Groot Gouda, woensdag 3 oktober 1945

DE TOEKOMSTIGE STATUS VAN ONS RIJK Op 6 December 1942 hield H M de Koningin een radio rede waarinzij sprak over de komende verhoudingen in ons Rijk Gezien het belang dat deze rede heeft gekregen door de jongste gebeurtenissen in Indonesië en het dijdelijke standpunt Het is heden een jaar geleden dat de Japaneezen zonder vcxsrafgaande cxjrlogs verklaring hun verraderlijken aanval deden op onze bondgenooten Wij hebben toen geen oogenblik geaarzeld ons onmiddellijk in den strijd te werpen en onze bondgenooten wier zaak ook de onze is ter hulp te snellen Japan Jiad zich reeds jaren voorbereid op dezen oorlog en op de verovering van Nederlandsch Indië en heeft gepoogd daarbij de gedragslijn te volgen van zijn asgenooten oir het eene land na het andere aan te vallen Dit laatste hebben wij dank zij onze onverwijlde oorlogsverklaring kunnen verijdelen Na een jaar van strijd kunnen wij getuigen dat het geti aan het kenteren is en dat dë aanvaller van toen die zoozeer in het voordeel was reeds thans hier en daar in de verdediging wordt gedrongen Wel werd Ned Indlë dat zich zoo heldhaftig verdedigd heeft grootendeels door den vijand bezet maar dit deel van den strijd bleek slechts een voorspel te zijn De Japaneezen naderen meer en meer de grenzen van hun kunnen tegen de steeds groeiende macht die van alle zijden op hen aanvalt China s moed en uithoudingsvermogen hebben zij niet kunnen breken en Japan staal thans vo P het keeren van den van dien zelfgewilden oorlog wjJJ f5t zijn volkomen ondergang zal lei Meer dan ooit gaan op ditloogenblik mijn gedachten uit naar mijn landt en rijksgenoo ten in Nederland en Ned Indië Na een historische verbondenheid van eeuwen waarin het tijdperk van koloniale verhouding reeds lang tot het verleden behoorde stonden wij aan ded vooravond van een samengaan op voet van gelijkheid toen wij plotseling voor de huidige harde beproe ving werden geplaatst De verraderlijke overval op Nederland van 1940 was de eerste onderbreking in het ontwikkelingspoces de heldhaftige gevoerde Jtrijd van Ned Indië gevolgd door de bezetting van het overgroote deel van het gebied in 1942 was de tweede Reeds in den tijd toen Indië nog vrij was en alleen Nederland was bezet bleek de kracht van deze verbondenheid en leefde aan beide zijden een gevoel op van sterker saamhoorigKeid dan in vredige dagen zoo snel kon zijn gegroeid Nu echter is dit wederzijdsch begrijpen nog verdiept doordat dezelfde strijd in vollen omvang is gevoerd en hetzelfde leed in volle zwaarte wordt ondergaan Zoowel in Nederland als in Ned Indië nebben de vijanden met hun propaganda voor de zgo nieuwe orde niets onbeproefd gelaten om de geesten te verleiden en hun Vestiging van vreemdelingen Tot dusverre hebben verschillende instanties zooals burgemeesters repatrieerings diensten evacuatiebureaux schriftelijke verklaringen afgegeven waaruit blijkt dat tegen vestiging van bepaalde vreemdelingen zich nog bevindende in het buitenland dan wel in een kamp hier te lande geen bezwaar bestaat Dit heeft tot moeilijkheden aanleiding gegeven Blijkens mededeeling van den Minister van Justitie zal voortaan uitsluitend de volgende regeling gelden Wanneer een vreemdeling in een kamp in Nederland opgenomen zich in een bepaalde gemeente wil vestigen kan hij zich wenden tot het hoofd van de plaatselijke politie in den zin van de vreemdelingenwet dat onder toevoeging van de noodige gegevens het verzoek ter kennisneming kan brengen van het hoofd van den Rijksvreemdelingendienst Een vreemdeling die zich buiten onze grenzen bevindt dient zich voor toelating in Nederland te wenden tot de daartoe in het buitenland gevestigde instantie gezantschap of consulaat Hij mag ons land alleen binnenkomen na vooraf verleende machtifling van het hoofd van den Rijksvreemdelingendienst tevens hoofd van den Visadienst Zij die zonder deze macl tiging