Goudsche Courant, donderdag 28 maart 1901

n WiDtnrdienst 19Ü0 AaDgevaogeD 1 October Tyd vai filreeiwich ulrecte 8 MiorwegverblnillDgen met tiuUüA 7 86 8 11 8 88 9 08 t4 88 67 10 86 tt d 7 18 7 44 8 14 8 17 S8 1 14 lO M 10 18 10 40 11 11 1 14 J 10 1 8t ï lO So a 1 41 X 10 a 8 iO 8 68 85 10 30 10 46 11 01 11 47 1 46 11 31 m m m t t 11 48 r o T T I a o A VI iB rent 11 68 1 17 1 18 3 80 S tS 4 89 4 64 6 11 18 1 17 6 01 6 11 a r a 6 18 uw 1 8 3 11 4 03 6 87 6 4 88 1 68 6 10 7 48 Ü Oe 6 10 7 67 da So kl Torkrügbaar togaa eakolea naoktprüa U HolUndKho Spaar £ Bitfa lapplaolBat koir i 1 aUcaa Diaida 7 47 8 07 46 10 18 10 66 S 64 U IS 9 08 10 08 11 86 AU m U a l UaMO Extra bijlMtalan ƒ Op daH traiaaa nja Zondag ItaaadiR n Oiaidtg MndaagMko ratonibiliflttan voor t 4 B HOTTIKDAM 6 41 7 68 9 tq 9 OU DA Tioe Ttna 18 30 1 48 11 36 1 64 11 81 11 46 18 10 i 8 8 14 11 46 li 45 4 08 a 66 t 48 4 41 6 80 8 07 7 11 7 48 1 8 t 4J 4 61 6 41 a J 1 1 01 6 61 I a 6 11 8 04 a a Ji io 4i 6 17 10 S tS 7 8 8 04 8 84 9 00 9 8 10 08 10 19 10 49 11 61 iM 18 81 neultatie op dia loop kaa alot garokoad worlaa B Boniadnka ipoor L liira npplooinlkawiii raa do Oompa aU dor Wopni Lito 80UDA DBN d AA8 10 69 11 31 18 1 11 16 1I 6S 1 68 1 11 S 46 11 11 I IO a a a 11 18 a Ml 11 86 a IM a a 10 4 11 41 11 01 11 46 11 86 1 40 1 10 1 10 18 10 43 11 19 5 49 6 81 7 1 ll ll 10 00 10 19 10 6 11 11 11 67 t 88 9 41 10 18 81 04 7 01 7 16 7 89 ll 8 6 6 9 03 44 10 11 11 16 U 86 11 0 1 80 MO 4 00 4 6 4 87 6 1 M d 1 si Z Z 1 60 10 11 trrSA 4 f i j t 0 o U 1 A A HSTBRDAH rloo ooTM iouda t S 8 11 8 8i 9 98 10 80 10 6 11 03 1 10 1 88 8 16 4 07 1 43 6 1 Ó 16 8 48 61 O i 10 37 11 08 lArniLW 8 01 8 68 10 10 11 04 11 48 li 67 1 67 3 86 4 1 4 6 6 S Oil 6 44 9 86 10 8 11 08 11 69 lAmakO 8 1 9 13 9 81 10 16 11 N 1081 10 1 1 8 40 4 17 6 IJ 6 46 6 8 9 4810 0 11 16 11 14 vmat a 8 81 7 16 8 10 l f 9 18 9 81 U li 11 17 11 10 1 11 S IO 8 84 4 4S 8 11 8 11 7 09 8 10 9 61 Ima W 6 84 6 47 7 80 8 15 8 4S 9 80 9 4611 80 11 411 1 4 8 18 8 43 l Od 8 18 6 8 7 16 8 16 10 06 J iuria 7 0t 7 81 8 18 9 1 9 89 10 18 10 8 4 ll tl 1 18 8 1 4 18 4 84 6 47 7 1 7 64 1 01 9 18 10 10 10 66 Ai 18 08 1 48 S OS 8 19 4 18 1 48 6 41 6 Si 7 00 r 68 t 1 86 10 06 10 46 8 07 6 44 8 09 87 10 88 11 66 11 87 8 17 10 41 1 4 8 I m 7Ü wo 7 7 l i uT i ai 1 1 o 0 i In het Seine departement worden openbare berken noodig geoordeeld tot eentotaal Tan 130 millioen Een leening zal inde beboetten moeten voorzien als de Kamerhet goed vindt althans DurrscHLAïD Tnsscben Berljjn en Bordeani eenafstand van 1800 kilometer I is in ook eentelefonische verbinding verkregen en degesprekken laten aan daidelijkbeid niete tewenschen BINNENLAND STATEN GENEUAAL T W E K U K WL M M B H Zitting van Dinsdag 26 Maart De centrale sectie bad besloten morgenochtend pas de ingediende drankwetwijziging in de afdeelingen te onderzoeken De heer Rink achtte die wijziging niet spoedeischend daar niet is voorgesteld verlenging van den termjn om de vergnnningen orer te dragen maar slechts de termgn van art 7 De heer Veegens meende dat dit pont jnist bjj het afdeelingsonderzoek besproken zal worden Het voorstel der centrale sectie is hierop goedgekeurd Voortgezet hot debat over de Woningwet Het aangebonden artikel 14 is nader aangebonden tot na art 29 Alsnn werd behandeld paragraaf 6 rakend de onteigening De beer Pijnappel sprak de hoop nit dat de regeering later zal komen met de wjziging der onteigeningswet in meer algemeenen zin De heer de Boer wilde voor de platte landBgemeenten nitgebreid zien de bevoegdheid tot bet in gebruik geven van groi d De minister van justitie ontkende dat er strijd is met de Grondwet Het ontwerp past alleen een minder milder maatstaf toe bö de waardebepaling wat volkomen is geoorloofd Zoowel de Minister als de voorzitter der commissie van rapporteurs vreesden dat er op gewone wijie van de onteigening van gronden voor den bouw van arbeiderswoningen niet veel te recht zon komen Hel denkbeeld van den beer van Karnebeek in een amendement geformuleerd werd door de Kamer met 48 tegen 16 stemmen verworpen Het beginsel eener meer gemakkelijke