Goudsche Courant, woensdag 9 juli 1941

op bezoek bij de buren van den Noordpool Aan het einde van Europa Hammerfest de Noordelijkste stad van de werelé Van de Noordkaqp naar de eeuwige ijsvelden Steil ver yzen de rotsen nit de Pooliea in h t Nomrdea die vele gebetmeii voor ons verborgen hondt fn lee die ons voer oa losbaar schijnende raadsels stelt een zee die ons daarom fnist steeds meer boeit Hier vindt men den laatsten Altlooper van Enropa Ba verder naar bet Noorden is er het eindeliM e water zijn er de oaaizlenbare ijsvelden die ten slotte cnimineeren in den NoordpoolvDes steil nit zee oprijzende rots is de Noordkaap Enkele maanden achtar een taat de zon van bet Noorden zelfs omstreeks middernaebt a § stralend in goaden inten ho g boven den hwizon Cn het is falsi deze heerlijke schemering vol van mysterie die ons er toe verleidt een boottocht te maken om te kunnen genieten van dit licht aa klenrenspel En wie eenmaal een helderen nacht aan de Noordpool beleeld heeft begint iets ie vermoeden van de oorzaken die het drieste ras der Noormannen djB wijde wereld indreef onbekende m gevaarvolle avonturen ifegemoet Hier in deze raadselachtige gebie den hebben zij gezworven hebben zij hun triomfen fevierd waarvaa niemand iets w et hebben zij geleden en zijn ondergegaan zoadw dat ooit een mensch daarvan geweten heeft 1 1 1 I I I I 1 1 I II I Aaa deM Naanikaap ai ma nxiuarlilk waar 4a l iaa n a irs verkacbl mnten fleen Miet trvattaefs reeMceaard taenit nl Mer vaorbii J J Ldi i w i4ci eiiiiiK urfii ciLii vott an de Noordkaap Ue7e sluwe Pfmibewoner weet hoe hü het raakje aan moet pakken H fÊT was voor mu werkelijk een ge weldlge belevenis voor het eerst op tl uiterUe voorpost an den Noord pool te staan i de Noordelukdte stad van de wereld te leeren kennen In Tromso ben ik aan boord gegaan Eerst voeren we nog tusschen de bescher mende scheren door Scheren zijn kleine ilanden of rotsen die vroeger waarschijn lijk etn geheel hebben ge ormd maar nu door breede en min of meer diepe vaar eulen worden gescheiden zoodat het varen in een dergelijken archipel heel wat Stuurmanskunst vereischt Want hier loe ren de blinde klippen sm de toerist die door deze oorden vaart en er alleen de schoone igde van ziet heeft geen flauw vermoeden van de stille gevaren die hem hier diei gen Langzaam ma ir zeker gaat de tocht naar het Noorden Rechts ligt het land met de steile rotsen hier en daar met scherpe in hammen bergwanden die een blauwe baai het fjord omlijsten Slechts af en toe ontwaart men op de kale gespleten rotswanden een plekje groen de flora wil hier met best geduen Verreweg het grootste gedeelte is kaal Er groeit amper nog een itruik van een boom behoeft men heele maal met te spr en die groeien hier een voudig niet Menschen ziet men er ook nauwelijks of niet Slechts onder aan het strand waar überhaupt nog eenige ruimte IS tusichen het bruisende water en de steil oprijzende rotswanden liggen omzoomd door fluweelachtig groene weidetapyten de roodbruine huisjes van de Noren met de vriendelijke witte venstertjes en deuren Met hoev eel moeite hebben dere men sehen niet hun stukje aarde op de natuur veroverd hebben zij ten koste van alles ïich in dit stiefmoederlijke land zich een bestaan weten te scheppen dat dan al met luxe mag worden genoemd maai toch zekei voor een aanzienluker gedeelte echt natuurlijker en oorspronkelijke 11 dan het le cn van den gemiddelden stadsmensch De Noren zyn vergroeid met de natuur men ziet het aan hun gezicht aan hun hou ding aan hun wgze van optredeh Hoe moeil k deze menschen het overigens heb ben om er het leven bij te houden mag bUiken uit het feit dat de bodem zelfs nog te schraal is om er aardappels te verbou wen Dit land is ongelooflij V ja grenzeloo rm Het gaat onze begrippen eenvoudig te boven De zee en het hooggebergte schynen als tandraderen in elkaar te grijpen Hoe zeei ook van elkaar verschillend maken zy itefds den indruk een onverbrekeluk geheel te vormen Zooals reeds gezegd lig gen voor de kust de tallooze eilanden die men in de Scandinavische landen meestal pleegt aan te duiden met den naam sche ren e nok wel holmen genoemd w 1 n tos Uet WerMteaOMBBawDl in Bammeriest MrmocKfll aan dra arbeid van Riuien eit riartn tcMrenseha ipelilk rrricht I8M en 11 Op deze voorposten hreekt de zee haai kracht en het is ei eeuwigduiend een kokende branding van uiteenspattende gol ven Wanneer de wind meewerkt