Goudsche Courant, zaterdag 28 september 1940

DE AUTÉU4 van De Geurende Wijngaard DE auteur kon r ni t genoeg van kriigen Telken nam hij één der exemplaren van zijn boek dfö Tï van den uitgever presrait had gekregen in de handen het vaa au kanten bekijkend vooral zijn naam die met een behoorlijk leesbare letter op den roodUnnen band Vas afgedn t Hij bladerde fa bet boek bestudeerde het lettertype declameerde een paar regels hardop woog en besmittelde bet kortom stelde zich aan als em gelukkig archeöliwg bij een weretdse i ri Cade vondst zou doen De fMirende wijngaèrd was Arnold Beemster s eersteling Het had lang te lang geduurd eer een uitgever zijn werk aandurfde Maar was dat niet met veel nieuw en oorspronkelijk werk het geval geweest E delijk hield hij zijn schepping die hem zooveel sbipelooze nachten had gekost behoorUjk verzorgd ia de hand en hij was er van overtuigd dat het een succes zou worden Opgewonden liep de schrijver in het vertrek open neer tot bij voelde het er niet langer te kunnen uithouden Na die maandenlange spanning dat wachten dat zmuwsloopende leven tusschen hoop en vrees wilde h j eens vrij van zorgen de stad in Hy kleedde zich zorgvuldiger dan anders en deed zijn Ueurigste das aan Het Ueftt had hij e sx exemplaar van zijn werk waarvan hij als een jonge moeder van haar boreling nauweUjks schelden kon op zijn wandeling onder den arm mede genomen Maar dat was immers niet noodig De geurende Wijngaard zou zeker wel ergens io een of anderen boekwi el te vinden zijn Arnold van Beemster vergiste zich niet In de eerste boekenétalage de beste sag hü al een exemplaar van zijn werk liggen en lang niet op de onvoordeeligste plaats Het stond er met zijn knalrooden omslag als een vurige papaver temidden van een veld met veel nederiger i minder opzichtige margrieten en boterbloemen Met een gevoel van diepe voldoening en trots het hoofki uitdagend in den nek geworpen flaneerde de auteur verder doojr de drukke straten Overal tot bij de bekendste boekwinkels vond hij zijn schepping op een eereplaats lÊt was zelfs een verkooper In de Hoofdstraat die zijn geheele etalage aan zijn oeuvre had gewijd Op een pyramlde van Geurende wijngaardöi vond hij zich zelf als een uit een eeuwenlangen slaap ontwaakte Farao Het groote gesigneerde portret dat daar stond imponeerde hem door zijn droomerige dichterlijke expressie Als e i Adonis verzonk hij i minutenlange zelfbeschouwing E rst toen enkele voorbijgangers bleven stil staan stond hij zijn plaats af en hij vervolgde als een Napoleon die zijn wachtposten inspecteert hij gevoelde zich op dat oogenbUk st l niet minder djn tocht langs de vete bodnrinkels en kiosken der stad Overal als getrouwe landschappen vond hij zijn boeken present Tenslotte kcm hij de verleiding niet weerstaan om één der wüikels binnen te aan Hij wilde ook de sensatie kennen van het koopen van zijn boek Alles ging hem vaat den wind dien dag hij behoefde het niet eens zelf te doen Vóór hem vroeg een dametje dat met haar madonna gezichtje van één der schilderijen van Ra£iJl leek weggekxqpen er Juist naar Het uitspreken van zijii naam U luMMde hem als een kus dien zï hem op de wangen drukte Intens gelulckig verliet hij den winkel Wat moe van al dat geslenter ging Arnold Beemster tenslotte op het terras van e ai groot café zitten en bestelde bier en de couranten Reeds in het eerste blad dat hij uit het stapeltje pakte vond hij in de kunstrubriek een lange bespreking van zijn werk J tui fenomenaal debuut straid er mot groet vetgedrukt letters beven Do erittet WM mXbfoatiiM Mt gag tkk mm het einde zelfs aan lyrisch proza te bulten In een andere courant werd zijn De leurende wijngaard waarin bij een familie beschreef in een kleine plaats aan de zee zijn geboorteptaats een