Goudsche Courant, dinsdag 31 december 1940

TWEEDE BLAD DINSDAG 31 DECEMBER 1940 f Dr W H r$M Rietschoten t GOUDA IN 1940 Viamingstraal 29 H O Oorlogsomstandigheden drukten ha@r stempel Drukkend en onzeker jaan met persoonlijke zorgen en algemeene moeilijkheden maar toch met goede dingen naastenliefde en aanwinsten op verschillend terrein Dankbaarheid dat stad en inwoners voor veel gespaard hieven adjunct chet der afdeeling buitenland der N V Kon Stearine Xaarsenfabriek Gouda de heer J Qijkerk onderwgzer aan de openbare school C dr W H van Rietschoten directeur vin de NV Goudsche Waterleiding Maatschappij de heer J Schenk oprichter oudvoorzitter en eere voorzitter van de Goudsche Winkehersvereeniging de heer J H Boekamp oudste firmant van de fa Gebrs Boekamp en mej G J Montagne oud presidente van de atdeelmg Gouda van de Nederlandsche Vereeniging van Huivrouwen Ook eeniÈe oud stadgenooten zijn verscheiden de zeeicerwaarde heer P J van Beuzekom emeritus pastoor te Dordrecht mevr L Mijs Lagestee te Boswijk echtgenoote van oudburge meester Ulbo J Mijs dr J L C Overbosch geneesheerdirecteur van het ge meenteziekenhuis te Arnhem prof dr G van Bijk oud hoogleeraar m dl scheikunde aan de Kon Militaire Academie te Breda de heer J Kofman oudleeraar aan de R H B S alhier de zeereerwaarde heer B P M de Jong pastoor te Velzen Driehuis dr B G J Evers oudgeneesheer te dezer stede pater A L J v d Sanden rector van het zusterklooster te Laeffelt in België dr J H Gunning J Hzn oud predikant der Ned Hervormde Gemeente Ihier de heer W H Kromhout leider van de restauratie van de Sint JanskeA en ontwerper van het van Iterson tiekenhuis ds L R V d Broek predikant der Ned Hervormde Gemeente te Enschedé de zeereerwaarde heer W J Slenders pastoor te Ouderkerk a d Amstel en de heer W Bertels hoofd van de RX school te Buitenveldert Bcnoeraingen Benoemd werden de heer D L de Jong tot bouwkundige van den Provmcialen Waterstaat te Gouda mr H J Smidt tot inspecteur van het lager onderwijs m de inspectie Gouda de ifeer J B Waiboer tot referendaris 2e klasse der P T T de heer en mevrouw U Ve nstra tot directeur en directrice van Huize Juliana dr ir F W HisschemoUer tot technoloog bij het diensten gehouden de bedrgven hervatten den arbeid het drankverbod werd opgeheven de weekmarkt gmg weer door geleidelijk werden de scholen heropend Nog IvA flitsen uit die dagen het aapje kwam nu de auto s in de gafage moesten blijven weer op straat en de Postboden boden iich vrijwillig aan om op Zondag de post te bestellen Want velen wachtten bericht van onder de wapenen zijnde familieleden en het auurde wat korter of langer maar velen ontvingen goede tijding en voor anderen was er op den duur blijdschap by den terugkeer van militairen uit Frankiijk en vervolgens uit krijgsgevangenschap lut Duitschland Hermann A Schreuder Sr t HERDENKING VAN COORNHERT De heer H r Schreuder Sr te Schoonhoven oudvoorzitter van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Gouda en omstrekeen die veertig jaar vóór de belangen van handel en industrie en van het algemeen op de bres stond ging op 8 Apnl m den ouderdom van 79 jaar heen Foto archief Op 29 October was het 350 jaar geleden dat de schrijvei dichier DircJc Volkertsz CoomheA te dezer stede overleed welk feit werd herdacht met een biieenkomst m de Sint Janskerlc waar Coomhert is begraven en met de oirthulling van een gedenksteen m den gevel van het pand Oosthaven 51 aln een bUjvende Jiennnering aan den vermaardep vroegeren bewoner Foto