Goudsche Courant, maandag 8 juli 1940

n Een klein land in moeilijke tijden DENE MARKEN het koninkrijk der eilanden Export naar hei Zuiden inpiaais van naar hei Wesien Paralellen tusschen onze lage landen en Denemarken Visschersvrouwen op den Kopenhaagsche markt stammen uit het Zuiden het land zijn binnen gekomen en gaandeweg in cultuur hebben gebracht terwijl de Zweden en Noren waarschijnlijk over de Aalandseilanden die een natuurlijke brug vormen tusschen Finland en Zweden zijn binnengekomen In vroeger eeuwen lag Denemar ken betrekkeliik geisoleeid zoodat de Denen verstoken van een intensief contact met andere Zuidelijker volken vanzelf eon hecht veibonden volk zijn geworden Een aanzienlijke niet Deensche minderheid in Denemarken vindt men slechts in Noord Sleeswiik dat op grond van het veidiag van Versailles werd afgestaai aan Denemarken In dit gedeelte van het Koninkrijk der eilanden m Zuidelijk Jutland leven ongeveer 30 000 Duitschers Ten slotte de vraag noe slaat Denemarken er thans voor m de zeer gewijzigde omstandigheden Zooals wij reeds opmerkten is de landbouw de ruggegraal van het ecnnomische bestel in de tweede plaats 13 de export van zuivelproducten een van de aanzienliikste bronncn van inkomsten Denemarken bezit met minder dar 210 000 boerenhoeven terwijl het feit dat zooveel boter werd uitgevoerd vroeger vooral naar Engeland dat hierdoor do mar gannendtistne in een bnterland als Denemarken op toDcapaciteit kan werken wel illustreert welk een voDrnamc p aats d export m Denemarken mnam Thans gaat de productie voorzoover men met heeft te kampen met een tekort aan veevoeder dat vrijwel geheel moet v orden geniporteerd normaal door de zu velproducten viiden thans re elm tig hun weg naai Du tschland zcwdat Denomaiken hierdoor ten zeerste gebaat is omdat nu hot landbou vannaraat n deze woelige tijden op ga g kan worden gehouden De bewoners van de lage landen bij de zee hebben altijd een warme svmpattiie gevoeld voor de Denen en dit is volkomen te begrijpen omdat beide volkeren moeten bestaan onder omstandigheden die in vele opzichten met elkaar overeenstemmen In het bijzonder gaat deze vergelijking op voor het platteland met name oor de veeteelt en landbouw de belangrijkste bron van bestaan der Denen teruijl wij daarnaast nog een aanzienlijke industrie hebben Hoe staat nu een land als Denemarken dat zoozeer op een alzijdige export was ingesteld er voor in deze moeilijke tijden twee belangrijkste verre verbindingen per rail gaan bij Kopenhagen uit elkaar De Noordelijke route gaat vah Oslo over Helsingor Kopenhagen Gjedser Falster en heeft door den veerdienst naar Warnemunde aansluiting op het spoorwegennet van Duitscliland De Oost Westelijke route gaat naétr forsur vanwaar men overgezet wordt naar kiel terwijl een doorverbindmg bestaat over Funen om het contact met Jutland te bewerkstelligen De Westrand van het Jutische schiereiland w oidt door de Noordzee bespeeld Door de Denen wordt zij We tzee genoemd Deensche landschap wordt verder nder J broken door een groot aantal binnenzeeën Met alle staan met Noord of Oostzee in verbinding De betrekkeliike laagte van Jutlatld IS porzaa dat een groot deel van het schiereiland bestaïit uit moerassen en poelen De geologisclie opbouw van Denemarken IS V air jongere datu m De eilanden zijn biina overal bedekt met eci ongeveer vijf tig meter dikke laag wejke gevornd is hootdzakeliik ih den ijstijd Hier en daar met name op Seeland zijn deze lagen zoo machtig dat men eerst na 125 M op oudere aardlagen stoot De reuzenglet= chers van den Ijstijd d c uit Sdandmavie en Finland kwamen en een groot gedeellp van cieele centrum van Denemarken De bevol king die rond acht honderd duizend zielen telt staat er voor bekend dat zij het leven van den vroolijken kant beziet Op zijn gang door de stad zal de Hollander in het bijzonder getroffen worden door de populariteit die hier ook de fiets geniet Als gevolg van den aard der Kopenhagers is het aantal openbare vermakelijkheden ze r groot bovendien kan men er uitstekena eten Aan het vei leden herinneren vele oude gebouwen waarvan de beurs met zijn merkwaardige toren welhaast als het symbool kan gelden Van de andere havensteden hebben voor het buitenland tooral Aarhus en Esbjerg een groote beteekenis Aarlius de belangrijkste haven aan het JCattegat telt 100 000 inwoners Een blik op de kaart leert ons dat het een knooppunt is van spoorlijnen die zich van hier straalsgewijze naar het binnenland en langs de kust v ei spreiden Voor de blokkade zich ook uitstrekte tot Denemarken heerschte hier een levendige handel in peti oleum en hout Van industrie kan nauwel jks sprake zun Het bclangriik ste bouwwerK van de stad is de indrukwekkende f othiscbe Domkerk Ten slotte geniete de oesters die hier gekweekt worden een Europeèache reputatie Denemarken heeft ten dienste van het verkeer overzee reeds vroegtijdig een uitgebre 1 n t v in spiit r e i aangelegd De De Horstrombrug die de Deensche