Goudsche Courant, woensdag 30 april 1941

OUDSCHE COUBAHT Woensdag 30 April 1941 NIEUWSBLAD VOOR GOUDA EN OMSTREKEN IPe Jaaigant No 20617 Pottgiro 48400 ur Merkt 81 Tel 1748 Üb ecteui r FIETEIR mim Generaal Tsolakoglu vormt nieuwe Grieksche regeering Geen sprake meer van voortzetting van den oorlog Churchill wijst kleiner ooriogskabinet af Terugtocht der Britsche troepen wordt voortgezet binnendringen doch men zou van meening geweest zyn dat nog voldoende tyd i eschikbaar was om de noodige versterking aan te leggen Men was voorts van meendng dat het nog wel eenige weken zou duren voordat ZuidSlavië zich by de spil zou aansluiten Indien Zuid Slavië echter tot den stryd tegen Duitschland bereid zou zyn verwachtte men dat de ZuidSlavische weermacht het gebied van Bitolj op zyn minst eenige weken tegen de Duitsche troepen kon verdedigen Na deze toetsing van de voorwaarden waren de Britsche troepen penerr materiaaltransporten naar Griekenland beginnen te loopen Ook ah het Gneksche leger moest nieuw krygstuig worden geleverd daar het in den stryd in Albanië de voorraden munit e byna had opgebruikt en zich mede een zekere schaarschte aan wapenen en uniformen liet gelden Naar Ankara Eden en Dul reisden toen gelijk het Amerijtaansche bericht verd r zegt naar Ankara Tijdens hun lieelc oponthoud te Athene en Ankara hadden Eöen en DiU zich alle moeite gegevcjr om Zuid SIaviè in het Britsche bCok t voegen De toenmalige ZuidSlavische regeering weigerde echter m die plannen te treden Slechts éénmaal kon gelyk werd vastgesteld een zwak militair contact worden bewerkstelligd toen werd dus blykbaar de verbindinp met generaal Simowitsj tot stand gebracht Bij deze gelegenheid hadden de Engelschen den Zuidslaven een vaag begrip van hun verdedigingsplannen kunnen geven De Britsche lezing verwyt natuurlyk de toenmalige ZuidSlavische regeering in bittere woorden niet terstond tegen Duitschland gemobiliseerd te hebben Dit feit zoo heet het thans is den BritschGriekschen plannen noodlottig gewprden De Duitschers hadden Bitolj in 48 uur in stee van gelyk werd verwacht in ettelijke weken bereikt Daarmee was de Britsche linkervleugel bedreigd wat den terugtocht uit de Aliakmon linie moest beteekenen Intusschen waren ook de Duitsche pantserkrachten van Tripolis uit tot de Egyptische grens opgerukt De Britsche zegsman van United Press gaf toe dat de Engelsche militaire instanties met een zoo snellen ruk van de strijdkrachten der spil niet gerekend en evereens hun sterkte en aanvals kracft onderschat hadden tikel 2 en bij Behalve bovenbedoelde onderwyzers vallen ook de vakonderwyzers onder het benoemingsbesluit Hoewel kweekelingen met acte niet daaronder vallen acht ik het noodzakelyk dat by de toelating van een kweekeling met acte voor langen tyd op dezelfde wyze wordt gehandeld als by voorziening in gevallen van tydehjke afwezigheid van onderwyzend personeel voor langer duur In geval van overplaatsing van personeel naar éen andere school in de zelfde gemeente of onder hetzelfde bestuur behoeft het benoemingsbesluit niet te worden toegepast mits de inspecteur zich met overplaatsing accoord heeft verklaard Evenmin behoeft dit te geschieden by herbenoeming van den eigen wachtgelder ingevolge artikel III van het besluit van mü en myn ambtgenoot van binnenlandsche zaken van 25 Maart 1941 no I noch indien met toepassing van artikel 56 tweede lid der Lageronderwüswer 1920 de eisch wordt gesteld dat de te benoemen onderwyzer weer in het genot van wachtgeld is Ook in deze gevallen zal de inspecteinzich vooraf met de benoeming moeten hebben vereen igd Gelyk ik boven reeds heb opgemerkt is het bedoeling van liet benoemingsbesluit er voor te zorgen dat slechts zy die zich loyaal ten aanzien van de bezettende macht zullen gedragen de school zullen betreden Debenoe mingsregelen welke by myn omzendbrief van 8 April 1941 no 4089 afdeeling L O voor het openbaar onderwys zün vastgesteld en