Goudsche Courant, zaterdag 21 november 1942

terdag 21 NovemberJ942 l j argang fio 21090 NIEUWSBLAD VOOR GOUDA EN OMSTREKEN 1 Ji MARKT n fcxEP na I BOTMO j PoatrMsnlng M4M Chefredacteur t TUSTER Goud lezetting van het funesische kustgebied nig is i in de duisternis i Wie met zijn stroo iet ZUI zit weldra l 23 schepen 120 000 brt tot zinken gebracht Het opperbevel van de Duitsche weermacht maakt in een exlra bericht bekend De Duitsche dui cbi oten vielen het Noorden van en Atlan tischen Oceaan een convooi aa en brachten er tydens dagenlange hardnekkige gevechten vyftieh schepen tezamen 16 OOO brt alsmede twee torpedojagers en een corvet van tot zinken Vier schepen werden dqor torpedotreffers beschadigd Bovendien brachten de Duitsche duikbooten by Noord en Middel Amerika en ten Oosten van Kaapstad acht schepen met I2OOO brt tot zieken Een schip w rd getoipedeerd Aldus verloor de vyand behalve de genoemde beveilig ngsschepen wederom 23 schepenmet in fotaal 120 000 brt vanzyn koopvaardytonhage Tydensde gevechten met het convooj o derbcheidde de duikboot die on der beve staat van Kapitanleutnant Schneider zich by onder Poging om Rommel te omsingelen verijdeld 9 § ontruiming van Bengliazi Bij onze Tit Willigers Tyden den opmarSch woïxi een korte jSau e ge maakt en ds wagpn van het e g e vuil ontdaan Of mam n kunnen bfSt n et de bevolking np c iieten SSPK Luttmer OH Stadsomroeper Herinneringen aan een oud venrouwd ambt rvi n7 fel rai 3i n i i T Al er nsche g ëAsIS rokmr L r rdetik ZltlnJ r den toot van het Westen liMhqJiikc posities en ve lie cn mocst8n dnarby op den koop toe genomen orden om den hoofdstrydkra hlen oorsprong aan tijd en terrein te ver Hel DuitschItaliaansche p n ser Wr werd teruggetrokken in een ge wl dat maanden lang etappe gebied W de spiltroepen was geweest Er l n opslagplaatsen vooir benzine ijMilie water en voedselvoorziening Imede Jierstelwerkplaatsen voor u wapens en motorvoertuigen Bo iidien was er een uitgebreide berichWdienst beschikbaar die h t geven 10 bevelen buitengewoon vergemak kte De Engelschen daarentegen Men by hun opmarsch m een ge d dat door grondige vernielingen JWslle hulpmiddelen ontbloot is De f whe opmarsch stokt op gevoelige yjl door mynen die in het zand en t enen der Wpestyn veel minder Uend kunnen worden aangebracht i op begroeid terrein En aan een eerbiedwaardig en drager WORTMAN iroeper Ireki salar oeperS Ki il heel w PaalsettriMpen p marsch door Znld Pmnkrijk Telefolo Orbis HoUandf IWmI ond tch9t $ r IKmi y n dt don k IP KE üoaU uit In ajiivu img op het Duitsche weerijachlibentht verneemt het DNB De beietting van Tunis door Duit en Italiaaiiaebe troepen wordt volmif de plannen voorteezet De steile yUng van bet Dahar plateau in Zuidfiaii vormt een doeitreffende terreiniMemis voor een opmarscli in de lt$UBg Oost Weai Aangenomen kan im worden dat alle militarre opcram iich iDlIen beperlcen tot liet liust 3led en deq strÜd om de steunpun M aan zee jenghazi ia door de Duitsche en I aliaiiuche tioepen ontu uimd Na den i lecht van liet Duitsch ItahaaHsche pfflticrleeer die geschiedde in orde Kaan V Peil M e De ontwikkehng van den toestand m lie Cyrenaic heeft weer eens aangeMend dat snelheid in eiken vorm van den woestynooi iog de voornaamste hctor voor het succes is Sedert de ntruiming van Derna waairvan op 17 November raeldmg werd gemaakt poogden de Engelschen door een snellen stoot m Zuidwestelijke richting El Agheila de Zuidelijkste punt van de groote Syrte te bereiken om aldus het Duitsch Italiaansche pantserlegtr m de bocht van Benghazi te omsinlelen en het den terugweg af te smi n Doordat veldmaarschalk Rommtl reeds vroegtijd beval sectorsgewijze f te wijken naa een tamelijk ver chterwaarts gelegen steljmg weid dit plan vcriideld Terwijl