onteigening ontmoet dus btj de Kamer geen bezwaar De heer de Boer spoorde zelfs aan in deze richting nog wat verder te gaan Ook een m n als de beer Lohman stemde tegen het ataendement van den beer van Karnebeek De vraag evenwel of er op de eene of andere wijze met de schadeloosstelling de hand mag worden gelicht is natuurlijk van een geheel anderen aard Men seint uit Batavia aan de N Ct Er beerscht een hevige rijstnood in de residentiën Bagelen Banjoemas enMadioen 1 Qoud i ll Moordreoht doorSiouw rk rl r0 pelle 8 1 40 8 60 8 11 9 C6 7 11 7 18 7 18 7 86 8 86 7 44 Rotterdam M BottardamD P Eottjriam B 1 0 Sotterdam Boara Rotterdam D P Botterdam M Oapelle HlaoworkM Moordreoht Ooida t Alloaa lo aa la Uiau rtra talalaa 8 87 8 41 8 68 9 01 14 9 08 9 19 7 16 7 18 7 8 7 68 7 88 Gouda ZeTeoli Mooro 8o t nnoer Zog Voorburg a Hagfc aUagd 6 Voorburg 6 Zo t ra Zeg 6 Zereuh Mo 6 Qnuda 6 fianlutiof op doa loap kui aiat 8 rokaad woadaa 6 10 6 86 6 48 6 08 Oouda Oudaw Woerd ütrtelit Ulreoht Woerdon Oudaw Ooida 8 18 7 04 8 18 8 68 9 8 T 6 18 58 7 47 8 88 9 10 Het hoofdbestuur der vereeniging Volkv weerbaarbeid beeft aan de afdeelingabestnren de leden van en belangstellenden in die vereeniging kennis gegeven van de volgende beschikking van den minister van oorlog De minister van oorlog beschikkende opeen request van het booldbestanr der vereeniging Volksweerbaarheidte s Gravenhage houdende verzoek om onder dezelfde gunstige bepalingen en voorwaarden en onderdezelfde militaire leiding als zulks tot dusverre voor leden der Nederlandsche Weerbaarheidsvereenigi g en voor leden en adspirant leden van het reserve kader plaats vond ook aan de leden van de vereeniging Vblksweerbaarbeid te vergunnen dit jaar inde legerplaats bij Laren een kamp te 4trekken Heeft de eer aan het hoofdbestuur voornoemd te doen kennen dat tegen inwilliging van bet verzoek in beginsel geen bezwaar bestaat indien onder de in het request bedoelde lichaamspefening in de open lucht eene ruime plaats wordt toegekend aan de eiercitien nit het Reglement op de Eiercitien der Infaiiterie ie gedeelte waardoor de schietvaardige tevens vertrouwd wordt met het op commando uitvoeren van die elementaire bewegingen Welke de man als minsten eisch moet kennen en kunnen om hem zonder stoornis in de vuurlinie te kunnen brengen gebruiken en bewegen waardoor dus de bedrevenheid van den schietvaardige hoogere militaire waarde erlangt dat alvorens op bedoeld verzoek echter definitief te beslissen uiterlijk op den Isten Mei e k van adressant eene opgaaf wordt ingewacht hondende de namen de voornamen en de volledige adressen van de leden der afdeelingen van de vereeniging Volksweerbaarheid die aan bet kamp in de legerplaats biJ Laren zouden wenschen deel te nemen zoomede bericht of de voorwaarde toekenning der zooeven bedoelde plaats van de daarbij oode genoemde eiercitien c q wordt aanvaard dat c q het verblijf in zoomede de reizen naar en van het kamp geschieden voor eigen rekening bedragende de kosten voor het verblijf per man f 12 50 welk bedrag bjj aankomst in de legerplaats moet worden gestort dat bij eventueel vroeger vertrek uit het kamp van enkelen om welke reden ook bet door dezen gestorte geld noch geheel noch gedeeltelp wordt teruggegeven dat de deelnemers niel van uniformkleeding voorzien behoeven te zjjn doch wel van die groote en kleine voorwerpen van kleeding en uitrusting waarvan tijdig de opgaaf zal worden verstrekt en welker bezit oniftisbaar is voor het onderhouden yan reinheid en van een goeden gezondheidstoestand Gemengde Berichten President Kruger zal waarschijnlijk reedsDinsdag a s zich naar Hilversum begeven 00 00 4 n it 18 11 Door het aanvaren van de brug bjj het Oosterdok te Amsterdam is deze ontzet en kunnen de treinen niet van en naar het Cen traalStation rjjden Reizigers met de Hollandscbe Spoor zullen goed doen gebruik te maken van het Istation Muiderpoort Van hot Centraal Station loopen wel treinen tot de 1 brug doch daar moet worden overgestapt L 1 10 1 17 1 8 11 60 11 84 10 18 10 18 10 38 10 48 U r ft II 0 Jl I viaa MrïO 18 81 1 16 3 11 4 88 1 88 1 40 8 19 1 09 8 