over onze grenzen kwamen zullen groote moeilijkheden ondervinden De burgemeesters dienen legalisatie van nandteekeningen op aan vreemdelingen ge richte brieven waarin tot vestiging in of fbezoek aan ons land wordt uitgenoodifld te Weigeren aangezien zulks herhaaldelijk al of niet opzettelijk tot misbruik aanleiding heeft gegeven dwingelandij en onderdrukking met de leugens hunner toekomstbeloften te omkleeden Maar deze leugens en dit bedrog hebben niet gebaat want schier allen hebben het doorzien en begrepen dat onze vijanden slechts slavernij en uitbuiting beoogen en dat er zoolang zij niet verdreven en verslagen zijn van vrijheid geen sprake kan wezen In vroegere radio reden kondigde ik reeds aan dat het in mijn bedoeling ligt na de bevrijding de gelegenheid te scheppen om gezamenlijk te overleggen over een voor de veranderde omstandigheden passenden bouw van het koninkrijk en zijn deelen De daartoe bijeen te roepen rijksconferentie werd in een regeeringsverklaring van 27 Januari 1942 nader omschreven Deze conferentie waarin vooraanstaande vertegenwoordigers van de drie overzeesche deelen van het Koninkrijk met die van Nederland aan een ronde tafel zullen samenkomen werd in de toen nog vrije gebiedsdeelen Ned Indië Suriname en Curasao reeds voorbereid Vooral in Ned Indië waren daartoe uitvoerige gegevens verzameld welke mij nog in December 1941 vanwege den Gouver neurGeneraal hebben bereikt De strijd in Ned Indië heeft deze veelbelovende voorbereiding verstoord Wij kunnen haar eerst weder hervatten aaedra een ieder zijn overtuiging vrijuit zal kunnen uitspreken Staat het dus vast dat vernieuwing noodig is in den staatkundigen bouw van het Rijk en in dien van Nederland en de overzeesche gebieden het zou daarom niet juist en ook niet mogelijk zijn daarvan nu reeds den vorm te willen bepalen Ik weet hoeveel groots en goeds in Nederland oncfêr den druk der bezetting aan het groeien is ik weet dat zulks ook in Indië het geval is waar de saamhoorigheid door het ondervonden leed wordt versterkt Dit kan slechts worden uitgewerkt in vrij overleg waarbij de beide gebiedsdeelen van elkanders denkbeelden zullen willen kennisnemen Bovendien heeft de bevolking van Nederland en van Ned Indië door haar ijden en haar verzet haar recht bevestigd om mede te beslissen over den vorm die zal worden gegeven aan die verantwoordelijkheid van het geheele volk tegenover de wereld en van de verschillende bevolkingsgroepen tegenover elkander en tegenover zichzelf Door daarop nu vooruit te loopen zou dat recht worden miskend en het door bittere ervaring verworVen inzicht van mijn volk worden terzijde geschoven Ik ben overtuigd de geschiedenis en de berichten uit de bezefte gebieden bevestigen mij daarin dat het Rijk na den oorlog zal kunnen worden opgebouwd op den hechten grondslag van volledige deelgenootschap Regeering laakt houding van Dr Niet gemachtigd om namens de Regeering te spreken De Nederlandsche Regeering ondersteund in geenendeele de maatregelen van den Heer C H V d Plas om Dr Soekarno tot een bespreking over den toekomstigen politieken status van Indonesië uit te noodigen aldus verklaarde Min Logemann gisteravond in Londen De Nederlandsche Regeering ondersteunt dezen stap van v d Pla s niet verklaarde Logemann Wij zullen hem onmiddellijk telegrafeeren alle handelingen over deze kwestie te staken en hem adviseeren in den vervolge niet meer van dergelijke besluiten te nemen zonder machtiging van de Nederlandsche Regeering De Heer v d Plas was niet gerechtigd om namens de Nederlandsche Regeering te spreken aldus Min Logemann zonder Dr van Mook te raadplegen wat hij klaarblijkelijk niet gedaan heeft daar van iviook eerst gisteren uit Australië te Batavia werd verwacht Min Logemann verklaarde verder dat de Nederlandsche Regeering bereid is met Indonesische Nationalisten te onderhandelen mits hun werkwijze geen voortzetting van de