 4 4 4 66 6 08 09 6 16 lUO 11 10 91 7 0T 7 17 7 84 7 11 7 87 t l 830 i i 61 4 40 GOUDA 2 16 8 4 3 43 4 16 4 48 17 7 8 0 1 M 7 0 7 U 7 80 7 7 81 t r ff 08 9 1 10 Htt waarschynlykste zal echter wel zyn dat men te doen hetift met een oudejaarsavond projeotiel dat is biyven liggen en nu io het nieuwe janr e ne verrassing en voor sommigen een schrik iu de buurt teweegbraoht Een Patriarch heengegaan Op de p aats Groendrani nuby Adelüde Transvaal is in het begin der vorigi maand go torren Willem Petrus Eugelbrecht io den ouderdom van 91 jaren Zyn talryk kroost en nakroosï de eer door allen hem zegt DeVolksstem betoond zyn onderviudingen van de Kafier oorlngen en kennis van de geschiedenis vau dat deel der Kolonie die hy dan ook placht te vertellen op interessante wyze gaven hem voorwaar recht op den naam van patriarch Zyn kroost en nakroost bestaat uit 13 zoons eu 3 dochterfi 8 kleinkinderen 67 achterkleinkinderen en i achter achterkleinkinderen te zauieu 205 Geen nood dat met zulke voorbeelden die volstrekt geen uitzondering zyn het HollandscbAfrikaausche rae zal uitsterven voegt het blad er aan tos Mm rafldt om uit Haarlem Door 57 van de 70 patroons slagers is bestoten tot invoering gedun nde de wintermaanden tot Mei toe van Zondagsrnst voor de gezellen Op 1 Janaari 1895 is de DelagonSpoor weg in Zuid Afrika van Loureu o Marques t t Pretoria en Johaonesburg voor het openbaar verkeer geopend Zooals dr F V Engelenburg in De Gidst vau Jnuuari zegt verdient dat feit in ons land meer dan gewone aandacht om het gewichtige aandeel dat Bollandsche geestkracht HoltandschefinanOldu eu ingenieurs Hollaud che admistrateurs eu ambachtsliedeu in dat grootishe werk hebben gehad Dat ook onze liegeeriug die tn ieosten heelt erkend weten onze legers De heer Engelenburg beschrytt iu De Gidst de wordingsgeachieienis van dien spoorweg welke weder bewyst welke schoone vruchten eaue oprechte samenwerking van een bekwaam dn ondernemend Nederlandscb element met de burgers der Zuid Atrikaaosche republiek kan opIflTenii c De heer Berson adsietent van het raeteorologisch instituut te Beriyn heeft dezer dagen eea zeer merkwaardigen tocht onderiiomeu met de ballon Fhoenixc De grootste hoogte die tot dusver bereikt wa4 en den dood van de liHÜitreizii ers Spinelli en Sivel ten gevolge bad in 1875 wordt op 8600 M geschat Berson was in Mei 1894 tot 8000 M gest n en toen ofschoon hy zuurstof inadem 3 bewusteloos geworden Ditmaal ging het bem beter ofachoon hy een hoogte van 9160 M bereikte en naar hy verzekert had hg het zonder geraar nog wel 1000 hooger kannen brengen maar de ballast was op Op die outz iyke hoogte daalde de thermometer tot 47 6 graden Gels onder het vriespunt en de barometer wees slechts 231 mM Giatermiddig werd op de rivier uaby Bolnes een roeibootje geladen met kruiwagens door de stoomboot CorneIis de Witt I van de reedsry Fop Smith Co zoodanig aangevaren dat bet een groot gat bekwam en terstond b on te zinken De 35 jarige P Los toiuman woonachtig te Zwyndrecht die in het bootje zat en by het ongeral gewond was doordien hij de aanvaring niet meer kunnende voorkomen orerboord gesprongen en daardoor tuflscheu de beide vaartuigen beklemd geraakt was werd door de bemanning der stoomboot gered en mede naar Dordrecht vervoerd waar hy terstond naar de poÜtiewacfat in de Groothoofdspoort werd overgebracht De geneesheer dr Mulle wiens hulp onverwyld waa ingeroepen onderzocht den man en constateerde dat het rechterkuitbeen vermoedelyk gebroken was om welke reden L op zyn aanraden per vigilante naar diens woning te Zwyudrecht is vervoerd Sen hevige brand heeft te Luik l I Maandag een meubelmagazyn met al wat het bevatte rernield Men rekent de schade op 50000 frs Door de Liberale Uniec het volgend hervormingaprogram samengesteld Nog steeds kan voor de