Goudsche Courant, woensdag 25 september 1940

Donderdag 26 Sept 1940 NIEUWSBLAD VOOR GOUDA EN OMSTREKEN T9e Jurgang No 20436 Directeur T TI£TER Postgtro 4840O Bur Mukt 31 TeL 2749 De beschieting van de L A Z 11 Kopiteln de Graaf vertelt Drie salvo s werden op het Roode Kruisschip gelost Tot overmaat van ramp sloeg de reddingboot om Moedig gedrag ▼ on den machlnlBt Groeneyeld Verboden gebied tuMchen 10 en 4 uur VEROBDENING BETRErF DE UrrBREIDING Het heden vefschenen Verordeningenblad bevat een verordening van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied betreffende uitbreiding dér verkeersbeperkingen Hierin is o m bepaald dat artikel 1 lid 1 van de verordening no 128 1940 van den Bykscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied als volgt moet luiden Het is tot nader order aan hen die niet de Duitsche nationaliteit bezitten v boden zich tusschen 22 jjur en 4 uur in de openlucht op te houden in de navolgende gebieden Op de Waddeneilanden alsmede in de kuststrook van het bezette Nederlandsche gebied die zich uitstrekt tot aan de lijn loopende van Den Helder langs het Noordhollandsch kansel en vervolgrai overikawst wwoU i ft wordende reorga Wat schuilt er achter Dakar Strijd om den toegang tot de Middellondschê Zee Omtient de beschieting van de L A Z n verneemt het A N P dat e n onderhoud had met den commandant kapitein De Graaf die uit Rotterdam fkomstig i het volgende In den nacht van 22 op 23 September ïoo begon lcapit ein de Graaf bevond ik mü met de L A Z Il op 51 graden 58 minuten Noorderbreedte en 3 graden 31 minuten Oosterlengte d i ongeveer 18 zeemijlen bewesten Goeree De nacht was helder en het schip kg in het licht van de maan De wmdkracht waf 8 en onie lêoer OostNoord Ooit Om drie uur g nachts zagen wö oranje roode lichtkogels in de lucht ZU werden In de richting van ons schip afgevuurd Rood fCmisverlichting helpt niet Hierop deed ilt direct de Hoode Kru llchten ontsteken Ook gaf ik signalen op de stoomfluit NatuurlUk dachten wy dat mei aan boonj van h t andere chip nu wel zou weten dat wij volkomen onschuldig waren en dat ons vaartuig een RoodeKniisschip wa Tot onzen grooten schrik echter loste de oorlogsbodem eenige seconden later en salvo De projectielen wamen voor cats schip in het water terecht Direct daarop volgde een tweede alvo en dezea keer vielen de granaten achter ons vaartuig In het water Het derde lalvo dat onmiddeUijfe na het fwee te werd afgevuurd sloeg midscheeps in ca bescliadigde niet een het del maar veroorzaakte éen fcetelexplosie terwyi tot overmaat van ramp het roer buiten werking werd gesteld Ook de scheepsveri ching viel uit Onder deze omstandigheden besloot Ik dat wü het schip onmiddellijk zouden Verlaten Ik gaf opdracht de stuurbooKd sloep te strijken Bij het vieren van de sloep dat in volslagen duisternis moest gebeuren is door onbekende oorzaiak de voorste takel uitgehikt waardoor de geheele bemanning het meerendeel der equipage was in de öoep gegaan in het water viel De loeg sloeg vol water en bet zag er voor ons allen niet bes it Aan boord bevond zich eehter nog de eerste machinist Groene veld Deze dappere beliield zijn tegenwoordigheid van geest en wierp ons een vanglgn toe waardoor wij de sloep waarjan wü aas hadden vastgegrepen langszU van het schip kotidcn brengen Op deze wijze slaagden wij erin weer aan boord van het schip te komen flt hield onmiddeüijk appel en nam de toest d van hit schip op De beschieing van het schip zoo ging de kapitein verder had