en de zee rumoerig is spoelen vele van deze eilan den onderden dan is het voor den zeeman een ware puzzle den goeden weg te vinden Het behoeft niet gezegd te worden dat ve len hier het leven lieten Dergelijke gebie den zijn trouwens in het Noorden altijd ware zeemanskerkhoven men denke m dit verband Slechts even aan de Alandsar chipel in de Oostzee Soms zijn deze sche ren zoo verraderlijk klein en zoo door de eeuwige erosie van het water rond af ge slepen dat men geneigd zou kunnen zyn te meenen dat hi r on daar walvisachen in het water zwommen de Noorde Naar Hammerfest lykste stad W IJ stoomen verder steeds verder naar hel Noorden En midden m den nacht die in het Noorden im mers geen nacht in den Westerschen zin h komen wij plotseling aan in Hammer fest Ieder kind heeft het op zijn aardrijks kundeles geleerd dat het de Noordelykste stad van Europa is Het behoort zelf tot de dingen die een kmd even gemakkelijk onlhniidt sh het jaartal waèrin de slag bij Langs de straten siet men ijsbeer en ren dieren Zij liet niet levend du toch opgeiet Nieuwpoort werd geleverd Maar weinigen weten dat het tevens de Noordelijkste stad IS van de g eele wereld Men zou zich werkelijk wanneer men vasten voet aan wal zet m Haijrunerfest wat gaan verbf elden een 700 lange reis achter den rug te hebben maar de Pool is nog op een be hoorluken afstand Dan moet men nog tweeduizend kilometer afleggen en welk een tweeduizend kilometer Hammerfest by het noemen van den naam kan men zi töch let voorstellen v n de werkelijkheid Heel eenvoudig de veste van de hamer Misschien heeft het ook wel iets te maken met den Germaan schen god van den Donder Donar ook wel Thor genoemd Want deze god wordt in de voorstelling der oude Germanen immers alt jd afge beeld eon hamei zwaaiende Maar dat alles zun beschouwingen die het wezen van Hammerfest niet raken Wie Hammerfest wil kennen moet het gezien hebben Het blyft voor ons de haven tus hen de steile rotsen want dat is wel het voornaamste kenmerk van deze stad die eigenlijk n wemig opzichten verschilt van de vis achersdorpen die men in zoo groote ge tale aantreft langs de Westkust van JJoorwegtn Een gedeelte van de opalagpladtsen en nuizen is op palen m iet water ge bouwd Byna alle woningen zij i van hojt gemaakt ze zien er meestal onooglijk uit cn hebben in slechts enkele gevallen ken nis gemaakt met de verfkwast Alsof ze V nrtdurend in gebukte houdmg staan zoo 7iet men ze aan den voet van de hooge ber gen en aan e boorden van de e ndeloore zee vanwaar soms ijzige stormen ap hufeen beuken Vroeger wa de onuitputtelijke njkdom van den Noordelnken Atlaniischen Oceaan cn de vangst v an peLsd eren ui het Poolg€bied de voornaams e brort van mkonu n V oor de bewoi ers v an het stadje Hammer fest Maar tegenwoordig hebben uj het h l wat lieii er Het zijn fi melijk d r euwsgierige toan len die op hun reuen naar het liooge Nooiden een voor deze menschen althans aanzienlijken goud stroom veroorzaken zoodat ook hier de vieeiidehngtninduatrie die eenigazins doet denken aan Marden cn Volendani in Nederland I t bloei kwam Bij duizen dm en nog eens duizenden verlaten zij de Oceaanstoome die hun naar met hooge Noorden hebbt n gebracht DikwiJL zijn er da tn in het I oogaeizoen ctet hier twee of drie groote stoomen aanleggen Gestadig komen zij aan dag na dag uit Jille mogelijke landen der weield Hammerfes 1 in vkemige jaien een waar toeristencen trum geworden Niemand gaat we r aan boord alvorens bu hier een of meer ad sichtkaarten geschreven heeft en iiCh sou venirs heeft aangeschaft want Hammer fest behoort uit den aard der zaak tot de gebieden die men slecRts eenmaal iq zijii leven bezoekt Ja men kan dan Itud bewijzen dat men op het Noordelijkste bewoonde puntje van de werekl is ge weest en dat is toch waarlijk al sensatie genoeg zelfs in dezen tud nu men niet meer geneigd is iets sensationeel of abnor maal te vmden Hammerfest de stad waar de ijsberen en de rendieren ztfo maar in de straten staan Dat de Hammer fesèers die uitstekende toerialenl kkelrs bleke enkele dieren voor het goede do l opge2et langs den kant van den weg zoo hier en daar hebben opgesteld vermag aan het sensationeele niets af te doep Hammerfest is wellicht nog ietwat trooi teioozer dan de andere viaschersdorpen van Noorwegen Ei rondom is zelfs ge n groen plekje te bekennen Ail s is grauw cn ernstig ais de harde rots zelf Het is aUof de stad ononderbroken