Goudsche Courant, vrijdag 11 september 1942

1 z 2Septemberi942 NIEUWSBLAD VOOR GOUÖA ËN OMSTREKEN itfn ic fl No 21030 I MABR n RUV Iftt CbafNdieMuR r mrCR Oouda puitsch oordeel o er Itassische legerleiding f l H n den winterveldtochtni tsgeleerd Üe ongelooflijk sterke vestingwerken rondom StcdUigrod Aan de N ederlandsche kUst Het optrekken van de Wacht in de straten van een HoUandsche stad PK MüUer O H 20 ti p $ ndei i srdarn Hd gro M fin Ren m de Ju sp at bratuli en vrr Ntnscht t It verhji ï VlKens en Riet 20 S V pndel jrdam i fen en iit dat iij I rnandfr rt n milK i oorrespondent van het nÏRKhrUft tto Mvigheid d r gevechten om StaJLi en aan h t Kaukasusfront kea evenals de voortdurende ontlas ensieven der bolajewislen in r ri rBlen sector den wanhopigen Suiim to tand der Sovjet Unie E Jl geweld poogt de Sovjet Bussirit l erl W met het oog op een zlfüet verloren zomer alles in den te werpen daar iedere voeLSoviïguJjische grond die verloren gaat m vitale beteekenis Is voor het door n een tvireedro oorlo winter Ltd gaat de Sovjet Russische leger uijg blijkbaar van de veronderstell uit dat zij aWus een geleidelijke itiiittiig van de Europeesche strijdwjit kar bereiken Dergelijke specujtiiizullen echter bedriegelü k blijken kalle militaire kringer in de Duitf t hoofdstad is men van meening dat tbolijewisten van den winterveldtocht hebben geleerd Poogden zij in fciafjfloopen winter mot den factor traista het Duitsche front te doorInlm zonder er acht op te slaan dat Men afgeslagen massale aanval op Ijj Toorjaars en zomerplajwien nadeeij moest werken thans begaan zij de Int hun in den winter en tijdens hel TOtjur opgeleide reserven te zamen wt de geheele jongste productie aan Kfkigimaterieel den Duitschen en ver J Intel legers In handem te spelen Wtiche militairen gaan loo ver te Mgen dat de Sovjet Russis he legereÉnt In zekere mate hui vijanden llnttjisch hulp verleenen Want wat ftni an de voornaamste gevechtsbin wordt aangevoerd behoeft later wt meer tijdens bewegingen over n t tebied gezocht en buitgemaakt te mnien Het is te Berlijn geen geheim dit niet het eerder of later vallen van Silingrad beslissend is voor den thans iMdendeB strijd maar de vraag hoeimI v n de strijdkrachten Van den Kind daarbij verpletterd of opgerold Bbiinei worden In het licht van deze rittiiig komt het voorzichtige voorts Bclirijden van den Duitschen aanval op Snüngrad in een nieuw licht te staan toonl wanneer men de verlle cijfers beide zijden vergelijken kan De niudelijke berichten daarover zijn nnate overdreven dat ook hier Ie B sch de vader van de gedachte is Om begrypelijke redenen kunnen vaii Dtlliclie zijde nog gee cijfers worden ptotmd Thans kan echter reeds wor tJMegd dat de door de bolsjewi sten rittemisrekening zich evenzoo zal ken als tezijnertijd in hét vroege Jjorjaar toen Kioebisjef de wereld inteuinje dat de Duitschers afgedaan Men daar zij met millioenenyerliel uil den winter waren gekonien Dehilfcirkelvormige ring om de stad inliiigrad heeft zich gesloten Kr zul oog hevige en zware gevechten omen doch den vijand blijft geen = iltot udemeri meer laat staan ruim beweging en ontplooiing IjlBerlijn wordt verder gemeld In Wiftelmstrassé weird medegedeeld i strijd rond Stalingrad in het en blijft staan vati den Duitschen S el aaT ondernemen de W troepen doorloopcnd zware JtiiMnvallen dodh doze ziin niet uen aard dat zü den opmarsch w UuItJdie divisies in ernstige mête wtBaeren De moeUijkheden die de fiiiWlerj in den weg staan liggen in J W ein waar de bolsjewisten JJ k sterke vestingwerken ge hebben De kracht van deze 2 heeft het Duitsche opperberpWverffiist want onmiddellijk na p van het nieuwe zomeioffen r W Mortou dat de Duitsche le rt jaar