Goudsche Courant, maandag 27 januari 1941

WAAR DUIKBOOTEN GEpOREN WOJRDEN 4 Oridcrzcsërs aan den loopenden band VAN E FORFL TOT DrN ONDFRZFFKRUISFR y De eerste auikboot mat 16 ton Een bijzondere medr i Jter bracht een bezoek an een der Dfaitsche marinewerven waar de gedachte onderzeeërs woiden gelMiuwd In onderstaand artikel geeft bij enkele van zijn indrukken weeral I Alle fuUis Prnje Hild Zentralt besluit onze werkmeesler De onderzeekruisers waren 2000 ton groot en bijna honderd meter lang En tegenwoordig Wij hebben de boot gebouwd van den man die Scapa Flow ven 118 Dajrop zijn WIJ trotsch Verder mag ik mets zei gen voegt hij er lachend aan toe Alles ia nog precies zoo als 37 jaar geleden streng geneun Links De voorsteven ts gereed De booten worden in seriu gebouwd en aan den loopenden band Boven De gereed gekomen duikboot ondmieemt haar eersten proef tocht Aan boord bevinden xich ingenieurs van de werf en deskun Rond het ontstaan van de Cavalleria OMTRENT het ontstaan van een der populairste operas de Cavalena Rusticana is merk waai dig genoeg weinige muziekwerken zooveel geschreven weinige muziek werken zooveel geschreven IS als over de Cavallena Het feit dat vyftig jaar geleden deze opera ontstond heeft m het afgeloopen jaar al h l wat pennen m bcwegmg gebracht maar voor zoover liy bekend heeft nooit iemand anders gedaan wat ik deed Het IS al vele jaren geleden Ik nam den trem en ging naar Vizzini om eens ter plaat te onderzoeken wat er waar was van het duel waarover de tekstdichter van de Cavallena Giovanni Verga zooveel ophef heeft gemaakt Ik w IS nooit tevoren in Vizzini geweest Daaio n wendde ik my tot den eersten den besten dorpsbewoner dien ik op de lazza aantrof en vroeg hem zachtjes opdat de menschen in het cafe my met konden hoo ren Zeg eens beste man waar heeft de geschiedenis van de Cavallpna zich eigenlijk afgespeeld Aspetasse Wacht maar eeijs even was het antwoord in het schoonste dialect gevolgd door een gefluit dat kellnei en gasten zSSnder uitzondering deed opschrikken Hy had een jongen geroepen die flp de stoep van de kerk kopje duikelde Bevelend zei hy 3reng mynheer de commissaris op de plaats waar Turiddu Macca vermoord isi Deze korte bondige opdracht maakte door de wijze waarop zy werd gegeven op my een diepen indruk alsof Turiddu gisteren vermoord wati Ik volgde den jongen door de straten van Vizzini Het is meer dan een dorp bet is een kleine stad met vele mooie straten paleizen pleinen en cafe s Toen e een Piazetta b fëtjften waar men nhar een kant uhricht heeft op de Ik liep op de trap toe een oude vrouw met een prachtige roode hoofddoek cat op de eerste trede te breien Te oordeelen naar de rimpels en plooien m haar huid moest ze tenminste drie vermoedelyk vier generaties gezien hebben Beste vrouw zei ik ii dit het bul vin Lola Weer een nieuwe dulkbi it De bewapening wordt gemonteerd op het druklicbaam Keuerlyke Marine besteld in 1904 Dat schip waS drie maal zoo lang als de lorel In den grooten oorlog hebben wy m totaal meer dan 100 duikbooten gebouwd t bi Mtec ocrwccr rt or de afvurt Oaonderbrokea MtoUaa bImwi daikk I ten voor de U aitsehe marine Zjin er bij u thans nog werkmeesters m dienst die medegebouwd hebben aan de eerste Duitsche onderzeebooten en die ook nu nog arbeiden op uw werf Uit dien eersten tyd van den auikbootbouw zijn inderdaad nog enkele arbeiders by o is m dienst Wij zouden hun een bezoek kunnen brengen op de hellingen waar ly op het oogenblik aan het werk z n Eenige minuten later hebben wy een van de oudste arbeiders in het bedryf te pakken gekregen Onder zijn handen ontstond preci r37 jaar geleden de eerste Duitsche onderzeeboot die werkelijk gevaren heeft Toentertyd zoo vertelt ons de werk meester ging alles bijna even ge ieimnnnig in het werk als dat thans in den geheelen oorlog Ijet geval is Niemand mocht weten dat wy op de werf plannen hadden voor den bouw van een duikboot In alle plannen en teekeningen werd derhalve ge proken over een lichtboei m plaats van over een onderzeeër Naar ik meen was het een Fransche ingenieur die aan onze directie 7i n plannen had voprgelegd Wu zetten