Goudsche Courant, zaterdag 14 december 1940

Ouwehands Dierenpark Herstelt zich van zeer zivare slagen Veïe dieren moesten tijdens de oorlogsdagen worden doodgeschoten of werden door granaten getroffen De menschapen stierven van angst De eerste schilling van een kurkeik De zilvergrijze schors wordt rriet een bijl voorzichtig gespleten f Op de plaats zelf onder de boomen vóór het vervoer naar de obrlefc toorden da ttufcken ehort gewogen Onmiddellijk na den oogsf worden de stukken kurkschors ook naar kwaliteit e orootte Oesorteerd Op plotte bootje worden de kurkbalen fenelott oerscheept om verder In den handel te worden gebracht s Ouwehands Dierenpark op den beruchten Grtbbeberg te Rhenen heeft zich thant nagenoeg hersteld van de zeer zware slagen welke de felle oorlogshandelingen het hebben toegebracht Geen pen kan beschrijven wat zich in dezen tuin van 10 i 12 H A met zijn duizenden dieren allenuial heeft afgespeeld evenmin als verteld kan worden wat er in den heer Ouuiehand omging toen hij na den oorlog zijn befaamd dierenpark terugzag De kostbaarste vogels zaten hoog boven in de Rhe nensehe boomen tal van dieren waren door granaatsplinters getroffen of Hepen los rond terwijl het neergestorte bovengrondsche lichtnet met een chaos van losgerukte takken en gespleten booTneri de ruïne een nog troosteloozer aspect gaf Het pielt voor het initiatief en het doorxetttngsvermogen van den heer Ouwehand dat zün artis er thans weer perfect uitziet De dieren zijn allemaal weer rustig en tevreden de flamingo s staren u weer op één been aan alsof er nooit iets aan de hand was n de nieuw aangekomen leeuwen wandelen in volle gemoedsrust in hun home rond Giro fen in Ouwehands Dierenpark pp den Grebbeberv Een graimat sloeg in hun hok en n doodde beide diercik De wegen werden schoon geruimd hokken In elkaar getimmerd afrasteringen gerepareerd Nog dagelijks gaan er brieven in verschillende windrichtingen naar de buitenlandsche dierenhandelaren om de gevallen hiaten aan te vullen De vijf nieuwe leeuwen arri veerden op én na uit Bannover de laatste werd door de collegiale houding van den Haagschen Dierentuin verlcregen Uit Rusland werden via Duitschland vier bruine beren naar Rhenen getransporteerd terwijl ook verschlHew lB i orten vogels de reis naar den Grebbeberg maakten De teek ningen voor de gebouwen die de afgebrande in het park moeten vejvangen zijn thans gereed en zoo is alles op den goeden weg om het komende seizoen het dierenpark weer in zijn vollen luister te kunnen toonen i $ til is het thans bü Ouwehand op den Grebbeberg De wind suizelt door de gevallen bladeren en de bonte afwisseling der veelsoortige dieren zit soms dicht hokkend voor de koude bij elkaar een beetie mijmerend na aHe doorgestane emoties Die emoties De heer C W Ouwehand heeft ons daarvan verteld In een gebouwtje midden in het park bij een klein potkacheltje Wel zelden zal er iets soortgelijks elders gebeurd zijn het is een bewogen roman vol van tragiek maar ook van sensatie Wonderlijk ook hoe de verschillende dieren op het krijgsrumoer reageerden de menschapen gingen b v dood vafi angst deze zeer gevoelige en emotioneele dieren lagen levenloos in hun kooi zonder dat men er in mocht slagen ergeüs een verwonding te vinden NatuurUjk heeft pok de honger in het park vernietigend werk gedaan het nijlpaard bleek bij den terugkeer zoo zwak dat het letterlijk op de been moest worden geholpen In den beginne weigerde het aUe spijs en drank slechts zeer langzaam en met veel moeite kwam alles in orde Met een geweer langs de kooien Toen de evacuatie heel Rhenen al tot een doode stad had gemaakt was de heer Ouwehand met zes man van het personeel nog op post in een schuilkelder om voor de voedering der dieren te zorgen In het park heerschte toen reeds de dreigende sfeer van den naderenden oorlog er stonden kanonnen opgesteld en verschillende militaire stellingen waren er