Goudsche Courant, woensdag 17 juli 1901

andersdenkenden te eerbiedigen Reeds in die dagen ijverde hy voor leerplicht en met prol Bosscha de Oude heer Smits richtte hy in die dagen op het Schoolverbond dat zich ten doel stelde krachtig tegen het schoolverznim op te treden De Maatschappij tot Nnt van t Algemeen benoemde hem tot lid der commissie die een onderzoek had in te stellen naar het schoolverzuim door kinderarbeid veroorzaakt van het Ned Ond Genootschap was hy een der gverigste leden en later werd hy tot eerelid van dit Genootschap benoemd terwgl ook de Maatschappy van Ned Letterkunde hem onder haar leden rekende Een oogenblik werd zyn geestkracht verlamd toen de dood hem in 1887 een veel geliefden zoon ontrokte en hg besloot zgn leven verder kalm te Amsterdam te gaan slgten bg de zgnen die daar woonden Maar spoedig bemerkte de werkzame man dat hg niet rusten kon hg voelde behoefde nog nuttig te zyn voor zgn medemenschen en inde jaren sedert 1887 te Amsterdam doorleefd heeft hg voor de hoofdstad op menig gebied veel gedaan Men vroeg hem het beheer van bet Nederlandsch Schoolmuseum op zich te nemen Lalleman nam het aan ofschoon hg zeer goed wist welk een moeilgke taak hy daarmede aanvaardde Dit Museum was in 1877 door het Ned Ond Gen met medewerking van de Ver van leeraren by het Midd Ond opgericht en hoewel het de eerste jaren een hooge vlucht nam begon de stichting door velerlei omstandigheden te kwynen De beer Lalleman wydde aan deze stichting zyn beste krachten en dank zy zgn gver zgn juisten blik mocht t hem spoedig gelukken het Museum tot groeten bloei te brengen zulk een bloei dat het thans in het land en buiten de grenzen als een der degelykste inrichtingen op dit gebied bekend is Aan dit Museum blgft Lalleman s naam ten alle tgde met eere verbonden Maar niet alleen aan deze stichting wgdde hy zgn krnchten Kprt na zgn komst te Amsterdam werd hg belast met het directeurschap over de Votmschool voor onderwgzeresien aan bewaarscholen in de Nienwe Hoogstraat eene inrichting door den heer J A Tours gesticht Ook deze stichting bracht de heer Lalleman tot bloei en telken jare mocht op de jaarvergadering worden gewaagd van de rgke vruchten die zyn leiding daar had afgeworpen Slechts noode toen afnemende lichaamskracht hem dwong legde hg voor eenige mjianden zyn taak aan deze inricl t ng neder Jaren lang was de heer Lalleman lid der Flaatseliike Schoolcommissie te Amsterdam en in dat college werden zgne degelgke adviezen hoogelgk gewaardeerd Als politiek man was hy verdraagzaam jegens andersdenkenden doch steeds een warm voorstander vanille liberale tieginselen Jaren lang was hy een der hoofdbestuurders van Bni erplicht en toen hy later mede hielp oprichten de vereeniging Vooruitgang werd hg de eerste voorzitter van die vereeniging in het Ve kiesdistrict In April 1898 toen de heer Lalleman 65 jaren voor het onderwys werkzaam was geweest werd hem van verschillende zyden hulde gebracht voor al hetgeen hg voor het onderwys had gedaan en erkende de Regeering zyn verdiensten door hem te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau Hg heeft niet vergeefs geleefd zgn naam blgft te Moordrecht en te Amsterdam voortleven in zgn werken 50 Jarig bestaan Goudscli e Muzie kschool Gernimen tyd reeds waren do gemoederen ik beweg g om het jgbilé van deze school leestelgk te vieren in menig gezin heerschte er drukte vele leerlingen der muziekschool deden hun best om van den leeraar gedaan te krygen dat zy aan het feest mochten deelnemen als werkende leden Eene feestcommissie werd daargesteld Het eere voorzitterschap werd door den Burgemeester aanvaard en nog enkele andere beeren werden geassumeerd Eindelgk was do 16n Juli aangebroken en togen velen naar de voor dit doel feesteiyk versierde zaal Kunstmin om bg de opening van het feest tegenwoordig te zyn Ten half twee werd dit geopend door de Triumph Marsch van C Reinecke door de orchest klasse der Muziekschool welke op flinke wgze werd uitgevoerd Daarop betrad de Voorzitter dor Commissie de heer M Sprugt het tooneel en hield de volgende toespraak Dames en Heeren Ouder en Voogden Gettoodic den Zeer Gewaardeerde UhingUelienden Harteiyk welkom te dezer plaatse De Goudsche