Stélingrad niet onge fi 4 W nHn K Amsterdammer heeft Wten op zijn pla t staan fPoli goon ltfoifce moeki zouden laten De pioniers v n het Sovjetleger hadden dus gelegenheidom rond de stad een defensief stelsel op te bouwen dat gebaseerd op de laaste ervaringen ook voor de moderne oorlogwapenen slechts met de grootste moeite genomen zou kunnen worden Van belang voor de beoordeeling van den strijd is ongetwijfeld de mededeeÜBgf van det Duitschen militairen commentator dat de tegenstand welken de bolsjewisten bij Stalingrad bieden geheel overeenkomstig de verwachtingMi van het opperbevel is Stalingrad heeft nu eenmaal naast de symbolische beteekenis welke uit haar haam spreekt een groote strategische waavcJe daar zij nieJt alleen het steunpunt is voor de intensieve binnenscheepvaart op den Wolga maar omdat alle landverbindingen twaschen den Zuidelijken en centralén fron iector in Stalingrad samenkomen De Duitsche militaire commentatorwenscht geen vergelijkingen te trekken tusschen het defensieve steisel van Stalingrad erudat van Sebastopol De omstandigheden waaronder gevochten moet worden liJn nu eenmaalgeheel anders Sebastopol had de natuurlijke bescherming van een fenwkkeiijk teverdedigen en moeilijk te be stoénen terrein doch vaa anderzijdszoodanig ingesloten dat de vijandelüke strijdkracht zich niet kon ontplooien Stalingrad echtór wordt bescchermd door een serie moderne bunkers die in een breedte van meer dan 50 km voor de stad opgetrokken werden en die voorzien w erden Van hetzwaarste en modernste geschut dat degoed geoutilleerd SovjetRussischebewapeningsindustrie kan voortbrengen Het bolsjewistische opperbevel heelt bovendien tijdig gezorgd vaor goed opgeleide troepen en voor voldoende reserves Bovendien laat ok de burgetrliévolking zooals de Duitsche SoIdafên bij herhaling hebben iiunnefi constateeren zich niet onbetuigd Wanneer men wenscht te spreken van een buiten en binnengordel in het verdedigingssysteem van Stalingrad kan gezegd worden dat de Duitsche Jegers den buitengordel reeds voor eonigeh lijd definitief doorbroken hebben en dat de strijd in den binnengordel reeds zoover gevorderd is lat de aanvallers frua wapenen momenteel tegen de laatste vestingwerken in het voorterrein der stad richten Van Duitsche zijde wordt reeds ernstig rekening gehouden met het feit dat Bet opruimen der laatste vestingwerken geenszins het einde van den strijd zal zijn want er is reden om te veronderstellen dat de huizen en de fabrieken der stad lot krachtig verdedigde steunpunten zi in versterkt De Sovjet troepen die geen gelegenheid meer hebben om zich over den Wolga in veiligheid te brengen hebben nog slechts de keuze tusschen een Duitsche krijgsgevangenschap en den dood in de biuikers STRUD OVVRT ONVERMINDERD fc VOORT De A N P correspondent te Berlijn meldt De slag om Stalingrad rau vaB voor beide partijen looveel afhangt woedt met onverminderde heviglieid vosrt doch gestadig rukken de Duitsche troe pen rerder op en reeds zijn de eente huizen der stad bereikt om het bedt waarvan thans verwoed wordt gestreden Ook ten Zuiden van Stalingrad is thans de Wolga bereikt nadat eerst een bres was geslagen in de daar gelegen yestinggordel Uit dit laatste blijkt dat het punt waarop de Wolga bereikt is ook onmiddellijk ten Zuiden van de stad is gelegen Van het Zuiden kunnen de bolsjewisten geen versterkingen meer laten aan rukken om den verdedigers van Stalingrad luchtte verschaffen Slechts van het Noorden uit kunnen r j ontlastingsaanvallen ondernemen Doch hoewel zij sedert eenige dagen sterke reserves in den strijd hebben geworpen zijn al deze uitvallen mislukt Waar de reserves vandaan zijn gekomen daarover kon men in militaire kringen nog niets