Goudsche Courant, woensdag 2 april 1941

Woensdag 2 April 1941 SOc Juigang No 20594 GOUDSC i t yi i COUÜAHT Po Clra 48400 Bur Harkt t Tel a OtNKtoul r TIETEB NIEUWSBLAD VOOR GOUDA EN OMSTREKEN Naar vorming van één staatstooneelgezekchdp De Joego Slavische crisis spitst zich tO Berichtm over militaire voorbereidingen en ee GriekschEngelsch JoegO Slavisch offensief Bericht over aankomst van Eden te Belgrado tegengesproken Matsjek heeft nog steeds geen beslisssing genomen Het zou eenige honderden kunstenaars omvattMi en voste groepen in de groote steden kunnen vonnen De klassieken als uitgangspunt l emeeB antt Doltiche ten dentle ia Joefo SUTlë b terk toC laoiiDien hoorde men ctotermiddaK ia politieke krlniea te BerlUn In deie kringen verlnldt verder dat ia JoegoSlavlë een mobilisatie lieett plaats geliad die op het oogenbllk nof voortdunrt Aan de uitlatingen die tot dusver gedaan zijn ever de politieke vraagstukken en de gebeurtenissen in Joego SlavM heeft men niets toe te voegen De ontwikkeling in Joego Slavië staat la het teeken van oncontroleerbare van haat vervulde ophitsers die dorpen hl brand stelnJ vroui en mishandelen menselun vermoorden en Duitschera verjagen In dexeltde politieke leringen constateert men dat ds Joego Slavische regeering steeds weer tracht berichten over demonstntles die in het land gehouden liji tegen te spreken Van Joego Slavische lijde blijkt doidelljk de pofing om wel bepaalde nutatregelen te nemen doch in theorie een sekCren afstand daarvaa in acht nemen Welke bedoelingen Belgrado hiermede heeft is voerlooiilg slechts zeer moeilijk vast te stellen Volgens berichten die gisteren in Berlijn sijn ontvangen zijn ook de leiders van de Duitsche velksgroepen gearresteert Bet feit dat de wedenljdsehe gesantcn naar Berlijn resp Béitrado zijn gegaan emt men in politieke kringen een kewiJs voor den emsttgen toestand waarin de Duitsoh Joego Siavlsche risla is geraakt in politieke kringen te Rome wordt opnieuw va tgestcld dat Italië het verdere verloop van de gebeurtenissen met de grootste terughoudenilheid volgL Teil aanzien van de enkele entiItaliaansche incidenten die in verscherpte mats de laatste dagen zijn voorgevallen heeft de Italiaansche gezant opdracht gekregen een protest in tü $ enen zonder dat echter tot dusver e algemeen formeel protest uitgebroken is Men verklaart dat het thans een ak der Zuid Slavische re geenng is ds onvermijdelijk geworden volledige en bevredigende opheldeiing van haar houding jegens de spil mogendheden te verschaffen Militaire voorbereidingen i e Tribune d Lausanne bC vat een bericht van het Ekigelsche pecsbufeau Exchange Telegraph uit Belgrado volgens hetwelk in JoegoSlsvië weer twee lichtingen ten spoed gstf zijn opgeroepen De betrokkenen reservisten zijn reeds Maandag de kazernes binnengerukt De laatste twee dagen souden er aanzienlijke transporten van troepen hebben plaats gehad in de richting van de Bulgaarsche grens Öe müitai e voorbereidingen in Joego Slavië zoo meldt de T i m e s uit Belgrado worden voortgezet Steeds meer reservisten Worden opgeroepen CJjiteren zijn de holen gesloten hetgeen de Timei correspondent te Bcl nda de laatste voorbereiding noemt or de algemeens mobilisatie Stefanl meldt uit Boedapest dat volgefis betrouwt are berichten de JoegoSlavische mobilisatie op 24 Maart is nonnen en op 3 April gereed zal zijn en groot gedeelte van de Joego Slavi he triidkrmchten Is op het oogenblik ta den sector van NisJ geconcentreerd O féaaief tai vooriMieldingT I e orrekp md iit te Belgrado van Naw York Times Sulzber w beweert in een uitvoerig bericht ttn Bitolj dat ds Grieken aen oïfen ef voorbereiden van het 0 rida tot aan de AdriatisdM Zee De Bnteche strijdkrachten komen Grieken nd binnen terwijl Joago Slavig een lienlük leger heeft samengetrokken de Grieksche grens tot aan Monle ïfo Van Joego Slavische zijde beeft vp Griekschen bodem gemotoi Jde Britsche eenfaedn in de nai I na AlbanM geaten Da Jo o Sla vische strijdkrachten in deze streek ijn practisch op oorlogssterkte Het tijdktip voor het offensief hangt