archief Bijzondere tijdsomstandigheden in allerlei gebeurtenissen weerspiegeld Ook voor en na de oorlogsdagen waren er gebeurtenissen en feiten die verband hielden met de bijzondere omstandigheden Te noemen zgn in bonte volgorde de bloedtransfusie de inenting tegen typhus het verzamelen vap bloesem van lindeboomen voor thee het verbod tot autorijden na 10 uur s avonds het uitgaansverbod tusschen 10 later 12 en 4 uur de invoering van identiteitsbewijzen met de groote drukte m de fotozaken een tijdehjke inkrimping van het aantal postbestellingen van drie tot twee het gezamenlijke sleepen van beurtschepen beperking van autobusdiensten de versclmning van autobussen en vrachtwa Rijksproefstation en den Vo riichtingsdienst ten bate van de klei en aardewerlundustne zuster M Galgam V het Sint Jozet paviljoen tot overste van het Mamixcollege te Smdanglaja op Java de heer Harrend Vlag tot soloclarinettist bO de Amhönsche Orkestvereemging de zeereerwaarde heer G W Blom tot pastoor der St Jozefparo chie dr J P v d Berg tot leeraar aan R H B S en Gymnasium der weleer waarde beer Th J J van Seggelen tot Zilveren ambtsjubileum ds H van Dijken G zn WAT VERDWEEN n Mci werd nadat het eenigen tijd de ongewone bestemming van leslokaal der Ambachtsschool had gehad het vroegere stoomgemaal van Rijnland dat 83 jaar de afsluiting van döi Pluweelensmgel vormde afgebroken ten behoeve van de verkeersverbetenng op den Goejanverwelledijk die inmiddels is ter hand genomen Foto archief Op 1 Augustus heidacht ds H van Dyken G zn predikant der Ned Hervormde Gemeente zijn 2S ang ambta jubileum F Ao archief DE heruiBerüic a n het Jaar dat voorMJ tüng wordt beheerscht door de ebeurteBtweii die liin voortgevlaeid uit het leit dat oaa land in den oorlog betrokken werd De bewoeen Meidagen en alles wat uH de bijzondere omstandlcbeden is gevolgd op xoo meniK gebied deie gedachten konen het eerrt op biJ een terugblik op het leven in onze stad ia 1940 Het ia een mocdlljk Jaar geweest ongetwijfeld voor de gemeente als voor ieder persoonlijk en toeh ondanks alles sMige er grapte dankbaaiheid bortaan dat Gouda en sijn Inwoners er aoo goed afgekomen sMn en voor de oorlogsellende die mea eiders heeft ondervonden wHm geepaard gebleven la ooae stad iauners is geen steen door den oorloc van ii n plaats gegaan er ki in de oorlogsdagen geen bom gevallen onder de burgerbevolkinc vtelea geen slachtoffers Het overgroote deel van de onder de wapenen geroepen inwoners is bij het gesin o hi de ouderlijke woning teruggekeerd slechts enkelen hebben het leven gefaitea Hen herdenken wij met weemoed Hoe droef het Jaar voor sommigen wa hoe onzeker en lorgvol voor velen boe de moeilijkheden ieder c jn deel te dragen gaven toch mogen we dankbaar sijn want voor veel heel veel bleef Gouda hrwaard BEWOGEN OORLOGSPERIODE Pinks t rdagen m t vluchtelingenstroom t L 1 ÏS in hoofdlijnen valt in J dit bestek het beeld te teekenen van het vele en snelle gebeuren In het afgeloopen jaar en met korte fktten die bij een jaaroverzicht passen te herinner aan de spannende Mei dagen en de maanden daarna Het begon op dien Vfijdag den lOen Mei toen de tallooze vliegtuigen de burgeru bg het aanbreken van den dag uit bed nepen en duidelijk maakten dat Nederland in oorlog verkeerde De lucbtbeschermingsdienst werd gemobiliseerd de openbare schuilkelders gingen open het eerste tucbtalarm klonk Het leven lag in Ei4n gewone doen grootendeels stil de treinen reden met meer het telefoonverkeer werd b erkt do post bestelde