ongeveer 10 nftinuten geduurd De aanval lende oorlogsbodem was door niemand j an ons verkend Alleen het mondingsvuur hadden we kunnen waarnemer Een granaat was aan bakboordz de in het dek ingealygen en had groote schade in de kc diuis en in de proviandkamer aa jgericht Andere treffers hadden e i ketel vernietigd waardoor zich heete stoom over het geheel schip verspreidde terwijl verder door den eersten stoomdruk kolen en gruis aan dek waren geslingerd Een ander projectiel had het stuurgerei volkom onbruikbaar gemaakt Teagev rfge van de ravage m het ketelruim had m tremmer C Hermsen zware brandw onden gekregen waaraan hij tooala bekend i eenige uren later is bsfweken Ook d tweede machinist W A Cassee die zich tijdeni den aanval in de machinekamer bevond was met brandwonden overdekt evenals tan lotte d tweede stuurman M van Duyn die In het logies dat naast het ketelruim ia gelegen uitrustte Bij bet omslaan van de reddini ot waren mé opvarea m in de diepte verdwenen Het was hun althank niet gelukt de vanglijn te grijpen of zich aan de sloep vast te bouden Het waren de tweede machinist J Maarseveen de matrozen D Rood M L Grutterswijk en W van Leeuwen en de stokers J W Koster en A Sweers Pogingen om hen te redden werden zeer bemoeilijkt doordat het schip volkomen onmanoeuvreerbaar was Zy hadden dan ook helaas geen resultaat s o s Direct heb ik verbinding met radioScheveningen gezocht eil spoedig gekregen Ik vroeg onmiddellijk hulp Omstreeks 10 uur Maandagochtend verscheen boven het schip een land vliegtuig Het V as geen Duitsch j estel Dit vliegtuig cirkelde otmtn hoogte van circa 200 meter dnemaal rond het schip De vlieger seinde met een morselamp de letter P waarip ik het internationale noodsein N C neesch en bovendien een tweede roude kruisvlag Ook gaf ik eenige malen met een Nedinscolamp S O S en tenslotte het woord position om te kennen te geven dat ik m gn positie wenschte te bepalen Hierop seinde de vlieger can t help you waarna hy in Westelyke richting verdween Later het was inmiddels II uur geworden naderden eenige Duitsche watervliegtuigen die voortdurend in onze nabijheid zijn gebleven Naaiik later hoorde zóo vertelde kapitein de Graaf had Ven dezer vliegtuigen een dokter aan hoorn maar vifnwege den hoogen golfslag durfde de piloot niet op hét water ne er te strijken s Middags om 3 uur kwam het L A Z schip 6 langszij dat een hal uur later een sleepverbinding tot stand bracht en ons in de richting van Hoek De spanning tusschen Engeland en Frankrijk is op nieuw gestegen De capitulajje van Frankryk beteekent dat tot nu toe veilige steunpunten in de Middellandsche Zee voor Engeland thans onvpUig zijn geworden Het plotseling i erbeteren der betrekkingen tusschen Frankryk en Japan kan mede gezien worden aU een gevolg varj de Britsche houding Frankryk wil niet langer in het Oosten de Britsche belangen dekken De spanning tusschen Engeland en Frankryk dadelyk na het sluiten van den DuitschFranschen wapenstilstand heeft toen al de wereld verbaasd Het is geen fraai schouwspel wanneer de vroegere bondgenoot zonder eenigen vorm van proces den zwaar getroffen medestryder in den rug aanvalt en c an nog wel nadat er van te voren te weinig steun aan dien strijdmakker was verleend Het is weliswaar begrypelyk en een algemeen erkend feit dat in de internationale pplitiek gelyk elders in de wereld ƒ het eigenbelang den boventoon voert maar eej vZekere rem van fatsoen en medebegnp had men toch tusschen twee naar het uiterlyk steeds