voornamelijk van Belgrado af Onder de jonge foe goSlavische officieren bestaat er eentwijfel oVi dat men tegen Italiëj zal optrekken Reeds bevinden zich verscheidene Grieken als verbindingsofficieren in Joego Slavië terwijl Britsche waarnemers tusschen Belgrado enAthene op en neer reizen Ten Ziliiden van de Grieksch Joego Slavische grens heeft de correspondent zelu een Eng schen generaal aangetroffen diede sneek inspecteerde j Eden in Belgrado Naar in Berlijnsche politieke keringen verluidt is de Britsche ministér van Buitenlandsche Zaken Eden ie Belgrado aangekomen Men neemt te Berlijn aan dat hij door generaal Dili vergezeld wordt en houdt het voor mogi lijk dat hij reeds contact met de Joe goSlavische fregeering gekregen heeft Stefani riiéldt dat Edens activiteit in ZuidSlavië niet alleen en doel heeft rechtsreeks contact tot stand te brengen met de vertegenwoordigers van het nieuwe Zuid Slavischje regime maar vooral zooals de aanwezigheid van generaal DiU bewijst d militaire en strategische mogelykhedep van een f emeenschappelijke Engelsch Grieksch luid SIaviscbe actie te ondei zoken Tegenspraak Avala deelt mede dat mea in welingelichte Zuid Slavische kringen niets weet van een aankomst of verblijf van den Engelschen minister van Buitenlandsehe Zaken Eden en den Briischen clief vai den gmeralen staf ga Volgens de jongste Italiaansche weermad tri eriditen hebben de Italia nen Diredawa Diredaoea ontruimd dit ts reeds de tweede stad In Abessinië welke de Italianen prijsgeven Dit gebeurde echter om strategische redenen ten eerste om de steden te behoeden voor hevige luchtaanvallen ra te te spn en voor de inlandsche bevol ig tea tweede om betere stellingen in oe omgeving te kunnen betrekken De ttaUanen trekken zleli terug lasgi de rivier de AwasJ Qawagh en bo trekken ten Wetten V a Diredaoea aeraal DiU tn Belgrado Bet bericht aratrent een iMweetde reis vaa Eden naar Belgrade was in de eerste plaats door AmerJcsansche JaaTnaiistea te Belgrado verspreid De houding der Kroaten Gisterochtend zijn té Agram onderhandelingen gevoerd waaraan deelnamen de banoes de president van de KroatisOhe boerenpartij dr Matsjek de vice president Kosjoetits de secretaris generaal Kmjewitsj en de drie in Agram vertoevende Kroatische ministers dr Andres dr Schute en dr Smoljan Kotjoetits bracht rapport uit over den toestand in Belgrado en over de I esprekingen ie hij als afgezant van dr Matsjek heeft gevoerd Er is nog geen beslissing gevallen over de vraag of dr Matsjek zitting neemt in het kabinet Naar steeds weer in partijMhngen wordt verzekerd zal deze slissing eerst vallen na een volledige bestudeering van den binnen buitemandsch politiekcn toestand en na zeemrijp overleg Het Kroatische publiek Ms ét zich evenzeer als de politieke leiding volkennen van bewust dat mA de beslissing in de kwestie van ds Matsjeks medewerking aan de tegeBwoordige rgeering in Belgrado ook deveslissing valt over het toekomstige lo vatt het Kroatische volk De onderhandelingen di op het oogenblik te Agram gevoerd wt orden door Matsjek met vertegenwo van de nationale Kroatische zouden naar de correspondent grade van de Zeitungsdi Graf Reischach meldt eei stig verloop nemen Hoewel resultaat geen authentieke inlk gen zijn ontvangen acht men uitgesloten dat een overeenK tot stand komt Dit zou de een4 ding van de Kroaten beteekenen De nationale oppositie waarvan de leider dr Ante Pawelitsj na den koningsmoord te Marseille naar Italië is uitgeweken stuurt op een totale losmaking van Servië aan In dit verband is het opmerkelijk dat de antiServische stemming in Kroatië toeneemt Volgens inlichtingen uit Kroatische krin n mag men wel aannemen dat Matsjek vast besloten is volstrekt te weigeren zich door militaire kringen te Belgrado den oorlog te laten opleggen De Kroaten eischen waarbngen voor den binnenlandschen toestand tn de eerste plkats eischen zij onmiddellijke demobilisatie om rust aan het land en vertrouwen aan de buren te hérgeven Voorts zou de buitenlandsche propaganda onmiddellijk gestaakt moeten worden Het bewind te Belgrado