niet meer scholen en banken werden gesloten Noodziekenhuizen werden inflericht de apotheken waren doorloopend geopend s Avonds ging de v fduistermg in en men mocht tudens het donker niet op straat Toen de Pinksterdagen zonder kerkdiensten en de stroom van geevacueerden mtOelder nalsen Deil Beeed en TieV die op eigen gelegenheid per fiets kwamen of per auto gehaald werden Op dese Pinksterdagen heeft Gouda een prachtigen gemeenschaps lin en naastenliefde getoond Onmiddellijk na den oproep kwamen de aut riieEitters zich melden en de eeue rit na den anderen werd gemaakt om de bewoners van de betrokken gemeenten naar Gouda te brengen waar de bevolkmg de uitgewekenen liefderijk ontving en verzorgde Allerlei gebouwen werden ingericht de Vereeniging voor Vrouwelijke VrijwiUige Hulp kort na haar installatie tot omvanprgken arbeid geroepen deed wat ZIJ kon allerlei autoriteiten diensten orgamsaties en vereenigingen sprongen bij de inwoners zetten hun huizen wijd open en zo6 werden in 24 uur circa 15 000 menseben gehaald en ondergebracht Zorgvolle 15e Mei Toen de angstige Dinsdag toen ons leger van de GrclAielime terugtrok en ten deel van de troepen en het commando van het veldleger op Gouda terugvielen Om plaats te maken moesten de met Pinksteren aangekomen geevacueerden onverwacht doorreizen Bepakt en beladen kwamen zij s ochtends naar de Markt en wéér reden de automobilisten af en aan naar Alplien Hazerswoude en Leiderdorp van het aanbreken van den dag tot het middaguur Drukkend werd de sfeer het luchtalarm was met van de lucht Dien middag lag aUes stil Tegen den avond toen een aschregcn van de branden te Rotterdam over de stad viel week de spannmg de radio deelde de capitu latie mede s A onds brandde voor één avond het liyht weer Opnieuw maakte Gouda zich op om hulp te verleenen TOgjar de vluchtelingenstroom uit Rotterdam kwam niet m die mate als verwacht wet de duizend Rotterdammer die naar Gouda kwamen waren vlug ondergebracht Woensdag kwamen de Duitsche troepen verordeningen werden door bet opperbevel der Duitsche weermacht uitgevaardigd jf Terugkeer naar gewone doen Snel herstelde het leven zich het gemeente personeel en een ieder wien dit mogelijk was hervatte den arbeid de huwelijksvoltrekking ging gewoon door de autobusdienst Gouda Rotterdam die het in de komende dagen toen er geen treinverbinding op Rotter dam was zoo druk had ging als eerste weer rijden In de volgende dagen verdwenen geleidelijk de duizenden fietsen van vluchtelingen die op de Markt stonden de nog hier verblijvende geevacueerden keerden terug de bagage werd teruggebracht Het treinverkeer werd hervat Kleedmg en geld werd Ingezameld er kwam een bureau voor registreering van vluchtelingen een inlichtingenbureau werd tevens geojpend De distributiedienst kwam m werking eerst voor benzine vergunmngen later Voor uitreiking van kaarten en bonnen De opeobaie vermakelijkheden werden hervat de Zat dagavondmarkt ging weer door er werden weer kerk wet fff gens op houtgas en gasgeneratoren de toeneming van het aantal fietsen op straat naa ate de auto s verdwenen het tijdelijk verblijf van den Opbouwdunst uitgifte van volkstuinen voor het verbouwen van voedselgewassen het ophalen van afvalstoffen de oprichting van particuliere ophaaldiensten voor distribiitieboi nen Ook de markten weerspiegelden de tijdsomstandigheden Het beeld van eenige markten veranderde de kaasmarkt stond korten tijd stil de botermarkt werd later niet meer gehc uden de jaarlijksche paardenmarkt was veel