Goudsche Courant, donderdag 13 juni 1940

De langste s poorlijn ter wereld Met de Trans Siberië Expres NAAR CHARBIN Jusschen Moskou en Wladiivosiok een reis in oorlogstijd met hindernissen twee eken onderweg in wagens van vijf verschillende nationaliteiten heerlijke gerookte zalm als hors d oeuvre de kellner en zijn beide helpsters lachen on ze bezwaren eenvoudig weg Een ten slotte zit men na vleesch en groenten genuttigd te hebben bij een papyrossi en natuurlijk thee nog wat na te tafelen Men is u gelijfd bu het gilde der ervaren Siberië reizigeis Twee dagen lang ergert men zich nog over de radio in den trein omdat men het gesproken woord toch niet kan verstaan want behalve lichte muziek wordt men onthaald op vele berichten Van des morgens vroeg tot s avonds laat Maar nadat men den Oeral doorgereisd is holidt ook dat op In den beginne worden de maaltijden nog aangekondigd maar dan zwijgt de luidspreker Dan bestaat er geen hindernis meer voor het doen van een korte siesta oes middags en des avonds O SIBERIe JU USKOVOEWOESTENU Eiken dag is er ongeveer eenmaal een langdurig oponthoud een paar maal staat men slechts korten tud stil Aan de hand daarv an kan men op de kaart nameten hoever men is gevorderd en op de landkaart gaat het maa r bedroevend langzaam Aan den anderen kant bieden zij het voordeel dat men gelegenheid krijgt een frisch luchtje te happen en zich wat vrijer te kunnen bewegen Een oponthoud duurt ont eV eer een half uur Zoo lang kan men Russische voorkeur douaiittme omstreeh flilÉfoacht krijgen van de J tel siteit die men zeker in het vtrlattn Siber c niet zou hebben vtr VI acht mer en daai heeft men reeds el c tnsche centrales aangelegd en ovöral na dat Aldan etn industriecentrum is gepas seerd ziet men de groote ketels in de om geving van het station opgesteld een tce ken dat de electnficeering voor de deur staat GRENSLAND MILITAIRLAND In het restauratierijtuig en in den ge heelen trem ziet men nu gaandeweg mger uniformen Tenslotte verdwijnen de burgers nagenoeg geheel Buiten ziet men van tijd tot tijd barakken de bruggen zijn overal door posten bezet een enkele maal ziet men ook prikkeldraadversperringen of kleine versterkingen De soldaten di wij in den trem ontmoetten hadden over het algemeen uitstekende uniformen Het viel evenwel op dat deze militairen nauwelijks eenige notitie van elkaar namen Een ver 4 A niadiwostok het eindpunt van den Trans t Siherischen Spoorweg Om van AmsterMm naar het Mantsjoerijsche haj bln te komen mo$tmen een reis ihaken die althtesuiterlijk een i icord op zichzelf ur Het IS In tota tl de lanpftie spoorweg ter werel I Vkiy j B iiiiii tienduizendH kilom ters P heit spoorbiljet w i het WTÏTl kilometer o r Russisch gebied en daarvan worden wederom 7000 kilometer afgelegd zonder dat rSta behoeft over te stappen Wie behagenschept in getallen en lust heeft totkilometetvreten kan derhalve dezereis H r Noord Oost Azie opvatten als een recordaangelegenheid Ivaarvan vermoedelijk in de eerstvolgende tien twintig jaar het evenbeeld niet gevonden zal worden Enwellicht IS dan het tijdperk van denspoorweg voorbij a Tienduizend kilometer reizen met den trein in oorlogstijd kan evenwel moeilijk als epn grapje worden beschouwd Men zal het geen mensch kwalijk nemen wanneer hij een reis die op Dinsdag in het Centraal Station aan het Amsterdamsche IJ werd begonnen voorloopig na rond twee weken eindigt in Cbarbin niet zonder meer als een genoegen beschouwt Wanneer daar dan nog bijkomen een gemiste aansluiting in Litauen een bijna gemiste aansluiting m LetlaAd acht pascontroles acht douanecontroles en ten slotte acht devie encontroles en wannaer de meeste controles dan nog uitgerekend in de nachtelijke uren tusschen een en vi r uur moeten plaats hebben bu een temperatuur van dertig gr den onder nu en twaalf stuks