08 3 46 6 04 10 6 11 16 11 14 10 49 11 47 11 0 11 09 11 19 11 8 11 86 vertrekken van de Alle Staatsspoortreioen Weesperpoort In de vergadering van het Nutsdepartement Zntfen Zaterdag gehouden werd het toezicht op Nuts spaarbanken aanhangig gemaakt Ingekomen was een schrijven van den voorzitter van het bestuur der spaarbank alhier den heer Cb M Henny waarin deze bekwame financier zijn denkbeelden uiteenzette omtrent een naar zjjne zienswijze noodzakelijk van bet bestuur der Maatschappij uitgaand algemeen toezicht op deze een IBO tal bedragende ten bate van de kleine burgerij opgerichte instellingen De beer Henny begint met de herinnering te brengen of het gebeurde te Tenboer waar door gebrekkige reglementen en gebrekkig toezicht beide gevolgen van al te goed vertrouwen een hoogst belangrijk tekort in de kas der Nnts spaarbank is kunnen ontstaan Niet minder dan 380 inleggers meest kleine luiden die hun zuur verdiende spaarpenningen in goed vertrouwen bij de spaarbank van bet departement hadden ingebracht zfln daar sgehael buiten hunne schuld de slachtoffers geworden van de ontrouw van den beheerder en van het onvoldoend toezicht van commissarissen De mogelijkheid moet voorzien worden dat elders gelijksoortige catastrophen kunnen voorkomen en waar de MaatschappS tot Nut van t Algemeen in zekere mate de zedelijke verantwoordelijkheid draagt voor de wijze waarop de door bare departementen opgerichte spaarbanken woorden beheerd moet ziJ alles doen wat in haar vermogen is om onheilen als dat van Tenboer onmogelijk te maken Wel beeft bet hoofdbestuur der Maatschappij na het gebeurde de departementen tot een nauwgezet toezicht op het beheer der door haar ingestelde spaarbanken aangemaand er op gewezen dat waar men op zich heeft genomen de belangen van anderen te behartigen bet ieders dnre plicht is bet opgedragen toezicht ook metterdaad nit te oefenen maar vermaningen alleen blgken vaak krachteloos te zijn en onvermogend om bet kwaad te stuiten De Maatschappij dient meer te doen er moeten maatregelen genomen worden die de belangen der inleggers biJ de spaarbanken barer departementen afdoende waarborgen en tevens hare eigene groote verantwoordelijkheid dekken Bij de departementale spaarbanken ia het gewoonte dat aan eene uit de leden van het departement gekozen commissie beheer van en toezicht op die instellingen wordt opgedragen In kleine gemeenten is by de beperkte keuze bet vaak onmogelijk daarvoor te vinden het vereiscbte aantal personen met de noodige geschiktheid d i flnancieele en administratieve bekwaamheid gepaard aan nauwgezetheid en karakter Bestonden overal deugdelijke reglementen bevattende uitvoerige en scherp geformuleerde voorschriften omtrent financieel beheer en administratie het gevaar zou voor een goed deel bezworen zijn maar de ervaring heeft geleerd dat maar al te vaak zelfs de noodige kennis heeft ontbroken om een goed reglement te kunnen lamenstellen 4 89 a 4 47 4 34 6 864 44 4 61 6 ni 6 07 6 18 5 4 4 1 8 8 08 1 0 8 09 S SI f O 4 116 4 84 rioo Toroa 4 19 4 60 1 16 a e 01 a a 6 1 a 6 17 a 4 46 6 88 6 66 6 16 6 4 7 67 7 10 7 36 8 36 10 87 11 08 7 88 10 51 7 83 S 4S 11 01 7 00 7 64 6 08 69 l li 11 46 6 11 6 80 Genoemde omstandigheden iii het oog houdende meent de beer Henny dat bet toezicht op de Nnts spaarbanken niet mag blijven uitsluitend berusten bij de departe menten of hunne gecommitteerden maar dat oen opportoezicht moet worden opgedragen aan het hoofdbestuur der Maatscbappg De reglementen die behooren te bevatten voorschriften voor de boekvoering aanwijzing der fondsen in welke alléén de ingelegde gelden behooren te worden belegd bepalingen voor de wijze van bewaring dier fondsen en voor de vorming van het reservekapitaal moeten aan de goedkeuring van dat Hoofdbestuur zijn onderworpen do hoegrootheid der rente aan de inleggers uit te koeren in overleg met dat hoofdbestuur worden vastgesteld Verder moeten twee bekwame financiers worden aangesteld die namens het Hoofdbestuur de verschillende spaarbanken inapecteeren en controleeren op gelgke wyze als dit bij naamlooze vennootschappen door accountants meer