deze boot dan ook ifiet op stapnl voor de Keizerlijke Marine Jieen valt de ingenieur m de Kei lerlijke Marine stoi d aanvankelijk mm of meer afwijzend tegenover deze projecten nam in ieder geval een afwachtende houding aan Men wilde eerst eens zim hoe deze booten m andere landen voldeden Zoo was ook onze boot geen absoluut nieu e constructie voegt de werkmeester daaraan toe over dergelijke booten heeft men ongetwijfeld al vroeger m andere landen beschikt De bedoeling was om met het chip dat wy moesten eonstrueeren alleen maar ervaringan op te doen Het was lechts een melig ding wanneer men het bootje wil vergtlyken met de reuzen die wy in den werJidoorlog op dezelfde werf liebben gemaako Het heele scheepje was niet veel meer dto 16 ton groot Het zag er zoon bectjé uitrils een kano van yzer Wanneer een man aan dek stond had men tltyd angst dat de boot zou kantelen Maar ondanks dat jilles het dertien meter lange en twee meter breede schip kon duiken en het kon op eigen kracht onder water varen W heeft nu op grond van de ervérmgen opgedaan met deze J orel deUersteonderzeeërs by u besteld Dat zyn de Russen geweest Men had toen de Russisch Japansche oorlog Daarom werden de Russen uitgenoodigd en wy ga en hier een demonstra tie met nze FoWÖ Er stond toen een sterke wmd uit het Oosten en de golven werden anderhalve meter hoog opgezwiept Ondank dal liep ons scheepje uit De Russen waren bi tenlewoon tevreden te meer omdat hun plannen voötgelegd werden voor nog grootere chepen Twee maanden later kwam promp d bestelhng van drie onderzeebooten Dat m een nieuw succes voo onie w erf De eerste Duitsche duikboot is door ut Lola wa het antwoord Wie is Lola De vroirW van vriend Alfio P in end zwe g ze een ocenblik daarra vervjrfgde ze Neen hier heeft vader Turiddu gewoond Goed onderbrak ik om my meer klaarheid te verschaffen de vader van Turiddu Macca de Bersaqliere Dom tuig Maccs antwoordde de oude luider vader Turiddu was priester een trouw dienaar Gods En aangezien Pater Turiddu werkehjk niet de held van de bloedige daad kon zyn wendde ik my tot een man die juist omgeven door een groote schaar kippen stroo van een ezel laadde Beste man zei ik heb je ooit van een zekere Santuzza gehoord Hy keek my ac iterdochtig aan toen antwoordde hy Zy was Santuzza maar nuIS zy Santazza Ken ie haar Waar is ze Daar en hii wees naai de oude vrouw met wie ik zoo juist gesproken had Is het mogelyk dacht ik dat Santuzza nog leeft Wil je bewerzen dat zy de Santuzza is die Hy liet my niet uitspreken Capiscio begrepen nep hy sarcastisch San tuzza Lola vriend Alfio vriend Turiddu r nneer houden jullie toch eindelyk eens met die geschiedenis Wie heeft die mensehen toeh ooH gekend Santuzza en hy yst naar de oude vrouw hebben ze Santazza genoemd omdat ze by het St Jozef s fecst voor de Madonna speelde die aan de kerkdeuren klopt Maar neem me met kwalyk dat is toch de ostena 1 van Mamma Luna Nossignore brulde de man tegen me dat IS de ostena van meester Cola Pistone daar staat hy aan de deur meester Cola meester Colaaaa I Meester Cola een Alfio tusschen de zestig en de zeventig met witte slapen maar nog krachtig en statig moest alles gehoord hebben want plechtig kwam hy op mij af ep met moeilyk bedwongen stem die echter weinig goeds deed vermoeden begon hy Beste vriend wie heeft je al dien onzin verteld Als je het soms met mocht weten in miin herberg eet men goed en drinkt men nog beter Zou je niet eens een proef VBillcn nemen Maar memand bedrinkt zich en niemand heeft de ooren van anderen opge etcn En als je het wilt weten hy die de geschiedenis van Turiddu en Alfio heeft verzon n kan nooit hier geweest zyn andera 1 i hy wel geweten dat er lucr geen wyn van Francofonte js ik hfb allWn Aetna wyn zwart als lava en mocht je het niet weten dan zeg ik je dat is de beste wyn ter wereld En daarmee basta Neen hier IS notfit iemand doodgeslagen en zeker niet deze Turiddu van wien niemao ooit gehoord heeft Turiddu vermoorden ze elk oogenblik opnieuw m de opira en vrede zy z n ziel Met deze uitbarsting van toom viel onmiddellyk het heele koor m als in een oude tragedie de bewoners van de