handbagage om van de groo tere bagage nog maar niet te spreken dan moet men inderdaad beschikken over een zeer aanzienlijke dosis lankmoedigheid om deze reis zonder morren te maken en er dan bovendien nog van te genieten oi Ju Maar het avontuur dat êen r fsje per Trans Sibenschen Spoorweg biedt wordt slgchts uidelijk aan hen die en aaarvoor ontvankelijk geniÓPd hebben DE TOCHT DOfOR RUSLAND Aangezien ik den tocht vroeger ïeeds twee maal heb gemaakt en dei halve m t oog op i n oorlogsttiestand nog veel meer onaangename dingen had verwacht zim du aal deze t t ten dan is t bijna gemoedelijk geweest heOcontact met de ambtelijke overheid of lOon de consequenties dikwijls pijnlijk rem schijnen mij nu bijna opwindende Jerdrekingen toe Toen eindelijk in Charbin de trein stopte was er iets vSn een teileurstelling Tot dusverre die twee wekeil lang dat de trein hoestend en proestend was voortgegaan was het leven eenvoudig en gemakkelijk geweest Nu as daar weer het leven van alledag met zijn gejaagdheid en zijn zorgen De hel nn Rusland s verbannen bnrrers yete dnSniden Rassen die In stitfd hantimta met de oprattinc van liet SeTjetregime werden naar Noord Rndaad en 81 kerie exondea am daar dwangarbeid te ▼ ertlchten Voordat wii en eigenlijken Trans Sibenschen toch anvingen waren wij genood zaakt ons pegentien uur te vermeien in een wachtkamer van het station op de grens tusschen Duitschland en Litauen De t éin die aansluiting gaf was namelijk juist verdwenen én sakoeska en wodka bleken niet voor alle reizigers een afdoend middel om de verveling te verdrijven Want de Trans Sibene Express rijdt slechts twee maal per week en het gevaar hem te missen m Moskoif werd met het uur bedenkelijk grooter En die angst wertl al niet kleinei toen met meer dan een dag vertraging de Lettische machine van de grens uit Dunaburg aankwam op het tijdstip waarover de aansluitende trem zoo onge veer zou vertrekken Maar de Bussen toonden souverein en van groote allure te zijn waar het den tijdnood betrof Weliswaar was het niet de trein met slaapwagens zooals in het spoorbooek aangekondigd die stond te waqhten m Duneburg maar er stond Henmmste iets dat ons om 1 eert uur des nachts naar Bigossowo bracht de toegangspoort tot het groote Russische Rijk Drie en een half uur later waren wij goed en wel in onze compartimenten ondergebracht waarin wij zouden vertoeven tot Moskou En een vriendelijke reisgenoote nam het ons zelfs niet kwaliik dat wij haar om half vijf m den nacht nog uit haar cabine klopten om ons met bier wodka thee brood boter en kaas den honger te stillen die het onvermijdelijke gevolg was van een maaltyd dien wij door het wachten misgeloopen waren Zij deed het lachend en piaakte daarbij veel gebaren Vour MflStSu dat op deze wijze yee te laat bereikt w erd bleef met zoo heel veel tijd meer over Etn korte wandeling van het hotel langs oude en nieuwe gebouwen natuurlijk ook langs nel Kremlin over het Roode Plein naar h t mausoleurri van Le nin twee tochten met een autobus n vervolgens van he hotel naar Jijlt Station van vertrek dat was alles tezamgn te weinig om een oordeel te geven over Moskou 8POORWEGCOMFORT W Op het Oosterstation van Moskou weerklinkt plotseling een melodie waarvan rhythme en toonval opvallend herinneren aan het oude Duitsche liedje Musz i deniy Lven later het schelle gefluit van een locomotief De mannelijke personen die op het perron zijn gekomen nemen een oogen blik niet zoo heel lang w ant het is bitter koud de pelsmuts van het hoofd en 4aii glijdt langzaam de trein het station uit Na dagen die vervuld waren van onrust haast en zorgen öm toch vooral de aansluitinig niet te misSen begint dan eindelijk de groote reis door Siberië Men begint dan wanneer de stationshal eenmaal verdwenen 13 uit den vierhoek van het raampje met gelukkig en tevreden