meedeelen Dit kan men pas vaststellen nadat een voldoende aantal ge vangenen is gemaakt vooral officieren daar de bolsjewistische soldaten over het algemeen zelf weinig weten c ver tellen Wel meent men thans te tunnen zeggen dat de thans ten Noorden van Stalingrad in den strijd geworpen reserves bestaan uit troepen uit het binnenland die tot dusver nog niet aan het front hebben geslaan Aan de Terek en in het gebied van het wegens zijn olievelden belangrijke Grosnij stuiten de Duitsche troepen op hardnekiggen tegenstand evenals ten Zuiden van Novorossisk Deze tegenstand heeft den opmarsch evenwel niet tot slaan weten te brengen In het gebied van Rzjef beschouwt men het offensief der bolsjewisten als vas geloopen De trji d op Mad agascar DEIE PLAATSEN INOENOMEN Volgens den Britschen berichtendienst heeft Churchill in het Lagerhuis medegedeeld dat Dinsdag drie plaatsen aan de kust van Madagascar zUn in enomen De verliezen zijn gering Churchill zeide dat aan de leraties werd de Igenomen door Britsche troepen ZuidAfrikaansche afdeelingen Ooii Afrikaansche troepen en Zuid fnkaansfhe luchtstrijdkrachten Van bevoegde Fransche zijde wordtmeegedeeld dat de havenstad Majuriga waarop de zwaarste stoot van dennieuwen aanval gtrieht was gevallenis Naar door bevoegde Fransche kringen wordt meegebeeld zijn ook de beide havcnplaatsen Nossi Be en Morondiiva door de Engelsche strijdkrachten bezet Britach rcfeeringsverklaiing Naar S P T uit Londen meldt hebben de Britsche troepen op Madagascar de militaire operaties tot de volledige pacificatie van het eiland weder opgenomen In een verklarjng van de Bnt iche regeering heet het dat de geallieerden hadden gehoopt dat de gouverneur van Madagascar na de beïetting van Diego Suarez de inbe itneming van verdere steunpunten door de geallieerde strijdkrachten gemakkelijk zou hebben gemaakt De regeering van Vichy van wie de gouverneur instructie ontvangt heeft het echter duidelijk gejnaakt dat zulks niet hei geval zou zijn Om deze redenen heeft de Britsche regeering zich gedwongen gezien nieuwe militaire operaties in te leiden Jn het officieels communiqué wordt rder gezegd dat het eiland Madagascar na de volledige bezetting door geallfee rde troepen dezelfde ecoaomische voorrechten zal ge nieten als de andere Fransche eilanden die onder geallieerd bestuur staan Terwijl in het officieel Britsche communiqué de gouverneur van Ma VIER EEUWEN NEDERLANDSCH MUZIEKLEVEN Interessante tentoonstelling in het Rijksmuseum te Amsterdam Vandaag is in het Rijksmuseum te Amsterdam door den secretaris generaal van het departement van Volksvoorlichting en Kunsten prof dr T Goedewaagen de tentoonstelling Vier eeuwen Nederlandsch muziekleven officieel geopend Deze tentoonstelling welke ter gelegenheid van het tweede Nederlandsche radio mi z iekfee3t namens den Nederlandschen Oniroep en het departement van Volksvoorlichting en Kunsten is ingericht door den heer D Balfoort waarr emend directeur van het Haagsche gemeente museum geeft een indruk van de ontwikkeling van het muziekleven in ons land In de gang welke toegang geeft tot de expositie iijn vijf groote afbeeldingen op glas aangebracht van mannen die representatief genoemd Jctmnen worden voor een bepaalde eeuw Voor de zestiende eeuw is dat dan Orlando di Lasso voor de zeventiende Sweelinck voor de achttiende Konrad Hurlebusch voor de negentiende Bern Zweers eij voor de twintigste eeuw Henk Badings Via een zaal gewijd aan de zeventiende eeuw waar een wandschildering van Wolfgang de aandacht voor die eeuw vraagt vindt men intérieurs van kerken met orgals oude torenklokken met de nabootsing van eenklokkenspel schilderyen en prenten alsmede een diorama welke op het l eoefenen van