in aangebracht Op den eersten dag het was Vrijdag was de opdracht gekomen alle wilde dieren doo te schieten daar er vrees bfstond dat zij zouden uitbreken en een massa onheil aanrichten Ik deed het met een bloedend hart ver telt de heer Ouwehand maar het moest Met een geweer ging ik langs de kooien en doodde tijgers leeuwen en beren vier en twintig in totaal Zaterdagmorgen vroeg werden wij gewekt door het oversuizen en het vlakbij inslaan der granaten Toen het even rustig werd besloten wü toch er met zijn allen uit te gaan om de dieren te voeren Zoo gebeurde het de kleine colonne trok van hok tot hok van kooi tot kooi Maar onderwijl begonnen de gevaarlijke projectielen weer te gieren en zij spatten soms met veel geraas vlakbij uit elkaar De heer Ouwehand sprong hals over kop in de gracht van den olifantenuitloop om dekking te zoeken de splinters kwamen op een halven meter afstand van hem neer Maar ondanks het gevaarlijke karakter van dit avontuur liet men zich niet weerhouden om het experiment later n eens te herhalen Sommige dieren tonden met angstig groote oogen te kijken heelemaal niet begrijpend wat er eigenlijk aan de hand was Toen kwam het moment waarop de Nederlandsche soldaten over den betrokken schuilkelder wenschten te beschikken Het is te begrijpen dat de heer Ouwehand wat tegenstribbelde omdat hem hierdoor de mogelijkheid werd ontnomen de dieren die hem zoo na aan het hart lagen in het leven t behouden J Een tooestenU Toen hij er Woensdagmorgen 15 Mei weer terugkwam zag het dierenpark er tragisch uit het was een chaos geworden een woestenij HaU klauterend half stnukelend trok de heer Ouwehand over de paden vol met gaten en bergen takken en hij bekeek diep onder den indruk ds q engaiatw bolk De jonge chimpansé Nelly ken de smeulende muren der gebouwen da doode dieren Het splinternieuwe kantoorgebouw de magazijnen en dienstwoningen allo aan den voorkant van het park gelegen waren geheel verwoest alles droeg de sporen van den hevigen strijd De sfeer had iets wonderlijks door de afwezigheid van aUe geluiden slechts af en toe klonk de roep van het een of andere dier in de verte De Ijsbeer met ds twee jongen dezc wmren in het park zelf geboren hetgeen een groote zeldzaamheid is bleken nog te leven Eigenüjk behoorden ook deze dieren bij het lijstje dat Vrijdags gedood moest worden doch gezien genoemde bijzondere oni Btandigheid kon de heer Ouwehand dit niet over het hart verkrijgen Met twee beertjes onder zijn arm zag men hem dien dag door et park sjouwen hij ging het trio verstoppen Da dieren bleken weliswaar erg verzwakt door het gebrek aan voedsel maar zij konden toch in het leven worden gehouden Een volle granaat was in het giraffenhok geslagen en doodde daar beide dieren terwijl drie zeeleeuwen ook gesneuveld bleken te zijn Voorts werden vier wilde zwijnen eenige mouffons herten en vele grootere en kleinere vogelsoorten het slachtoffer Een woU had een schot in zijn oog doch bracht het er weer goed bovenop terwijl de moeder ijsbeer aan de zijde gewond bleek te zijn Verschillende krokodillen waren eveneens ge sneuveld Ook de bison had een schotwond opgeloopen hoewel niet van emstigen aard Raoiige in het aquaritim In het aquarium was een groote ravage aangericht ongeveer 350 ruiten van het gla zen dak waren in puin geslagen Het neerstortende glas was in de vischbakken terecht gekomen en had vele tropische soorten gedood Alle spiegelruiten van het terrarium waren voorts in splinters de reptielen en slangen waren 6f dood óf hadden de vrijheid opgezocht De drie oUfanten mankeerden wonder boven wonder niets zij hadden zAh echter van de zware ijzeren kettingen waaraan zij tonden weten los te rukken Tal van zebra s buffels en hertensoorten liepen los rond daar de omheining vernield was De levende dieren moesten allemaal met veel zorg opgekaleftfterd worden terwijl nog een belangrijk karwei op het programma tond