Japansche politiek is onder het mom van Nationalisme zooals het geval is met Soekarno en zijn volgelingen Generaal Christison heeft verklaard dat de bezettingsstrijdkrachten niet als Britsche maar als geallieerde troepen gekomen waren die de voltooiing zal beteekenen van hetgeen zich in het verleden reeds heeft ontwikkeld Ik weet dat geen politieke eenheid en verbondenheid op den duur kunnen blijven bestaan die niet gedragen worden door de vrijwillige aanvaarding en de trouw van de overgroote meerderheid der burgerij Ik weet dat Nederland dieper dan ooit zijn verantwoordelijkheid gevoelt voor den krachtigen groei der overzeesche gewesten en dat de Indonesiërs in de langzaam gegroeide samenwerking den besten waarborg vinden voor het herstel van hun vrede en geluk De laatste jaren hebben getoond dat in beide volken de wil en het vermogen tot harmonisch en vrijwillig samengaan aanwezig zijn Éen op dien grondslag gevestigde rijkseenheid stuurt aan op de verwezenlijking van het doel waarvoor de Vereenigde Naties strijden zooalsdit onder meer in het Atlantic Charter is belichaamd en waarmede wij aanstonds konden instemmen omdat het de grondslagen bevat van onze eigen opvatting van recht en vrijheid waarvoor wij in den loop der geschiedenis goed en bloed geofferd hebben Ik stel mij voor zonder vooruit te loopen op de adviezen der Rijksconferentie dat zij zich richten zuilen op een Rijksverband waarin Nederland Indonesië Suriname en Curasao tezamen deel zullen hebben terwijl zij ieder op zichzelf de eigen inwendige aangelegenheden in zelfstandigheid en steunend op eigen kracht doch met den wil elkander bij te staan zullen behartigen Ik meen dat zulk een zelfstandigheid en samenwerking aan het Rijk en zijn deelen de kracht kunnen geven om hun verantwoordelijkheid naar binnen en naar buiten ten volle te dragen Daarbij zal voor verschil van behandeling op grond van ras of landaard geen plaats zijn doch zullen slechts de persoonlijke bekwaamheid der burgers en de behoeften van de verschillende bevolkingsgroepen den doorslag geven voor het beleid der Regeering Ook in Indië heerscht thans een verdrukker die in navolging van zijn verfoeilijke bondgenooten en met verwerping van beginselen die hij zelf in het verleden heeft erkend vreedzame burgers Jnterneert en vrouwen en kinderen van hun levensóndert oud berooft Hij heeft dat mooie en vredige land ontworteld en uit tijn voegen gerukt zijn nieuwe orde brengt slechts ellende en armoede Maar desondanks kunnen wij getuigen dat hetm niet is gelukt ons te bedwingen en thans nu een immer groeiende macht van de verbonden volken alzijds op hem aanrukt weten wij dat hij daarin ook niet meer slagen zal Nederlandsch Indië en Nederland zullen met hun helden te land ter zee en in de lucht met hun wakkere en moedige koopvaarders en door hun taai en nimmer wankelend verzet in den zwaren strijd dien zij streden na de gemeenschappelijke overwinning hun zelfopoffering en onverschrokkenheid bekroond zien met de herwinning van vrede eq geluk van land en volk in een nieuwe wereld Zij zullen dan onverwijld aan den slag kunnen gaan om te bouwen aan een betere en gelukkiger toekomst ten zeerste de C H V d Plas met geenerlei politieke bedoelingen Ik ben er zeker van zoo zeide hij dat juist zooals de Nederlandsche Regeering zich heeft weten te bevrijden van het juk waaronder zij zelf gezucht heeft zij ook in staat zal zijn een verklaring af te leggen omtrent haar te volgen gedragslijn in Indonesië die een ieder voldoening zal geven Tevens zei hij nóg dat hij natuurlijk slechts de Neder landsch Indische Regeering als wettig bestuur erkende en dat er tusschen zijn staf en de autoriteiten van die Regeering volkomen samenwerking heerschte inister Logeman terug uit Londen De Minister van Overzeesche gebiedsdeelen Prof J H A Logeman is gisteren per vliegtuig uit Londen waar hij met een vooraanstaande figuur