Goudsche Courant, donderdag 6 juni 1940

De licrk die eeuwen en oorlogen tro tseerde DE KATHEDRAAL VAN REIMS het steenen gebed in de vuurlinie AeiitenanieU vaa ta kathednal aftf middenseUp ea iteuiboiea De kathedraal van Reims achter Mndiakken Hoeieer men bevreeid is voor een eventneelen aanval van het Dnitsche loehtwapen toont deze Uluatratie waarop de beroemde Gothiache Icerk te sien is veraeholen achter een reosaehtigen wal van nadnkken Er ztjn kerken In het oude Europa die om de een of andere reden spreken tot de verbeelding van de menschheid Het kan zyn dat de kerk van hoogen ouderdom is waardoor hei gebouw ons door zijn monu mentaliteit als een vergrijsd getuigenisvan vroeger eeuwen respect a dwpgt het kan ook zün dat er tragische of eroïsche herinneringen aan verbonden zijn waardoor de aanblik al voldoende is om in onzen geest bliksemsnel een soort knstallisatieproces te laten voltrekken zoodat hetnabije of verre verleden waarin de kerkeen rol speelde in onze fantasie herleeft Zulk een bedehuls is ongetwijfeld de majestueuze kathedraal van Reims een der ukwejtkendste Gothische bouwwerken uit alte tijden maar voor ons meer nogeen getuigenis een symbool een steenen gebed in de vuurlinie Hoe menigmaal heb ben deze beroemde torens en de kerk zelfniet neergezien op het strijdgewoel der menschen en nog in den Wereldoorlog noggeen vijf en twintig jaar geleden werd dit godshuis zwaar gehavend maar met vereende krachten heeft men haar in alleheerlijkheid opnieuw doen verrijzen Relaas nog nauwelijks zijn de restauratiesgeheel voltooid of opnieuw weerklinkthet strydrumoer aan den voet Frankrijk is rijk aan kathedralen waarschijnlijk is die van Reims een der schoonste in ieder geval heeft zij een bewogen historie achter den rug In haar kwam de Fransche Gothiek op de meest verheven en volmaakte wijze tot uiting Wie er voor staat kan eenig idee krijgen hoeveel menschen hier vele jaren achtereen aan gezwoegd moeten hebben en gezien de primitieve middelen Van dien tijd moeten er in dit gebouw eenige millioenen werkuren zün geïnvesteerd Tegenwoordig zou zooiets niet meer mogelijk zijn omdat men er het geld en den tijd en wellicht ook het idealisme en den kunstzin niet meer voor bezit Andere tijden andere zeden De periode van de Gothiek is reeds lang afgesloten en het terugkeeren daarvan is uil gesloten Ook daarom is het zoo te betreuren dat deze bouwwerken die onvervangbaar zijn in tijden als deze het mede moeten ontgelden al worden dan ook zooveel mogelijk voorzorgen getroffen om in geval van een bombardement algeheele vernietiging te voorkomen De tijd zal leeren of ook ditmaal de kathedraal van Reims ongeschon den uit den stryd te voorschijn zal komen bijna vijftig Fransche vorsten tot het koningschap werden gewijd I e lunningskerk van de koningen van Frankrijk Sedert de oudste tijden is de kathedraal f van Reims de kroningskerk van de Fransche vorsten geweest Hier ontvingen zij door plechtige zalving de geestelijke wijding van hun heerschappy Dat dateert al van koning Clovis die uit handen van den aartsbisschop Remagus naar wien Reims is genoemd hier den heiligen doop ontving De laatste kroning die hier heeft plaats gegrepen was die van Karel X in het jaar 1825 Daartusschen zün vrywel alle vorsten voor de wijding van htm booge functie naar Reims gegaan met eakele uitzonderingen Het bekends ifn beroemdste is wel de krobing van Karel VU welke plechtigheid plaats had in tegenwoordigheid van Jeanne d Are de HeilifI Maagd van Orleans die voor dezen vorst de vrüheid van Frankrük had bevochten Bü de plechtigheid viel zü voor hem op de knieën en moet volgens de historische over levering de volgende woorden hebben uitgespsroken O edele koning nu is behagen aan God gedaan die wilde dat