yaar epos van zee en land genoemd Weer anderen spraken van een stoere krachtige beelding van gezonde msnschen en van een verlichtende aderlating in dezen door zielkundige problemen ziekgeworden tijd enz Steeds meer opgewondenr door hït ucces d overal als lentebloesem voor zijn oeten neerdwarrelde stapte hij eindelijk op de couranten als bij vergissing in den zak stekend Het werd langzaqa rband tijd om naar huis te gaan om zes u r zou iemand van het gnaXe litteraire tijdschrift Cosmos bsm komen interviewen Ook moest hij nog een antwoord schrijven aan den leider van het radio boekenuurtje die hem had ultgenoodlgd voor een lezing over zijn werk Thuisgekomen begon hij dadelijk een en ander voor het aanstaande bezoek te arrangeeren Hij wist precies hoe en bij begon bij zichzeH Hij trok een donkere schipperstrui aan om den eenvoud waarop hij zich gaarne J voorstaan nog wat beter te accentueer Bovendien wist hij dét de trui bij zijn wat bleeke teint niet onvoordeell stond Daar 9 strooide hij schijnbaar achteloos vat asch en eenige manuscripten waaraan hij werkte op de gewreven werktafel bracht wat wanorde onder de boeken in het rek langs den minir verwijderde een familieportret van zijn ouders en een gemakkelijken fauteuil die in deze strenge sobere werkkamersfeer detoneerde en plaatste een schaal met druiven op zijn schrijftafel Dit laatste deed hij opzettelijk omdat deze of althans dergelijke vruchten hem tot zijn boek hadden geïnspireerd De toterviewer zou bet iierband natuurlijk dadelijk begrijpen en bijzonderheden vragen Hij nam zich voor zijn verleden waarnaar stellig zou worden gevraagd nóg kleuij tir te maken dan het inderdaad al was Te oordeelen naTar de talrijke interviews die hij had gelezen leek hem dat de beste methode Het leven bestaat immers uit tegenslellingen Tegen een armoedig grijs fond zou zijn talen des te beter schitteren Ook wat zijn toekomstplannen betrof had hij voor den interviewer al een smakelijk licht verteerbaar tulbandje gebakken Hij zag het interview dat hem altijd als een cöibereikbaar ideaal V fór oogen had gestaan al groot opgemaakt en geïllustreerd met zijn portret in de bladen Toen alles in gereedheid was gebracht wierp hij zich behaaglijk een sigaret opstekend achterover in zijn stoel De brief naar de radio zou hij later wel schrijven Bet kon geen Irwaad de heeren wat te laten wachten In afwachting van het bezoek wilde hij nu even ont elemmerd van de rust en zijn succes genieten Hij blies eeh groote rookwolk uit sloot de oogen en imlachte gelukldg Hoelang hij daar zoo had gezeten wist hij niet mear opeens het doordringende geluid van de schel prikte hem als met duizend naaldenl Daar zul je de man van Cosmos hebben dacht hij nog wat doezelig Zonder zich al te zeer te haasten ocdc zijn bezoeker kon wel even wachten stond hij op Maar h het openen van ds buitendeur vond hij een ongeduldig geworden brievenbesteller op den stoep Teleurgesteld pakte hij het dikke zware pakket aan dat de man hem in de hand duwde Dit was slechts de inleiding van het drama Arnold Beemster s teleurstelling werd tot diepe verslagenheid to i hij het pak had opengemaakt Eerst toen drong het tot hem door dat hij in zijn kamer in slaap gevallen moest tijn en gedroomd had Want het papier bevatto Btet zooaio hij aanvankelijk dacht een TeUfnB nam hij één der exemplaren vanzgn boek in dn handen het van allé kanten bekgktnd tweede zending present exemplaren maar het manuscript van De geurende wijngaard geweigerd retour Als een boemerang was het voor den zoovcelsten keer tot zijn pimt van uitgang teruggekeerd In de Veluwsche bosschen Vervolg van pagina 5 gen nu de zljiè bebaarde ooren en Ittisterea even met hooggolteven kop Zi herkennen dim sterke tem Het Is de koning van dit wfldo gebied