muziekschool viert hoogtg Uwe tegenwoordigheid is het bewgs dat Gg dit feit feestelgk met ons wilt herdenken en onuoodig te zeggen dat het voor mg een waar genot is dit feest te mogen inleiden Ik herinner my hoe ik twintig jaar geleden ter zelfder plaatse het voorrecht had de feestrede uit te spreken bg de herdenking Van het dertig jaar bestaan der school waarbg ik toen de wensch heb geuit dat deze nuttige inrichting steeds in bloei zou moge toenemen Dat dit is geschied zal u dnidelgk blgken wanneer ik een oogenblik uwe aandacht vraag om u in korte trekken de geschiedenis der school te schetsen Vóór de opening der school bestonden er in Gouda twee zangschc en éëne particuliere en ééne die uitging van t Nut van t Algemeen en waar aan 1J9 leerlingen kosteloos onderwys werd gegeven Het onderwgs werd gegeven door den heer V d Wulp componist van de cantate Jezusis een Kindervriend nog onlangs bg het openbaar examen onzer school ten gehoore gebracht Door het sterven van den heer V d Wulp verloor deze school hare uitstekende leiding Kort daarop vinden wy in het Goudtehe Krmijkeke een blad dat destgds 2 malen perweek in Gouda verscheen een ingezondenstuk van den volgenden inhoud gedateerd 8 December 1850 Woordelgk luidt dit als volgt Het is gewis aan de meeste inwoners van Gouda bekend dat eenige jaren geleden door en onder leiding van den heer v d Wulp een zangschool voor kinderen werd daargesteld dat de leerlingen dier school tot 2 malen toe in bet openbaar proeven van hare gemaakte vorderingen hebben afgelegd en door allen die daarbg tegenwoordig waren met groot genoegen werden aangehoord Menigeen verbleide zich in de vorderingsn zgner kinderen in betrekkelgk korten tgd gemaakt in eene kunst die zoo gnnstigen invloed uitoefent op de ontwikkWing en beschaving der jeugd Geen wonder dan dat het velen leed deed dat sedert Januari 1 1 de oefeningen op die school door de ongesteldheid van den heer v d Wulp niet konden doorgaan Thans beeft de commissie die zich in der tgd met de oprichting van die zangschool welwillend belaste een adres aan den Raad dezer stad aangeboden waarbg verzocht werd dat zoo spoedig mogelgk worde overgegaan tot het benoemen van een eledelijke muziekmeester die by een grondige praktische en theoretische kennis der toonkunst de geschiktheid tot het onderwgzen der zangkunst in zich vereenigt opdat weldra de gezegde school weder zou kunnen worden geopend en tevens allen die dit onderricht wenschen te verkrggen in zang of toonkunst of daarin belangstellen de gelegenheid mogen hebben dit te kunnen doen onder de leiding van iemand die den bg uitnemendheid daartoe geschikten v d Wulp zoo mogelgk nabg kome Schrgver dezes acht het doelmatig hier van op deze wgze openbaarheid te geven omdat naar zyne meening dit verzoek den nitgedrukten wensch mag genoemd worden van het grootst gedeelte zyner stadgenooten en hy deze alzoo in de gelegenheid stelt hiervan kennis te nemen en het gedaan verzoek des verkiezend te ondersteunen w g n belangetellend liefhebber Onder dit ingezonden stuk schrgft de redactie van het blad bet volgende Naar men verneemt is in de vergadering van den Stedelgken Raad van Vrgdag 1 1 reeds bepaald dat zal wordeil overgegaan tot het benoemen van een Stadsmuziekmeester Reeds in Januari 1851 vind ik iu dat zelfde Kronijkthe eene advertentie van den volgenden inhoud Personen genegen en genoegzaam ervaren in toon en zangkunst om te dingen naar de post van stadsmuziekmeester te Gouda worden opgeroepen om het daarvoor strekkend verzoek onder overlegging van bewgzen van bekwaamheid en zedelgk gedrag voor of op den 31n Januari 1851 in persoon of schrifteIgk mits vrachtvry in te dienen bg den burgemeester der stad Aan die betrekking is een jaarwedde van f 400 verbonden terwgl van de verdere voorwaarden kennis kan worden genomen ter stedelgke secretarie In Maart 1851 reeds werd door den raad tot stadsmuziekmeester benoemd den heer I H Bekker in dergelgke betrekking werkzaam te Meppel Tot commissarissen der school werden benoemd de heeren Braggaar Kluitipau en V d Linden die t gen 18 Juni van dat jaar eene inschrgving van leerlingen op blaas en strgkinstrumenten uitschreven Dit aan het adres van hen die