Liberale üniechet Tarkieztngsprogram van 1891 tot grondslag dienen Dit program is destyds in alle aangesloten kiesvereenigingen met grooten byval begroet aan een deel daarvan de belastingparagraaf is reeds een begin van uitvoering verzekerd in de Algemeene Vergadering van 1893 raoQhi de nadere toelichting van een ander deel de sociale paragraaf met unwyzing van veel wat verder in die richting kan en moet worden gedaan opnieuw warme inatemming oogsten Intnsscfaen beantwoordt dat program zooals het in 1891 in geformnleerd niet meer aan de t nwoord e behoeften Daarvoor draagt het te zeer den stempel van den tyd waarin het il opgesteld Bes deel rui het toen ge wenaohte ia in vervulhng gekomen een ander deel is door den loop der omstandigheden op den achtergrond geraakt terwyi ten aanzien van sommige onderwerpen nadere ervaring en later onderzoek wyziging en iianvuIUng gewenscht doen schynen Omtrent de noodzakeiykheid eener spoedige kiesrechtnitbreiding staat de Liberale Unie zeker nog altyd op bet standpunt ingenomen by bet beslnit der Al itemeene Vergadering van 26 November 1892 Iu afwachting van het in te dienen wetsontwerp schynt het thans niet het oogenblik over de kiesrecht hervorming uit te weiden Ten gevolge van de uitbreiding van het kiesrecht znllen de Hociale vraagstukken het meest op den voorgrond treden Daaromtrent behelsde bet program van 1891 bet volgende Met letrekking tot het arbeidersvraagstuk hebben wy in hoofdzaak slechts te herhalen wat daaromtrent in ons programma van 1887 werd gezegd Onze wenschen te dezen luiden dat maatregelen worden verordend ter bevordering van veiligheid eu gezondheid in fabrieken en werkplaatsen dat aan iederen arbeider eeu wekelyksche rustdag worde gewaarborgd dat de verzekering van den werkman tegenongelukkeu worde geregeld en aau voorzieningen by ziekte ouderdom en overUjden krachtigde hand geslagen worde dat het vakonderwys met name het ambachts fabriekseu landbouwonderwy van overheidswege op afdoende wyze worde gesteund dat het arbeidscontract hy de wet worde geregeld en de naleving daarvan beter worde verzekerd door eene ook buitendien hoog noodige vereenvoudiging van ons procesrecht dat tot vertegenwoordiging der arbeidersbelangen adviseerende arbeidskamers worden geornoiseerd En bovenal worde leerplicht ingevoerd waaraan thans na beëindiging van den i choolatryd geen beletsel meer in den weg staat Al is aan sommige daar uitgesproken wenschen een begin van uitvoering gegeven in hoofdzaak blyft dat alles in onderdeden misschien scherper geformuleerd nog behooreu tot die eischen naar welker verwezenlyking moet worden gestreefd Daarnevens hehooren de volgende vragen ernstig te worden overwogen of niet nu schroraelgke misbruiken vooral door de enquête zyn aan het licht gekomen opk wetteiyke bepalingen tegen orermatigen arbeid van volwassen mannen noodig zyn of nu de agrarische verhouding zooveel te wenschen overlaten naasteene geheel nieuwe regeling van het arbeidscontract ook niet eene herziening van bet pachtcontract tot een voorwerp van s wetgevers zorg moet worden gemaakt of niet het ont igeningsrecht uitbreiding behoeft vooral ook ter bevordering van den bouw van gezonde arbeiderswoningen en ter vergemakkeiyking van de opruiming van hygiënisch slechte woningen Of nu de tegenwoordige armenwet in haar werking tot zooveel onbiliykheid en hardheid aanleiding geeft de armenverzorging niet op andere grondslagen behoort te worden geregeld zoowel tot betere leniging van werkelyke armoede als tot doeltreffender hestryding van het pauperisme of niet de overheid direct of indirect als werkgeefster optredende bepalingen behoort te maken omtrent arbeidsduur en loon daardoor tevens een voorbeeld gevende aan de particuliere nyverheid of nu meer en meer het besof doording dat het zwaartepunt der