te gaan zitter met het gevoel het is voorjClka ar de reis is begonnen nu volgen tenminste acht dagen rust Het j musz i denn heeft ons niet toevallig hefffinerd aan het Duitsche afscheidswijsje dat elke scheeps apel pleegt te spelen bij t iosgooien van de trossen Want et i3 veel m tien trem dat herinnert aan het schip Nauweliiks is men gaan zitten of een Intourist man de vertegenwooidiger van het Russische reisbureau is binnen gekomen en legt als een steward aan boord uit hoe het eten en slapen is geregeld Vervolgens stelt hij ons den treinleider voor den man die erantwodrdeliik is voor alwat onderweg geschiedt een soort kapitein dus Later leert men den technischcn leider Jcennen dus de eerste ingenieur En de beide conducteurs van de slaapwagens nemen u als spioedig gaheel voor zich in door gloeiend heete thee te bren gen Tschai is hierna op elk mogelijk en onmogelijk uur van het etmaal te krijgen De samovar zoemt nagenoeg den geheelen dag ƒ De routine van he leven in eenj paar spoorwegcompartimenten krijgt men eerder dan te verwachten zou zijn Nog by den eersten avondmaaltijd neemt men eenigszms beklemd aan het tafeltje in de restauratiewagen plaats onwennig door een tekort aan kennis van de Jtussische taal terwyl mtin niet vertrouwd is met de Russische zeden en gewoonten Maar dan komt het eerste waterglas vol wodI B daarna een Het stationsgebouw te Charbin in Oost Vlantsjoekwo een belangri k punt aan den Oosterspoorweg waarover reeds bij ver Sv stheidene gelegenheden een scherp conflict tusschen Rusland en Japan ontstond ter buiten niet gaan wandelen want m doorsnee Je temperatuur twintig graden onder nul Bij de kleinere stations moet men er op passen dat het signaal v in de stationsklojc niet onopgemerkt voorbijgaat viant onmiddellijk daarna vertrekt de trem IJet iedereen instappen deuren sluiten voorzichtis IS aan de Trans Siberische spoorlyn en voor de Russen überhaupt iets onbekends Wie in de wachtkamer briefkaarten koopen en brieven poston wil zal goed doen eerst navraag te doen hoe lang de trem blijft staan want het kloksignaal hoort men binnen vast en zeker met Overigens ansichtkaarten kan men Viiet koopen in Rusland Wel zijn heele series waarop het stempel van den spoorweg is aangebracht verkrijgbaar De souvenirjagers kunnen zich in den Oeral voor weinig geld kleine m steen geliakte beeldjes koopen Verder fcan men op de stations eigenlijk alleen brood en levensmiddelen koopen voor degenen die vaste plaats in het restau ratierytuig hebben besproken Buiten rolt dan voor het cbupei aam defilm van Siberië af sedert den tweeden dagdat men den OeraP met de zacht glooiendebergheüjngen over getrokken is Maar tiet andschap is allerminst de woestijn diemen zich er in de overleveringen van vooi stelde Daar is de Oeral zelf met z n r jiizcndennen en sparrenwouden met baomen qie zich evenwichtig hebben ontwikkeldboomen van een hoogte dat iedere stcr ellng uit West Europa zich daarover zouverheugen Slechts geleidelijk komt de overgang naar de lichtere bërkengroepen tothet kreupelhout van de steppen en ten slotte tot de onbegroeide sneeuw bedekte vlakten van het echte Siberië Ver uit elkaar 1 ggen de dorpen als eilanden op de wittevlakte En wa ineer de trein langzaam riidtkan men dikwijls naast de spoorbaan de sporen zien van wild aat hier nog kort tevoren langs gekomen moet zijn Waar hetland Biet beboscht of bebouwd is strekt zichlangs de baan een dubbele haag van palissaden uit die de lijn moet beveiligen tegeninsneeliwen Eiken morgen heeft men niet weinig moeite om zijn positie te bepalen Met onze Westeuropeesche kaarten komt men dan niet ver Want pm een voorbeeld te noemen de stad Wiatka hebben de Russen om gedoopt m Kirov Jekaterlneburg heet tegenwoordig Sverdlovsk en is zoogezegd de tweede hoofdstad van het Europeesche Rus sische