niet joist op de hoogte waren omtrent de oprichting der school De gemeenteverslagen van 51 tot 67 nagaande vind ik dat in 185114 leerlingen de school be Ks iten in 1352 steeg dit getal niet en bleef 14 In het verslag van 1863 vinden wy alleen vermeld dat de school bestond In 1854 steeg het getal leerlmgen tot 21 om in 1855 weder te dalen tot 19 waarvan 5 leerlingen gratis onderricht ontvingen In dit jaarverslag geeft de commissie haren spgt te kennen dat het aantal leerlingen niet grooter is en schrgft dit toe aan te weinig belangstelling in de kunst In 1856 daalt het getal weder tot 18 en wordtde school die in een der scholen van hetlager onderwijs wordt gegeven verplaatstnaar Arti Legi De verplaatsing der school heeft ook in 1857 geen gunstige invloed gehad op hetaantal leerlingen aangezien het cyfer daaldetot 13 waaronder 4 gratis leerlingen In 1858 was het 14 in 1859 16 in 1860 18 in 1861 18 in 1862 25 in 1863 daalde het cgfer tot 17 in 1864 klom het weder tot 24 waarvan 16 gratis in 1865 24 waarvan 15 gratis leerlingen in 1866 daalde het cgfer weder tot 18 waarvan 9 gratis onderwys ontvingen De commissie geeft in dit jaarverslag te kennen dat het lokaal ondoelmatig is en ze verstooken blgft van de gelegenheid om de school ook buiten hare muren bekend te maken zoo door een jaariyksch examen als anderzins Moeilgk is het na te gaan welke factor hier zoo nadeelig op do school werkte dat het aantal leerlingen niet grooter werd Goed onderwys gepaard aan gering schoolgeld moesten factoren zgn die gunstig werkten en toch niettegenstaande alle mogeiykezorg van alle kanten en nadat de school 15 jaar hare poorten had geopend kon haar voortbestaan niet verzekerd worden De toen fungeerende Commissie en onderwyzer deden wat zy konden doch te vergeefsch De school gaf het beeld van eene teringiyderes en toch was zy het werkelijk niet er was slechts een middel noodig om haar uit haren kwgnenden toestand te redden haar moest nieuwe levenskracht worden toegediend Of het jaar 1867 bestemd was om het geluk te hebben de patient te redden zal ik niet uitmaken Wy zullen verder zien In dat jaar verliet de heer Bekker Gouda om eene aanstelling in Groningen te volgen als orchestdirecteur der Harmonie aldaar Gouda verloor door het vertrek van den heer Bekker een bekwamen humanen aller gezelligsten jovialen man Wie hem zich herinneren zullen dit met my instemmen Jammer dat omtrent de school tusschen 1851 en 1867 niets is te vinden dat ons een dieperen blik kan doen werpen in haren toestand gedurende dat tydperk Nergens zgn bescheiden te vinden hoe ik heb gezocht naar notulen als anderzins t Bchynt verloren te zgn geraakt In het jaarverslag van 1867 vinden wg woordeiyk het volgende De openbare muziekschool verkreeg dit jaar eene geheele nienwe inricliting Het vertrek van den beer Bekker gaf daartoe aanleiding j er werd een nieuw reglement voor de school ontworpen even als eene nienwe instructie voor den onderwyzer Bg dat reglement werd het toezicht over de school opgedragen aan eene commissie van 5 leden waartoe werden benoemd de hh Mr J H van Gennep J J Braggaar C C Knaap M Sprugt en Dr D Terpstra De school werd verdeeld in 2afdeelingen n l zang en instrumentale muziek Het aantal lesuren werd bepaald op 10 per week en de ouderdom van toelating voor jongens 9 en voor meisjes 10 jaar Reeds in dat jaar werden 60 leerlingeu ingeschreven Ook werd bepaald dat geen leerlingen tot de instrumentaal klassen konden overgaan dan na minstens éin jaar het zangonderwys te hebben gevolgd In plaats van den heer Bekker werd de heer Jb Kwast benoemd In Januari 1868 werden de lessen gegeven in de Burgerschool voor meisjes doch de Commissie klaagde over dit lokaal en in Februari verhuisde de zangafdeeling weder naar Arti Legi terwgl de instrumentaal klasse ten huize van den heer Kwast werden gegeven 20 September verhuisde de school naar de Burgeravondschool In 1872 nam dt heer Kwast zgn ontslag en Maart 1873 Werd zyn plaats ingenomen door den heer Wensink die voor hem minder aangename redenen in 1875 werd ontslagen nadat in Nov 1874 de fungeerende Commissie in toto haar ontslag had genomen als gevolg van een minder juist inzicht dat het publiek had over de