Goudsche Courant, vrijdag 13 september 1940

Künstscliattefl teml d den van geurende heidevelden 4 Het Museum Krèllêr Müller op de Hooge Veluwe een dorado voor den kunstlievenden metiwsch Waar men eindeloos dwalend kan genieten ideisjeskopje door H Fantin Latour Fantin Latour s werk waajrvan hier meerdere stukken aanwezig zijn vormt het hoogtepunt van het realisne in Frankryk Het vertolkt distmctie en harmonie geboren uit de religieus eerbiedige houding van een diepvoclend menscb en kunstenaar tegenover de realiteit die hij beleefde als een harmonie n geest en stof Het is nog maar korten tijd geleden dat wij een onzer grootste kunstenaars Vincent van Gogh hebben lierdacht ter gelegenheid van het feit dat hy vijftig jaar geleden is gestorven Vincent van Gogh was niet alleen een merkwaardig kunste naar die reeds direct door de techniek die uit zyn schilderijen spreekt een afzonderlijke figuur die men nauweMJks tot eeoige klasse kan rekenen maar meer nog was hij een met kiealeo bezield menschenkind üoor die Jdeslen die dfltWyïs onvwTulbare illusies schenen was zyn leven geheel beheerscht en in dienst daarvan stond zijn Goddelijke kunst die een tolk wilde zijn van deze verbeven gevoelens en gedachten Daarin schuilt de tragiek van een Van Gogh die niets meer of minder nastreefde dan te zqn een ware Christen niet alleen met het woord maar bovenal met de daad Hy was als een fel laaiend vuu dat hevig en niet te lang heeft gebrand maar waarvan de gl ed nu nog niet is gebluscht integendeel Wie vaff dezen schilder werk wil gaan zien doet goed zich niet alleen te bepalen tot bezoeken aan de bekèhde adressen bijvoorbeeld het Stedelijk Museum in Anuterdam maar jtij moet zijn schreden ook eens richten naar de Uooge Veluwe waar in het Museum Kröller een prachtige verzameling op het gebied vaB diverse kunsten is ondergebracht waaronder vele stukken van Vincent van Gogh Op een der schoonste plekjes van de Veluwe omringd door golvende heidevelden en niischende bosschen ligt ver van het jachtende leven ver van alle onrust die juist dezen bewogen tyd zoo kenmerkt het heiligdom der moderne kunst zooals men dezen tempel gevoeglijk kan noemen het Museum KriillerMüUer dat voor de meesten onzer ongeweten schatten bevat die te uitgebreid zyn dan dat men er in één dag ook maar een goeden indruk van kan krygen Hier kan de kunstliefhebber in een kostelijke omgeving eindeloos dwalend genieten van diverse kunsten Schatten aan moderne kunst zijn hier ondfergebracht eii men moet het slechts betreuren dat door de tijdsomstandigheden de vooruitstrevende conservator de heer Auping Jr zich genoodzaakt zag een deel van de door hem bebierde collecties naar een veiliger plaats over te brengen Eenigen tijd is het museum ook gesloten geweest voor bezoekers Nog prijken neer dan 1300 schilderijen aan de wanden der diverse zalen een verzameling vt een gehalte zooals men ze in weinig musea met een reputatie zal aanireffen Een eerepUats vdor Dirk Nüfauid Het is nog altijd beschamend dat de Nederlanders meestal beter vertrouwd zijn met het werk van buitenlandsche representatieve kunstenaars dan met het werk van vaderlan dschen bcxlan Daarmede wil allerminst gezegd worden dat het wei van pirk Nyland aan wten hier n geheele zaal is gewijd voor Nederlandsche kunstminnaars een onbekende zou zijn maar het is toch zeer goed gezien aan hem een aparte expositie te wijden omdat men daardoor gelegenheid kr igt een oiierzichtelijkcn indruk mede te nemeQ van de uiteenloonende grens die deze uitstekende kunstenaar beoefent 6irk Nyland vooral bekend als grafisch kunstenaar is hier vertegenwoordigd zaal 18 met een aantal schilderwerken JJordtenaar van geboorte was hij van 1896 J898 leerling van Dierkinderen te Laren waarna hij in Amsterdam Parij 3 en Brussel werkte Nyland neemt onder de modernen een zeer aparte plaats in Een zelfstandige persoonlijkheid d e slechts oog heeft voor den realistischen kant van zijn objecten Noch Parijs noch Brussel konden hem blij vend boeien Zyn hart trok naar het water en het polderland en op zekeren dag ham hij zijn intrek in Rhoon dicht bij Rotterdam waar hij het veertien jaar lang volhield en zijn objecten aan den waterkant vond Niet het landschap maar bet water de bruggen de graansilo s de gashouders waren de objecten uit zijn naaste omgeving welke hij op het doek bracht Een klein doekje mét een