maatschappeïyke verbetering ligt in de onwikkeling van het opkomend geslacht de gemeenschap niet meer dan tot nog toe de zorg voor verwaarloosde kindereu onder wetteiyke beperking der vaderiyke macht zich behoort aan te trekken of niet met het oog op de roeping die het gezin iu het maatschappelyk leven te vervollen heeft de hnwelijkawetgeving hdrziening eischt of niet ook afgescheiden van die herziening de maatschappelyke en de rechtstoestand van de vrouw verbetering behoeft of niet van overheidswege meer gedaan kan worden om het misbruik van sterkeu drank te keer te gaan of niet ook om de gemeeuschap in staat te stellen aan hare zich steeds uitbreidende verplichtingen te voldoen onder sommige omstandigheden de rechten van den Staat op nalatenschappen moeten worden uitgebreid Op het terrein der belastingen waarop reeds in den geest van het program der Liberale Dniec belangryke stappen zyn gedaan ryst de vraag of niet de hervorming van ons belastingstelsel in de richting vau belasting naar draagkracht nog verder behoort te worden voortgezet niet alleen door de weldra te wachten herziening der personeele belasting maar onder meer ook door eene uitbreiding van de succeasiebelusting Dat vooral ook de herziening van het gemeonteiyk belastingstelsel trouwens door de Regeering aangekondigd dringend noodzakeiyk is zal wel niet worden betwist Omtrent de administratieve rechtspraak luidde het program van 1891 Die rechtspraak worde zoo geregeld dat de borger gevrywaard is tegen willekeorige wetstoepassing door de overhelde Da t thans nu de regeling hiervan door den arbeid eener staatscommissie is voorbereid op bespoediging van zulk eene regeling behoort te worden aangedrongen behoef geen betoog Met niet minder nadruk dient echter ook de vraag te worden herhaald of het niet meer dan tyd is om over te gaan tot vereenvoudiging van ons pronesrecht in buigerlyke zaken opdat met minder omslag en kosten en in korter tyd dan thans vooral ook in kleinere zaken recht kan worden verkregen Ten aanzien van het defensievraagstok zal wel de vra op den voorgrond blyven of niet met klem moet woiden aangedrongen op de spoedigM invoering van het door de rechtvaardigheid geboden beginsel van persoonlyke vervolling van den dienstplicht in zyn zuiversteu vorm Daarnevens moet echter de vraag gesteld worden of nie behoort te worden gestreefd naareene organisatie onzer strydkrachten en weermiddelen waarby ernstig rekening wordt gehouden met de internationale verhoudingen die iu redelykheid kunnen worden voorzien en met de financieele lasten die in redelykheid door de natie kunnen worden gedragen welk laatste punt te meei klemt nu nog zooveel geld wordt besteed aan militaiie uitgaven waardoor de weerbaarheid later blykt niet of zeer weiuig te zyn verhoogd De koloniale paragraaf luidde in 1891 als volgt De nooden en behoeften binnen eigen grenzen mogen Nederland niet doen vergeten de dringende plichten die het heeft te vervullen als koloniale mogendheid Ook onze overzeeache bezittingen bieden een ruim veld van werkzaamheid voor eene vooruitstrevende staatkunde Zoo worde een gedeelte der bestuurstaak iu Ooat Indië van het centraal gezag overgebracht naar de deelen Er worde gestreefd naar gestadige vermindering van qü druk op de inlandsche bevolking gelegd door heeren en cultuurdiensten Met vaste tred worde op den ingeslagen weg voortgegaan en worden maatregelen genomen opdat ook de laatstoverge blevene der gouverneraentsenltures aan devrye industrie worden overgegeven Ten aanzien van hetopiomvraagstuk trachte men door eeue afdoende regelitg het misbruik te keeren Daar hiermede de eerste eischen eener vryzinnige koloniale politiek geacht kunnen worden met jnistheid tt zyu aangewezen schynt het overbodig iu verdere hyzonderheden te treden Intusscben verdient de