levendiger Het abattoir werd centrale slachtplaats voor het rayon Gouda Velen vestigden zich m Gouda waardoor het leegstaan van woningen tot het verleden ging bohooren Verduistering bracht vele bezwaren mede Bijzondere voorzieningen eischte de verduiitering Het sluitingsuur van zaken es instellingen werd gewijzigd de avoildkerkdiensten werden vervroegd de raadsvergaderingen en de bijeenkomsten van vereenigingen werden naar s middags verschoven De huisartben verminderden het aantal middagspreekuren Er werd een beperkte straatverliohting ingevoerd Voor de veiligheid op straat werden met het plaatsen van hekken en het schilderert van boomen trottoirs en walkanten maatregelen getroffen De Vereeniging voor Veilig Verkeer en de Vereeniging voor Luchtbeschermmg zorgden voor het plaatsen van reddingslaken en deden tot dusver met met succes bekroonde pogingen tot het instellen van patrouillediensten langs de grachten De padvinders stelden een begeleidingsdienst in Ondanks alle maatregelen raakten tal van personen te water Vijf ongelukken hadden een doodelijken afloop een 40jarige man in de Mallegatsluis een 41jarige man in de Gauiye een 66 jarige man in de Peperstraat een 27 jarige man m den Kattensingel en een 64 jarige man in de Turfmarkt verdronken of overleden aan de gevolgen Bij liet reddingswerk valt te noemen het heldhaftig gedrag van het lid van de Goudsche Zwemcjub Jo Gravesteijn die tweemaal in vier dagen des avonds om kwart over elf uit zijn bed sprong en in pyama in het koude water van de Gouwe dook en beide malen den drenkeling redde voor welk kranig optreden de Goudsche Zwemclub hem huldigde ALGEMEENE TOESTAND Werkloosheid iets verminderd nn at de algemeene toestand in onze stad betreft onder de abnormale omstandigheden is het niet gemakkelijk den stand van zaken te omvatten Voer zoover naar de werkloosheidscijfers die als barometer van het economisch leven kunnen gelden te zeggen valt is er een lichte yerbetering waar te nemen Het jaar begon jnet 1849 werkloozen bereikte na de oorlogsdagen het recordcijfer van 2141 op 18 Me dat evenwel weer snel afnam om te eindigen met 1276 werkloozen waarbij in aanmeVkmg te nemen valt dat 460 personen m Buiten dat van Mei w3s het hoogste cijfer 1941 op 27 Januari De laagste stand werd bereikt op 5 October mei 1003 mgeschrev enen Vorig jaar was d hoogste stand 2546 en de Jaagste 1423 Diutsehland arbeid gevonden hebben De ingeschreven werkloozen en de arbeiders m Duitschland tezamen tellend komt meer op een cyfer per ultimoDecember van 1736 dat m vergelijkmgmet dat m het begm van het jaar ietsgunstiger is en waaruit te concludeerenval dat de toestand iets beter geworden 13 In elk geval is er een positieve verbetering m vergelukmg met eenigejaren geleden toen de cyfen hoogerwaren Bij de algemeene opmerkingen over 1940 valt te herinneren aan de langdurige en strenge vorstperiode in het begin Van het jaar Er was vele weken usvetmaak menigeen maakte den tra ditioBeelen pijpentocht uit Rotterdam De straten waren geruimen tgd door herhaalden sneeuwval moeilijk liegaanbaar De vuurpotten werden op straat geplaatst De scheepvaart lag zeven en een halve week stil Dfe Vereeniging voor ysbestrijding liet Gouwe Ouden Run en Ussel openbrakeiu In het najaar was er tijdens een Noord Westerstorm eenrAaal abnormaal hoog water de vlQedplanken aan Oude en Nieuwe Veerslal moesten uitgezet worden PERSONALIA Ia memoriam I n dfe rubriek personalia worden allereerst herdacht zij die overleden Heengegaan zijn de heer H