begrafenis de karakteristieke houdMg der Swartgerokte mannen met de trieste zeilen van botters op den voorgrond laat ons zien mat welke sobere middelen Xijland een sterk suggestief effect bereikt Vol droefheid en somberte is dit kleine doek Hoepel bescheiden van omvang geeft de teatoonstelling een beeld van zijn oeuvre Afzonderlijke ver melding verdient het meer dan levensgroot geschilderde portret van Mr M F Marehant voorzitter van het bestuur der Stichting Het Nationale Park de Hooge Veluwe Een karakteristiek portret van den sirüdvaardigen oudminister karakteristiek ook VDor den SChëirpëh waarnemersblik van den kunstenaar die het penseelde Dé kern van de schatten in het heiligdom der modernen wordt gevormd door de wereldvermaarde Van Gogh coUectie niet minder dan ZSö werken van zijn hand zijn hier bijeen zoowel olieverfschüderijen als teckeningen en Aquarellen Nergens ter ijfcreld zal men van Gogh in zyn ontwikkelingsgang beter kutmen volgen dan hier Zoo groot is de roem welke van deze unieke collectie uitgaat dat sommigen zelfs spreken van het Van Gogh museum als zouden de modernen die Voor en na hem leefden en werkten slechts enbaga tfeUe vertegenwoordigd zijr Niets is minder waar De ontwikkeling der moderne kunst is in al haar phasen rijk vertegenwoordigd Niet minder dan 1300 doeken meer dan 200 plastieken teekeningen en aquarellen laten ons de c ♦ wikkeling zien van het positieve realisme vanaf ongeveer 1860 via het impressionisme tot de meest abstracte kunst Het zijn hoofdzakelijk werken van Nederlandsche Vlaamsche en Fransche meesters Doch naast de modernen omvat de geexposeerde collectie eveneens werken van groote Italiaansche meesters als een Tintoretto Maroni El Greco van Duitsche meesters Baldung Grien en Lucas Cranach d Oude van de Hollanders Jan Steen van Ostade Jan van Goyen Nicolaas Maes én Abraham van Beyeren Doch er is nog ineer te zien Noemen we slechts de stijlvol gemeubileerde regentenkamer met haar kostbare antiquiteiten de Porseleinkamer met haar de Blanc Chine het familie rose en verte en haar porcelaine de conmiande Of het Delft sche blauw en gekleurd Delftsch De kostbare Griéksche en Egyptische ceramiek is grootendeels opgeborgen doch de hierdoor vrijgekomen vitrines zijn gevuld met kostbare boekwerken Typografische juweelen en unieke banden voor den bibliophiel om van te smullen Sculptures antieke zoowel als moderne zijn er in steen brons en hout terwijl ook het meubilair naar ontwerpen van dr Berlage en prof van de Velde alle aandacht verdient In rijke schakeering is hier de beeldende kunst op velerlei gebied vertegenwoordigd Temidden van een door de natuur zoo rijk bedeeld landschap ligt daar de tem pel der kunst Geen betere piek is er denk baar temidden van de grbotheid der natuur praalt de grootheid van dgn scheppendeii kunstenaar hier in vollen luister door zijn werken Geen gewoel dringt hier door geen dissonen verbreekt de serene sfeer in deze blanke zalen en corridors Alles ademt hier rust en zuiverheid van geest Men ervaart er oonieuw de waarheid der woorden welke Vincent van Go h in een van te vele brieven aan zijn broer Theo schrepf Weet gij wel dat het zoo hoog noodig is dat er eerlijke lui in de kunst blijven Ik wil niet zjggen dat tr een in zijn maar gij zelf voelt wat ik bedoel en weet even föed als ik hoe een massa lui die schilderen fameus leugenaars zijn Bijna niemand weet dat bet geheim van mooi werk voor een groot deel goede trouw en oprecht gevoel is Geloof me dat inzake van kunst het woord geldt eerlijk duurt Het langst Beter wat meer moeite op serieure studie dan een chic om t publiek te vleien Soms heb ik in momenten van zorg wel eens verlangd dat ik wat chic had doch by nadenken zeg ik neen laat mij méar liever mijzelf zyn en mèt een ruwe factuur strenge ruwe doch ware dingen zeggen üit een brief van Vincent van Gogh aan zijn broer WaarDANTE geboren werd Een beknopte opsomming der bezienswaatdigheden van Florence geboorteplaats van Dante Alighieri in artikelvorm te geven is wel de schoonste taak die ten deel kan vallen aan wie deze mooie stad goed kent Weliswaar behoort deze opdracht niet tot de eenvoudigste om dat Florence zooveel vermeldenswaardigs bezit Het bezoek dat ik aa deze onvergetelijke hoofdstad van Toscane bracht is voor mij echter k allerprettigst geweest en de opgedane indrukken zyn zoo levendig in my