eilanden Falstar en Masnedo verbindt Ter lengte Tsn 3 2 kjn ia het de langste spoorbrug ter wereld De beurs in Kopenhagen met zijn merkwaardigen gedraaiden torenspits Oe vfsting b J Helsingor aan de Oresund het schouHtooneel van het Hamletdrama de Deensche eilunaen Jut a d en de aangienzinde kustgeoiedtn overdekte i keten een zeer vrucntbaien bouwgrond e i de mureoncn achter die wii ook in litl Nojidin van on land Drente aaitreffc De in het Nooiduosten var telai dl en het Oosten van JullaiHi 1 agende bi mei zeien n eveneens een overbluf uit dl 1 IJ t tiiwi 1 de n ereji dio men in tt VSe en van Ju Iard zin vccivuldig Tit f ontstaan zun dSoidi de zee hier u 1 ind dat Icnts wei s vveei tandk ij bulien geriQji de wee tri ctuui hiiQiP I ücnemaiKCi n aim a in bodcm ti attcii aanse e Iec i j 4neaard a cn den bodtm icvIlmv De c ii eLi p idd elen die eri ionii v v tide zm en dooi Di ena c gcl tl tlnk voor Uitvoer ec xpl cri Vttracp Zitnturt griaii kaU 1 pm en oio zeer be cl ciden eh nl steenkool ijit Bir tl tiiuul aan de Westkust vin Jfi nd cv o en l eixi te oevei 1 u e 1 balletten wolden go W 1 LI De L non be tren tut d N itin ir aansu i Us Vei h i k i i v 4littv aa til ei da it ooi puMKO Oewopei wopei wa iiva ae tege v O li o fff Wie een blik werpt op de kaart van Scandinavië en dan in het bijzonder op Denemarken zal in de eerste plaats getroffen worden door de merkwaardige structuur van dit land dat zoozeer doet denken aan het onze namellijk een gewirwar van grootere en kleinere eilanden schiereilan den en een groot deel vastland dat een uulooper vormt van het Europeesche continent Van het Duusche Sleeswijk Holstein strekt Jutland zich naar t Noorden gaandeweg smaller wordende uit en verbreedt Bieh in het midden tot het drievoudige en loopt dan naar het Noorden in Kaap Skagen puntig uit Jutland vormt met zijn oppervlak van ongeveer 30 000 vierkante kilometer het belangrijkste deel van Denemarken De beide eilanden Seeland en Funen sluiten daar bij aan met een oppervlakte van 7500 en 3500 vierkante kilometer Van het groote aantal eilanden waaruit Denemarken verder bestaai zijn Lolland het ver m de Noordzee liggende Born holm verder Falster Langeland en Alsen de belangrijkste Ofschoon Jutland meer dan twee derde van Denemarken omvat is de economische kracht van Denemarken toch voornamelijk gelegen op de vruchtbare dichtbevolkte eilanden Een globaal overzicht van alle eilanden verraadt ons onmiddellijk dat de kleine eilanden vroeger met de groote eilanden verbonden geweest moeten zijn terwijl deze groote eilanden eertijds een eenheid gevormd moeten hebben met Jutland De geografische ligging van Denemarken tusschen het Duitsche Rijk en het Scan dinaMSche schiereiland en tusschen Noorden Oostzee heeft er veel toe bij iagen dat dit naar verhouding betrekkelijk kicme land toch een middelpunt in het Ipndelsverkecr van Noord Euiopa kon wordei Vlak wciüeljiid op Denemarken het karakteri ieke landschapsbeeld 1 j 1 strekt zich het SkTgerrdk uit c NooiJzee aan de uiict te top van Jutland bij Skago i 13 zeer gevaarlijk vanwege do vile zandbanken die slechts even ondci t wateroi pervlak liggen Door de zeelieden wordt het meeste gevrec d het Hoiiiinf d t ongeveer veeilig kilometer vei m zee uitloopt ha Kaap M agen te zi n o ngezciM komt men m hot Kattcga dit door due zceengtcn met de dostzee i verbonden Dat IS in de eerste plaats de reeds genoemde Sont welke zeer breed is en een lengte heeft van meer dan 100 kilometer diin volgt de Gioote Belt tusscnen Seeland en Funen en de Kleine Belt tusschen Funen en Jutland Denemarken heeft vroeger voor de vaart door deze zeecngten een tamelijk hooge tol gelieven bekend als Sonttol In den jare 1857 is echter door een internationale overeenkomst den Denen het recht ontnomen nog verder deze tolgelden te heffen De scneepvaart door de Deensche wateren is tengev olge van het groote aantal ondiepe plaatsen en klippen buitengewoon moeilijk Daardoor komt het ook dat het aantal vuurtorens langs de Deensche kust niet minder bedraagt dan 120 Behalve drie lichtschepen die op grooten afstand van de kust m zee liggen zijn ook op zeer gevaarlyke gedeelten reddmgsslations ingericht Jutland en ten deel ook de Deensche eilanden zijn grillig van vorm door de uisnudendc baaien di vêr in het land binnen dringen De grootste van deze fjordachtige wateren is de Limfjord in JutlanÜ Het In het hooge Noorden van Denemarken bij Skagea Hier liggea de van de zeesoldaten gevallen in den bemchten slag in het Skaferrak auungn Tec van de haven ru Kapenhagen Of den voorgrond een tui de onde fortes De hoofdstad Kopenhagen kieeg naar doorslaggevende beteekenis door haar gunstige ligging aan de Sont een zeer belangmke verkeersweg te water Het is welhaast een ieder bekend dat T openhag n de hoofdstad van Denemaiken is maar bovendien is het de hóöHMad van IJsland Groot geworden door Me scheepvaart IS de stad toch irt andere opzichten van veel beteekenis zoo is het het finan