waarmede de organisatie vart de scholen voor byzonder onderwys zich hebben accoord verklaard houden geen verband met hel benoemingsbesluit Ik vertrouw dat deze benoembingsmaatregelen by elk voorziening in een vacature strikt len worden nageleefd en dat het nici noodig za zyn maatregelen voor di nakoming dier regeling te treffen De Atbeenscbe zender beeft Dinsdagavond cmeld dat onder voorxltterschap van generaal Tsolakoflu een nieuwe Grieicsche regeeïiBf Is gevormd Deze regeerlDg beeft naar Radio Athene meldt een oproep gericht tot het Grieksche volk waarin o m gezegd wordt Na de bezetting van iitbme door de Duitsebers na den vlocht van de Engelscben en na het vertrek v n den koning uit het land kaa geen sprake meer zijn van een voortzetting van den oorlog Het Griekgebe volk moet de letten nemen zooals ze in werkelijkheid zifn Wij hebben een sterke en autoritaire regeering noodig weshalve ik besloten beb de nieuwe regeering in overeenstemming met de generaals van het Grieksche leger te vormen Deze steunt op den wllvtakJiW Grieksche volk Het dort der regeering h i ongelukkige volk en bind de veiligheid te schenken Ieder van u zal er naar streven om door zijn loyaliteit die regeeriog ta helpen die er uit al haar krachten naar streeft de zware lasten die de oorlog heeft veroorzaakt uit den weg t ruimen Dezelfde redenen die mij indertijd dwongen u den opdracht te geven de wapens neer te leggen toen ik tciamen n t u streed en de kansloosheid van den strijd zag geven nU aanleiding n thans op te roepen mU te volgen om ons geliefde vaderland weer op te bouwen en notteloos bloedvergieten te vermijden Onbeïnvloed door vreemde en egoïstische belangen maar alleen in het belang van het volk leilf willen wij er naar streven dat Griekenland weer zal leven en dat het volk arbeid en vrede zal werden verzekerd Ik verlaat mü op de vaderlandsliefde van ieder uwer Verklaringen van Churchill Naar Reuter meldt heeft de Britsche minister president Churchill gisteren A het Lagerhuis verklaard dat het TMt staat dat het land geen berichten Owr den oorlogstoestand wenscht te wmemen die de gevaren voor de troepen zouden kunnen vergrooten op n oogenblik dat riskante en kritieke operaties worden ondernomen ChurehUl tegde deze verklaring af in een discussie over en reorganisatie der labinets machinerie en een algemeen 4 bat ove den oorlogstoestand Een tegelijk debat aldus zeide Churchill IWi by de eerste büeenkomst van het Jtóement na deze week worden ge houden Dit debat waarin Eden een Wangryk aandeel zal hebben zou Wwden besloten aldus Churchill met het aannemen van de lolgende motie At huil keurt de Roiitiek der reStering n l het zenden van hulp naar Qrielicnland zonder acht te slaan op h risico goed en verklaart te ver Inmwen dat onze operaties in het Wden Oosten en Op alle andere oor rtooneJlen door de regeering met grootste kracht zullen worden Wortgerct Tevoren had Churchill een voorstel J Öft vormen van een kleiner oorNskibmct met ministers zonder por euill W met deelnenning van Mtslieden aU den Australischen pr w Menzies van de hand gewezen Het verlangen naar een debat in het fjHwhuis neemt in Londensche par iltaire kringen met den dag toe J Mfl de Londensche correspondent g N va DagUgt Allehanda parlementsleden van allè partyen Mchen dringend hun meening over g Igemeenen toestand te zeggen f Rcheple reeks leden verlangt JJJWoien een wijziging in de tegeeJ2 de beperking van het Britsche SH tot drie k vier ministers r y pwteteullle Daar Churehill 3 5 t aantal der naar Griekenland C Wirtchte Engelsche troepen noch z j W iMen heeft kunnen opgeven U B de leden van het Lagerhuls chti tot linka dan hun kUre wijn op dit punt geschonken zal worden vooral ook wat betreft de vraag op wiens aanraden tot den veldtocht in Griekenland besloten is jNaar de Londensqhê correspondent van de New York Times over de gisteren gehouden zitting van het Lagerhuis meldt is men van meening dat