Goudsche Courant, woensdag 12 juni 1940

EERSTE BLAD WOENSDAG 12 JUNI 1940 Berlijn als wereldstad in tijd van oorlog De millioenenstad aan de Spree werd een kolonistenstad Er wordt dag en nacht gewerkt tVMuKiW Adverteeren doet Ver koopen ONZE speciale eikentelükheid heeft Beriyn verdiend dat onder buitengewoon ware Dtnstandigheden de moeilijkheden van den afgeloopen winter op waardige wüze heeft weten te dragen Zoo hoorden wij kortelings Dr Goebbels zeggen tijdens een rede over de problemen welke deze eerste ooi logswinter voor heel het land maar vooral toch voor de groote steden met zich medebracht Wij hebben ze allen meegemaakt deze oorlogsmoeilükheden en al hebben we den buiten gewoon strengen winter nu eindelyk definitief achter ons liggen geheel overwonnen zijn ze ook nu nog niet Want de toestand in de andere groote steden en ze zün in het huidige Croot Duitsehland belangrijk in aantal gestegen werd meestal gemeten en beoordeeld naar de situatie waarin Berlijn zich bevond De stemmingsbarometer steeg en zonk overeenkomstig de zwenkingen waaraan het dagelijksch leven met loon verdienste ontspanning en weelde onderhevig was op zijn duidelijkst De totstandkoniing van Groot BerliJn Wie Berlijn persoonlijk kent en er de laatste jaren nóg wel leens vertoefde die ial met ons verbaasd opkijken wanrteer hij verneemt dat de Rijkshoofdstad in haar huldigen vorm en omvang eigenlijk pas twintig jaar bestaat Want de wet betreffende GrossBerlin dateert van het jaar 1920 dus uit den tijd van kort na den oorlog van 1914 fSlB Toen werden de omliggende gemeenten Charlotten burg Köpenick herinnert gij u uit den keizerlijken tijd nog den beroemd geworden HAuptmann von Köpenick Lichtenberg Neuköln Schöncberg Spandau en Wilmersdorf met 59 omliggende kleinere gemeenten en 27 landelijke districten bij het eigenlijke Berlijn ingelijfd En in die dagen hoorden we voor de eerste m al over Groot Berlijn spreken Van het Westen naar het Oostenhad Berlijn met deze verordeningeen uitbreiding van ongeveer 21 kilometer verworven en tezelfdertijd steeg het aantal inwoners tot 4 2 mUlioen Maar ook deze wet ilie ais een vervolg beschouwd kanworden op soortgelijke verordeningen uit het jaar 1853 bevredigdeniet ten voUe want zü bleek eencompromis te zijn waarbij eigenlijk geen enkel stadsdeel tot zijnvolle recht kwam Je Men had Berlijn in 20 districten verdeeld maar weldra bleek dat ieder district zooveel mogelijk zijn eigen belangen behartigde en dat kwam het algemeen helang der stad niet ten ede Onder het huidige bewind van Dr Lipperf is daar eens grondige wijziging m gebracht Ook voor deze aangelegenheid geldt voortaan de leuze ijGememnutz geht vor Eigennutz Het algemeen belang gaat vóór het eigen belang Op onze vele zwerftochten door Duitschland is het ons opgevallen dat de meeste steden het karakter dragen van het land waar ze liggen We leerden Hamburg Bremen en Lübeck als ti piache hanzesteden kennen en waardeeren Nagenoeg alle Beiersche steden zyn nauw verbonden met de geschiedenis van het Huis Wittelsbach en wie naar Dresdetr komt die ademt er nog de sfeer die uit den glanstijd der Wettin s afkomstig is Zoo zouden we nog geruimen tijd door kunnen gaan maar aan deze kleinstaterij wordt men in het huidige Duitschland liever niet meer heririnerd In den nationaal socialistischen eenheidsstaat erkent