ik ide zege bü Orleans zou behalen om deze aan U over tedragen in Uw stad Reims waar Gü zoudtzün om Uw HeUig Doopsel te ontvangen om daardoor te toonen dat Gü de warekoning züt en dat aan U de kroon van Frankrijk behoort Qeschiedenis van de kerk Op d il ts waar thans de kathedraal staat hebben voordien nog twee anders Christelülce erken gestan van geheel andere allure en zeker niet zoo indrukwekkend De eerste werd gebouwd door Sint Nicaise welke Heilige door de Vandalen in 406 op de treden van zün eigen schepping werd omgebracht Na verloop van enkele eeuwen werd de kerk vervangen door de kathedraal van den aartsbisschop Hincniar Ongeveer driehonderd jaar heeft deze kerk gestaan in 1210 ging zü voor het grootste deel in vlammen op tegelUk met een geheele wük van Reims Onmiddellyk sloegen de bewoners van Reims de handen aan den ploeg om op de plaats van de oude kerk een bedehuis te doen verrazen dat zou zün als een blyvend symbool van hun rotsvast geloof De geheele bouw kwam voomamelük in de dertiende eeuw tot stand een tüdperk waarin de meeste Fransche gemeenten tot bloei kwamen en zelfstandig werden Niet zelden moesten groote gebouwen daarvan het getuigenis zyn In 1211 werd reeds de eerste steen gelegd door bisschop Aubry de Umbert Zeventien jaar tevoren was de eerste steen gelegd voor de beroemde kathedraal van Ghartres terwijUiiegen jaar later een aanvang werd gemaakt met die van Amiens Het merkwaardige nu van de kerk van Rei s is dat hoewel verschillende genera Vooraanzicht van de kathedraal van Reims met de beide torens en het vermaarde rijk van beeldhouwwerken voorvoorziene portaal ties aan den bouw hebben gewerkt h f gebouw niettemin den indruk weki volgens een vast omlünd schema te pjh vervaardigd Meerdere bouwmeesters hebben er hun beste krachten ari gegeven Jean d Orbais 1211 123 1 Jean Ie Loup 12311247 Gauëhep de Reims 1247 1255 en Bernard de Öoissons 1255 1290 Toen tegen het einde van de dertiende eeuw de kerk als voltooid werd beschouwd de laatste hand werd er aan gelegd bü de koningsgalerü ontbraken nog de beide imposante torens Die dateeren uit 1427 Tegen het einde van de vü f tiende eeuw breekt een brand uit die veel schade aan het gebouw toebrengt maar men ziet kans een en ander te restauren Daarna heeft de kerk veel te lüden gehad van de geweld dadigheden van de Fransche Revolutie ook dit leed kon verheeld wordeil De groote schade werd eerst toegebracht lüdens den Wereldoorlog toen vooral de hooge torens waarin men begrupelykerwyze uitkykposten vermoedde verscheidene malen krachtig onder vuur genomen WCTden Thans staat het majestueuze gebouw ongetwyfeld aan den vooravond van een nieuwen vuurproef vergeet Een merkwaardige achtigheid Men zal zich wöMcht nog lierinnerenv dat in October 1937 de kathedraal van Reims nadat de restauratie ongeveer voltooid was voor het eerst sedert haar 700 jarig bestaan is gewijd En toch werden hier 46 Fransche koningen gezalfd In den loop van de eeuwen was men het wüden letter Ujk vergeten en eerst in 37 werd dit feit door een scherpzinnig historicus aan het licht gebracht Hierboven schreven wü reeds dat op dezelfde plaats al vroeger twee kerken hebben gestaan Eenige resten van de oude kerk zün ingebouwd in de tweede katfaedraaL Zoo was het ook mogelük dat de kathedraal een marmeren plaat lievatte weUn vervaardigd wai ter herinnering aan aartsbisschop Hincmar Deze Zal de kerk ook jdit maal den vuurproef 1 doorstaan geestelyke voerde een strüd tegen Rome enpleitte voor zelfstandighek van de Fransche kerk Hü viel om die reden by den Paus in ongenade Toen de k thed aal ingewüd zou worden weigerde de clerus daartoe over te gaan aangezien deze marmeren plaat zich in de kerk bevond Hoehet desondanks mogelyk is geweest datde marmeren