van stuiband helde en vergeten bosschen de oude twaalfender die ergens staande aan den boschrand zijn machtigen roep Iaat hooren Een jonge bok die tusschen de linden laveit werpt zich op als haar ridder Ook hij kent dl t uitdagenden roep en hij weet dat de strijd om de gunst dTer hinden zwaar zal zijn maar desniettemin klinkt ook zijn kreet daverend over de helde O a a a O a a a Strijdlust klinkt er uit en jeugdige ovo moed Wanneer nogmaals en meer van dichtbij da ontzagwekkende stem van den twaalfender dreunt gaat de jonge bok zijn mededinger onvervaard tegemoet en onzichtbaar maar des ta aangrüpender en bdüemmender la het wUdo gevecht dat daar iu den nacht begint Gladde scherpe geweien kletteren op elkander driftige hoeven stampen en daar tusschen door klinkt telkens een woest gesnuif waar door het nachtelijke tumult tets spookaehtigs Iets geheimzinnigs krijgt Soms gaat het gevecht door tot den dageraaden bet eindigt niet voordat één der bokken hetonderspit heeft gedolven en smadelijk vlucht onder e heetch 0 a a a il van dea tet D stander Stram en koud van het lang ineengehurkt ztW ten op den vochtigen grond maar blij dit natuurgebeuren in het eenzame Veluwsche boteli weer een te hebben meegemaakt kom fit lata overeind om door den sterren Uchten bernacht huiswaarts te keeren KONING EN KAPELMEESTER Leopold I van België hield vaa muziek en hij componeerde zelfs Jammer dat Uwe Majesteit geen nftisW cus is geworden I zei zijn kapelmeester eens Goed geluimd antwoordde Leopold Dat hindert niets ik heb het zoo heel wat beter I Een Kiloifram Radium in geld omgezetf zou voor de hmsvesting van edle daklooze Rotterdammers voldoende zijn EEN GRAM kost 70 000 gld I N een oude als laboratorium ingerichte schuur ontdekten Pierre en Marie Curie in 1BS8 het radium en vele duizenden personen liebben sindsdien hun levensgeluk en bun gezondheid aan deze merkwaardige tof t danken Voorheen hopelooze gevallen waarin kankergezwellen de lichaamscellen van een zieke opslokten worden nu door bestraling met radium genezen Een tpomtmegen b get l t gum reikm Deze helft is dan overgegaan ia asdi w sterffen welke zelf OEkwijls ia wear astere stoffen uiteenvallen Hm tdapmuCmk Maria SlodowSka de Jonge Poolseh chaikundige ontdekte met haar echtgenoot in 1898 bet radium Jaren ingetpaoiwt arbeidwaren hieraan vooraf gegaan Janat vanmoeite en dikwijls vaa zorg i hM klein gezin Hua stond ge a goed iiitganwt labo ratorium ter beschikkiBg zij moestaa werkeain een oude schuur waar soms het wat rdoor het dak sijpelde De werckl aangegrepen óow MwondMtU voor dezen CRtsaglijkaa arbeid aard li i nog bij hun leven In 1930 mtving madam Curie van de Amerikauiaehe vnswmen aea m radium dat to a JW MO koatM M dit gram ward door haar waer baataad voor weteiMdiai eliiln ondarzoddagea Xiata tmeÊt zij ten eigen bat aaafewmd Zij stierf enkele jaren geleden nadat da veini l id sMOen i a het mMm e taar hadden aangetast Maar wij Wjjvan haar nagedacbt iis eeren ala aan dor anvwaeliiioiE ken pioniers dia de wataaa ap e daardoor de menachbald oaa s irod vard ImMmb gebracio a winters meestal 58 grad a cmder nul jOB omdat het in zoo n temperatuur minder prettig werkPn is zijn de raffinaderijen 4000 km verder in Port Hope gevestigd Het erts wordt per vliegtuig van de mijn naar Port Hope gebracht want de weg over land is practisch onbegaanbaar In 1918 moesten 130 000 kg erts worden verwerkt voor het verkrijgen van 1 gram radium Op het oogenblik haalt men uit 6B00 kg erta e t gram radltmi een resultaat dat bereikt kon worden door verbeterde methoden ook doordat een rijker erts werd gevonden RmRmm vtrm0 i adf Hoe ontstaan nu de wondere eigenschappen van dat raditmi Het radium is niet een doode stof zooals koper ijzer ep bijna all andere stoffen