men weliswaar de historische waarde der voormalige keizerlijke eh koninklijke residenties men negeert ook niet den typischen volksaard der verschillende deelen en streken van het Rijk maar niettemin blijft de nadruk gelegd op de politieke eenheid van staat en volk Slechts aan de weinige steden die bü het bereiken van dit Boel een bepaalde rol hebben gespeeld heeft men bij wijze van erkentelijkheid een bijnaam gegeven Zoo werd München gepromoveerd tot de stad der beweging is Neurenberg gegroeid tot de stad van den Rijkspartijdag en mag praz zich in het voormalige Oostenrijk als de stad der wedergeboorte aandienen De trek naar Berlijn Maar met dit alles blijft Berlijn dan toch maar de Rijkshoofdstad en er is geen andere stad waarheen de trek uit het eigen land en uit het buitenland zoo sterk is Wij hebben er dikwijls over nagedacht wat hiervan de oorzaak is De schoonheid der stad kan daarbij stellig niet den doorslag geven want op architectonisch gebied is Berlijn bij nagenoeg alle andere Duitsche steden ten achter EnTjje zoogenaamde Verschönerung der laatste vijf zes jaar het neerhalen van oude verwaarloosde volkswijken en het bouwen van nieuwe moderne complexen en statige regeeringsgebouwen heeft aan dit feit slechts weinig kunnen veranderen Maar voor den oorlog was Berlijn toch de residentie der keizerlijke familie hoort men vaak zeggen en men bedoelt daarmee heeft die periode dan niet haar stempel gedrukt op de stad Het antwoord moet vrijwel ontkennend luid en wjint het oude keizerlijke slot van welks balkon Duitschland s laatste keizer de thans nog levende Wilhelm II begin Augustus 1914 het gevleugelde woord sprak Ik ken geen partijen meer ik ken alleen nog maar Duitschers ligt sedert ongeveer twaalf jaar eei zaam en verlaten Een deel ervan is museum geworden tijdens den inflatietijd gebruikte men de voormaligi keizerlijke keuken voor de noodlijdende studenten en enkele parterre ruimten worden zoo nu en dan door de stad weleens als kantoor in beslag genomen Trouwens de HohenzoUernvorsten om maar met den soldatenkoning Fnedrich Wilhelm I en diens vermaarden zoon Frederil den Groote te beginnen brachten een belangrijk d l van het jaar meestal te Potsdam domen hier nauwelijks een half uurtje buiten Berlijn vindt men op historisch gebied het vele waar men te Berlijn vergeefs naar zoekt Zoo interessant en romantiek het is om door de straten van de voormalige keizerlijke en koninklijke residentie te zwerven en er later over te schrijven zoo moeilijk is het om Berlijn ais Rijkshoofdstad te karakteriseeren Onder de huidige omstandigheden zou men het best Sver een kolonistenstad kunnen spreken uit alle deejen van het GrootDuitsche Rijk zyn immers de mannen en Touwen naar Berlijn gekomen om er het fundament van het Derde Rijk te versterken Dag en nacht wordt er gewerkt want meni is zich in vollen omvang de beteekenis van onzen harden tijd bewust Zou weerklinkt ièr dan sterker dan oo t tevoren het lied van den arbeid en dat drukt zijn tempel op het huidige Beriyn Nadruk verboden t In onze af deelinj OVERGORDIJNEN vindt U de j rootst mojËrelüke collectie MODERNE GORDIJNSTOFFEN HANDWEEFSTOF in jiardige moderne streepdessins per meter 4C PEAU DE PECHÉ 49 427 mooi soepel hangende gesloten stof 125 c M 7 1 per meter w JACQUARDSTOF Handweef mooie fantasie effecten 120 c M per CC