zoo nauwe bondgenooten mogen verwachten De aanval op Dakar an de Afrikaanspe kust nu heeft de verhouding tussehin Londen en Parys tot een hoogtepont van sparmmg doen stygen van Holland verdeeirte Twm UT n later naderde een Duitieh maifoevaairtuig dat een dokter en een v rpleger afgaf die zich onmiddellijk met de verzorging van de gewcmdea bezig bielden Het schip nam het deepen van de L A Z 46 over ea bnidit ons om 8 uur s avond te Hoek vui Holland binnen £ en haU eerder k d de dokter het xiverlijden van den tremmer Hermsen gemeld Een moeiig maéMnist Kapitein de Graaf was vol lof oveihet moedige gedrag en het beleidvoloptreden van den erste machinist D Groencveld Onder JevensgevaarliJKe omstandigheden en terwijl de fnderenzich reeds in de reddingboot begaven dialde hij af in het ketelrwm waarHermsen zich bevond en dat vol heetestoom stond Hij drong door tot deplaats waar de tremmer n et iwarebrandwonden overdekt lag en brachthem aan dek Helaas mocht deze dappere daad niet meer helpen Voortswas het Groeneveld die de verbindingmet de omgeslagen reddingboot totstand bracht waardoor vele opverenden die anders zeker zouden riJn omgekomen konden worden gered Tenslotte was het weer GroencsruM dieaUe zorgen besteedde aan de eerstehulp der gewondne Op bijzonder lof waardige wijze heeft hU deze slachtoffers bijgestaan Kapitein de Gtaaf was door het zeer l etreurenswaardfg incident dat zesr zeker een loffe overval genoemd moet worden allerminst verslagen Hy houdt van de zee waarop hij reeds 35 jaar heeft rondgezwalkt en van het arenschlievende werk dat in deze oorlogsdagen op zee verricht kan worden Hij verzekerde dan ook oprecht dat hü evenals zijn bemanning ook oc drie gewonden die in het gemct nteziekenhuliltle sÏJravenhagB zijn opgtnomen en die het gclukkigl goed maken zoo spoedig mogelijk met de gerepareerde L A Z H of met een ander oode Kruis vaartuig opnieuw zal aan uitvaren AnnnnwvKMKK ZoHCHtflaaft Zon op 7 34 oocfer 19 30 Maan op 1 40 oader 17 11 Men is rerpfidrt te rerdnis teren van zoaMWdergaog tot zonsopkomsL Lantaarns vaai ▼ oertoi en moetea t nnr aa nmsonder lang Mtstokca worden dat niet ver meer van openlyken oorlog verwyderd is Het zou licht den indruk kunnen wekken dat bet hier een geval van pyt en onberedeneerde woede betrof m het bijzonder uitgaande van den Franschen generaal de GauUe die door zyn eigen regeering uit zyn ambt is ontzet Echter There s method m this madness deze landingi ioging aan de Atlantische kusf van Noord Afnka heeft wel degelyk een diepe beteekenis Zy is mgegeven door Vrees voor de ontwikkeling der Spaansche politiek Wy hebben al eens eerder uiteengezet dat de toegang tot de Middellandsche Zee ernstig bedreigd wordt nu Spanje nauwer toenadering zoekt tot de landen van de spil en opnieuw met kracht den eisch fbt teruggave van Gibraltar stelt Een Engelsche landing aan de Westkust van Noord Airika zou de mt elykheid openen Tenger en Ceuta van t Zuiden uit om te trekken en te bedreigen en aldua den toegang tot de Middellandsche Zee te blijven beheerschen Het verlies van den Franschen bondgenoot beteekent voor Engeland dat verschillende van de tot nu toe als zeker beschouwde steunpunten in de Middellandache Zee onveilig zijn geworden Dat men den aanval heeft laten uitvoeren door den Franschen generaalde GauUe en zyn aanhangen isalleen geschied cnn er een chijn vanwettigheid aan te geven en te kunnenverklaren dat de wettige Franscheregeering Dakar zal beaehermen tegenhet bewind yan Vichjr geIen