Churehill in de volgende week wegens het zenden van Britsche troepen naar Griekenland en andere kwesties betreffende de oorlogVoering de vertrouwenskwestie zal stellen Met dezen sehaakzet wil Churehill zijn tegenstanders geen tijd laten een vast blok tegen hem te vormen Zyn brute afwijzing een zg klein oorlogskabinet te vormen heeft echter door de oppositie de deur opengelaten voor latere aanvallen In verband met het voorstel van den Labour afgevaardigde Granville die van Churehill een betere voorlichting van het Engelsche volk over de oorlogsgebeurtenissen verlangde meldt de Londensche correspordent van genoemd blad dat het ontbreken van berichten over de Britsche troepen in Griekenland stemmen heeft doen opgaan om Duff Cooper als minister voor de Voorlichting te ontstaan De bezetting vein Korfoe De landing van de Italiaansche weermacht op het eiland Korfoe is r aar een speciale verslaggever van Stefani meldt zonder incidenten verloopen De Grieksche havencommandant werd met een Italiaansch watervliegtuig als gevangene voor een verhoor over de door de Grieken gelegde mynversperring naar een Italiaansch steunpunt voor vliegtuigen gebracht In het verloop van den eersten dag legden vijfhonderd Grieksche soldaten de wapens neer Een Grieksche battery werd ontwapend alsmede de in ée stad aanwezig zijnde van het vasteland gevluchte leden van de Grieksche weermachl De Britsche troepen in Griekenland Naar de Britsche berichtendienst meldt wordt de terugtocht der Britsche troepen in Griekenland voortgezet De Australische minister van Oorlog Spender heeft volgens een bericht van de Nya Dagligt Allehanda uit Sydney verklaard dat bij den Griekschen veldtocht aanzienlijke hoeveelheden oorlogsmaterieel verlojren zijn gegaan De oorzaak is zoo zeide hij dat generaal Blarney het bei l tot inscheping der soldaten had gegeven voordat de tanks en het andere materieel aan boord waren gebracht Vooraan staande Engelsche journalisten hebben toegegeven dat een redding der Britsche troepen in Griekenland in denzelfden omvang als in DE AARDAPPEL DISTRIBUTIE Ernstige waarschuwing verzwyg geen voorraden In opdracht van den directeur generaal voor de Voedselvoorzienine den heer S L Louwes deelt de directeur van het Centraal Distributiekantoor de heer S de Hoo het volgende mede Er blijken hier en daar misverstanden te bestaan ten aanzien van de uitreiking van aardappcikaarten in verband met de voorraden welke men eventueel zal hebben Er is bekend gemaakt dat ieder die besciiikt over een voorraad van 15 k g per persoon geen aardappelkaarten zal ontvangen Men heeft dit opgevat als ion bijv een gezin van 4 personen dat beschikt ov r minder dan 60 k g niets behoeft op te geven Deze opvatting is positief onjuist want men moet een voorraad per geiinslid rekenen Hiervoor kan het volgende staatje aangehaald worden Indien een gezin in het bezit is van O t m 14 k g wordt geen kaart minder uitgereikt 15 t m 29 k g wordt een kaart minder uitgereikt 30 t m 44 k g worden twee kaarten minder uitgereikt 45 t m 59 k g worden drie kaarten minder uitgereikt 60 t m 74 kg worde p vierIfiiarteh minder uitgereikt 75 t m 89 k g worden vijf kaarten minder uitgereikt Een gezin dat in aanmerking zou kbmen voor vier heele en twee halve Duinkerken niet verwadit kan worden Deze opvatting zoo veritlaart men in bevoegde kringen te Berlin is juist By Duinkerken hadden de Engelschcn hun redding te danken aan de dikke mist en de nabijheid van de Engelsche kust In Griekenland echter is naast het zeer groote aantal gevangen genomen Britten het grootste deel der volgeladen Engelsche tr nsportschepen tot zinken gebracht of zwaar beschadigd Dit beteekent dat de Britsche verliezen by de vlucht naar Kreta bUzonder groot moeten zyn DÉ VOORGESCHIEDENIS VAN DEN BALKANVELDTOCHT Niet tegen den zin der Engelsche generaals r DE REIS VAN EDElTilN DItL Een correspondent van ae Frankfurter Zeitung te Bern naaalct melding van een