en meer wordt gedaan terwijl aan de departementen de verplichting wordt opgelegd deze inspecteurs in de gelegenheid te stellen hunne functiën naar behooren te vervullen De heer Henny meent dat eene regeling als de geschetste waardoor geen eerlijk beheerder zich kan gekrenkt achten doch die integendeel eiken trouwen beheerder welkom zal zijn afdoende zal wezen om de gebrekkige reglementeering slordig beheer en onvoldoend toezicht te voorkomen De gelden aan die controle besteed zullen alleszins verantwoord zijn waar het geldt het waarborgen van millioenen guldens voor een groot deel eigendom van duizenden die de vruchten hunner spaarzaamheid inbrachten in goed vertrouwen op de hechtheid van de instellingen der maatBchappü maar tevens zal daardoor zijn gedekt de zware verantwoordelijkheid die de maatschappij op zich nam toen ziJ hare spaarbanken in het leven riep en die tot de belangrijkste barer nntspreidende inrichtingen maakte Over de vraag aan het slot züner missive door den heer Henny gesteld of ons departement het initiatief zou willen nemen om te trachten tot eene regeling als door hem gewenscht te geraken zal in eene volgende vergadering worden beslist Intusscheu zullen velen bet ongetwijfeld waardeeren dat een man als de heer Oh M Henny wiens adviezen in flnancieele kringen op zoo hoog prjjs worden gesteld in deze zijne meening heeft willen kenbaar maken S GRAVENHAGE X 9 11 a 10 88 9 46 10 81 r 6 176 41 8 87 6 04 6 19 7 06 7 618 81 7 9 88 6 8 B9 48 6 46 9 63 1 6 64 10 08 6 84 7 01 7 86 I IO 8 48 9 47 10 0 10 16 11 1 S6 10 08 10 17 10 8 10 84 8 01 8 J9 1 17 9 68 8 18 8 14 8 48 8 i l 4t 10 1 PAUL DO LOÜVRE Dat den Haag vooral in de laatste jaren tal van vreemdelingen naar zich toetrekt is een bekend feit Engelschin geven zich de moeite zich in te schepen en wagen eene reis naar Holland om daar ver van Londen ver van t gewoel der wereldstad rustig te genieten van de kalme natuur in Nederland tal van Duitschers verlaten hun land om aan Scheveningen s strand in eene gerievelijk ingerichte villa de zomermaanden door te brongen Pranschen verlaten t heerlijke vroolijke Parijs die stad van schoonheid en kunst om Neérlands schilderachtige plekjes te bewonderen om dan eindelgk in de hofstad de laatste weken door te brengen In t laatste jaar heeft den Haag dan ook tal van veranderingen ondergaan Gracht n zijn gedempt waardoor de straten daarlangs 1 ruimer zijn geworden en in breedte volstrekt 1 niet meer behoeven onder te doen voor de 1 beste straten in den Haag Breede trottoirs vergemakkelpen t loopen men kan rustig vöortwandelen zonder dat men genoodzaakt wordt herhaaldelijk op en af te springen zooals t in de welbekende Veeneatraat Spui 1 straat en Hoogstraat t geval is Nieuwe winkels zijn verrezen winkels in een nieuw kleed geheel modern Kortom tal van veranderingen die veel bijdragen tot de schoonheid en eigenaar 1 digheden van den Haag Een goed beschouwer ziet hier contrasten bij de vleet Begeven we ons bjjvoorbee d I in t Binnenhof We zien ons omringd door enorme gebouwen enkele eeuwen oud alles oud rechts en links voor en achter alles 1 spreekt van oude tijden We huiveren op t zien van die sombere hooge muren voor ons Verlaten we fluks deze binnenplaa s om daarna t Plein over te steken en links 1 af te slaan We loopen de antiquiteiten 1 winkel van Droust voorbn evenzoo de meer moderne winkel van ten Houten om dan eene wijle stil te staan voor de daaraan 1 grenzende winkel van gaslichtbenoodigdhe den die laatstgenoemde winkel in moder I nigheid verre overtreft Welk een contrast nietwaar Hoe somber akelig eentoonig staan die renzengebouwen I in t Binnenhof naast elkaar t Ijjkt wel een patertje langs den kant van sombere I melankolieke grijsaards die Graaf Willem II in den kring geplaatst hebben boe vrool jk daarentegen zien die laatstgenoemde winkels I in hun nieuw kleed Eentonig symetrisch zijn wel de figuren op de muren en op de 1 deuren doch levendig zijn de kleuren al te levendig sobreeuwendlevendig Tal van gaslampen bijgestaan door t electrische licbt verspreiden eene lichtzee om zich heen in de winkel en daarbuiten