verhouding van de Commissie tegenover dien onderwgzer In October 1875 werd de heer S van Milligen in plaats van den heer Wensink benoemd als leeraar Gedurende den tgd die er tusschen het ontslag van den heer Wensink en het in functie treden van den heer van Milligen verliep werden de lessen gegeven door den heerP Broek uit s Hage Het was de heer van Milligen die in overleg met de commissie een groot aandeel heeft genomen in de goede richting die de school sedert dien tgd nam en veel heeft Jgedragen tot haren bloei De heer Vreeswyk kapelmeester bg de dd Schutterg muziek werd benoemd als onderwgzer in de elementair piano klasse welk onderwgs tot Mei 1881 door hem werd waargenomen en nadat hg ontslag had genomen vervangen door den hper Arentz die tevens als 2e onderwgzer benoemd werden j aan wien ook de instrumentaal klassen werden toevertrouwd terwgl hg tevens werd benoemd als kapelmeester bg de dd Schutterg Het is dat jaar waarin het 30 jarig bestaan van de school teestelgk werd herdacht en wel met een 2 daags feest dat uitstekend slaagde Als Commissie van hgstand fungeerden toen de hh J M Noothoven van Goor H J Kluitman Ds Schim v d Loeff en de heer A v Reedt Dortland Inmiddels was in 1880 eene orchestklasse aan de school verbonden onder leiding van den heer van Milligen Van 81 heden nog een kort woord In dat tydperk valt hoofdzakeiyk te vermelden dat de school van jaar tot jaar in bloei toenam en zich uitbreidde 16 October 1886 werd aan B en W medegedeeld dat de heer van Milligen van de lessen op de hoogste Piano klasse wenschte ontslagen te worden De 16 uren die volgens zgne instructie aan het onderwgs voor Zang en Piano moesten worden besteed waren allen hoogst noodig voor zang en theorie zoodat de commissie by genoemd schryven len verzocht de heer van Milligen te ontheffen van het Piano onderwys en ten 2n aan te stellen een derde onderwyzer die zich zou belasten met onderwys op de Piano Den 25 November besloot de Raad ein 3e onderwyzer te benoemen op een jaarwedde van f 800 en 20 Dec d a v werd de heer P Pril uit Rotterdam benoemd die spoedig in functie trad echter in April 1887 weder ontslag nam als gevolg van zyne benoeming als kapelmeester by de Duitsche Opera te Rotterdam In zgne plaats werd benoemd de heer M J Bonman Inmiddels was aan de school onder leiding van den heer Arendtz in overleg met de Commissie van Toezicht aan de school en den kommandant en officier van muziek der d d schutterg een z g schuttery klasse verbonden Deze klasse stelde zich ten doel de schutterg mnziek onder beter conditie te brengen door te bepalen dat alleen zij konden worden toegelaten als élieve muzikant die 2 jaren achtereenvolgens op de muziekschool de lessen hadden bggewaond en gevolgd en voldoende blgken van bekwaamheid hadden afgelegd Een uitstekende maatregel die der schutterg muziek zeker ten goede is geweest In de vergadering van 10 Mei 1888 deelde de heer van Milligen mede dat hg ontslag zou nemen als leeraar aan de school Onder zgne leiding had de afdeeling waarin hg werkzaam was reeds een flinke hoogte bereikt Wy zagen dezen leeraar noodt vertrekken Tegen 15 Aug d a v wordt het ontslag door B en W verleend 21 Aug daarop heeft reeds een vergeiykend examen plaats voor zgn opvolger Uit 10 sollicanten wordt onder leiding van de Commissie en als examinatoren de hh Spoel Heyblom en van Milligen de heer Spaanderman oud leerling der school in plaats van Ven heer van Milligen benoemd als leeraar in zang en theorie De school was nu verdeeld in 3 afdeelingen A zang en theorie B strgk en blaasinstrument C piano die in verschillende lokalen in de stad waren gehnisvest Was de school dus wat het aantal leeraars aan de school verbonden uitgebreid zoo hield het aantal leerlingen daarmede geiyken tred Van 1869 1901 steeg het aantal leerlingen van ruim 200 310 Door dat groot aantal leerlingen mag ook uit een flnantieel oogpunt da school genoemd worden als eene inrichticg die met het oog op het waarlgk nnt dat zy sticht eene die der gemeente zeer weinig geld kost Uit offlcieele bescheiden toch geel ik de volgende cyfers Van 1869 1900 kom ik tot het volgende resultaat dat in dat tgdperk van 30 jaren 20 jaren voorkomen dat de school