muziek in den huiselijken kring de aandacht vestigen prenten van den eersten schouwburg te Amsterdam tekstboekjes en muziek vah zangspelen welke in de zeventiende eeuw zijn uitgevoerd zeer interessante boeken en voorwerpen betrekking hebbende op de col KOCNRAAO VAN OEN ARBEIOSOIENST U bM hem de volgende dagen tb daie krant Mn fciachniende Uiden ECrco kenncs dagascar wordt uitgenoodigd met de geallieerden samen té werken laat de Londensche peri een ander geluid hooren Als reden voor de nieuwe militaire operaties wordt in de pers verklaard dat op grond van een Heuler telegram het thans duidelijk is dat de Fransche regeering aan Japansch jduikbooten op verscheidene punten van het eiland faciliteiten heeft verleend De bladen herinneren aan het onlangs plaats gehad hebbend optreden van een Japanjche duikboot in de Straat van Mozambique Ook zouden Dui sche agenten op het eiland zijn gelapd en door de Fransche autoriteiten zijn ondersteund Hierover wordt in het Kngelsche communiqué echter met geen woord gerept legia musjca eén groot aanta Hollandsche violen uit die eeuw twee clavecimbels en een spinet een geschilderd pprtret van Sweelinck en belangrijke oudel uitgaven In de zaal vantde achttiende eeuw met wandschildering van Karel Thole wordt aandacht lies teed aan Mozart s verblijf in Nederland Men vindt er een origineel manuscript van Mozart van muziek welkA hij in Den Haag schreef en vcrschilfende prenten Men ziet er veiTder hoe 1de muziek van de huiskamer nSar de opcnbai e concertzaal wordt overgebracht en zeer interessant zijn de bescheiden van Felix Meiritis welke hierop betrekking hebben Platen van schouwburgen muziekuitvoeringen en opera s ijzen op de opkomst van de opera Portretten schilderijen muziekwerken violen een orgel van Hess en een clavecytherium vullen verder deze ruimte De negentiende eeu ir heMfinert aan het ontstaan van het Concertgebouworkest de Wagnervereeniging de Nationale Opera Toonkunst Kon Muziekschool Conservatorium Diligentia U S O Haa riemsche Orkestver ecniging Rotlerdamseh Pnnn rmonisch Orkest en Groningsche Orkestvereeniging tfiEwijt ook gewezen wordt aHaansche Opera Dirigeeirstoken van Verhulst en Caenerf foto s van orkesten aanplakbiljetten manuscripten vah negentiende eeuwsche componisten en portretten o a van Messchaert Orelio mevr Nooirdewier Verhulst Hol Coenen en Van Bree behooren tot de overige belangvvekkende byizonderhedcn in dez zaal waarvoor ten Harmsen van Beek de wsndschildering maakte In de zaal van de twintigste eeuw met wandschildering van Doeve ziet men enkele diorama s van Der Freischiitz van De Dorpsquerulant en Die Entführung aus dem Serail Foto s en andere bescheiden wijzen op Je rol welke de gemeentelijke opera van Amsterdam en de Nederlandsche Kameropera thans spelen Geschilderde portretten van Willem Mengelberg Henri Viotta Joh Wai genaar on Com Dopper en geleekende portretten van Julius Röntgen Alph Diepenbröck Rud Mengelberg Bekendmaking Van officiétle lijde wordt medege daeld Ten einde te icunaen nagaan pt er redenen bestaan om vrUstelUng ta verleenen van tewerkstelling kunnen de nav ri ende eaterogleën van personen bU liet bevolkingsregister van de plaats hunner inwoning een daartoe strekkend venoek indienen a Joden en Jodinnen In zoover eruit een tegenwoordig of vroeger huwelijk met een niet Jood nakomelingenlijn die niet als Joden beschouwd worden l b Jodinnen We thaas nog met eennietJood gehuwd zijn Desbetreffende verzoeken moeten tusschen 15 en 25 Septembei 1942 hi Amsterdam tus scheii 15 September en 1 October 1942i ingediend worden Eventueel zullen nadere uren door de bevolkingsregisters bekend gemaakt worden ZU die een verzoek indienen moeten in persoon verschijnen en