in de duisternis waar een gaslantaarn I als verblind door den hellen glans tegenover zich zich als t ware schaamt nog een g licht van zich af te werpen We bevinden ons nu in de Lange Houtstraat éêne der voornaamste straten in den I Haag met keurige winkels en trotsche huizen Doch slaan we nu de zijstraat rechts inen schrikt niet we zijn in ééne der beruchtste straten in de Hofstad we zjn inde Casuaristraat waar na zonsonderg ngde jacht op vrouwelijke casuaries geopend 1 wordt die natuurlijk gepaard gaat met de noodige vechtpartijen en meer van zulke straatschandalen Het Café du Theatre en Prince of Wales zijn gewoonlijk de verzamelplaatsen van studenten en andere jongelieden om daar den nacht in gezelschap van vrouwen van verdacht allooi door te brengen Klokslag twaalf keert de bende huiswaarts ieder jongeling met de zijne aan den arm zingend stuitend vloekend en stoeiend Loopt ge echter deze straat nit en ge zijt in eene leer voorname straat Prinsessegracht waar de kolossale huizen met breede deuren en hooge ramen minachtend op de menschen neerblikken Ziehier een contrast véél grooter dan eerstgenoemde ééne der beruchtste straten dus die de verbinding vormt tusschen twee der deftigste straten in den Haag Dat onze residentie stad vele bezoekers tot zich trekt is licbt te begrijpen ze is werkelüb zooals ik van een Franschmau gehoord heb un bijou en ik geloof dat s Gravenhage met recht t kleinood kan genoemd worden waarop Nederland trotsch mag zjjn Men verveelt tich niet gauw in den Haag altijd heeft men er wat te zien Wie verzuimt b v bjj een bezoek aan t Haagje t bekende Mauritshnis te bezichtigen f waar kunstenaars en kunstliefhebbers genieten kunnen van de schoone schilderstukken waarmee men zich omringd ziet Uren heb ik gestaan voor Potter s Stier voor Bembrand s Anatomie les verbazitg verwondering en diepen eerbied voor die mannen voor die toovenaars met verf en penseel hebben zich van mij meester gemaakt Eene huivering bevangt ons bij t aanschouwen van Marzolino s Kindermoord te Betlehem waarop de woeste gezichten der reuzengestalten u schrik inboezemen terwijl de angstige verwrongen gelaatstrekken der wanhopige moeders een diep gevoel van medeleden voor hen en afschuw voor die sietsvoelende moordenaars biJ u opwekken In t kamertje grenzende aan de zaal waarin de beroemde Stier zich bevindt doen de keurige pastelteekeningen van Cornelis Woest u lachen Deze geestige teekeningen hebben betrekking op de blijspelen van Thomas Asselijn Jan Claesz off gewoonde Dionstmaaght Pieter Langendjk de Wiskunstenaar of t gevlugte joffertje van der Hoeven s kluchtspel Artequin toovenaar en barbier en Paffende Hopman ülrich en op enkele liederen Maar ik zou u misschien vervelen met al de schilderstukken en de gedachten en gemoediaandoeningen welke ik in mij veelde opkomen op te sommen Allen die belang stellen in de Ond Neder landsche sehilderkunst en ook ziJ die zich 1 met de studie der Nederlandsche Letterkunde 1 bezighouden die begeven zich naar t Maurits I huis waarin een schat van schoonheden I verborgen is I Niet alleen dit schilderiJen museum doch 1 ook t Hnis ten Bosch is een bezoek over 1 waard Hoe lief is dit kleine paleis niet ge 1 legen te midden van t groen van t Haagsche 1 Bosch I Het is een waar lustverblijf waar t heer I lijk is te vertoeven na een zwaren arbeiduit te rusten te midden van dien chaos vangroen en rustige stilte Ik kan niet zeggen I dat dit paleis prachtig is integendeel t is I zeer eenvoudig maar daarbinnen in die 1 eenvoudige villa daarin schuilt menig voor 1 werp welk pracht welks kostbaarheid ons 1 verbazen doet 1 Wie heeft bijvoorbeeld verzuimd om bg een 1 bezoek aan dit gebouw de beroemde Oranjezaal te bewonderen wier wanden beschilderd 1 zvjn met schoone zinnebeeldige voorstellingen 1 en belangrijke gebeurtenissen uit den roemrij 1 ken tijd van Prins Maurits en Prins Frederik I Hendrik die prachtige zaal die helaas in t 1 jaar 1899 in ejn tooneel veranderd werd 1 waarop de mogendheden de bekende interna I tionale klucht de Haagsche Conferentie door 1 Nicolaas opS oerden 1 Langzaan wandelen we