aan de gemeente heeft gekost tusschen de f 726 f 966 de overige jaren I 1000 en iets daarboven maar nimmer zoo als geargnmenteerd werd jaarlgksch f 1500 i f 2000 Dit jaar werd een orgelklasse aan de school verbonden onderwgzer de heer Spaanderman leeraar in afdeeling A tevens organist van de St Janskerk alhier welke klasse met een voldoend aantal leerlingen is aangevangen om baar voortbestaan te wettigen Zie hier dus een beknopt overzicht van de school in dit 50 jarig tgdperk waaraan ik nog had kunnen toevoegen dat bg eene tgdeiyke vacature in afdeeling B dat onderwgs welwillend en belangloos door den Heer H Beuzekamp destyds commissaris der school is gegeven geworden Zal ik verder vermelden hoe de verschillende afdeelingen der School nu hier dan daar zyn gehuisvest geworden hoe het voor de Commissie daardoor lang geen gemakkelgke taak was de school naar behooren te controleeren hoe vaak zg verzocht een eigen lokaal te bobben maar zich geregeld moest getroosten met de gedachte nun jtt manu trjlgt wass maar nicht ikndren kann Zal ik memoreeren hoe in dat 50 jarig tydvak ik die van 67 bgna onafgebroken zitting heb genomen in de Commissie van Toezicht lief en leed met mgn mede Commissarissen heb gedeeld hoe schaduw en licht zich hebben afgewisseld hoe dikwgis de Commissie zich geplaatst lag voormoei lyke vraagstukken hoe dikwgis zy t béte noir geweest is terwyi zy toch niets dan plicht en t belang van de school voor oogen hadt Hoe menigmaal heeft zg moeten ondervinden dat het met kwade honden slecht hazenvangen is en dat zg bg hen by wien men steun dacht te vinden teleurgesteld werd en zy zooals Thorbecke zaliger er zich afmaakte met te zeggen kunst is geen regeerlngszaak met een kluitje in t riet werd gestuurd Wat is de school niet menigmaal in een kwaad daglicht geplaatst nu ja maar ook dikwgis door menschen op wie van toepassing fras het gezegde van een groot Duitsch ttiehter Wo man singt lass dich nieder I Böse mensehen haben keine lieder Haar Eureka haar Igden is voorby Op dit oogenblik verheugen wg ons in veel goeds i Zal ik al dat goede opnemen Zal ik allen in herinnering brengen die ein steentje hebben bggebraeht om ons te brhngen op de hoogte waarop wy nu staan Hst zou mg te ver brengen ik zon te veel TW uw geduld vergen Laat ik in dankbare herinnering brengen hoe wg door de medewerking van het hedendaags bestuur dezer gemeente op dit oogenblik beschikken over een prachtig lokaal waar alle afdeelingen van de schofil gevestigd zgn een lokaal dat aan attt eischen voldoet Laat ik deze gelegenheiilgebrniken om in t openbaar ook namens in ne medecommissarissen een woord van dank te brengen aan allen die tot bet bereiken van dit doel hebben meegewerkt en niet het minst aan a hooggeachte Eerevoorzitter van dit feest Zal ik aan allen die in dat tgdperk als onderwyzers of commissarissen aan de school verbonden zgn geweest een woord van dank brengen dan in de eerste plaats aan U Spaanderman en Arentz wat gy voor de school deed en nog doet met den wenSch dat gy Uw beste krachten aan de school zult blgven wydeu maar dan moet my ook van het hart dat in datzelfde tgdperk het spreekwoord Alle hout is geen timmermanshout wel eens toepasseiyk was wy lagen leeraars vertrekken naar elders die wy gaarne voor onze school hadden behouden Wg zagen er ook een door den dood ons ontnomen wien een schoone toekomst was weggelegd een groot verlies voor de Nederlandiche Dramatische Kunst Maar wie outer gaat niet heen slechts om een plaats leeg te maken waarvoor honderd anderen begeerig gereed staan haar in te nemen Het leven is een noodzakeiykheid voor velen zonder illusie zonder klagen tot ze afgelost worden niet alzoo met Bouman zyn plaats zal niet zoo spoedig worden ingenomen of vervuld op t gebied waarvan ik zooeven sprak Een oogenblik nog een slotwoord over en voor onze school Maar vior ik eindig een woord van dank aan allen die zoowel door hunne moreelen als flnantieelen stenuf dit feest hebben mogelyk gemaakt En nu de school Zal ik die naar waarde schatten Een onomstootbare waarheid is t dat ds school rype vrucht heelt gedragen Zal ik wyzen op zoo velen die dódr den grondslag hebben gelegd waarop zg later hebbei voortgebouwd Hos