kunnen zich slechts in gemotiveerde gevallen door hun echtgenoottechtgenoote doen vertegenwoordigen Medegebracht moeten worden het persoonsbewijs en gedocumenteerde bewijsstukken betreffende de huwelijksvoltrekking én de nakomelingschap Elk venoek wordt schriftelijk bevestigd De C0B missaris generaaI voor de Openbare Veiligheid of een daartoe door dezen aangewezen instintie beslist later over de ingediende verzoeken Reisvergunnigen moeten op de gebruikelijke wijie worden aangevraagd De kasten voor de behandeling van een ingediend venoek bedragen ƒ 2 te voldoen bij het plaatselijke bevolkingsregister Aanstelling bij de Nederlandsche politie van otficieéle zijde wordt de aandacht erop gevestigd dat wederom de gelegenheid is opengesteld tot dienstneming bij de Nederlandsche politie en de beroepsbrandweer Na de aanneming van gegadigden voor de politie ontvangen deze hun eerste opleiding Jn een politieopleidings batal jon Na dozo scholing die ongeveer 6 maanden duurt word n zij bij een der Nederlandsche politiecorpsen tewerk gesteld Voor verdere bijzonderheden verwijzen wij naar d desbetreffende officieele piiblitatie in dit blad ONVOORZICHTlGHEin MET EEN GEVONDEN LICHTKOGEL Donaticag hebl i eeni e irbe ricrs bij hun werkzaamh ien op een akker vari den landbouA cr H Akkermarts Ie Fijnaart een lichtk i el opgegraven Zij begingen de onvoorzichügheid dit Alex Voormolen Dirk Schüfer en Dina Appeldoorn herinneren akn belangrijke figuren in het muzi cleven van onze eeuw Van Badings Willem Landré rn Rud Mengelberg ziet men manuscripten Aardig is het programma van oen concert door hét Concert gebouworkest onder leiding van Willem Kes in 1895 In een andere groote ruimte wordt verder gewezen op de grooté rol welke de radio in ons land heeft gespeeld in de ontwikkeling van het müziekle ven in de laatste jaren en men constateert dat men reden tot dankbaarheid heeft Want de omroepen heblien inderdaad de belangstelling voor de goede muziek verhoogd en de Nederlandsche Omroep doet dit nog op krachtige en doeltreffende wijze getuige deze zeer interessante tentoonstelling getuige ook dit belangwekkende radiomur iekfeesl dat de muziek en den luisteraar dichter tot elkander brengt Dat de twintigste eeuw een officieel e erkenning van de muziek door de overheid heeft gebracht is ijekend De jg moeürigen van het dei Volksvoorlichting en Kunsten en van de afdeeling Muziek blijken uit bijeengebcachte bescheiden op deze tentoon télÜngen nog eens duidelijk Ook deze bemoeiingen kunnen slechts vruchtbaar werken nn nnnivnnnMn wwm êoH tn Wlaa Zon op 7 10 onder 20 02 Maan op 10 13 onder 21 30 Men il verplicht te verduisteren van Eonsonder anit tot zonsopkomst Lanlaarni van voertuigen moeten een half anr na zoosondergang ontstoken worden K 7U De inwisseling vaA ingetrokken muntstukken De wnd thesaurier generaal van het departement van Financiën de heer F L Rambonnet maakt het volgend bekend Naar aanleiding van vele binnenge komen berichten hebben de daarvoor aangewezen kantoren en instellingennogmaals de aanwijzing ontvangen alle sinds 6 Maart 1942 builen omloop ge stelde munten ter inwisseling te aan vaarden Het publiek wordt in eigfn belang dringend aangeraden den thans gestelden termijn te benutten door de ingetrokken muntstukken voor 20 Sept a i in te wisselen daar binnenkort het n 1 1 bezit hebben van deze munten straf baar zal worden gesteld i De drukte in de binnen m sc heepvaa rt BEROEP OP DEN VERLADER 4 De tegenwordige buitengewone omstandigheOen dqen hun invloed ook dfp de binnenscheepvaart gelden Om de prestaties van de binnenvloot zoo groot mogelijk te maken moet er op gelet worden dat ieder schip zijn reis vlug volbrengt en dal allen die bij het vervoer