aardappeldistributie Aanlioopen dienen normaal te blüven DOOB ALABMEERENDE GERUCHTEN WORDT D HANDEL ONTWtlCHT Het Rijksbnread voor ae voedsnlToorziening In oorlogstijd deelt hel volgende mede Bet is gebleken dat ondwiks de herhaalde gernststellende mededeeUngen door de overheid inzake de aardappelvoorden g gedaan er toch weer steeds opnieuw ongerositheid b j de bevolking ontstaat Er wordt daarom nogmaals met nadruk verklaard dat de overheid volstrekt geen plannen he f t om tot distributie van aardappelen over te gaan Inmiddels heeft deze ongerustheidl elangrijke nadeelen ten gevolge Doorde groote vraag van het publiek wordtdié handel ernstig ontwricht en kan afen toe in sommige plaatsen niet dagelijks voldoende aan de vraag wordenvoldaan Dit heeft dan weer toenemende ongerustheid by de bevolking tengevolge Verder worden op het cwgenblik door partfculieren op onoordeelkundige wijze en op volstrekt ongeschikte plaatsen aardappelen oj geslagen Het gevaar is zeer groot dat eengroot deel van deze voorraden kal bederven Hierdoor worden nietJ alleende eigenaren van deze aardappelen benadeeld maar bovendien zou op denlangen duur de aardappelpositie tengevolge hiervan veel ongunstiger kunnen worden Het publiek wrtïit daarom nogmaaU met nadruk verzocht met mser aardappelen op te doen dan voor geregeld gebruik noodig is Inmiddels worden door de overheid maatregelen voorbereid om een bij voortduring gAede aardappelvoorziening te waarborgen Het afleveren van aardappelen door de tders en bet verhandelen van aardappelen wordt onder toezicht gesteld van de Nederlandsche akkerbouwcentrale en de pro vinciale voedselcommissarissen Dit toezicht dient om onder alle omstandigheden ook by eventueele grooAif vervoersmogelijkheden de consumptie in het géheele land voortdurend tegen redelyke prijzen van de noodige aardappelen te kunnen voorzien Daarom ook worden je voorraden in de buurt van de groote steden vastgelegd In afwachting van deze regeling welke zeer binnenkort in werking zal Dat overigens de Fransche regeering en de Fransche vloot zich zoo hardnekkig en eensgezmd tegen den vroegeren bondgenoot verdedigen kan eenerzyds een gevolg zyn van verontwaardigmg over den Britschen aanval in den rug maar bewyst ook wel dat het bondgenootschap met Engeland nooit zoo diep in het volk heeft geleefd als sommige Fransche kringen de dic hards als Reynaud b v wel hebben willen doen gelooven Hier wreekt zich weer de breuk m de Fransche politiek een minderheid m de regecrcnde kringen heeft steeds na München geyverd voor een samengaan met Engeland en is er tenslotte m geslaagd de meer jegens Diutschland vcr oeningsge7indé kringen Laval zelfs Daladier op don achtergrond te dringen Maar in het volk leefde deze politiek nooit Frankrijk en Japan Opvallend in verband met den Britschen aanval op Dakar én de Franache represailles tegen Gibraltar IS ook het feit dat do spanning welke tusschen Frankryk en Japan ontstond aan de grens van Fransch Indo Chifta plotseling IS afgenomen en de gevechten waarby reeds een honderdtal ddoden aan beide zyden waren gevallen zijn gestaakt De werkelyke beteekenis van deze gebeurtenissen in liet licht van den stryd die Japan thans in Oost Aziè te voeren heeft zullen wy nog wel eens nader bezien maar het is niet te gewaagd in het verbeteren der betrckkingm tusschen Frankryk en Japan een gevolg te zien van den Britschen aanval welke Engeland in zekeren zm tot gemeenschappelyken vijand van bdde landen he ft gemaakt In ieder geval