bericht dat UnitedPress afkomstig van een goed ingelichte Britsche instantie die m nauwste betrekking met de geoeurtenissenin de Middellandsche Zee staat gepubliceerd heeft en waarin een overzich gegeven wordt van de achtergronden van het transport van een Britsctiexpeditieleger naar het front op denBalkan Deze Britsche uiteenzettir g schetst de Britsche maatregelen als een verdediging tegen plannen welke Duitschfand gekoesterd zou hebben en voor het overige wykt zij Sterk af van de verklaringen welke hieromtrent te Londen zijn gegeven volgens Welke men daar van te voren den strijd in Griekenland als hopeloos beschouwde en slechts als een vertraging van de andere strategische plannen opvatte Reeds in Februari omstreeks den tijd dat de Engelscfien Benghazi bereikten aldus dit stiik was het duidelijk geworden dat Duitschland in het voorjaar zoo mogelijk zonder stryd den ge eelen Balkan wilde bezetten om dan m den zomer den aanval te richten op het Britsche zenuwcentrum Egypte Het tydstip aldus de correspondent van de Frankfurter maakt reeds duidelijk dat de Engelschen nadat zij meenden van Cyrenaica verzekerd te zijn het reeds lang aangekondigde offensief op het vasteland op h t oog hadden Het Britsche ooriogskabinet zoo zegt het artikel van United Press was het er over eens geworden dat Duitschland den Balkan niet zonder strijd mocht krijgen en de verdedigingsraad vanhet kabinet was overeen gekomen een strategische reserve aan troepen en materiaal in het Naburige Oosten gereed te houden om samen met die Balkanvolken die tot verzet bereid waren een gemeen schappelijk front op te bouwen Plannen voor een sterke Britsch Grieksche linie Vervolgens werden Eden en Dili naar het Naburige Oosten gezonden om deze plannen voor te beVeiden Toen ZIJ te Kaïro confereerden met de leidende militaire aanvoerders Wavell Cunningha i en Longmore bemerkten zij dat deze militairen los van de Londensche besprekingen tot dezelfde slotsom gekomen waren Deze generaals zouden de meenipg toegedaan zijn geweest dat de vorming van een Balkanfront de te nemen risico s volkomen rechtvaardigde aangezien de oorlog slechts door een directen strijd kaarten en een voorraad heeft van 80 k g aardappelen ontvangt dus geen kaarten Indien dit gezin echter voor vier heele en drie halve kaarten in aanmerking zou komen ontvangt het slechts een halve kaart Zeer scherpe controle Men heeft gevraagd of er een controle zal worden uitgeoefend In verband biermede kan warden medegedeeld dat er inderdaad een seer scherpe eontrdie zal worden uitgeoefend Zij zal zich ook uitstrekken tot particuliere woningen enz Afgezien van de strafvervolging welke wordt ingesteld bU onjuiste opgaven zal lil dergelijke gevallen niet alleen de aanwezige voorraden aardappelen in bezit worden genomen doch alle zièh in de betreffende woning beviadend levensmiddelen Men wordt In betuigen belang dringend aangeraden juiste opgaven ie verstrekken want er wordt zonder aanzien des persoons ingegrepen BU personen die geen aardappelkaarten in ontvangst hebben genomen zal geen huiszoeking worden gedaan Personen die reeds wederreehtelük aardappelkaarten in ontvangst hebben genomen kunnen deze uiterlijk morgen Donderdag alsnog inleveren by de plaatselijke distributiekantoren zonder zich aan een strafvervolging en andere onaangenaamheden bloot te stellen De redenen van Imvenstaande maatregelen liggen voor de hand Men is vastbesloten de beschikbare hoeveelheden aardappelen zoo rechtvaardig mogeiyk te verdeelen met de Duitschers gewonnen zou kunnen worden Het offensieve karakter van de Engelsche plannen treedt hierby aan het licht De generaals waren van meening dat door een dergelyk front de voorzieningsbronnen van Duitschland verzwakt zouden worden terwül bovendien de mogeiykheid zou kunnen bestaan dat eenige volken de zyde van Engeland zouden kiezen Toen Eden en generaal DiU te Athene aankwamen hadden zy een bespreking met koning George