velen zgn daarliet gevormd tot degelgke masici Hoe velen hebben na afgelegde studie aan de school het genot gesmaakt in het onderhond van zich en de zgnen te kunnen voorzien Zal ik behoeven te beweren dat het beoefenen van de muziek ontwikkelend werkt op hoofd en hart dat het eene behoefte is voor het leven ik zou misschien te ver gaan met te beweren dat het beoefenen van de muziek behoort bg een goede opvoeding dat de muziek eene behoefte is voor ieder beechaald mensch dat zy stemt tot betere gevoelens en gedachten dat zy troost geelt in oogenblikken van smart Laat ik besluiten met de stelling e willen verdedigen dat Wie de mnziek tot vriend heelt eene assurantie getlaten heelt tegen menschenhaat Eb om esn en ander zon ik met een gevarieerde aanhaling uit een van de gedichten van den schoolmeester u willen toeroepen O Gouda zend toch biy te moe Uw kroost naar ons OoUege toe En nu geachte toehoorders besluit ik met een woord van Ooomhert die leelde tnsaehen 1500 1600 een groot philosoof en humanist als hg zegt Isser oock wat onrechts by my gheaproocken dat laet vaeren en draeght mgn onverstandt daarinne Isser wat goeti gheseit dat denckt na En ten slotte een Hoch voor de Stedelgke Muziekichool vai Gouda Ik h b gezegd Dsarnt trad de heer Secretaris der Commissie de heer J J A Montyn voor het voetlicht Spr bracht in herinnering dat de feestredenaar alles van de school had gezegd maar zelfs daarin te weinig over zich zelf had gesproken De heer Sprnyt was meer dan 35 jaar lid der Commissie geweest en had in dien tgd zyn beste krachten besteed aan de Mnziekschool niet alleen spreker maar ook andere heeren konden daarvan getuigen en in de eerste plaats de heer D Hoogenboom die door familie omstandigheden verhinderd meer dan 25 jaar lid der Commissie was geweest Hg bood den Voorzitter namens de andere leden der Commissie en de leeraren een eere hamer aan als een hulde voor wat de heer M Sprugt had gedaan Do dames van Veen en Begeer overhandigden daarop den heer M Sprnyt een prachtvolle krans namens de leerlingen aan het Bestuur der Muziekschool In zeer goed gekozen woorden bedankte de heer Sprnyt voor deze blgken van vereering hem aangeboden hy hoopte dat hy met de overige commissieleden nog veel ten nutte van de Muziekschool zou kunnen verrichten De orchest klasse voerde daarop onder leiding van den directeur den heer Joh G Arentz een feest ouverture uit die verdiensteIgk werd uitgevoerd en opnieuw bewees dat het instrumentale onderwgs in goede handen is en de Commissie der Muziekschool wist dit niet beter te huldigen dan door den heer Arentz een prachtvolle krans aan te bieden De leerlingen der orchest klasse boden bunnen leeraar mede een krans aan By het overhandigen der kransen en toespraken werden fanfares aangeheven Ten 2 uur had een matinee plaats van het Muziekkorps der dd Schutterg Een zeer groot publiek was opgekomen om daarvan te genieten Het programma bevatte verscheidene nummers die op uitstekende wgze werden uitgevoerd en zeer in onzen smaak vielen Wg kunnen niet anders zeggen dan dat de Schnttergmnziek flink vooruit gaat en wenschen de heer Arentz geluk met deze goed geslaagde uitvoering Gemengde Berichten Te Harmeien sloeg Zaterdagavond de bliksem ia den korenmolen van J v Eek deed een roede uit elkaar barsten en richtte van boven tot onder groote schade aan De brand daarby ontstaan kon in zyn begin gestuit worden Omtrent den brand te Monster meldt men Kwk en toren zgn geheel uitgebrand Een viertal gebouwen in de omgeving van het kerkgebouw werden door een vonkenregen en brandend hout overstelpt en moesten voortdurend bespoten worden Door het krachtdadig optreden der brandweer werden verdere onheilen voorkomen Des avonds ten elf uur konden de brandwachten inrukken en was het gevaar geweken De brandschade is zeer aanzienlgk en wordt slechts voor een gering gedeelte door assurantv Ifedekt Een iiièn ment van groote kunstwaarde dat via avmiraal Pieterson dat ongeveer 10 jaiW feleden voor riiksrekening werd gerestaSfeerd is zwaar beschadigd Het kerkelgk archief is ook grootendeels vernield evenals vele andere belangrgke beschaiden en gedenkborden Deze brand is voor de gemeente een ware ramt te noemen Öe Haagsche