meter 75 69 AFGEPASTE HANOWEEF OVERGOROUNEN met bijzonder fraai bewerkte randen I20x 7 i per O Cn p paar 50 OU EFFEN STOFFEN moderne zachte Pasteltinten 120 C M per meter 70 95 PlUCHETTt GOIDIJNdl zware kwaliteit met gekl randen 120x275 per J QC paar 7 75 J HANDWEEFSTOF met aparte frotté weefsel 120 C M per meter 1 CQ CRETONNE role collectie dubbel breed frisse kleurige bloemdessins per meter JC 95 79 65 Oük in Vitrige Goriiijnslofleii de grootite keuze Jacquard Weefstof met ingeweven moderne bloemdcssins p meter 7lï 1 25 95 J L BRUNS TURFMARKT GOUDA o 2218 170 Bevalt Uw lichte Zomennantel U niet Vindt U Uw montelpsiicie complet d UK piec s of mantel van vorigiaar ni t meer zoo leuk een seintje en laat Uw mantel der nieuwite mode tinten Heel wqj niouw en toch zoogoed als nleuwl het door de Motir Icomt U M VERVERU Tal 3006 3076 GOUDA Tcmcsi 1M7 Kantoor Fluweelen Singel 21 i 2244 50 Vor4 t gevraagd Jon e Hulshoudster in klein gezin hoog loon goedebehandeling Brieven met photo s J v Boek p a W v Beek Kanaalstraat 109 Utrecht ü 2247 6 y r Daitkbetiiigiisg iiCtme te brengen wy onitn dlnk voor de groote beUng tiling bil de heropening van de tpeettiriii DE KtEINEBETUWE e Haastrecht Tevens kunnen wQ U tot onze vreugde nededeelen dat onze Zoon COR de bekende COR i iel buffet naar wien Zaterdag en Zondag zoo veel it gevraagd Dinidag middag in den betten welstand uil Duitschland it gekQinen Hoogachtend G 2246 30 W KOMPIER De Kleine Betuwe Tel 19 Haattrtcht Vischseizoen in vollen gang Toor Heagcbport YliieMrllai tlli l It nog steeds Uw adraa Fa A J V d Berg SL ABthoalMlraal II Oovdo T l 3Sn GrootMe tortaeHag Laagt pri x a tl 2243 3a 41 MCO TIEOINO KV HACO EaEHTESSEPLEIN Ifl DOl MAAO U KLASSE U U ST TUSDDIfG VAN WOENSDAG 12 UMI IS 0 noooE puMieN 1004 4SSS sas4 t tuO 2814 13813 1T808 ISSTS f 200 ilai 100 9184 S4a4 8776 7872 8302 8487 1I3M I872S 144 16883 1S714 18352 PIEMieN VAN 70 31 84 1318 1478 2040 2S78 3387 3348 4010 4068 5018 5242 6683 6660 7630 7764 8468 8666 8618 719 9812 670 1859 3810 3477 4465 8138 7311 156 147S 2600 3396 4134 sauo 0691 7778 162 1588 2868 3401 4137 5830 710 8236 267 1848 2847 3456 4355 6016 6884 8273 688 1919 3919 3S32 4575 6206 7317 8401 830 1016 1841 1948 312 3068 3076 3144 3803 380 3941 4583 4765 ItSS 6491 6500 52t 7336 74911 AM 8406 845U H4a 8706 8876 8047 9333 9312 8388 8605 1 690 9874 9938 9955 10052 10230 10383 10610 lOCaS 10793 10814 10827 10867 11008 11253 11524 11578 11660 11681 13042 111310 125Ü5 12587 12870 13264 13610 13830 13974 14 190 14138 14240 14576 15247 15204 15267 IS ÏSS 15845 1605 16144 18284 16373 16380 16690 16723 1G044 17058 17142 17152 1716 17288 173S7 17375 17619 17619 17854 17850 18044 1836 i 18390 18297 18323 18423 18764 18829 18B48 18865 18888 18916 IÜ32S 18458 1S470 19631 19748 19926 20012 20149 20160 20402 20430 M610 20584 20859 30782 20780 20820 20903 30980 GEEN PBEMIEN 92 103 180 365 274 279 339 387 409 484 34 648 661 684 825 833 848 980 1110 12211 1272 1443 1493 1510 15 14 1537 1574 1611 1635 167a 1693 1714 1761 1790 1818 1861 1944 1973 2126 217 2180 3301 2206 2207 2284 2285 2311 3313 3338 235S 2357 3411 2432 2447 2458 2503 250S 3546 3599 2611 2697 2710 2718 2796 2802 2824 2825 2850 2968 304 3Ulia 8073 3153 3180 3251 3331 3334 3366 3372 3399 3571 3630 3714 3741 3761 376 3770 3B13 3831 S916 39J 8939 3998 4001 4016 4048 