bevindt zich aldus voor een dilemma van enorm belang aldus Stefanl nieuwe stellingen Op de kaart zijn met zware pijltjes aangegeven op welke wijze de Britten den spoorweg hebboi bmikt dit geschiedde nadat zii versterkingen uit Britsch Somalilana iiadden gekregen Van Dzjidzjiga uit begon de opmarsch naar Barrar dat intusschen reeds ontruimd was Door de ontruiming van Diredawa Eontroleeren de Britten thans een Uda eedeelte van éea Addis Abeba Ozütoaa oorweg Oarfhogntfisdi bureau ooor de TcdMi Mgb U ép mnt De toestand der Duitache bevolking in Zuid Slavië Aan de Zuid Slavische grens wordt vernomen aldus het D N B dat in tegenstelling tot de geruststellende verklaringen der autoriteiten te Belgrado de toestand voor de Duitsche bevolking steeds dreigender wordt De c gehitste Servische elementen stellen zich niet meer tevreden met relletjes op straat en aanvallen op voorbijgangers zü zijn nu overgegaan tot een stelselmatige vervolging van alle burgers van Duitsche afkomst Betrouwbare berichten verihelden dat de kreet Maakt jacht op de Duitschers de politieke leuze geworden is van Servische studenten en militairen ier optreden tegen de Duitsche en Italiaansche doch ook tegen de Hongaarsche en Bulgaarsche volksgroep steeds gewelddadiger vormen aanneemt Vooral de Duitschers en Italianen zijn in de steden en dorpen van het Servische en Sloveensche gebied op het oogenblik him leven en liezit niet ieket Talrijke Italianen die uit ZuidSlavië naar hun vaderland terugkeeren en vooral vrouwen en kinderen zijn in Triest aangekomen De Amerikaansche toezegging De correspondent van International News Desider Geleji meldt uit Belgrado dat Zuid SlaVië van de Verlenigde Stèten opnieuw de toezegging van materieelen steun gevraagd heeft De minister van Buitenlandsche Zaken Nintsjitsj heeft tweemaal met Washington getelefoneerd De gezant te Washington Fotitsj heeft c arop een bevestiging overgebracht van de officieele belofte dat de Amerikaansche regeering bereid is Zuid Slavië steun te verleenen in het kader van de wet tot bulpverleening aan jgngeland MEXICO EN PERU VOLGEN HET VOOR BEELD DER VER STATEN Duitsdbe en Italiaan ehe schepen in beslasr genomen r BLUVEN Oe FBANSCHE SCHEPEN VBUr Het Duitsche vrachtschip Hamein en de Italiaansche tankboot Giorgio Fassio ziJn gisterenmiddag in Vera Cruz door Mexicaansche troepen bezet met de motiveering dat men een eventueele sabotage wilde voorkomen Ook het ia de haven van Tampico liggende Duitsche passagiersschip Orinoco is door militairen l ezet Peruaansche militairen hebben het Duitsche schip Leipzig bezet Op gelijke wijze is naar t schijnt het s s Monts errate in beslag genomen Beide schepen werden daarop door hun bemanningen in brand gestoken De leden der bemannmg werden door de Peruaansche autoriteiten gearresteerd Ook het in een Noord Peniaansche haven liggende Duitsche schip Friesland is door ziJn bemanning in brand gestoken en bevindt zich in zinkenden toestand De Peruaansche autoriteiten hebBen de werkplaatsen en vliegtuigen van iitjk Peruaansche filiaal der Duitsche Lufthansa verzegeld Voorts hebben Peruaansche troepen het vliegveld der Lufthansa in Lyatambo be et Hier bevonden zich twee Junkers vlic tuigen Redenen voor dit optreden zijn tot dusver niet officieel bekend gemaakt I i I De Fransche schepen in M Amerikaansche havens De Fransche ambassadeur te Washington heeft de pers medegedeeld dat hy aanneemt dat de Vereenigde Staten geen maatregelen zullen nemen met betrekking tot de in Amerikaansche havens liggende Fransche schepen De Amerikaansche regeering aldus de ambassadeur al misschien alle buitenlandsche schepen onder bewaking stellen doch de Fransche schepen zullen waarschijnlijk niet worden bezet zooals de Duitsche Italiaansche en Deensche Het Doitieh ItaUaansohe protetd Op de persconferentie heeft Huil geweigerd den tekst van de Italiaansche en Duitsche protesten ten aanzien van de maatregelen tegen de s 3iepen bekend te makeii Hü zeide nog geen iijd gehad te hebben om de Duitsche nota nauwkeurii te bestudeeren Huil verklaarde niets te