de Duit ch Italiaansche achterhpeden den frontaal ichtervolgenden vySnd sleids weir tot Htdroovende gevechten dwongen on lemamen de flankbcveiligjngeii d e De ANP col respondent te Berlyn meldt om Hbt wds te verwachten dat de Duitsch Italiadiifiche pantserarmee geen potingen zou doen Benghazi te veidedigen daar de ligging van deze hdvtnstaa zich hiertoe niet bijster leenj Rommel zou dan een verdedigingslinie voor de stad hebbon moeten betrekken waarvan de Zuidelijke vleugii ais het w are in de lucht hing en moeilijk te houden zou zijn ge weest hefgeen het gevaar vdh een oprollen der veidedigingslinie zou heb ben mecgtbiacht Met hel oog hierop het ft Ronimti het bet cY gojjoroeeld de stad te ontruimen ere nhedeii De vyandc yke infante ii voor loeden besoh kteh s eclils nu en dan over pantserverkennmgiwagens de voornaamste beschernung bie den de Engelsche jagers Wat reeds op den version dag der aanvallen op vyendeluke troepen gepresteerd wer L is aanrien yk en doet met onder vobi de preslities d tot dusver behaa d werden by de aanvallen op scljeepsdoeien De gevechten aan de Wesfelykc grens van Tunesië zyn naar militaire kringen verklaren tot dusver beperkt gehieven lot botsiiigen tussohen vooruitgeschoven pos en en tot aanvallen op groote schaal is hel nog niet gekomen De beze tlivg van het land gaat ongestoord verder ENGELSCIMADMIRAAL OVER NOORDAFRIKA De Br tsche admiraal Sir Rober Gordon Fmlayson eisoht m de Star dat men in Engeland en de Ver Staten met overwinripgófanfares laat bla ep en in alle winW ichtingen ovens inn ngsbelehfen Iaat vetïpreiden doch dat men net zake yke oogen de mihtai e ge our ei ts 1 n Noord ifr Ito b stu fleert Wanneer de landing van gealleerde stiydkrachten in Fransch Noord Afrika een ve rassing moest Het achtste Britsche leger niktthans nog slechts in een aanzïenliikveilangzidmd tempo op Dit is tendecle ccii gevolg van de gevechtstac tiek van Rommel die voortdurend den indruk ieeft gewekt dat hij op eengegeven punt den ppmarsch der Britten zou trachten te stuiten en dcorzimmanoeuvres generaal Man omery heeftgedwongen zyn strydkrachten te concentiieeren e daarheen te eiden waa de operaties zeer moeilijk warenDaarbii hebben de achterhoeden vande Duitsch Italiaansche troepen eengroote gevechtskracht ontwikkeld enden Biitschfn opma Bch aanzienlijkbelemmert Evenals m den oorlog terzee waarmede de woestyijoorlog zoovee overeenkomst vertoont hebben devan deze achterhoede deel uitmakendepioniers den terugtocht door het legden van uitgebreide mynenvelden gedekt we ke het oprukken terzijde vande veelal opgeblazen woestynwegenp as na omvangryke eft tijdroovende optuimmgswerkzaamhMcn mogelyk maakt Dank zij het dappere optreden van de achterhoeden ku nen de opera li s der Duitsch Italiaansche troepen volgens de vastgestelde plannen en onbelemme id door v jandelvk optreden wolden uitgevoe d Hel achtste leger vindt th s mets dat het op zyn verderen opmarsch van nut kan zyn Ook de havens zyn voor de ravitailleermg voorloophg onbruikbaar gemaakt zoodat 8e aanvoeir over honderden kuometers woestynwe g moet geschieden waarvan het achtste legei tnars zichtbaar de nadeelen on dcrvmdt Gouoa benoemt een nieuwen Aan de Westgrens van Tunesië is het woord voora snog m hoofdzaak aan de luchts rijOkiaohten Een oor logs vers aggeveschrnfl op te vangBn A de grens van Tune sie liggen ojrlill oogenblik d Duit sche troepen tegenover de Amerika nen Nog ziin de strydkrachten niet op elkaar gebotst Het karakter van de wederzyd s ie activiteit van dit oogen blik wordt gekenmerkt ckior wederzydsch voelen en tasten want de grens V an Tunesië is de p aa s die wellicht en h storisch zal worden Hier zal ae nieuwe generati e van Amerika voor de eerste maa m i r e soldat n van de jonpe Dun e weeimacht