minis ter president Koritzis en den chef van den generalen staf Pipagos De Koning had gevraagd dat Eden met Kdtitzis zou spreken om ieder en twyfel die de Engelschen tegenover de Grieken zouden kunnen koesteren onmiddelUjk weg te nemen Toen Eden met Koritzis confereerde overhandigde de laatste volgens de Londensche mededeelingen een memorardum waarin gezf gd werd dat Griekenland zoo noodig alleen tegen Duitschland zou vechten Vervolgens had de Britsche regeering beslqten op grond van moreele verojichtinsen zonder rekening te houden niet politieke of militaire overwegingen hulp te verleenen Plotseling zjo gaat de correspondent van de F Z verder moet dus vergeten worden dat Eden en Dili reeds met Pen kant en klaar plar in overleg met de militairen opgesteld naar Athene gekomen waren De conferentie te Kaïro In dit stadium van de zaak kregen de chefs van het Britsche en het Grieksche leger opdracht om na te gaan of in Gnekenland een goede verdedigingslinie was op te richten Deze generaals kwamen tot de conclusie dat zulks heel wel doenlyk was en dat de linie die zy zich voorstelden te vormerv goede kansen zou bieden voor een succesryken tegenstand Het ging hier om de Aliakmonlinie die steunde op de rivier van denzelfden niaam en die in den loop van den stryd ook werkelyk een rolheeft gespeeld Men gaf aan deze linie de voorkeur boven de Metaxaslinie en een voorgestelde Stroemalinie aangezien die mogelijJsheid door uit Bulgarye opereerende troepen flankatttvallen te verwachten zouden kunnen hebben De Britsche en de Grieksche officieren waren er zich van bewust dat ook een omtrekkende beweging was uit te voeren tegen de Aliakmonlinie wanneer namelyk Duitsche troepen over ZuidSlavië in de vlakte van Bitolj zouden GEEN JODEN IN NEDERLANDSCHE ORKESTEN Een apart Joodsch ensemble Het A N P meldt M et ingang van 15 Mei a s zullen de J dcr le v vérordening reeds maanden geleden van hun functie hadden moeten worden ontheven uit de Nederlandsche gesubsidieerde orkesten worden ontslagen Ter voorkoming van technische moeilykheden kunnen Joodsche orkestleden nog na dien datum gehandhaafd worden indien het winterspeelseizoen van het betreffende orkest eerst na 15 Mei eindigt In verband met dezen maatregel heeft de secretaris generaal van het departement van Volksvoorlichting en Kunsten gezocht naar een oplossing om de ontslagen orkestleden in de gelegenheid te stellen als musici werkzaam te blyven Daartoe is overleg gepleegd met de Joodsche coördinatiecommissie die het voorstel om te komen tot de stichting van een Joodsch orkest wil steunen en pogingen in het werk stelt de Joodsche orkestleden in een uitsluitend Joodsch orkest onder te brengen Met de leiding van dit orkest zal Aliwrt van Raalte worden belast Het zal in Amsterdam worden gevestigd de concerten door dit orkest te geven zullen uitsluitend door Joden kunnen worden Ijezocht De benoemingr van onderwijzers ONDERWUS INSPECTEUR AANGEWEZEN De secretaris generaal van het departement van Opvoeding Wetenschap en Cultuurbescherming heeft aan de besturen der gesubsidieerde en ongesubsidieerde scholen voor gewoon uitgebreid en buitengewoon lager onderwys en aan de gemeentebesturen waar een openbare school voor gewoon uitgebreid en of buitengewoon lager onderwys is gevestigd medegedeeld dat hy aangewezen heeft als instantie bedoeld in art 2 van het besliiit van 8 April 1941 betreffende benoeming en ontslag van onderwyzend personeel aan gemeenteiyke en büzondere scholen de inspecteurs van het lager en buitengewoon lager onderWys ieder voor zooveel zyn ambtsgebied aangaat Toelichting Verder is als toeliehting tol genoemd besluit door den secretarisgeneraal met het benoemingsbesluit het volgende aah dezelfde besturen bericht Het benoemingsbesluit behoort toepassing te vinden by voorgenomen benoeming in vasten dienst volgens ar AMERIKAANSCHE PATROUILJLEGRENS TOT 2000 MIJL Halverwege den Atlantischen Oceaan De chef van