de Blouw inspecteur van het lager onderwijs in de inspectie Gouda de heer A Fredrikze mede directe van den Vereemgden Varkenshandel de heer J J A Montun oud notaris pater L Schuurman kapelaan aan de H Sacramentskerk de heer Hermann A Schreuder Sr oud voorzitter van de Kamer v Koophandel en Fabrieken voor Gouda en omstreken de heer F J Busch kerkmeester der parochiekerk O L Vrouw Hemelvaart en bekende figuur m Katholieke kringen de heer H Sevenhoven lid der firma Nieuwveld en Co en bestuurslid der voeUsalvereen Gouda de heer F G van Schalk Zillesen stichter van de eerste bioscoop te Gouda de heer J Scheygrond oudonderwijzer by het openbaar onderwijs de heer R W C Hoyng mededirecteur der N V Kon Plateelbakkerij Zuid HoUand mr C J M Franken notaris de heer G van Spongen onderwuzer aan de openbare school no 2 de heer C H Bakken Vier maanëen na zyn 25 jang juoueum overleed op 7 October te Zeist op 71 jarigen leeftijd dr W H van Rietschoten directeur der NV Goudsciia Waterleiding Maatschappij die belangrykien arbeid voor de waterleiding en daarmede voor de volksgezondheid verrichtte Foto archief pasjjor te Rhoon de heer J Jaring tot directeur van de N V Goudsche Waterleidmg Maatschappij en de heer F Hoyng tot mede directeur van de N V Kon Plateelbaitkenj Zuid Holland De heer W Sanders werd benoemd tot Ud van de Provinciale Staten van Zuid Holland Ds A Dul is deed zijn mtrede ala predikant der Chr Geref Gemeent alhier Onze stadgenooten A v d Qnd en J van Rossiun deden hun iptrede als predikant der Ned Hervormde Gemeente te resp Hebssant en Warden Waarmede zij het predikambt aai vaardden De heeren H R Elzenga en C Jongeboer werden benoemd tot hulp prediker bij de Ned Hervormde Kerk resp te Enter en Wieringermeer Tot priester gewijd werden en huo eerste plecjitige H Mis droegen op de paters fr M Straver O F M C Moons en onze oud stadgenoot patar C A Evers te Heemstede Mr R Rensma werd geïnstalleerd als luntonrechter te Rotterdam Benoemingen van oud stadgenooten waren dr P Herfst tot rector van het gemeoitelijk gymnasium te Schiedam dr D E Bosselaar tot rector van het stedelijk gymnasium te Utrecht dr D den Hoed tot directeur van het Rottet damscfa Radiotherapeutisch Instituut te Rotterdam de heer Ad van Driem tot eersten violiat van het ConcerV gebouw orkest De heer A J Usselstijn werd be noemd tot eere bd van de sociëteit Ons Genoegen de lieer G van Clooster tot eere voorzitter van da athletiek en gymnastiekvo eenigpig AchiUes en onze oud stadgenoot de heer H Zanen Cz tot eerelid van de Nederlandsche Vereeniging van wegen bouwe Afscheid Afscheid namen de heer T Lugthart als leeraai aan de Avond mjverheid school de heet S H v d Kraats ala custor van het Stedelijk Archief en Librye de heer L J M Hogendoom als leeraar aan de Nuts avondteekeiw school te Oudewater de heer P van Eyk als onderwij r aan de openbare lagere school no 7 de heer S J Vroman als leeraar aan R H B S en Gymnasium zuster Juul Althof verpleegster van de Wijkverplegmg de zeereerwaarde heer P J A de Graaff O F M pastoor der St Jozef parochie de heer H Akkerman concierge van het Stedelijk Gymnasium de heer Ed van Dant zig lid van het college van regenten van het Van Iterson ziekenhuis tpi eh Th J de Ruwe ondeiwijzeres ajr de St Jozef meisjes chi ol en mey H Boumans onderwijzeres aan de Vincentius a Paduaschool Dokter E D Meeter egde zyn praktijk als geneesheer nee Mede beëindigde iijn werkzaamheid de heer Leo Smd r gedurende 58 jaar winlwlbediendc L uc fa D Q van Vreu aiogen