Kouter der Prov örn Crt schryft Wie in dezen zomertgd het Manritshnis bezoekt hoort daar bgna uitsluitend vreemde talen slechts by uitzondering zyn eigen idioma spreken De vreemdelingen maken daar con amore hunne opwachting aan onze eenige Nederlandsche kunst en vermeien zich in het kleine maar reine Museum dat hun niet meer te zien geeft dan oog en geest kunnen omvademen Louvre Vaticaan National Gallery Pinakotheek zgn overweldigend neerdrukkend en ontmoedigend door hunne onoverzienbare grootheid en ongenaakbare uitgebreidheid bet Manritshnis noodigt u daarentegen door zgn bescheiden omvang tot rustig en dankbaar genieten uit De Engelschen vragen er verlangend en smachtend naar The anatomie Lesson of Rembrandt and the young Bull of Paul Potter daarna gaan zg voldaan heen zg hebben dan alle3 gezien Nauwkeurige en alles onderzoekende bezoekers zgn de Duitschers die elke schilderg in oogenschonw nemen en heel wat tgd aan hunne knnstbeschouwing geven zy moeten het toch dunkt me wat aardig en handig vinden dat men by het binnentreden al dadeiyk hun antwoord geeft in hun eigen taal Waren zg Hagenaars geiyk wy dan zouden zy het bovendien waardeeren dat de zorgzame Dr Bredius telkens en telkens de verzameling vermeerdert hetzy met knnstwerl en in bruikleen die zgne mildheid ten bate vad iet publiek tgdelgk afstaat hetzy met scMl leryen van Nederlandsche kunstenaren wfet arbeid nog niet in ons museum vertegenwoordigd was Zoo is er een hoekje raam in het museum ontstaan dat men het nieuwshoekje zou kunnen noemen en waar al de frisch geïntroduceerde kunstwerken het eerst eene plaats krggen Honderden en honderden menschen gingen gisteren per stoomtram rgtnig flets of ander vervoermiddel naar Monster om de verwoestingen te zien door den brand van Zaterdag j l aldaar aangericht De Westlandsche stoomtram deed extra ritten soms met 7 wagens en 2 machines De toegang tot de uitgebrande kerk en toren was kosteloos opengesteld In den namiddag werd een gedeelte van de kerk voor het publiek afgesloten omdat een jongen door een verwulf was geiakt zonder zich te kwetsen De spits van den toren is binnen de muren gevallen De stoomspuit van de Haagsche brandweer keerde in den nacht van Zaterdag op Zondag om één uur in de residentie terug Of het ons gelukken zal weten wg niet schrgft het Utr Dagbl maar wg willen ons best doen een beeld te geven van de wonderbloem zooals die in den kruidtuin te Utrecht de volgende week zal bloeien Stel u dan voor lezer een klimplant met groote hartvormige bladeren in welker oksels op zekeren dag men een lichaampje ontdekt dat spoedig als een bloemknop herkend wordt t Heeft een hoogst eigenaardigen vorm die eerst aan een vederlooze musch later aan een gepinkte duif doet denken en bg volle grootte het beeld van een geslachte pelikaan terug geeft De dagelgksche ontwikkeling van deze hoogst karakteristieke bloemknoppen gade te slaan is een bengdeiiswaardig genot dat slechts weinig stervelingen kunnen genieten p e interessant ook zoodra de knop tot bloem bevorderd is het toppunt voor ontwikkeling heeft bereikt dan eerat geeft zg eeij bloem te zien die wg een wonderbloem hebben genoemd Wg weten reeds dat de bloemknop in den oksel van het blad geboren wordt maar nog niet dat de bloemsteel naar beneden hangt en ongeveer vgftieii centimeter lang ia Een klein steunblaadje scheidt het bloemsteeltje vau het vruchtbegiusel dat do leugte van het eerste heeft Kn begint de bloemvorra waarvan het eerste gedeelte op een pgproer gelgkt en in schuinsche richting naar beneden staat Op een lengte van 14 c M versmalt het roer zich ploteèling om wat verder in een komvormig aafiangsol uit te loopen Hier omheen staat na een plat uitstaandcn zoom waarvan de grondkleur roorawit geschilderd met hondetden on duizenden kleine bruingekleurde vltfkjes en stippoltjes bezaatd is Midden op de bloera is oen groot gat dat zich als een fluweelbruin oog voordoet en dient om den insecten gelegenheid te geven naar binnen te komen Zoodra deze wonderbloem zich in den vroegen morgen ontplooit verspreidt zg een verschrikkelgke lucht die echter niet nalaat honderden z g aasvliegeu te lokken die van alle zyden komen opdagen de een na de ander het gat