het opvangen van alle uitbrekers een verre van simpele opdracht Al spoedig wa het personeel van het park in het Rhenen che bosch aan t jagen Maar er werd hard en onafgebroken gewerkt en thaas is men weer een heel eind uit de emoties en zorgen Het bezoek was dit seizoen om begrijpelijke redenen maar matig maar men hoopt dat de aoroer 41 e n Bdei baald sal Madan Waar komt de kurk vandaan In Portugal bevinden zich de meeste kurkeiken met hun zilvergrijze stammen die na schilling een glanzend roestbruine kleur aannemen E R ilJn zoo van die dagelijksche gebruUuvoorwerpen waarvan niet iedereen dadelijk weet waar ze vandaan komen of waarvan ze eigenlijk zijn Zoo zullen er stellig vele menschen zijn die lederen dag een kurk hanteeren hiermee wordt niets hatelijks bedoeld I maar die toch even zouden moeten nadenken om precies te kunnen zeggen hoe dit nietige en aan den anderen kant toch ook weer zoo nuttige voorwerp in den handel komt Kurk dan is eigoüijk een plantenweefsel een soort schors dat aan den buitenkant van boomen erzoovoort groeit om de er onder liggende deelen te beschutten voor al te groote waterverdamping of beschadiging Bij sommige eoortenboomen zooals bijvoorbeeld bij den kurkeik Tfcrmt het kurk een mantel rondom den stam die periodiek om de acht of tien jaar in platen eraf kan worden genomen De kurkeik komt weliswaar in groot aantal in Spanje en Noord Afrika voor dcch het is Portugal dat het beste materiaal levert Twintig tot vijf en twintig jaar moet da kurkeik oud zijn eer tot hat schillen van den stam tot een bepaalde hoogta opdat de verdere groei niet belemmerd wordt kan worden overgegaan De tijd van den oogst valt in da warme zomermaanden Juni en JuU Da zilvergrijze bast wordt dan door vakarbelder s voorzichtig met den bijl gespleten en in zoo groot mogelijke stukken van den stam gehaald waarbij er vooral voor dient ta worden gezorgd dat deze niet ba chadigt Na dit schillen nemen da stammen aen glinsterende roestbruine kleur aan Na 45 jaar pas goede kurk Bij oudere boomen die vaak zeer grillig gevormd tjn toordf de schors ook oon de grootst takkm o iaenomen althans voor zoover dit loonend i Da bi de eerste schilling verkregen schorl wordt als nog niet volwaardige kurk beschouwd De tweede schilling volgt negen k tien jaar later doch pas de derde wederom negen k tien jaar later levert goede kurk Vyf en veertig jaar moet dus de kurkeik oud zijn alvorens hij een voor de industrie bruikbare grondstof levert Na de derde schilling die na weer tien jaar wordt herhaald wordt het product steeds beter maar het neemt weer in kwaliteit af wanneer da boom honderd ii honderdtwintig jaar oud is Voordat het kurk verder kan worden verwerkt dient er een maand of vijf te verstrijken In dezen tijd worden de kurkplaten zooveel mogeUJk aan weer en wind blootgesteld opdat de cellen en open poriën aan de binnenzijde van de kurkschors zich kunnen sluiten Hierna worden zü tot bundels verpakt en ongeveer veertig minuten in kolossale ketels gekoqkt waarna het kurk week en buigzaam is geworden Wanneer het weer gedroogd is zijn er platte schijven ontstaan die gemakkelijk verpakt en verzonden kunnen worden Hierna volgt al naar het doel waarr voor het kurk bestemd is de verdere bewerking In Portugal zelf is de vervaardiging van flesschenkurken een zeer belangrijke industrie die aan duizenden menschen werk en brood verschaft Uitgevoerd worden echter voornamelijk de ruwe kurkplaten in groote balen Portugal is de grootste kurkleveran cier van de wereld Millioenen kilogrammen worden jaarlijks geïmporteerd Jonge kurkeiken na de eerste schilling De vr gekomen stam op d foto de donkere gedeelten neemt als de kurkschors is verwiiderd een ftanutni roestbruine fclcur UM De interessante foto s welke wiJ hier afbeelden en die by de kurkwinning in Portugal zUn genomen geven een duidelijk overzicht van hetgeen ar 1 200 an deze induatria vaitslt