achtergebleven dat ik er gerust op mag vertrouwen een getrouw en voor de kustliefhebbers boeiend overzicht te kunnen geven Na zijn intrek in een der vele goede ep modern ingerichte hotels te hebben genomen geldt als eerste wandeling die de toerist dient te maken ongetwijfeld een uitstapje naar t Piazzale Michelangelo langs de Via dei Colli of vanuit de Porta Romana dan wel de Barriera San Nicole Het panorama op Florence met zijn typische bruggen over de Arno en zijn schilderachtige aiAeving is van daar uit een der mooiite ter wereld De gewoonlijk iheldere lucht maakt het aan ons oog mogelyk de streek rondom Florence tot in verre omtrekken duidelijk waar te nemen IJaarginds op een heuvel ligt rustig in de zon Fiesole mèt zijn witte huisjes verder steekt de Monte feceri tegen den blauwen hemel af In een ruime boog ontwaart men dan de riante heuveltjes van Mariano Gastel Poggio Vincigliata en Settignana De cirkel rondom Florence wordt verder afgesloten door de bergen van Vallombrosa de Mbnte Morello en de In Florence zelf zal de bezoeker de mooiste scheppingen der Italiaansche architectuur kunnen bewonderen het oude Palazzo VecChio dat zijn naatn oude fa léis zeer goed draagt en n machtige herinnering fian het grootsche lopeilce van de 13e eeuw is de klokketorawvan Badia en de nog meer befaamde Van Giotto de Dom de koepel van Bf nelléschi welke zelfsj doori de groote Michelangiolo een wonder werd geflo md Als geboorteplaats van illustere kunstenaars als Giotto Brunelleschi Nasaccio en Donatello bezit Florence hun mooiste werken en deelt met hen de onsterveliike roem die zij genieten Ook Michelangiolo heeft d ze stad yjin zeldzame meesterwerken gedoteerd De oude smalle straten en bruggen van ÏJorence behooren steeds tot de klassieke bezienswaardigheden dezer sta d Wie zal het niet als een behoefte gevoelen de sober doch monumentïial opgetrokken paleizen van Via Maggio te gaan bewonderen Wie zich even verpoozend op de brug bij Santé Trinita alvorens dit gebouw te gaan y r jgj ni t onder de bekórir g f geraken van de gracieuze bruggen over de Aï hö welke elkaar op regelmatige afstand volgen tot in de richting van de Cascine de prachtige oude Groot Hertogelijk tuinen In het centrum van Florence is de Piazza della Signoria het bekingrykste trekpunt voor de toeristen Dit plein wordt als het w re in twee deelen gesplitst door de Xeptunus fontein van Ammannati en hèt monument aan Een ander bouwwerk dat elke bezoeker van Florence moet hetben gezien is het Battistero Van San Giovanni op zijn euren komen basrelief van Pisano en Ghiberti voor die juweelen zijn van artistiek talent Zoo mogelijk nog mooier is de Basilisk van San Miniato al ïïonte die met de kerk dei Santissimi Apostoli dit unieke trio van gratie en schoonheid volledig maakt Eveneens zeer interessnt is de kerk San ta Maria Novella in het klooster der Dominicanen S nta Croce de grootste en indrukwekkende kerk der Francisc3nen is vooral beroemd om r e daar aanwezi e af monumenten van Dante M chel m io o iiacchiavelli Alfieri en andere vooraanstaande kunstenaars welke FIbrence zoo beroemd hebb n gemaakt Een architectonische schepping van zi ver Florentijnschen stijl is het paleis d Bargello waar thans schilderwerhen ve Giotto Ghirlandaio en andere bekende f guren uit roemrijSe vervlogen tijden ten toongestéld zyn Tot de vaste bezienswaardigheden va Florence welke niet overgeslagen mogeworden behoort ook het Prinselijk Palei Pitti op het gelijknamige plein ei de Bobolituinen welker bekonng zee groot is zoodat menig bezoeker er herhaa de malen terugkeert om er uren Jang t verblijven Ook het bezichtigen der aantrekkelykf etalages van dé lalryke mooie winkels waarbij antiquiteiten en artistieke herin neringen aan de Florentijnsche bloeitijd steeds de voornaamste plaats innemen is een klassieke bezigheid der buitenland sche gasten in Florence De breede elega te Via Roma en Via Calzaiuoli zijn daar v n een voorfa Id térwyl de oude gotn smidkramen op het Ponte Vecchio eei echt stuk oUÖ Florence niet minder bc langstelling van de bezoekers op hun zwer tochten ondervinden Indien de toerist zijn verblijf in Florence besluit met een zij het v u htig bezoek aar de lieflijke schilderachtige Toscqjansch omgeving z l ijj ongetwyfeld geheel vol daan de thuisreis aanvaarden en van lijr vacintie zooals ik oivergotelijke indrukken behouden