piazzetta die zich rond my verzameld hadden nepen opgewonden Ja in den schouwburg m het theater Hier zyn geen beruchte vrouwen En ook geen bedrogen echtgenooten En duels houden alleen de signon als ze elkaar op de teenen trappen Ik begreep dat dit niet de juiste plaats zou zyn om verdere onderzoekingen te rfpen Maar om nog iets te ondernemen keek ik uit naar myn gids de bengel was aan het kopje duikelen vogr de herberg vSn Pistone Ik floot hem Waar vt de heg vroeg ik Na een steile helling afgegaan te zyn kvyamen we aan een stroompje op den anderen oever met een cactushaag waarachter het duel tusschen Turiddu en Alfio moet hebben plaats gevonden Aan de vleezige bladeren van deze Fidfii d India zaten reeds de rood stekelige vruchten als kleine handgranaten Ik ontdekte echter een oud byna hout geworden blad waarop met een mes gekrast was Tunddu en Lola En dan een datuin Maar dat was niet lang geleden En ter 1jl ik er nog over peinsde waarom ze in plaats daarvan niet Turiddu en Santuzza geschreven hadden nep een stem van de piazzetta naar me Hola collega wat voor den duivel spook Je daar uit Een collega Hoe kwam die dan hier Ik dacht aan een van die gebruikelyke voetvallen van concuts entie m de journalistiek en begon de helling weer op te klimmen En ter yl ik hygend omhoog l Jsuterde nep hy me toe Neem me met idvalyk je komt naar Vizzmi en laat je met by my zien Kort ddama En de menschen moeten me eerst vertellen dat je hier bent Verder Wil je me misschien zeggen waarom je niet bU het cominiuanaat aangegaait bent Eindelijk kreee ik een helder oogenblik de collega was een commissaris van politie n voor de bevolkiiig van Vizzini was het an maand tot maaud stqgt hun aantal Een onderzeeër staat op stapel De gebogei spanten zijn reeds alle ingezet en wordei nu door platen i zer verbonden een uitgemaakte zaak dat ook ik een com missaris was Plotselmg schoot het gezegd van den man op het plein ijie wotr te bi8 nen Breng dezen heer den commissari enz Maar goed overigens dat ik geen commu saris was want met het onderzoek van ee zoo verjaard geval had ik het er beslis slecht afgebracht Toen ik naast den beleedigden colleg weer op de piazetta kwam merkte ik da de nakomelingen van Mamma Lucia mi uit achting voor het gezag der wet me handtastelyk aangrepen Ik nam den oom missaris by zyn beschermenden arm ei fluisterde Juist omdat je een collega bent Ik ben er een die naar V zzini gekomen i om het duel van de Cavallena Rusticana met de beet in het Imker oor op het spoo te komen En helaas heb ik geen spoor ge vonden Male male Als u op het bureau gekc men was de collega veranderde het jy weer ir u had ik u verteld hoe da toegegaan is Namelyk Er IS nameluk JiisJa van waar Ik he nes ïn myn archief nagesnuffeld slecl i één drama uit jaloezie heeft m dit rustig plaatsje plaats gehad maar m de jare tusschen 60 en 70 toen de Bourbons juu weg waren en hier nog mejnand een Bei sagliere hoed gezien had Doch de dood was allerminst een vriend van de vrouw de vermoorde was Wie Het was haar man Dus heeft Verga boVCndicn nog de rollei omgedraaid Toen ik daarna m Catania by Verg kwam trof ik daar een groep studenten aar die gekomen waren om hem geluk te wen ichen met ziin verjaardag Zooals dat hu manier van doen is gaven de jongens uil drukking aan hun bewondering met wel sprekenden geestdrift en de deftige oud heer luisterde geheel verbysterd toe Toei een van hen ten slotte als óp een appel d namen van zyn beroemde boeken opnoem de I Malavoglia Mastro don Gesuldo Cavallena Rusticana toen bloosde Verg als een vrouw van eertyds en zei iets d allen verstommen deed Maaiu nenti aiu fattu maar ik he mets gedaan Niets byzonders heb ik gedaan bedoeld hy daarmee tiiets wat dien geestdrift recht vaardigt Men moet bedenken hij wild mets gedaan hebben Wie heeft dan toe de Cavallena Rusticana verzonnen Alle verdere navorschingen schenen minutteloos een man als deze zou zelfs ontkend hebben dat hy de Cavallena Hu ticana geschreven hadj Het boawen van een endeneeer la een lee nanwkenrig werkje Hier riet men een vak auta b ri nmê g bouri i f whit en Ml t iltjpcn 1 Ostena = herberg