Rijk geworden Werschne Udinsk heet op z n nationaal Mongookch Ulaan Ud en dat zijn nog slechts de drie belangrijkste naamsveranderingen AAN DE ANDERE ZIJDE VAN HET BAIKALMEER Op een goeden dag is het de vierde de vufde of wel de zesde reisdag men weet het al niet meer wordt dan m den loop van den nacht Irkoetsk bereikt En des morgens vallen onze blikken het eerste op een reusachtige met snilf uw bedekte ijsvlakte het Baikalmeer Lichtbakens aan de overzijde geven ons beter dan de bergen aan de andere zijde een indruk van de enorme oppervlakte Twaalf uur heeft de trem noodig om rond het Zuidelijke deel te rijden Deze aanblik is overweldigend schoon en nimmer eentonig Na het Baikalmeer leert men een geheel ander Siberië kennen een Siberië dut blijkbaar door óé menschen meer gekoesterd wordt Hier is alles levendiger actiever Langs de spoorbaan du ken fabrieken op de stations zijn grooter en kennelijk niet ilecht voor het transitoverkeer ge bouwd In de opslagplaatsen liggen vele goedCTcn gestapeld Op de overlaadplaatsen en op oKxan eerterremen is het een lev tgi ciigheid vahsbelang Dit gebed wordt stor menderhand ospr de Russen genorren en voor de mdistrie ontsloten Men moet itt zelf hebben gezien om eenigen indruk te 4 u asdrbeider wordt in ketens geslagen De ongelukkise bannelingen moeten onder allerellendigste omstandigheden met zeer primitieve vierktifigen soms 48 uur achtereen werken plichting elkaar allhans ziin meerdere tegroeten schijrt bii de Russen niet te be staan Breede kale ddlen grijpen daarna uit hetZuiden n Sibeiie in Tschita en zijn grootespoorwegwerkplaatsen ligt achter ons enlangzamer steeds Ia igzamer vreet de trein ich voort door het voor ons liggerde land Wij hebben ver rjgjng hetgeen op dergelijke afstanden geen wonder mag heet nMaai d optimisten die meenden dat onzevertraging oorzaak zou zijn dat wij metzooals in het reisplan stond a ingegeven des nacht zouden aankomen m het grenssta iun Optor beginnen nu steeds weer langere gtzichten te trekken Hoe dichter wijhet grensgebied naderen des te mmderhaast scnint de machinist op de locomotiefte hebben Laat in den namidddg wordt hetook dei eigsten optimist duidelijk welkebedoeling achter d t langzaam njdcn stetktDe duisternis wordt afgewacht om doorhet gebied met de versterkingen te rijdenHet Is VI eer een uur des nachts wanneerWIJ ons m Optor n oettn melden bi dedouane voor het veilaten van hel Russischegiondgebied En het is reeds viif uui wanneer wii ons m liet kleine Nikitin hot nahet doorstaan van de Mantsjoenische pas t pviezen en douanecontrole laten netnalItn öp do haide bedd i met meei opRussisch gebied en met moer in den slaapwagen Het grensland krijgen wij echter den volgenden morgen te zien wanneer de trein zich in beweging zet naar Charbin in Noord Mantsjoerye Bij het verlaten van Mandschoeh n later tot den volgenden dag des middagTTswiien op gezette ti den de kleine Japanscmt conducteurs om de jalouzieen naar benfiden te trekken daar de zon hier stekend w irm kan zijn Eindelijk IS Charbin bereikt Voorloopig het eindpunt van onze reis die over enkele eken naar tokio zal Wórden voortgezet Da verzegelde fototoestellen mogen weer worden gebruikt Die waren sedeit het ingaan van Rusland verzegeld geweest het verbleken van het loodje doet den fotoreporter weer ruimer ademhalen HET WITTE GOUD IN OESBISKESTAN Sedert lang gold Rusland als een vin de landen welke het rijkste iljn aan grondstoffen Daaraan dient evenwel te worden toerevoegd dat er lang niet overal voor de volle honderd procent gebmik van worjjt gemaakt Een interessant voorbeeld van het tegendeel is Oesbiakertan in het Aziatische deel van Rusland waar in totaal 60 van de Rusrischc katoenoogst f pradneeerd In 1939 bedroeg de totale oogst van deze atreek 1 SM Mt ten OvenMMt van een moderne katoenfabriek O V