kunnen zeggen over het definitieve lot der Duitsche en Italiaansche schepen omdat men in deze aangelegenheid nog niet verder gek Hnen is Washington heeft de Ibero Amerikaansche regeeringen onmiddelluk na de beslaglegging op de schepen daarvan ht kennis gestrid Op een vraag over levering van Amenkaansche IsvenimidMen Min Frankrijk antwoordde Huil dat nQ In beginsel vasthoudt aan zijn sympathie voor leveranties aan d hMitfnïgdenda tM getbeveikiag In een onderhoud met het hoofd van de afdeeling Tooneel en Dans van het departement van Volksvoorlichting en Kunsten den heer F Primo hefeft het A N P gevraagd tot hoever de centralisatie van de tooneelkunstenaars in groote gezelschappen zal gaan Er is direct sprake geweest van twee of drie staatagezelschappen zoo antwoordde de heer Primo Maar er wordt op dit oogenblik nog een andere mogelijkheid overwogen Die mogelijkheid is het vormen van één centraal gezelschap waarin de beste Nederlandsche tooneelkunstenaars worden opgenomen Dat zou een gezelschap worden van enkele honderden kunstenaars en dit gezelschap zou werk van groot formaat moeten brengen Het centrale gezelschap zou dan worden onderverdeeld in aparte groepen welke als vaste gezelschapjlen van groote steden zouden kunnen worden l eschouwd Daarbij is dan ge dacht aan Amsterdam dien Haag Rotterdam en Arnhem Zou men over voldoende krachten beschikken dan zou men ook het Noorden een vaste groep willen geven Het groote voordeel van een dergelijk centraal gezelschap zou zijn dat het onder één algemeen leider zou staan die het geheel kan overzien die alles organiseert en die dus de volledige verantwoordelijkheid moet dragen tegenover de overheid en tegenover de kunstenaars die onder hem werken Deze leider e in de steden door onder directeuren wordt bijgestaan zou dan beschikken over een groot aantal b wame regisseurs die de voorstellingen voorbereiden Hij zou verder ecüer verantwoordelijk bleven voor de keuze van de stiütken en van de speelkrachten en voor den zakeluken gang Dat deze leider over zeer veel menschenkennis zal moeten beschikken om een dergelijk enorm apparaat waarbij zoovele kunstenaars zijn betrokken t besturen is begrijpelijk Ideale rollieietting De centralisatie van de tieste tooneelkunstenaars in één gezelschap zou tengevolge hebben dat elke groep in staat zou zijn de ideale rolbezetting voor elk stuk te vinden De conc irrentiestrijd tusschen gezelschappen of liever de Imoeierij om de kopstukken van de gezelschappen tegen het nieuwe seizoen weg te koopen zou hierdoor en tevens door een vastgestelde loonschaal meteen ziJn afgeloopen Er zou alleen een concurrentie blijven bestaan op artistiek terrein maar met zulk een concurrentie tusschen de groepen onderling zou het tooneel alle enmaar gebaat zijn Werk van groot formaat Zooals gezegd zou dit gezelschap werk van groot formaat moeten gaan spelen De klassieken zouden daarbij een basis moeten vonnen hoewel ook modem werk van allure zal wor den gebracht Men moet niet verwachten dat het goede blijspel zal worden verwaarloosd De klassieken moeten een uitgangspunt vormen maar elk ander sterk tooneelwerk met goeden inhoud zal ook in aanmerking komen De ontspanningsfactor zal dus zeker niet worden voorbijgezien Het is vanzelfsprekend dat de Nederlandsche schrijvers die al heel slecht behandeld zijn in het repertoire rijk vertegenwoordigd zullen worden Er zullen zooveel mogelijk stukken worden gespeeld van oude en moderne Nederlandsche tooneelschrijvers Op da eerste plaats is daarbij gedacht aan Vondel aan Hooft wiens Granida en Warenar men op het oog heeft aan Breero en liangendük van wien men do Kooplitden zou kunnen siaelen £ r verdei zijn er dan de ebele apelm als Jlsmweit Lanceloet van Denemarken Ploris ende Blancefloer stukken welke in e n perfecte pvoering werkelijke kunstmanifestaties zullen worden Ea een ti jtertoire waarop Shakespeare loethe Schiller Lessing Kleist HebbeL Lope de Vega Calderon Claudei CHiëon en de volksche q elen van Holberg luHen voorkomen zri ongetwijfeld de belangstelling voor het tooned doen groeien