den Amerikaanschen marinestaf Stark heeft in een rede verklaard dat de Amerikaansche neutralitcitspatrouille op enkele plaatsen tot op 2000 zeemijlen van de kust wordt gehouden Over het geheel zal zij zich tot halverwege den Atlantischen Oceaan uitstrekken Stark heeft in een redevoering voor de Amerikaansche Kamer van Koophandel verklaard dat de VS een vloot willen bouwen waarin alle scheepstyden in passende verhouding zijn vertegenwoordigd De V S moeten echter bereid zyn van hun voorraden f te staan wat er ook moge gebeuren binnen de grens van de eigen veiligheid Associated Press meldt hieromtrent dat deze redevoering aanleiding heeft gegeven tot het vermoeden dat de Amerikaansche vloot verdere oorlogsbodems zou kunnen afstaan De convcc eering De republikeinsche senator Nyfe heeft het voorstel ingediend om het beschikbaar stellen van convooien afhankehjk te doen zyn van de toestemming van het Congres Het voorstel bepaalt dat wanneer het Congres niet binnen twee weken na een desbetreffend verzoek van den president convooien goedkeurt geen cgnvooien ter beschikking mogen worden gesteld Verklaringen van Roosevelt Roosevelt heeft in de laatste persconferentie medegedeeld dat hy den minister van Handel opdracht heeft gegeven een enquête te houden by de particuliere Amerikaansche luchtverkeersmaatschappijen om na te gaan hoeveel van hun transportvliegtuigen door de regeering voor afstand aan de strydende democratieën aangekocht zouden kunnen worden De president verklaarde dat deze vliegtuigen zoo snel mogelyk noodig zouden zyn Op een opmerking van een correspondent erkende Roosevelt dat de luchtverkeersmaatschappyen er over klagen dat zy door het bewapeningsprogram bij de uitvoering van nieuwe opdrachten moeilykheden ondervinden Ten aanzien van de aankondigingvan den chef van den mSrinestaf datde patrouilledienst van de Amerikaansche vloot IS uitgebreid tot 2000 myl zeide Roosevelt dat het vermelden vanoloote aantallen mylen een verkeerdbeeld geeft De hoofdartikelen en vooral de kaarten die in de AmeriKkansche bladen na zijn persverklaring van Vry klaard dat de patrouiUe dienst zoo verklaarde de jïresident in strijd met hetgeen hy gezegd heeft en wat door de correspondenten over deze conferentiejuist is weergegeven Hij heeft verklaard dat de patrouille dienst zoo verzal worden uitgebreid als noodig is voor de bescherming van het Westelijk halfrond Het is duidelyk aldus Roosevelt dat een vast aantal mylen nietkan worden aangegeven en het is evennatuurlijk dat de posities der Amerikaansche schepen byna dagelijks veranderen Op de vraag of de Amerikaansche schepen ook in het door den president zelf afgekondigde verboden gebied rondom Engeland zullen varen antwoordde Roosevelt dat ze daartoe volgens de neutraliteitswet het recht hebben Dat beteekent echter niet dat zy werkelyk daarheen zullen gaan Voorts deelde de president mede dat het in het voornemen ligt langs de Atlantische Kust steunpunten voor luchtschepen van het Zeppelintjrpe in te richten Roosevelt weigerde eenigerlei commentaar te geven op de laatste rede van Churehill De dienstplicht De speaker van het Huis van Afgevaardigden heeft naar United Press uit Washington meldt verklaard dat de Amerikaansche regeering op het oogenblik ernstig het plan overweegt om den algemeene dienstplicht te beperken tot de jaiWi tusschen 18 en 32 jaar Het zal den recruten dan vry staan om binnen deze leeftydsgrenzen et verplichte jaar militairen dienst te verrichten In dit verband meldt Associated Press dat de chef van den generalen staf Marshall den voorzitter van de begrootingssuboommissie in een onderhoud de verzekering heeft gegeven dat het Amerikaansche leger voorloopig niet van plan is den diensttyd van een jaar te verlengen Zon op 6 10 onder 21 05 Maan op 9 37 onder 0 42 Men il verplicht te verdnit ter d van tonfundergaatf tot zonAopkomat Laataarn van voerlolj noeten t nar na tonsoMleri an oxlttokrn worden ©