den degen kruisen Nog ontbreekt het Amerikaansche gros dat zich in lange vrachtautocolonnes naar Tunesië beweegt ryn versieiKle voorhoeden Van mfddelmatige hoogten vielen van nu af aan m steeds wederkeerende afstanden de bommen onzer gevechtsvliegtuigen die vervolgens tot aanvallen in scheervlucht overgingen en met boordwapens de doelen onder vuur namen Nog ontbreekt het aan massale p nt Bij dag en nacht werden latjd roe pen niuni ie en voorraden door de l jcht tl ovoi ee ri pi de Straat van Sici ie naar Tunesië gebracht en re da kort na aankomst op het grondgebied van hel Fransche departement hebben de Duitsche trocoen hun slellingtn aan Er loordt bekend gemaakt dat hedenmorgen om 10 uut geschuurd zal worden Hedenmorgen om 9 u ir visch aan den afslag AAN deze met lange uithalen ge dare uitroepen bekende klanken in VToeger jaren wordt de gedachte levendig nu n deze dagen in onae stad is voorzien in de vacature van een wat op den achtergrond ge raakte functie die van omroeper Wanneer buiten op straat hel hel diere verdrageivie geluid van een bekken de kumsl van den stadsomroeper aankondigde dan iedereen toch even nieuwsgieng rustte een wyle de arbeid m de werkplaats slak de huisvrouw haar hoofd biutien het raam bleef de voorbyganger staan en ïtaakten de kinderen hun spel Met krachtige stem klonk het door de straat Er wordt bekend gemaakt Dan trok de omroeper weer verder elders zyn oniroip herhalend Zoo was het vroeger De stadsomroeper was een bekende verschyning op straat Naar schatting wel drie a vierhondird maal per jaar trok hy er op uitf soms meermalen per dag d is De laalslie jaren is dat wel veel minder geworden Moderne middelen hebben zyn taak voor een groot deel overgenomen en slechts in die gevallen waarin binnen zeer korten tyd een mededeel ng meet worden gedaan aan de bewoners van de stad of een stadsgedeelte klinkt weer zyn stem door de stiraten De nolen zullen geschuurd worden een Welbekende roep voor Tiendeweg en Markt er moet gestrooid wo den by gladheid Ijekendnnaking van oe schooltydcn de kinderen kunnen vrykaartjes krygen voor de kermis er IS vlcesch aan de vrybank Dat zyn enkele gevallen waarin ook tegeh Extra Ieveringsplicht opgelegd aan nalatige veehouders Wed rom heeft de overneid ziöh genoodzaakt gezien op te reden tegen veehouders die met voldaan hebben aan hun verphohting om aUe daarvoor iB aanmerking komende op hun bedryf gewonnen melk af te leveren Eenigen tyd geleden is herhaaldelyjt meldinig gemaakt van den extfalevermgsplicht van rundvee die de secretaris generaal van het departerAent van Landbouw en Vis schery op grond van zyn buiteng wone bevoegdheden had opgelegd aan nalatige veehouders m verschillend provmcies Xhans z jn het vier veehoudera m de provincie Utrecht die een aanmerkelyk deel van hun veestapel zullen moe tep afdragen Een veeihouder te Bunnjk zal 6 kotien en een kaïf boven zyn normalen aanslag moeten Jeveren twee Veohoudeis een te faartcns djk en een te Vleuten ziullen drie koeien en een pink moeten missen ter w l een andere veehouder Ie Mairtepsdij k zich extraleveringsplicht van een koe rag opgelt gd Het moet langzamerhand duidelijk zi n dat men niet ongestraft de vocdselvoonfiening van zijn volk m gevaar kitn brengen zyn dan heeft Hitler met zyn bliksemsnelle reactie bewezen dat hy zich eenvoudig niet laat verrassen In Fiankryk zelf heeft hy onmiddellyk de eenige nog overgebleven deur ge sloten waarooor de gealliee den even tueel in de Europeesche vesting hadden kunnen binnendringen Bovendien kan men er van geallieerde zyde op rekenen dat op Corsica en Sardmie alsmede m Tunis alle militaire voor bereidingen zijn genomen om de vereenigde naties een nede laag te doen lijden N emand mag deze maatregelen der spilmogerdheden rndeirschatten