vraag overweging of het niet gewenscht is hy den eisch van de bevordering der vrye industrie ook nadruk te leggen op de verplichting van den Staat om den inlander tegen misbruiken in bescherming te nemen Schuttersraad te Gouda Bij vonnissen van 3 Januari j l zyn veroordeeld G V d K N A H schutters rogena zich niet t ydig voor de schuttery te hebben aangegeven in eeue hoete viin f 0 50 ieder en in de kosten Bult nlaD l8cb Overzlclit De toestand op het eiland Caodia wordt beter De Sultan van Turkye heeft nu eindelyk den gouverneur van het eiland gemachtigd de verkiezingen voor de volksvertegenwoordiging uit te schryven overeenkomstig de flrman die te dezen opzichte iu 1880 is uitgevaardigd Dit beslnit van den Sultan heeft op het eiland een gunstigen indruk gemaakt Nu bestaat de volksvertegenwoordiging uit 57 leden 35 Christenen en 22 Mahomedauen Volgens den firman van 1BB9 wordt dit getal verhoogd tot 80 terwyl daarby tevens bepaald wordt dat de Verkiezingen niet medr indirect maar door eene algemeene volksstemming zullen geschieden De beweging onder de Christenen die nog steeds ontevreden zyn over het Turksche bestuur begint nu te verminderen Men verwacht dat na dit besluit des Sultans de rust op Candida geen gevaar meer zal loopen Er zyn weer enkele nieuwe byzonderheden bekend gemaakt over de jongst gepleegde gruwelen in Armenië De eigenlyke wanordelykheden vonden haar oorsprong in een reeks van buitengewoon wreedaardige handelingen door de Koerden in Armeensche dorpen bedreven De ongelukkige bevolking had zooveel te lyden dat zy ten slotte zich organiseerde en wapende ter zelfverdediging Krachtig beschermden de Armeniërs eenige hunner dorpen Zoodra de gouverneur van Bitlis van deze toebereidselen hoorde maakte hy de gevolgtrekking dat een revolutie aanstaande was zouder verdere nauwkeurige berichten af te wachten zond hy Zekki pacha bevelhebber van het vierde armee corps om het oproer te onderdrukken Zekki pacha trok met ttraalf bataljons infanterie een detachement artillerie eu cavalerie naar de hem aangewezen districten De arme Armeniërs niet weinig ontsteld over deze troepenmacht zochten zich op de heuvels in veihgheid te brengen honderden werden neergeveld door de woeste Tnrksche soldaten Zooals men weet is door den sultan een commissie benoemd welke een onderzoek ter plaatse naar het gebeurde zal instellen Wat verneemt men intusscben Dat de sultan aan Zekki pacha onder wiens bevelen de gruwelen werden gepleegd een hooge orde verleende welke ouderscheiding eeu buitengewoon gevolmachtigde aan den bevelhebber overbracht Is het te verwonderen als men dit leeit dat de Rnssiache di bladen geenerlei vertrouwen stellen in de Turksche commissie van onderzoek naar Armenië gezonden Enkele politieke organen in Husland sporen hun regeeing in bedekte termen aan de betrokken districten onder bescherming te stellen van Rusland dat de naaste buurman is van de gekwelde Armeniërs Zulk een optreden van Husland zou ongetwyfeld èn in Engeland èn in Turkye een krachtig protest uitlokken en tot internationale moeilykheden leiden Te Bula Pestli waren iu tegenstelling met andere jaren de nieuwjaarsrecepties vry onbeduidend Slechts by een bezoek der liberale arty aan deu voorzitter der Kamer den heer ianffy en hy de begroeting van den uationalen leider graaf Apponyi door zyne partygenooteu kwam j de toestand van Hongarye ter sprake De heer Banffy werd door een der liberalen den jeer Wlaasits begroet met eene rede waarin de verdiensten geroemd werden van het ministerie Wekerle dat gedurende eeu bestaan van twee jaren een arbeid van eeuwen tot stand had gebracht € De spreker eindigde aldus Het werk waarop de Kamer der Afgevaardigden de nieuwe fundamenten van het moderne Hongarye heeft opgetrokken zal het meest beteekenende zinnebeeld biyven van de