invliegen om er niet weer nit te komen Die bloem van Aristolochia gigas Sturtevanti is voor de insecten eene gevangenis Wat toch is het geval P En de entree en de buis zgn bekleed met een ontelbare massa haartjes die allen in een benedenwaartsche richting staan het insect vindt dus geen beletsel om de bloem binnen te dringen maar wordt van alle zyden door de haren gestoken wanneer het de bloem verlaten wil zy zitten gevangen Woedend over een dergelgke behandeling vliegt en raast het insect voir zoover daar raimte voor is de bloembuis door komt door de bewegingen allicht in aanraking met de meeldraden die ruggelings met den stamper zgn begroeid brengt onbewust hot stuilmeel daarop en is dat geschiedt dan gaan de duizenden haartjes plat liggen en wordt den gevangenen gelegenheid tot ontsnapping gegeven Zoodra de zon ter kimme daalt krimpt de wonderbloem ineen om niet weer open te gaan Bloemen van een meter en vgftig centimeter lang zgn geen zeldzaamheid Aan de rietenstoellabrieken in tFriesche dorp Noordwolde ia t tegenwoordig buitengewoon druk Duizenden rieten stoelen worden wekelijks voor t binnenland en voor België en Engeland afgeleverd en toch kan nog niet aan de groote aanvraag worden voldaan Dat de voordeelen die deze industrie afwerpt voor Noordwolde van groot belang zyn ligt voor de hand daar tal van ingezetenen daardoor een middel van bestaan hebben Gelukkig hebben onweders voor het oogenblik een einde gemaakt aan de periode van ontzettende hitte Nadat het te Parys Zaterdag nog onrustbarend beet was geweest en weer tallooze gevallen van zonnesteek met en zonder doodelüken afloop waren voorgekomen begon het even over vieren in den namiddag hevig te hagelen en te donderen wat gepaard ging met aanziehlgke verlaging van temperatuur De stortbui werd gevolgd door een fijnen regen die geruiinen tgd aanhield Veel schade werd aangericht aan de Chineesche lampions en andere teere decoraties voor den nationalen feestdag van eergisteeren In de omstreken van Pargs heeft de hagel veel kwaad gedaan Tusschen Orgemont en Argenteuil vielen hagelsteenen van zulk een grootte en in zulk een hoeveelheid dat allen boomen de bladeren werden afgerukt en veel gevogelte werd gedood Ook in de provincie zyn hevige regens gevallen Berlgn werd Zaterdagmiddag om 3 uur al van de hitte verlost door een vreeseiyke onweersbui met stortregens Tal van electrische geleidingen werden vernield STADSNIEUWS GOUDA 16 Juli 1901 Zaterdagavond werd eene koe van den landbouwer J B in de buurtschap Schonauwen bg Stolwyk door den bliksem doodelgk getroffen Even daarna werd een wilg dicht by de woning van J D geheel versplinterd Een viertal koeien in de onmiddellyke nabgheid kwam met den schrik vrg Te Krimpen aan den IJsel sloeg de bliksem in het huis van den burgemeester in al de kamers sporen achterlatende doch gelukkig zonder brand te veroorzaken Te Ammerstol heeft de heer Bode die bezig is een door de ysclub aangekocht terrein tot gsbaan in te richten op geringe diepte laagveen ontdekt Men is nu begonnen met het maken van turf deze is van zeer goede hoedanigheid fieed zgn eenige honderdduizenden gemaakt Op het laatste inlenmtiünaal congres van Tandheelkunde gehouden te Pargs ter gelegenheid der Tentoonstelling van Pargs van 1900 werd Odol genoemd het beste van de mondwaters die tot nog toe in den handel gebracht zgn Prgs per hoole flacon F 1 hnWe flacon 60 cent P OSTE K IJ ST sr POSTKANTOOR TE GOUDA Lyst van de brieven en briefkaarten aandit kantoor en de daaronder behoorendehulpkantoren ter post bezorgd welke gedurende de Ie helft der maand Juli wegens onbekendheid van de geadresseerden niet zijp knnnen worden uitgereikt f Brieven B Ovink Geers Enschede D van Dam Gorinchem Dr J Coert Rotterdam Mej E Vonk Hensseng Groningen C Wippen Krimpen a d IJsel J V d Poel Rozendaal Brielkaarten Mej 0 de Klerk Middelburg J üdo Rotterdam Drukwerk D Hoogenboom Haag Uit het buitenland terugontvangen Madame Klgweg Roma G e w e i ge r d C Frederiks f B Frank Amsterdam Mej F Delchambre Gouda Schipper P Hobma Amsterdam De Directeur M C HENNEQÜIN BurKerliJke Stand GEBOREN 13 Juli aria Wilbelmina ouders J Oosterwijk en W Schoonderwoerd Gysberta Antbonia ouders G van Bren