plaat toen nfet verwyderdwerd zal voorloopig wel een raadsel bUjven terwül toch de Fransche koningen er gekroond werden Eerst in de achttiende eeuw werd deze herinnering aan bisschopHincmar uit de kerk verwyderd maar ooktoen had nog geen consecratie plaats Deze vond in 1937 eindelük op indrukwekkende wüze plaats te nïeer daar dit feit samenviel met het voltooien van de eigenlüke restauratie uitgezonderd enkele details waaronder byvoorbeeld de kostelüke gebrandschilderde ramen waarvan velenonherstelbaar versplinterd waren weligederhalve voorloopig door wit glas werden vervangen Tydens den Wereldoorlog was door de granaten het geheele altaar vernield zoodat reeds uit dien hoofde wydtng opnieuw en in den uitgebreidsten zin geboden was De zeer ingewikkelde ceremoniën vingen reeds des morgens te zes uuraan en duurden den geheelen morgenvoort Üaarna werden de geloovigen voor het eerst weer in het schip van de kerk toegelaten De aesthetische zijde van het bouwwerk Wie in de laatste jaten voor de kathedraal van Reims I heeft gestaan zal getroffen zün door de oogenschünUjke fouten en onnauwkeu heden die aan het werk een zöo groote bekoring geven omdat hierjietor als het ware het steen leven wor ingeblazen De groote allure is oo c na de on Deel van de kerk nadat de restauratie f geheel was voltooid Ten tweede male staat de machtige kathedraal van Reims als een steenen gebed in de vurlinie Zij trotseerde behalve de eeuwen ook branden oorlogen en het geweld van de Fran sehe Revohitie e liocwel dikwijls zwaar gehavend bleef dit fiere getuigenia van Middeleeuwsche geestkracht behouden Nog maar nau welijks il de restauratie van den Wereldoorlog Iteéindigd of opnieuw ordt het bestaan van deoe fraai kerk ernstig bedreigd Bisschopsfiguur In het rechtsche xijportaal van de kathedraal van Reims Overgeaamen met toestemming van den Atlaatisverlag Berlijn Zürieh uit Clemen Hürlimaaa Gothische KathedAlen bi Frankrijk derscheidene teisteringen bewaard grieven maar er is veel dat onherstelbaar geschonden werd Om dat te ontdekken moet ipen op de details letten Op verschillende plaatsen is nog duidelijk een rossige kleur waar te nemen de laatste sporen van de vlammen Naar de meening van de deskundigen is deze steen onhei i rocpelijk verloren en dienen die gedeelten zoo spoedig mogehjk te worden vervangen Wanneer men naar binnen gaat vaK WIJ schreven het reeds het koude witte licht op dat voor een belangrijk deel binnenvalt door blaiJce glasruiten Toch hebben deze plaats lüke vernielingen de religieuze kraghff van het gebouw niet kun nen vennipdèren integendeel De geest van de jde bouwers en de tallooze naam loo e ambachtslieden le ft nog onverzwakt voort in de kathedraal die aan den voorgevel zoo rijk versierd is met beelden Maar ook hier ziet men nog de hand aa den reparateur terwyl een aantal beelden geheel verdwenen is Vooral m de late Middeleeuwen stond da aichitectuur op een zeer hoog peil Nog treft den twintig te eeuwsche beschouwer de volmaaktheid der ruimteverdeelingen en verhoudingen Om een indruk te geven van het gebouw vermelden wij hier enjtele cijfers De kerk is byna 140 metfer lang ea heeft een breedte van ruim dertig meten Het middelschip Is byna vüftig meter breed De kerk heeft een hoogte van 38 meter en de twee hoogst torens bereiken een lengte van 82 meter In 1750 braeht men in de klokketoren een 12 300 kg zware klok aan terwyl het machtige orgel dat niet minder dan 3516 püpén en 53 registers telt in de dertiende eeuw werd g plafitst Een verguld hoogaltaar uit den tydk der Renaissance dwingt bewondering at voor den Franschen kunstzin van dien tyd aar de vorsten van Frakrijk knielden oi gezalfd werden Het majestueus gewelfdi schip van de kathedraal op den achtergrond hel hoogaltaar