4119 4148 4160 4167 4226 42e i 4292 4312 4331 4391 4rt7 448G 4510 4520 4 561 617 641 4643 4875 471 5 4717 482 1 4841 4959 5086 6116 125 5198 5204 5231 3360 5363 5395 5412 5414 6557 5606 5651 5672 5684 fiRIO 6739 6753 57Ö6 577 5976 f 4 6015 6107 62 fi Oiï 6326 6332 6335 6618 6663 6684 6701 6776 6802 6806 6003 8955 7062 7 7T 7225 7583 7326 7327 7349 7385 7413 7508 754J 7550 767 7636 763S 7717 7736 7782 7819 7905 8040 8073 8076 8119 8369 8280 8339 8358 8363 8376 8381 8417 8443 8496 8575 8590 8597 8670 8711 8768 8827 883 l 8866 8S68 8935 9025 9059 9074 9122 9158 916 9166 8187 9180 9216 9235 9232 9335 9236 9374 9375 9450 480 484 9601 9606 9629 9635 9639 9664 9715 9761 782 j 852 9981 0O79 0O9O 0093 0094 0095 10119 10125 0176 1027 10348 10349 10359 10369 10191 lO jOO 1050 lOSÏT KIST 10658 10717 10779 10784 10789 lOdll 10875 10970 10988 11028 11081 11047 11102 11165 11178 11182 1H8S 11267 112 a 11307 11320 11352 11365 11401 11412 11549 11564 11504 11621 11859 11685 11887 11774 11868 11911 11913 11924 11936 11948 11967 U971 11979 12014 12081 12236 12 328 12385 12420 1J 5 1X533 12670 12730 12763 12B0I 128i3 12844 12866 12869 r 8 0 138S8 12912 12968 13980 13032 13074 13182 13216 13268 I334t 13S74 11391 13412 13736 I373J 13789 13869 13895 13997 14062 14073 14155 14163 14176 14179 141 19 14248 14332 14S97 14504 14581 U 4i 14558 14622 14713 14732 14746 14778 14809 14848 14860 14868 14937 14944 14981 1 5009 I5 m 15030 1 5079 15161 16183 10186 15198 152 17 15263 15 120 15352 15357 1 5378 1 5408 IS4S7 15483 15500 1 5 540 15626 1 5708 15731 15831 15866 15873 15063 16 107 16089 16099 16170 16172 16179 16335 16281 16299 1630 1640 16423 16461 16497 16621 16525 16614 16624 1674 17060 17122 17153 17175 17189 1719 17203 17284 17334 17411 1760 1762 17706 17776 17834 17980 18004 18076 18104 18156 1810 18219 IH IB III 18417 18442 1B470 18499 18617 18648 188T8 18760 18 70 18808 18823 18636 18676 18923 18959 18962 18084 19007 19008 19059 19095 19194 19199 19218 19383 19406 1941 1 44 19587 19616 19693 196s 5 19735 19773 19774 1982 1 862 19885 19918 19919 19925 19938 20056 20062 20108 2015S 30218 20346 20298 20318 20378 20415 20416 20417 20428 20453 20474 20437 20574 20589 20590 20616 20648 20653 20657 2066 SOOBS 20734 20827 30828 20382 20011 30929 20941 30976 VorlK l rlngcn Sc klu a li t 5182 m z 6i w867 m 1 865 1 a lofl met f 70 11145 m x 1114J 12331 m z 12336 1017 m ZIJN DE TIJDEN SLECHT dan bedenke men wel dat nog Jeen enk lbedrij hier in t land of waar ter wereld ook 0 itrijker is geworden door op zijn adverteeren te be zuinigen Integendeel Zoo iels dan is cpurantÉnreclarae in staat een bedrijf groot te maken en grootte houden T Vraagt inlichtingen voorbeelden etc van courantenreclame bij de prkende advortentiebureaux of het Cebuco Dam 2a Amsterdam J partnerin ifir Wenger Op hetzeltóe oogenblik knallen buiten twee schoten De mannen kijSenelkaar doodsbleek aan en snellen dannaar buiten Het is kort voor Let einde der voorstelling als vader Wenger eindelijk de boeken terzijde scliuift en zijn bril van zijn vermoeide brandende oogen neemt Het is heel stil in den wagen waar hij zit Zijn gezicht is rood van zorg en boosheid Geen twijfel Er is reeds in den tijd van Rolf Wenger belangrijk in de boeken geknoeid een groote som is gestolen Als dit niet zoo was kon men het iu nog langer met het circus