m de Befde voor de kunst verdiepen Daardoor zal ook een jonge dramaturgie ontstaan Waht wanneer het tooneel tot een bepaald hoogte atügt en dat zal het zeker door de overheidsbemoeiiAgen en de te verjtrachten medewerking van de tooneelkunstenaars antstaan dok schrijv B Het ia een niet te loochenen feit dat de sdirijvers pss voldoende pgtmfim i s wd D waoneer r levenskansen voor hun werk bestaan Wat de tooneelbemoeiing op dit gebied kan bereiken heeft men ia Vlaanderen desti Ös kunnen ervaren toen dr Oscar de Gruyter zijn arbeid begon Daar heeft de tooneelspeelkunst uitermate bevruchtend ge werkt op de dramaturgie en het beste werk van Smit Herman Teirlink en Willem Putman is in dien tijd ontstaan Vermakelijkhddsbeiasttag Er wordt thans ernstig gestreefd naar afschaffing of een zeer sterke vermindering van de zoogenaamde vermakelijkheidsbelasting voor zoo ver het cultureel werk betreft dat los staat van het vermaakgenre Het is onjuist om uitingen van cultu reelen aard m dit opzicht gelijk te stellen met vermakelijkheden en waar de overheid dit volkomen dui delijk inziet hoopt men tot vrijstelling van belasting voor werk met cultureelen inslag te komen Voor het publiek zal dat dan beteekenen een verlaging van de toegangsprijzen De maatregelen in het algemeen zullen trouwens toch daarheen leiden zoodat het bezoek aan schouwburgen op deze wijze vergemakkelijkt wordt Om het schouwburgbe oek te animeeren zullen verder de leden van het personeel van groote zaken eu ondernemingen o gezette tijden tegen zeer lage prijzen in de gelegen held worden gesteld gezamenlijlc stukken te gaan zien Dat zuUer daa speciale voorstellingen worden Ook de scholen moeten trouwens belangstelling bij de jeugd kweeken en dat zal gebeuren door het bijwonen van klassieke werken welke in de lesuren eerst uitvoerig door de onderwijzers zullen worden behandeld En verder zal ook het dilettantentoon eel zijn beteekenis hebben en het he bovendien reeds dikwijls de verwaarloosde taak van het beroepstooneel overgenomen door het brengen van stukken van waarde Daarom zullen de dilettanten vereenlgingen zelf moeten beslissen of zij zullen willen werken op cultureel terrein Willen zij dat dan worden zij opgenomen in het gilde Het dramaturgische bureau dat op den duur zal ontstaan tal hen dan van materiaal voorzien Willen zij niet cultureel werkzaam zijn dan komen zij terecht in de afdeeling volksVermaak en blijven daar eveneens onder toezicht Tooneelonderwijs Aan het tooneelonderwijs zal ook danige zorg worden besteed Een vernieuwing van dit onderwijs waarbijde opera zal worden ingeschakeld kan in de toekomst verwacht worden Men is thans reeds doende het kunstonderwijs los te maken van het departement van Volksvoorllchting en Kunsten Buiten het centrale gezelschap wil men twee reizende gezelschappen organiseeren Op de eerste plaats zal daartoe het gezelschap De Voortrekkers worden èecoiisolideerd Aan de banden welke Nederland en Vlaanderen binden heeft men even eens gedacht In de toekomst hoopt men dan ook tot een intensieve uilwisseling te komen tusschen Noord en Zuid waarbij de opera en zelft het g leekentooneel niet vergeten zullen worden Het cabaret wordt in een aparte vakgroep voor kleinkunst ondergebracht en zü die als cabaretier werkzaam zijn maken dus deel uit van een andere groep dan de tooneelspelers De mogelijkheid is echter opengesloten om lid te zijn van twee vakgroepen omdat ons land enkele acteurs en actrices telt die ook hun groote verdiensten hebben op het gebied van kleinkunst Dezelfde regeling is ook getroffen voor operaen concertzangers die tot het muziek en tooneelgilde kunnen behooren Er is zoo zeide de heer Primo ons tenslotte een verblijdende medeweriung te constateeren van de prominente tooneelkunstenaars en deze mede werking zal ongetwijfeld het bereiken van het gestelde doel mogelijk maken iifHCHtHaoH ion op 7 14 onder 20 14 Maas op 10 10 onder 0 59 Mea b verpHcbt t fcrdab terra VM MMonderfanl tol sonaopluMnt I Laalaanu van Tocrtalgea Doetei var u n osoaMr uf ooitlolien wordm MHMMMmMMMMMHHBMBM