zal Frankryk er op dit oogcnblik weinig voor gevdelen ook in Oost Arië als schild te dienen voor den Britschen bondgenoot die het in het Westen in den rug aaavalt De verdere ontwikkeling van de Britsch Franache verhouding kan met belangstelling tegemoet wordt gezien en kan van invloed zijn op het verdere verloop van den oorlog treden is inmiddela door de Nederlsndsche akkerbauwcentrale be wald dat met ingang van heden o a het afleveren door telers van al e soorten aardappelen uit de Haarlemmermeerpolder de IJpoIders de Wy kermeer Spaamdammer en Houtrakpolders van het eiland IJsselmonde en het vasteland van ZuidHolland ia verboden Deze maatregel is uitsluitend genomen om een einde te maken aan de wilde jacht naar aardappelen welke de inwoners van Amsterdam ën Rotterdam sinds enkele dagen in de omgeving van die steden hielden Inmiddels zal voortdurend gezorgd worden voor ruimen aanvoer van aardappelen van elders rfaar de groote steden De overheid vertrouwt dat het publiek zoo verstandig zal zijn de aankoopen tot normalen omvang te beperken Mocht dit niet het geval blijkeft te zijn dan zal de aflevering aan particulieren noodgedwongen worden beperkt terwijl desnoods devoorraden van particulieren in beslag zullen word n genomen Alkmaar Uitgeest Beverwyk Velsen Santpoort Haarlem Heemstede Bennebriliek langs de Oostelijke grens van de provincie Zuid Holland tot waar deze de grens van de provincie NoordBrabant ontmoet langs de Noordelijke ens van de provincie Noord Brabant tot tón de spoorbaan van Hedel naar s Hprtogenbosch vervolgen langs dez spoorbaan over sHertogenbosch Boxtel Eindhoven Valkenswaard tot aan de Nederlandsch Belgische grens en r3 ic 3 Uns io Jc la i Belgische grers tot aan de zee Deze verord ag treedt in werking op den dag ra afkondiging Engelsche vliegtuigbemanning gevangen Van l voegde zyde wordt mede gedeeld Door de activiteit van de Wassenaarsehe politie is ihet gelukt in den loop van den avond van den 25sten September drie leden van de bemanning van het in den morgen van 21 September te Leidschendam neergekomen vliegtuigen gevangen te nemen In den loop van den daaropvolgenden nacht werden te Voorschoten nog twee leden der bemanning gearresteerd Allen zyn aan de Duitsche mili taire autoriteiteji overgeleverd BUITENUNO SCANDINAVIË NIEUW NOORSCH BESTUUR INGESTELD NASJONAL SAMLING KRUGT DE LEIDING Piditieke partifen opgeheven In een radiorede oVer de nieuwe politieke organisatie in Noorwegen heeft de Rykscommissaris Terboven medegedeeld dat staatsraden benoemd zijn die met ingang van heden de leiding der Noorsehe regeeringsaangelegenhedcn op zich genomen hebben In ztjn rede zeide Terboven dat met de capitulatie vin het Noorsehe leger en de vlucht van den koning en de regeering Nygaardsvold naar Londen voor het Noorsehe volk een volkomen n euwe politieke toestand is ontstaatu Uit kringen der oude partijen had hem t verzoek bereikt dat hij zou toestemiheii In onderiiandeUngen over een po Utieke reorganisatie op grond van da wa ijkheid Hil heeft daarbü kunnen uitgaan v n het feit dtt aé ide partyen het Nootw sche volk in een ongekende poUtieke economische en geestelyke afhanke jkMd van de Engplsche poUties hebbea gebracht terwyl de organisatie der Nasjonal Samlmg van den aanvaaf af openlijk en eerlyk heeft gepleit voor een samengaan met het Duitsche volt Daarom moet aan deze organisatie enk de pohtieke leiding van het hnd worw den opgedragen Niettemin heeft hy m de door de ou partijen gevraêgda onderhandelingen