nog eens de zaal 1 rond lanwaam zeg ik want de houten vloer is I glad spilgelglad en werpen nog een laatston 1 blik op Jeze kostbare wanden en ook op de beeltenis boven ons hoog boven ons op die I Viin Prids Heudrik s gemijlid de edele Amalia 1 van Solms die vriendeljk neerblikt op de 1 i euwsgierige bezoekers I Hierop volgen twee 4 drie zalen bevat I tende Japansche en Chineesche kunstschatten Beticht me uiet van smakeloosheid mijne lezers als ik zeg dat ik t een allereentonigst gezicht vind al die fijne poppetjes waarmee de zachte fljn rose zjden wanden I van t kunst g bewerkt plafond al tot aan t ietwat versleten vloerkleed bezaaid zijn Het is kostbaar zeer zeker ik twijtel er niet aan dat al deze reuzen vazeii die ser vlezen al die zy eenige duizenden guldens vertegenwoordigen maar toch kan ik t niet ontkennen dat er over dat alles een waas van eentonigheid verspreid ligt 1 In ons Indié dat gebukt gaat onder den j zwaren last van die slimme gestaarte bloed 1 zuigers ziet men zoo iets dergelijks dage I lijks ofschoon niet zoo fijn uitgevoerd Dan volgt nog de niet zeer groote doch keurige eetzaal waarin de lange met grjjze stol overdekte tafel de grootste ruimte inneemt Het overige zal ik niet beschrgven daar t miJn doel niet is t Huis ten Bosch tot in de kleinste bijzonderheden te schetsen Wordt vervolgd Waarom we sociale ecoiiüimc moejen beoefenen We hebben allen n zeker st ïm wereldbeschouwing we vinden dat d fe K eld goed of minder goed is ingericht iji è gebreken zijn in de samenleving die vei iUpen zonden kunnen worden en andere di niet te verhelpen zijn en ons oordeel over dat voor verbeteringvatbaar zijn is zeer verschillend Sommigen zyn socialist met allerlei schakeringen anderen liberaal g anderen conservatief Dat hangt alleas af van de wijze waarop we de inrichting v n de maatschappij in verband met het karakter van de mensen beschouwen Maar dat illes gaat ook I bü de meeste mensen te hooi en te gras Ze oordelen naar indrukken stemmingen I eigen positie enkele sterk sprekende feiten die ze in de krant hebben gelezen bij enkelen maar is hun overtuiging uitvloeisel I van bestudeerd hebben van de maatschappelike toestanden Hoe komt dat f Iii de eerste plaats zeker I wel omdat we ge n tijd hebben Onze bezigheden laten ons niet toe van dit moeilik maar aantrekkelik onderwerp een diepgaande studie te maken In hun jeugd daarenboven hebben weinigen het vak beoefend BelangI rijker dan te weten hoe de maatschappij I waarin we leven is ingericht wordt het geacht te weten hoe die maatschappij er vroeger uitzag En ook dit zelfs is n nieuwigI A want de beren geschiedschrijvers hebj ben ons tot nog toe meer op politieke dan 0 sociale geschiedenis vergast GemaksI halve wordt daarbij verondersteld dat we al van zelf weten hoe de maatschappij tegenI woordig is georganiseerd al weten we er I ven weinig van als van de inrichting van ons eigen lichaam Alleen als we de twee hoogste klassen van de H B S hebben I bezocht hebben we er gedurende éen nnr in de week iets van ernomén Mg dunkt I men moest al op de lagere school beginnen de kinderen enig begrig te geven van de wijze waarop de maatschappij waarin we I leven is ingericht Want wat is t gevolg I van onze onkunde f Men hoort lederen dag I bg t bebpreken van maatschappelike toej standen de onbekooktjte gezegden b v dat I als de legers gaandewe lajgedankt werden I er zoveel mensen zondeyWood zouden ziJn I en dat dan t leven nojf Veel moeiliker zon I worden Alsof t voordeliger was dat van 20 mensen er 15 werken en dat de overigen door hun worden onderhouden dan dat ze allen werken voor hnn gezamenlik onderhond Zo hoort men de mensen spreken over de staat alsof die over onuitpnttelike schatten beschikte en alles kon bekostigen zonder de burgers n cent te laten bijdragen alsof de staat feitelik boven de mensen zweefde Zo ook dat het n weldaad is dat het geld onder de mensen komt al is dat geld uit hun eigen zak afkomstig als t b v door de regering wordt uitgegeven Sommigen gaan zelfs zo ver dat ze de vernietiging van goederen als iets nuttigs beschouwen b v als er n buis afbrandt