volhouden inisschien zoolang totdat het gerucht over die typhus overwonnen was Een kleine hoop gloort in het hart van den ouden Wenger Hef is toch ort mogelijk dat Brouwers dit alles heeft uitgegeven misschien is die som nog te redden bijvoorbeeld door ingrijpen van de politie Er moet dadelijk iets gebeuren Vastbesloten staat hij op Opeens wordt er luid aan de deur van den wagen geklopt en tegeliik vliegt Brouwers binnen Het gezicht is blecker dan gewoonlijk Zweetdruppels staan op zijn voorhoofd Achter hem staat Higgens Het gelaat van den Amerikaan is rood van woede Bill Bmg staat naast hem Brouwers zinkt in een stoel neer Vergeving mr Wenger vergeving mompelt hij Higgens kijkt verachtelUk aaar hem Water Waager zegt hü deae i KLlLLÜiluJS CNadruk verboden Het circus Wenger Zeker mr Wenger maar daarenboven heeft mijn geheimzinnige tegenstander nog de bedoeling gehad dedocumenten die in mijn bezit zijn te t emachtigen Hij heeft erop gerekend dat ik door mijn zorg omJuanita en de zorg om mijn identiteitte verbergen onzeker zou wordenen de papieren vergeten zou in deverwarring van het oogenblik zoy hijze dan kunnen stelen Misschien wildehij mij ook uit het asyl dat uw oommij hier gaf verdrijven en mij alsartiest onmogelijk maken en mij vanstad tot stad drijven en mij tenslotteoverleveren Hij is een gevaarlijkteeenstander Hans Wenger strekt zijn hand naar den Spanjaard uit Ik dank u voor uw openhartigheid Bij mij blijft uw geheim bewaard mister Quito zoo lang ik hier nog ieU te zeggen heb blijft het circus uw thuis totdat uw vaderland vrij is l o acht en drukt zijn chef de band isschien ia het spoedig legt hij zacht Een vraag ligt Hans Wenger op de Mppeci en hij spreekt haar uit Wie is JÜaiHtar iiik FMclt de Jtaoddcuk sl i het t ti iKfti iii j zu vu j ijcKend nadat ik hem bedreigd heb dat hij belangrijke sommen verduisterd heeft Ik heb dadelijk Bill Bing er bij gehaald en in zijn tegenwoordigheid heeft Brouwers zijn bekentenis herhaald Wenger kijkt van den een naar den ander Hij ziet het schulétoewuste gezicht vap den boekhouder Hij ziet het gelaat van Higgens die een triomfeerend lachje niet kan onderdrukken en hij ziet het donkere gezicht van den vroegeren cowboy Dat is een z eldzaam toeval Ik heb zoo juist de bev ijzen voor Brouwer s schuld gevonden Ik had echter al l g verdenking tegen hem Dit ïB niet geheel en al waar maar Wenge wil de mooie miss Keele wie hij een goed hart toedraagt niet I in de aangelegenheid mengen I James Higgens knikt bedachtzaam I Ja ook mij ging het zoo Hoe j meer ik er over nadacht hoe meer lik Brouwers ging verdenken ma ar I mijn methode was wat meer grijpbaar U moet weten dat Rolf Wenger in zijn tijd al verdenking tegen Brouwers koesterde hij meende dat de man een speler was Wenger springt op Een speler en ik dacht dat wij nog iets van het geld konden redden Mr Higgens waarom hebt u mij niet voor dien man gewaarschuwd De Amerikaan trekt de schouders op Daartoe ontbrakei mij de bewijzen mr Wenger Ik kon alleen afgaan jap hetgeea RoU Weiger m iildtTiijti dj lia l icaLr L ai t Ulj was te welen gekomen dat Brouwers in de speelholen van San Francisco kwam Maar hij had hem er over onderhouden en Brouwers had beterschap beloofd Wenger staat aar als verslagen Maar opeens Wfordt hij woedend Hü grijpt den man bij den kraag en schudt hem dooreen Jij wat heb