Neen het radium leeft het zendt versclüUende stralen uit welke bestaan uit onnoemelijk kjeine deeltjes Deze deeltje worden met groote kracht uit het radium weggeslingerd en dringen dan bijna overal doorheen Slechts enkele stoffen zooals lood zijn in staat de stralen tegen te houden Wanneer we kleine eencellige diertjes met radium bestralen zien we dat zij zich veel nelier vermenigvuldigen dan vóór die bestraling Maar ook gebeurt het dat wanneer we sommige zaadsoorten bestralrai het zaad wordt gedood Daarom moet ra£um zoo voorzichtig worden behandeld Looden schermen beschutten dciktoren tegen de vernielende werking en radiumbestraUng bij zieken mag slechts worden toegepast door uiterst deskundige personen Het radium vernielt zichzelf Het slingert steeds kleine deeltjn weg en dat heeft tot gevolg dat van een hoeveelheid rafium fa ongeveer 1600 Jaar de helft is verdwenen Dat radium kost op het oogenblik cmgeveer 70 000 per gram dat is zeven milUoen gulden per ota of zeventig mOIloen gidden per kilogram Voor een kilogtam radium zou men dus een geheel uitgerust ultra modem slagschip met alle toebehooren kunnen koopen Hen zou er ook 46 600 luxe auto s voor kunnen aanschaffen en tenslotte zou de waarde van een kilogram radium voldoende zijn voor het bouwen van noodwoningen voor alle dakloos geworden Rotterdammers Helaas Is een kilogram radium onmogelijk bij elkaar te krijgoi want al het radium dat in de 42 jaar na de ontdekking is geproduceerd is bij elkaar nog lang geen kg Tot 1922 was in totaal 23 gram radium gefabriceerd en de Jaarproductie bedroeij korten tijd geleden nog slechts ongeireer 13 gram Al het radium dat tot heden ia vervaardigd zou men in een flinken suikerpot kunnea iMrgeii Oplossing Visitdanrtjes Puzzb voorkiMtend in Duinml an WtnT vaa Zatwdig te S tember JX BnAjmswonwmMKomjLêM Hoe een schlder zijn vroyw vond Radium wordt gewonnen uit tlranlumerta Dit la oen ertssoort welke tiechta op deel plaatsen op deze aa e voorkomt Op hef oogenblik zijn de voornaamste vindplaatsen Canada de Belgische Congo en Joachl m st h al in Sttdetenland Als het erts gedolven ia wordt het fijngemalen en gezuiverd v km zijn aog Migeveer SlOO bewerkingen noodig vóór r mok klein hoeveelheid zu er radham aanwezig is Die bewerklagen geadiieden ta modem ingerichte laboratoria waar da grootst mogelljlu stiptheid en nauwkeurigheid wMden betracht Immers oen kleine fout on h t werk van maanden is vernield Vlak bij het Groote Berenmeer fat het barra Koordan van Canada is één van de vindplaatsen van Uraniumerts Hier is een zeer rijke ader aanwezig met een lengte van 1900 m een breedte van S m en een betrekkelijke diepte De temperatuur ia bij de groeve Daa voBda ala JatCrsuw ée had genart en geaoad n gri dai aa VMda poi mocht Daa haar irt aena iwar bat Ktw haus varfacaUaB Ia iMt Kwrteiia atd amr ziek gemaakt er braaddaa tene iam en mem dronk er a rdii i nlw rt Ja het KsImi maakte hü ode ksoaia met den h r Moa niksberg dia vaal vorar de kmM twrtda iniet oagenevNi weé een klalaa Daa ta keepM mi sac hie a het m r M In h t geMlaehi ima den hees frfirfberg bevond zteh af ea toa een tfgmaardlpi vrouw Zij had lata OostenKh owt 1 M thans dat veod Daa dia vaa ewMcto var gelijkincea bteld Mevrxiaw S ana araa aoook later Ue iad daad taagas tiM ia 2ad weest Zü had op Java fewoond vaar i getrouwd wm geweest nat a a odwrtlMribaren idaatar Toeo ttea Mwmi lt rti trg nttaoodifd hmm eesm te kmnaa opmdHa asod de ii8 aak mevrwiw Fma oiL Wat woont u hier CBoa i ml t0 ncM 4 Bd eh 1 Giooi Bemmieer t Port Hopt rellmedergen S Jeothanstlal 4 BdgUehe Congo Hij liet xüB adiildarijaa idea PkedbUge MUte Mary Mart ui lag awart maoM aa ia da crêm gezet tal den taia Tom mcvramr Frena iMt bad mat da laeuwadMbkaa cag aal Vervolg op p to ziji