wat btreft de beteekenis voor de ge all eerde ooriogvoerirg NEDERLANDSCHÈ VROUWEN EN MEISJES Het SS Ersatzkomma do Netlefland deed ons mede i De ogeykheid bestaat thans ook voor vreowen en meisjes van Neder lalidsche nationaliteit lA den leeftijd vap 17 tot 30 Jaar zich m te zetten als Nachrichtenhei ferm helpsters voor den benchtendienst Kmnis van de Duitsche taal ks g wenscnt Nadere inlichtingen ge t het S S lïrzatskommando Nederland Den Haag Stadhouderslaan 132 Stadsnieuws woordig nog de hu p van don oi ingeroi pen wordt Vrouwelijke omroepei Omroeper Wortraon zooali men hemvroeger byna dagelijks m iv nctte kon zieri F miheioto Het anubt van omroeper is al heel oud Hoe lang het hier in Gouda al bestaat 13 met precies te zéggen want er IS tot nu toe geen minutieus onderzoek naar gedaan De Kamei boeken geven echter al een aanleekening uit 1710 Keuringen voor de Waffen S S èn h t legioen Bet S S Enat ulffmniando dc It ons mede dat vrijwillVers voor de Waf fenS S en liet legioen ziih op onderstaande data bU de genoemde adressen kunnen vervoegen teneinde gekeurd te wordcu Tevens iVordt er de aandacht op gevestigd en wel speciaal voor liien die er bezwaar tegen hebben bun dienst buiten Nederland te vervullen dat thans de mogelifkheid bestaat om dienst te nemen in een speciaal wachtbataUon De kpicMm vindt in Nederland plaats terv i l de inret v n dit bataljon ook in Nrderlalid bjijven zal TuiWas de l euringen Voor de Waf fen S en het legioen kunnen zich ook diegenen melden dü tot de Germaansche S S m Nede land willen toetreden Nov 1S42 10 uur AmsteidamSchool lepenweg Nov 1942 11 uur Utrecht Wehr machtsheim Mariaplaats Mov 1942 10 uur AmersfoortD er et ouw Leusderwet Nov 1942 10 uur Den Haagcafé ben Hout BezuidenhoutschevMeg waarin vermeld wordt cat Raas S monsz den Baers oveiK den zynde in deszelfs plaetse lot Roeper aangeale d IS Pieter ae Jong DaariiidLt kende men vroeger bj de v ischbai sen ook vrpuwe i ke omroe pers aanzegslei blykence oa uit e n danteekening in dezelfde bo eken uit 1742 waarby in d p aa s van L sbeih Aa bertse die pverledeii was aan gesled werd Tryntje Herurik van van ntjk lot hel doen van aanztggin gen wanneer eeijige mos e en ga naels ofte Alekruyken aangekomen Wjn De fynctie van stadwmroeper is hoe wel de aanstelling geschied doo het stadsbestuur geen gemei ite iTke Ije trekking De functionaris geniet geen lans of pensioen De fK itieverordebepaalt echter dat men om te cn omroepen m het bezil moet zyn een aanstelling als zoodanig ditnatuurlyk om te voorkomen dat iederwillekeurig persoon als omroeper zoukunnen optreden Wortman s 3t jange periode By jle thans gedane benoeming van een nieuwen functioraris gaa n onwillekeurig de gedachten terug naar den man dien zeer v ele stad genooten zioh nog we zuJen herinneren den man die gedur nde ruim deelig jaai van 13 Maart 1903 tot 3 Juli 19S3 hier met zyn imponeerende gestalte op waaidige wyae en met machtig stemgeluid deze functie vervulde den ouvion Wortman den omroeper met den karakteriilieiccn baard Harnten Wwftnan in 1855 geboren m friesland zyn naam vtrtelt dat reed geniet nj van een ruaiigen levensavond ui het Si Jo efpav joen Hy was vroeger t olilie ag nt maar nadat hy hiervoor afg ekcurd was werd hii stadsonmroeper conciefge by de Ambachlssohool en helper in de Bank Ivatn Leemng Als omroeper was hy de k pvolger van Bouw ei en misschien her Inneiea oudere italgenooten zich ook hog wel don naam Vei bruggen t iwyl deze twee vocratgfgaan weiden door den heer Prins Ontelbare malen is de heer Wortman e r op uit getrokken om 7ich van zyn Ïioeperstaak tt kwyten t Meeste 1 wanneer et vischaangekomen was al er vleesth over de vrybank werd verkocht Maar vooi de notaiisscn kon dngde lip ook veVkoopi igen aan de ge mfeeiiiije