toegestemd ootU o n in het belang van t Noorsehe volk niet by voorbaat de mogelijkheid at t snijden dat de overgang tot de nieuw inzichten een uiterlyken vorm zou krijgen zoodat de verandering zich gemakkelijker zou kunnen vcltrekK De ond bandelingen met de oude partyen mpesten Dinsdag echter worden afgebnAen omdat daarbtj gepr beerd werd den partijen door juri dische manoeuvres beslissenden invloed op den ryksraad te verschaffen De gevolgen voortvloeiende Uit dezen toestand zijn Het koninklijk huis heeft vooral nu de twee derden meerderheidvan het Storting zelf het reeds heeftafgeschreven geen pohtieke beteekenis meer en zal met naar Ncorwegaaterugkeeren Hetzelfde geldt voor de eveneen geëmigreerde rcgeeringNygaardsvold Tengevolge iiiervan ip iedereact in den zm of ten gunste van hetkoninklyk huis of van de gevlucht regeermg natuurlyk verboden De werkzaamheden van den bestuursraad zijn geëindigd De oude politieke partijen z nvandaag ontbonden Bijzonderhedenworden nog bekend gemaakt Nieuwe aaneensluiting voor poUtieke actie van eenigerlei aard wordtmet geduld ïeaslotte zejde de Rykscommissaris Als steeds ben ik bereid met aUa deelen van het Noorsehe volk kameraadschappelyk samen te werken e met aUe kracht mede te werken aan den herbouw van het Noorsehe bedryfsleven ll ben er ook van overtuigd dat Noorwegen een groote toe nisatie van Europa Van een ding moet het Noorsehe volk zich echter bewust zijn Voor een toekomstige nationale Noorsehe oplossing die het herwinnen van vryheid en zelfstandigheid xn groote mate mogelijk maakte bestaat nog slechts de weg over de Nasjonal Samling Het is thans een binnenlandsche aangöegenheid van het Noorsehe volk een beslissing te nemen ENGELAND HET BOAffiARDEMENT VAN GIBRALTAR Arsenaal heeft ernstig geleden Te Madrid Ohtvangen berichten bevestigen dat het bombardement van Gibraltar door Fransche vliegtuigen zware schade heeft veroorzaakt Vooral ernstig heeft het arsenaal geleden dat door drie bommen werd getroffen De archiefafdeeling van het arsenaai is geheel vermeld Voorts is de ingenieuiskazeme een puinhoop gewordfr waarbij talryke slachtoffer vielen onder de militairen Een tn taal aantal der verliezen staat nog niet vast In de haven zijn een toom ichlp van de admiraliteit en twee hulpschepen in brand gestoken Een hulpschip zonk Het totale aantal der hommer die op het land vielen wordt opgegeven als 70 terwiil er 40 in ree zouden zijn Revallen Ook het gevangenenkamp Windmill Hill werd volgens de berichten door twee obmmen getroffen Een bom van 100 k g viel naast het regeermgsgebouw een tweede in de nabijheid van het Trafalgar kerkhof waar een diep gat in den grond werd geslagen zoodat het verkeer gestremd werd Voorts kwamen bommen neer op pieren dokinstellaties en goederendepots Een vliegtuig beschoot de batterijen afweergeschut met machinegeweren en maakte slachtoffers ónder de bedie nende manschappen Drie bommen vielen in het stadscentrum in de Koningsstraat en vernielden verscheidene gebouwen Men spreekt van acht of tien dooden onder de burgerbevolking Het schijnt echter dat de slachtoffers bii de militairen veel talrijker zijn Twee leden der bemanning van een neergeschoten vliegtuig verdronken een werd gevangen eenomen en naar Gibraltar gebracht O civiele gouverneur van Gibraltar heelt bepaald dat de gedwongen evacuatie moet worden voortgezet Tiett sleepbooten en andere kleine Engelsche schepen vluchtten uit Gibraltar naar dé hwen vah Algèdra óm bet bombardement te ontwijken