jij met het geld van mijn broer gedaan Je hebt ons brood gegeten jij dief en je hebt ons te gronde gericht Laat mij kJs roche lt Brouwers Maar de oude Wenger Iaat hem nietlos zijn greep wordt sterker Waaris het geld dat je gestolen hebt waaris het Zal ik hem een beetje met mijnrevolver kietelen chef misschien dathij dan kan praten ïk heb hem allang in de gaten bromt Bill Bing Higgens mengt er zich in Laat u hem los mr Wenger zegt hij kalm maak uw handen niet vuil aan dien vent De oude Wenger laat den man los Nu klinkt Higgens stem scherp en duidelijk Bekent u nu Brouwers ik ben er van overtuigd dat mr Wenger van een straf zal afzien als a ons zegt waar u het geld verborgen hebt Brouwers heft het hoofd op zijn glanslooze oogen staren de mannen aaa Hij maakt een hulpelooze l eweging met zijn armen Alles weg alles ve r ieeid eén paar honderd dollars in mijn wagen dat is alles V Bjog s stem schreeuwt hem toe 1 Wel aDemJLlUtg Keri i üjt toch niet Geen menscli heeft gezien dat je gespeeld hebt en hier is toch geen speelhuis Er in4tet toch nog iets zijn Kom op met je verhaal of ik jaag je met mijn lasso door de manege Brouwers krimpt in elkaar want de laatste woorden van den man uit Texas doen hem schrikken Hij kijkt Wenger hulpzoekend aan Ilelpl u mij directeur ik kan immers niets anders zeggen Het spijt mij maar ik heb alles verspeeld Er zijn overal gelegenheden om te spelen ik wilde weer terugwinnen wat ik verloren had omdat mijn verlies steeds grooter werd Ijy zwijgt Wenger kijkt Higgens vragcr d aan Hot kan waar zijn mr Wenger zegt deze overal hier zijn speelgclegenheden er zijn menschen diepokeren en overal zijn er geheimegelegenheden ook hier Bill Bing luistert ongeduldig het duurt hem te lang Zal ik de politie halen mf Wenger de dieiistdoende agent is weg nu de voorstelling uit IS maar wij kunnen opbellen De oude Wenger denkt na Ja zegt hij dan dat is het beste doe alles wat noodig is Bing Niet de politie niet de politie steunt Brouwers Ik zou u in oveiweging willengeven mr Wenger klinkt Higgens rustige stem wat het beteekent als u dezen man aan de politieoverlevert Hij heeft het verdiendmaar de pen taA et óe hicht vao IJ met de kwestie van fle vlektyphu gemerkt Het zal weer een schans I daal geven Het zal heeten dat wi I er zoo slecht voor staan dat wij j ooj ten sluiten De naam van het circu z l opnieuw door het shjk worde gesliurd en dat zal een gevoelig schok voor ons worilen De oude Wenger staat besluiteloos Erger da n het al is kan bet niet worden mr Higgens maar mivachie hebt u gelijk In Tetcas zou men den man zonder vorm van proces ophangen Müastaljongens zullen dat met vreugdedoen bromt Bing er tusschen N en neen Bing zegt Wenger zooiets duld ik niet dat kan nietÜ Nou chef ik meende het goed bromt Bing De oude Wenger heeft intusschen een besluit genomen GoeiJ wij zulleh hem met aan de poUtie overleverei Wij zullen toch geen cent van ons gekr terugzien Maar ik wil eens zien of eBniet een laatste mogelijltheid bestaaW iets te redden en zoolang geef ik den man geen vrij Mijn zoon zal 6ok een woordje meespreken De hoopvolle glans die op Brouwer gezicht is gekomen verdwijnt weer Bing zegt Wenger U sluit ém man op en laat hem goed bewaken Daar kunt u van op aan che die komt niet uit mijn vingers kniktBmg ernstig Wenger zegt haastigrf Geen Tesa geschirdonif n Bmg