had hem li el dikvvyls noodig er was bijvoorbeeld gelegenheid tot kOBtelooze men tl g enü terwyl ook vele parlicuhc en van zyn diensten geörliik maak en Als men iets van waai xDenkf o i uw gasen stiroomrantsoen Deget die gedurende 1939 40 een uoldens de thons geldende normen yuttengewoon hoog verbruik aan gas en ejectncifeit hduden beuondeii zich tot voor kort n de aangename positie dot zy op c tn de tegenujoordige ttjdsomsthndighfdeii er tamelyk royaal raee ko den omspringen De instelling van de maximumr tntsoenen heeft daaraan een eind geiruwkt Dit beteekende niet dat aen verbruiker van een nvrmale noeueelheid gas of electricifeit een verder gaande beperking werd opqelegd dan de bestaandeItian 75 n lan het verbruik m 1939 iO Slecftts m het geval waann het toegestane j rantsoen lonredcJyli hoog lou S zijn u ordt t on de en maatregel gebruik gemaakt om het rantsoen m 1 ouereeastemmmg te brengen met een reaelijk te achten ferlirulik MKnS De otierheid onderzoekt oHe getiallcn die fot ige besparing zouden kunnen leiden do4r zy er steeds op uit is ook tn dezen tijd t an groote zorg voor de gasen electric ueifsletenng de belangen v nlde verbruikers zooveel dcenlulc m het oog te houden mag van den anderen kant zeker luordèn tiertuocht dat de tierbnitkers zoo zumig mogelijk omspringen Imet de hun toegentct rantsoenen iedereen moet nu êordroJig zi n ran het feit dat huJ erpbcht is te bezuinigen en dit IS met alleen een gemccnscliapsjalicht maar het IS ook ieders eigen beiang om het toegestane rantsoen met te overschrijden De beperking van het gas en electricitcdsverbruik IS een hoogst ernstige zaak en een beroep tan de overheid op aller medewrkxng mag hier zeker nog eens worden herhaald Wie dit te laat beseft zit rtralvS m het dliister innM n MnKW ncwK Mnnii ae verio en had dan wis Wortman er om dat algemeen t ekend te maken Op een Zondag vertelt hy heb ik eens v oor een ryke dame omgerq epen aie een gouden broohe met diamanten ver oren had Da wos geen slecht erk want s Zondags rekeade ik aityd dubbel geld Een steiti als een klok Zyn tarieven voof et omroepen waren ver chulend Hit kan nu geen kwaad meer om te veiKlappen da de heer Woitman hierby zyn klafiten eens aanzag Voor een partytje visch had hy gewoonUjk ƒ 0 30 vooi eer zg kiene om xieping ƒ O 60 en v ooi de resi f 1 lot ƒ 1 50 Toch heb ik het ook wei eens voor nie s gedaan Een artjeidersvrouw had Jiet weekloon vanXhaar man verloren Nouwk heb dat üm geroeRen maar liet Kwam niet terecht ri toen heb ik er maar mets voor gerekfnd Als de 7T jarige heer Wortmat zoo vertelt valt het Op welk eea kraditige sonore stenvtjy n e heeft Ja maar dan had U eger eens moeten hooren Toen ik benoemd werd had ik een stem als een klok En een klok kan je ver hooren Naast de vleesch en vi chverkoopen waren ook de aardappelschippèrs die meestal aan het Bolwerk lagen goede kiaiHen voor hem Telkens als er een schipper met een partytje aankwain trok Wortman ei met zyn gong op uit i om bekend te maken dal men aan het Bolwerk aardappelen kon koopen Ja Over die gong gespioken dit is een attribuut d at by den omroes r hoort al gebriukt men m andere plaatsen ook wel den z k appe een hou ten bord met een nandvat waarop een v hamervorniig stuk hout is beve itigd dat heen en weei b wogtn kan woroen en efen dof geluid maakt De heer Worlj man had moert id een htele verrameling bekkens wel een slu c of acht die hy gelfidelïik o Jveduxipir en by el kaar had gebracht ïleldei kionken hun stemmen en het waien vertrouwde Klanken m de geluiaen der stad ió tn HtcuiH Zon op 8 10 Older 16 41 Maan op 16 35 onder 6 1 2 Men is ver jhchl te verd iwtereD van zonsonderganji tot onsopi jinst Laotaarns van voertuigen moeten eeo Kalf aur na zins t ondertfentf ontstoken worden I I K K lli