te water betrokken zijn voor zoover het peil van het water en andere van invloed zijnde fac toren dit toestaan al hun krachten hiervoor inspannen Niet alleen is het in het belang vaiden schipper zelf dat de reizen zol snel als mogelijk is worden uitge voerd ook voor de gemeenschap is eeivgroote omloopsnelheid van zeer veelbeteekenis De laad en lostijden in debinnenscheepvaSrt zijn dan ook le s belamjgrijk beperkt j Aangezien het algemeen bielang het zwaarst moet wegen zal de schipper in vele gevallen van zijn voorkeur voor bepaalde vervoeren en zijn eigen voordeel moeten afzien en zal hii de minder loonende transporten eveneens moeten uitvoeren Wie de noodz ake lijkheid daarvan niet inziet stelti zich er aan bloot dat hij door van overheidswege te nemen maatregelen voor bepaalde vervoeren aangewezen wordt t Van den kant van den verlader en f den ontvanger moet er toe medege werkt worden de schepen zoii snel mogelijk te laden en Ie lossen opdat bereikt wordt dat de chepejii weer spoedig voor andere vervoeren fer beschikking staar Zeer in het bijzonder geldt d nood zeik van groote omloopsnelheid voor stoomsleepbootdn waarvErti meer ge vraagd rnoei wqrden dan van de vrachtschepen Terstond na het beëindigen van ecS reis mmlon óe kapi lems hun inaatregeleii nemen opdat mo orbrar d of en smt rnlicn ingenomen worden om zoo spoedig mogelijk weer voor een vaart kiaar te zijn Om eer rogcltnalig verloop te wa irlorgen 5 leiding van overheidwege i c het departement van Waterstaat waaraan de regeling van iiet vervoer is opgedrager onontbeerlijk Van de afdeeling vervoerwezen van dit departement gaan de richtlijnen uit voor de bevrachtings en sleepvaartcommt5 sarissen die belast zijn met de zorg voor de dagelijksche leiding van de binnenscheepvaart en sleopvaart in Irun district Voorschriften van deze instanties en functionarissen moe eii dan ook ondei alle omstandigheden nagekomen worden Vitamine d ver trekking Evenals vorig jaar zal ook in den a s winter van Rijkswege woorden overgegaan tor de verstrekking van vifamine d tablctten aan aanstaande moeders en kinderen van drie maanden lot drie jaar De hoeveelheden welke gegeven woiden zullen ook dezelfde zijn als verleden jaar namelijk per week 1 tablet met SOW internationale eenheden Deze hoeveelheid is voldoende om rachitis te voorkomen Voor re distribulie dezer tabletten ziin via den burg hieester zooveel mogelijk de consult atiebureaux voor zuigehngen ingeschakeld In do grootere plaatsen zullen de geneeskundige diensten deze zorg op zich nemem De volgende maand zal in het meen de verstrekking beginnen en z jzal tol omsti eeks Mei 1943 duren Alleen in Den Haag is men er al heelvroeg bij Daar begint men r eds op 14 September en ontvangen de gegadigden de tabletten tegelijk met de dis riidon Niet iiiiiuHelijk i dat gedurende de donkerste maandende dosis eenigcrmate zal worden verhoogd Het vorige jaar heeft men 70 a 80 pet dér kinderen l unnen bereiken hetgeen een mooi restiltaat is De hoofdinspcc tie voor de Volksgezondheid wil nu evenwel trachten de bovengenoemde categorieën nog intensiever van het voor haar zoo belangrijke antirachi is vitamine te voorzien en heeft daarom erop aangedrongen aan dez vcrs elt king huisbezoek te verbinden ten einde die vaders en moeders een opwekking te geven die misschien door sleur of 1 onwetendheid hun kinderen deze ko nlbare stof wcLke zij nu gratis kunnen bekomen niet zouden geven Rotterdam za op de algemeene regelen gedeeltelijk een uitzondering maken Daar vinder zoo mm wee op ijroote schaal proeven plaats met den vitamine stoot waarbij ten aantal kinderen wecm ia per jaar een groo e oeveelheid v HmirC d wordt locged nd Deze proeven zullen nu worden r haald