hebben de metselaars enz weer werk Volgens die opvatting zou t nog duizendmaal zo heilzaam ziJn als n hele stad kon afbranden mits men t maar zo kon inrichten dat de bewoners geen letsel kregen Dit alles nu en zo veel meer is t gevolg van t scheef bekijken van maatschappelike verschijnselen en t enige hulpmiddel tegen die wanbegrippen is studie van die verschijnselen m a w studie van de economie Ik zeg liever economie dan staathuishoudkunde want bij dit laatste woord denken de mensen öf aan staatkunde aan t onbegrgpelik geknoei van hooggeplaatste personen en diplomaten óf aan statistiek aan droge opgaven omtrent t aantal tonnen boter of stuks hoornvee datieder jaar wordt uitgevoerd e d Men geeft zicher geen rekenschap van dat de wetenschapdie we op t oog hebben de brandenste en interessantste vragen van den dag behandelt dingen waar dezelfde mensen die menen dat economie droog is zich aan klets of borreltafel op sociteit over opwinden en waar voor duizenden mensen welvaart of ellendevan afhangen Men geeft zich geen rekenschap dat men zonder kennis van de maatschappelike verschijnselen met zogenaamde liefdadigheid niet kan we en of men goedof verkeert ingrijpt want Welk verstandigmens zal durven dokteren aan n lichaamdat 1 niet kent We ziJn nu haast allen kiezers ik bedoel de mannelike helft van het mensdom t W rdt toch tijd dat we al zodanig iets begrijpen van do belangen waarover wg of onze afgevaardigden te beslissen hebben f Laten allen die iets voelen roor t leven in de maatschappij en voor lotsverbetering van andoren met mij samenwerken tot verkrijging en verspreiding van meer inzicht in maatschappelijke verschijnselen Om daartoe in de gelegenheid te stellen wensch ik begin Mei n reeks wekelikse voordrachten te beginnen over vouAle economie Wie die volgen wil wordt verzocht mij daarvan kennis te geven en tot bestrijding van kosten alsook om nieuwsgierigen die maar voor n enkele keer in en uitlopen te weren 25 cent per voordracht te betalen C R C HEfiCKENEATH Turfmarkt 72 P S Dit betoog werd door het Dagblad van Gouda geweigerd en zondei mgn toe stemming tot een reclameaclitig berichtje verkort geplubliceerd Stadsnieuws GOUDA 27 Maart 1901 Onder de bekroonden op de veetentoonstelling te Rotterdam Holl Maatschappij v Landbouw Afd Rotterdam Schiedam en omstr komen o a voor de heer J H van der Torren alhier voor een morriepaard geboren in 1898 Ie prjjs Heden werd aan de Rijks Universiteit te Leiden bevorderd tot doctor in de rechtswetenschap de beer G J J de Moog geboren te Gouda op Stellingen Haastbecut Volgens de ter visie liggende kiezerslijsten voor 1901 zijn er in deze gemeente 317 kiezers voor de Tweede Kamer 313 voor de Prov Staten en 244 voor den gemeenteraad Vlist Volgens de ter visie liggende kiezerslijsten voor 1901 zijn in deze gemeente 83 kiezers voor de Tweede Kamer 83 voor de Prov Staten en 63 voor den gemeenteraad Openbare Vjrgadering van fiasverbrniliers ta gÓoda gehouden DONDERDAG 21 MAART in het lokaal Nnt en Vermaak De heer Keus Ik ben volkomen leek en heb als zoodanig met veel genoegen gehoord wat de heer Geitel heeft gezegd en met evenveel genoegen heb ik gehoord wat de heer Molijn daarop heeft gerepliceerd Maar er is nog een zaak mg volkomen onduidelijk De heer Geitel heeft geconstateerd dat er zooveel pCt lucht in was tot op den avond dat het stuk van de K v K bij den Gemeenteraad was ingediend waarna opeens een merkwaardig verschil is waargenomen Als ik nu de uitspraak van den heer Molijn daaraan toets dan kan ik daarin volstrekt geen verband brengen Deze zegt het zit niet in de lucht het zit in wat anders Maar vanwaar dan in die 24 uren dat groote verschil P Daarop zou ik gaarne een antwoord krijgen als dat kan worden gegeven Ik weet niet wie gelijk hoeft maar als het niet in de lucht zou zitten vanwaar dan dat merkwaardige verschil De Voorzitter De cijfers die door de hoeren op papier zgn medegedeeld spreken dunkt mij voor zichzelf plotseling zag men tusschen het begin van Maart en den 14 15 en 16 Maart een verschil van ongeveer 1 pCt zuurstof wat met eene zooveel grootere hoeveelheid lucht