staat onder den druk van deze dreigend overhangende rot sen Maar daar is de zon de Nooi deluke zon die m den zomer een dag van vierOM twintig uitr onondei braken schjnt en niet alleen weken achtereen staat zu aan den hefnel En zonder die periode zou het leven in de stTekep ook eigenluk yolko men ondenkbaar zijn De Hammerfes er houdt iinds eeuwen van de natuur Gene ratie op generaties hebben zich veel moeite g troost om een klein berkenbo rhje te planton en op te kweeken een zeldzaam heid m deze streken waar vegetatie i en ongewoon verschijnsel is Vol trots vertcw nen zij dtn gasten de paar vierkante me ter bosoh die zij bezitten Volgens onze begriDcen is het e n kieupelboschje Maar het blijft met dat al d NoordelijK te voor pjit van de uitgestreKie wouden meer in het Zuiden van Noorw gen Het maakt wer kelijk con vreemden indiuk op ons deze kleine groene vlek teir Jden van de kale tioostPioo e omgeving d e ons viMiikomt als den menscl n vijandig Er is hier ook no een monument te zien zelfs een zeer bijzonder nameluk hel meridiaanmonu ri it M n heef et opgencht ter gedaih tenis aan deo arbeid wt ike eeAs door St aii dinavi rs en Russen ei ndrachtig is venioht ten tMmeeve van de lengtegraadme ing Hieroq had men de door Hammerte loo pende graad aU basis van de ladeelir aan ge omen Heel laag aan dt n hemel staat nog eeds de gloeiend roude zi iivebai Haar s aien werpen lange ch duwi wanneer w 1 on zen tocht voortzetten Nog ga t Iwt enkele uren verder tuurnen de lordels van si he ren naar het Nojrdtfri Spoedig hebben w j d n het Noordeh Kste pir tje van tie Con t nert v n Europa bereikt en keer n dan teiiig naar e warmere trekMi in het Zui den Von oH menschen uit de genia igde 7 np met zn m i klin nat mag otiv reis naar Hammerfest dan tot de bipondere r iten gerakend worden hef Mijft r n of iiitHr een kijkspel men zou ztch moeil k thuis kuimcn gevi elep DANS DER KLEUREN EEN NovrrsiT or fii mbkbud Nadat Oscar Fischjigei de ver aardi gei der bekende aHsulute k eur i ge tuidsfilm JCretse en S mfoiue 111 Blau i naar Amerika was vertrokken teneinde Walt Dnaejr te gaan werken ntte zvn broer Hans Fischinger Alzenau iem stu dies voort De bedoeling dezer films is k rt samen gevat als volgt Walter Ruttraann vond door aaiddei van zun absolute films den zuiveren grondvorm van t beeld ri t ime Hg en eeni ge andere proni neuten u t het tgdp der stomme füm wisten hun werk op t voeren tot een eigen kunstzinnigen vorm Met de geluidsfilm kwam een meuw Metl verrust de iVM rdk aA het Klk e piuilje vaa het EarapacMbr land ap ait de Itaae proulefem im vuura dit opg ver iwn dr i Jei9 ir de flfrn Ree onge eer tweenondeilt ja den weMl gezicht naii een jmii ker der muz ek daor sleuren 0e er euze pr en w r Jen liekeno lud toen daugnxric J S Bach j W iiJie ipemrtes Kiavier v id een vix oeeld ar muziKa t e In 1735 ujuwde u fransehe pj Ie ijn me enorgei Aan ettie werd aang iAgen was een gekle je verbondei dat bij lei aansiaa betreffen ie r i den bespeler v a iei V jor üe jgen vt leen Oe f tiu w i2i iar s ai i pg va twee unit geztihl en ie gehoor den indruk er en van de muueK Sedertd e iN deze grond idee n f verdwenen in iaS2 01 Jerj pk F W üng der ieuien armonie Li 1870 Prever over de ven iLuiiten Kteuien en klaftken Io 2 lil gton de kk nstHer ede kïeuret Ongevee gelu jprutd brengt St im r ei c P jmi ie een p feu voor g ijt orke piano en n ren en l t t sel Na den we eidoorju meerdere experunen e en titv rdi en Mu7iek 3jns d r kleuren w 1 aU vai Ostai Piïchipger geco aar liestaa ie muzie nameluk c eliis Dé der l n uit de dj Reed titu voe Hans Fisi UepeikiRgen die iieir door beslaaiif po tes WO jen opgetegd Zijn v 1 s jd tn wi j mak 1 r ar ori ir e porties é Pans De utwegiOc Je attstrac e wi il dooi vflen als de essentie var wegingen var den dan bearhouw 1 ook hier een zuivere grondvorm Vodr den argdoozen toeschouwer ze leuwe itjdie van Hans Fisci niéer be je n te mn dan een be vuurwerk waarvan hy zich het bli je t ithousiasire de eigenaardige tooveri n welke hu er lm evoell aiet zal ku 1 en met zal behoeven te verklarf Waiter Rutuiiawi zetde re e di mat sich nichu dabei denken Voot hen die van de fii een 11 wi kunstvorm verwachte n deze ltf meer dan een bakoorluke 3pieier zal Tanz der Farbeir dour mn iijkJ van uitdrukking verscheidentieid van ance vloeiende speeiachbeid een sih vooruit twieekcnen in dit poblj er een er bijzondere aandarht veni iei l