onvergankelyke verdienste vau den roemryken meest constitutioneelen koning van Hongarye De liberale party zal elke regeering welke in de totdusver gevolgde richting gaat oprecht steunen in de overtuiging dat alleen deze richting ill staat is door eeu hervorming in het bestuur den nationalen Hongaarschen staat tot stand te breQg u hem zeer uitgebreide autonomie te verzekeren en alle vryheidsrechten te waarborgen Langdurige toejuichingen Graaf Apponyi autwoordde op een toespraak van den afgevaardigde Hoianzky o a het volgende By de oplossing van de tegenwoordige crisis speelt de nationale party een belangryke rol daar de zelfverloochening en de solidariteit ujrgens zoo groot is als in deze party Moge de kracht der Hongaarsche natie de sterkste steun worden van den troon en de positie van den koning c Ook Paus Leo ontving op Nieuwjaarsdag de gelukwenscben van het college der kardinalen In de toespraak welke de Paus hield werd uitsluitend over kerkeiyke aangelegenheden gesproken Vooral legde de Paus nu den nadruk op den ondraaglyken toestand waarin de Paus op het Vaticaan verkeert De correspondent van de Standard c te Rome verklaart deze zinspeling op de gevangenschapc des Pausen welke men van Leo XIII niet gewoon is door te wyzeu op een incident dat zich onlangs voordeed Eenige kardinalen die zich niet kunnen vereenigen met de poli tiek welke s Pausen secretaris kardinaal Rampolla volgt bespraken in het Vaticaan dezer dagen den politieken toestand Een der kardinalen zeide toen dat de koning van Italë volkomen instaat voor de veiligheid van den Paus Dit praatje kwam den Paus ter oore en daerom achtte hy het noodig in zyne toespraak daartegen te protesteeren Overigens behelsde de Nieuwjaars rede van den Paus weinig belangryks voor den algeraeenen politieken toestand want Leo sprak uitsluitend over de godsdienstige plichten welke de Katholieken te vervullen hebben Indien er beweerd werd dat de kolonie Newfoundland bankroet is zoo blykt dit nu geene overdryving te zyn geweest De bevolking is geruïneerde zoo schryft nit de hoofdst St John s de correspondent der Daily News t Deze stad verkeert in eeoen ongehoordeu toestand Er is geen specie Er is slechts 300 000 d in het gansche eiland bank assets en al en menschen met pakhuizen vol goederen kunnen niet voor de waarde van een dollar van hunne buren koopen eenvoudig omdat zy geen geld hebben om er voor te betalen De hoofdoorzaak van het kwaad schynt te liggen in den achteruitgang der der visscheryen van welke byua de geheele bflvolking 200 000 zielen sterk voor haar levensonderhoud afhankeiyk ie Volgens bericht uit Washington is aan de regeering der Vereenigde Staten gemeld dat de vredesouderhandehttgeu tusscheu China en Japan dreigen te mislukken daar de Chineezeu erop staan eerst Forster s aankomst af te wachten Japan weigert te wachten en dreigt de onderhandelingen af te breken Volgens bericht uit Sjanghai wordt uit Peking gemeld dat de Chineesche regeering bet plan om Von Hanneken een ryksleger te laten vormen heeft opgegeven hy gebrek aan geld Door datzelfde gebrek gedreven zal de regeering de Chineesche gezantscliappeu in Europa inkrimpen maar de treurige toestand van hun financiën verhindert de Chineezen niet met verschillende Europeesche firma s de onderhandelingen voort te zetten over de levering van wapenen en leger he boeften alsmede over de verschaffing van geldmiddelen voor dat doel Volgens telegrammen aan den vNew York Herald c weigert China eenig grondgebied af te staan maar biedt aan Port Arthur terug te koopen De bladen behelzen een telegram nit Sjanghai naar luid waarvan het plan voor het vormen van een goed leger ter hestryding der Japanners onuitgevoerd biyft uit gebrek aan de noodige gelden De Chineesche regeering onderhandelt over den inkoop van wapenen en munitie