overeenkomt Ik geloof dat wij aan de lezers moeten overlaten hoe zij dat interpreteeren en wij ons hier daarin niet verder moeten verdiepen Er wbrdt geklaagd over het gas en thans hebben de klachten een zekeren vorm aangenomen over die plotselinge verandering kunnen wij ons alleen verhengen en ons daardoor sterk gevoelen De heer Keus Ik kan niet beoordeelen of de heer Geitel of de hoer Molijn gelijk heeft Aan het resultaat dat wij gehad hebben zou ik voor mij moeten zeggen dat de heer Geitel gelgk heeft dat is de conclusie die ik zou vormen De Voorzitter Wg zijn volkomen overtuigd van uwe belangstelling en dat u warm is voor de gaszauk ondanks dat u door te weinig gas dagen lang in de koude hebt gezeten Naar aanleiding van wat de heer Molgn gezegd heeft over de wijze van beoordeelen van bet gas geef ik toe dat het onderzoek zoo compleet mogelijk moet zijn Zgne vraag of de motor weleens is geremd is door deskundigen zoodanig te verstaan of weleens proeven ziJn genomen in verhouding van hot verbruik van het gas en of de motor bg verschillend verbruik voldoende effect in kracht heeft gegeven Dat zijn zeker ernstige punten maar wat hat onderzoek der chemici betreft meen ik te mogen opmerken dat dat onderzoek volstrekt geen aarnspraak maa tt op volledigheid Het heeft echter niet voel gescheeld of wg hadden besloten voor eigen rekening een calorimeter van Junker aan te schaffen Dat is eigenlijk het toestel dat het warmteeffect van het gas uitdrukkende in tastbare cijfers onmisbaar om naast het gebruik van een Orsat apparaat en naast de technische beproeving van den motor te krggen resultaten waaruit men een en ander met zekerheid constateereu kan Ik voor mij vermoed wanneer het controle station tot stand komt en het wordt goed ingericht en goed geleid dat een hoogst interessant verband zal worden ontdekt tusschen de cijfers van de chemische analyse van het gas en de cijfers van den calori me er die het hitte gevend effect uitdrukken in calorieën of warmteeenheden Daarom moeten wg het daarheen zien te leiden Het doel van onze bijeenkomst is niet te demonsireeren en te klagen over het gas maar te trachten tot verbetering te komen en langs den minst onaangenamen weg Ik vertrouw ook dat die zaak bg heeren Raadsleden volkomen in goede handen is Zy zullen wachten op gegevens naar aanleiding van het stuk dat van de K V K is ingekomen en in handen van B en W is gesteld Dat College nu zal zeker wel willen aankloppen bg de commissie van bijstand voor de gasfabriek van wie wij toch moeten aannemen dat zij steeds heeft getracht zich te vergewissen van het werk van den directeur of liever van de kwaliteit van het gas dat hii levert Nu zou ik gaarne aan do orde stellen het doel waarvoor deze vergadering is geconvoceerd Wy wenschten te doen uitkomen dat het stuk van de K v K aan den Gemeenteraad werkelgk berust op goede gronden wij wenschten in deze zaak zekerheid en klaarheid te verkrijgen en ten slotte wenschten wg dat deze vergadering die zeker voor bet meerendeel nit gasverbruikers bestaat dus uit belanghebbenden dat adres zoo krachtig mogelijk ondersteunde Applaus Wanneer de aanwezigen daarmede instemmen zou ik wel in overweging willen geven nu wg in zoo groeten getale hier bgeen zijn reeds bier een dergelijk adres te teekenen en het dan verder in zee te zenden zooals het dan is voorzien van de handteekeningen van de hier aanwezigen Het verder nog te laten circuleeren en bier en daar ter teekening te leggen daaraan hectit ik voor mij geen groote waarde Wanneer het adres hier in de vergadering wordt gesteld en geteekend dan geloof ik dat bet meer aankomt op de kwaliteit dan op de kwantiteit der handteekeningen en dat ons adres dan zal zjjn een nitstekend middel om een ernstig onderzoek uit te lokken naar de oorzaak van de kwaal die nu toch is geconstateerd en tevens zal doen nitziec naar middelen tot verbetering Kunnen de heeren zich daarmede vereenigen f De vergadering spreekt zich met luid applaus in dien zin uit Dan zal ik nu voorlezing doen van het adres zooals ik mg dat heb gedacht Het adres en het slot volgt in ons volgend I nummer