van het Ministerie van Buitenlandsche Zaken besprekingen heeft gevoerd in verband met de recente ontwikkelingen met betrekking tot Neder landsch Indië in de residentie teruggekeerd Admiraal Patterson heeft verklaard dat de N I C A onmiddellijk de bestuursfunctie zal vervullen in alle gebieden die geleidelijk aan door de geallieeijlen bezet zullen worden Uitgesloten De Eere raad voor de Letterkunde heeft zijn oordeel uitgesproken over de volgende letterkundigen en uitgesloten J F W Werumeus Buning Roel Houwink K Smelik en A F Mirande Vooruitzichten van den Indischen export Naar de Indische Redacteur van A N P Aneta verneemt zijn de vooruitzichten voor den export uit Nederlandsch Indië niet ongunstig te noemen Bevoegde instanties hier te lande hebben bericht ontvangen dat op Java 35 000 ton rubber is aangetroffen op ondernemingen en in goedangs pakhuizen Ten aanzien van de rubber is de alge meene indruk dat een hoog percentage van het areaal op Java spoedig weer profluctief zal zijn Een zeer gunstig aspect vertoont de suikersituatie Hubermann wederom in Europa Voor de eerste maal sedert het uitbreken van den oorlog bevindt zich de bekende violist Bronislaw Hubermann wederom in Europa Na zijn optreden gedurende het muziekfeest in Luzern vertrok hij naar Engeland Bijeenkomst fiasco De Ministers van Buitenlandsche Zaken der vijf groote mogendheden hebben gisteren hun bijeenkomsten beëindigd zonder overeenstemming te zijn gekomen DOODSTRAF GEÊISCHT Het B zonder Gerechtshof te s Graven bage heeft hedenmorgen tegen R van Geaechten de doodstraf gcëiicht STADSNIEUWS Kappersproble men De kappers zitten met de moeilijkheid dat ze niet precies weten wat voor prijs voor een permanent wave genomen mag worden Een eerste klai zaak mag f5 berekeneo wat door de prljsbeheerschlng daa ook aao gehouden wordt De J uit de Groenendaal berekende echter vier maal de prijs Hiermede werd begrijpelijkerwijs niet mede accoord gegaan zoodat proces verbaal werd opgemaakt DISTRIBUTIE NIEUWS Aanvragen voor atal en voertuigverlichtiag Op Donderdag 4 en Vrijdag 5 October 1945 kunnen aaa loket 1 van den Distributie dienst formulieren H worden afgehaald ter verkrijging van petroleum voor stal en voertuig verlichting Uitreiking Braadttoffenkaarten T 509 Na uitreiking van brandstofFenkaarten T 539 aan houders van noodstamkaarten evacuë s nieuwe gezinnen enz kan tot uiterlijk 5 October 1945 geschieden Bxtra zeep voor voüen arbeid Op Donderdag 4 en Vrijdag 5 October 1945 kunnen van 9 30 tot 12 uur en van 2 tot 3 30 uur aan loket 1 van dea Olstri butiedienst aanvraagformulieren ter verkrijging vaa extra rantsoenen zeep voor vollen arbeid worden afgehaald De afgehaalde formulieren moeten na volledige Invulling vóór Zaterdag 13 October 1945 weer in den brievenbus van genoemden dienst zijn gedeponeerd Afwijkingen vaa het bovengenoemde kunnen niet worden toegestaan Later afgehaalde dfi ingediende aanvraagformulieren kunnen niet in behandelingen worden genomen Oproepen tot het afhalen van de extra bonnen zullen den werkgevers worden toe gezonden Extra zeep voor genecskandig personeel Op Donderdag 4 October 1945 tusschen 9 30 en 12 uur kunnen artsen medische studenten vroedvrouwen verloskundigen wijkverpleegsters ers gediplomeerde bakers gediplomeerde kraamverzorgsters en veeverloskundigen onder overlegging van hieronder genoemde bescheiden aan loket 1 van den distributiedienst rantsoenbonnea voor huishoudzeep afhalen Praktiseerende artsen tandartsen en vee artsen die kunnen aantoonen dat zij dezeberoepen uitoefenen onder overlegging vanhun distributiestamkaart Medische studenten werkzaam in de anoto mie onder overlegging van hun distributie stamkaart en een desbetreffende verklaring van den hoogiceraar directeur dersnijkaaer Vroedvrouwen verloskundigen wijkver pleegsters ers gediplomeerde bakers gediplomeerde kraamverzorgsters en veevcrloskuB dlgen onder overlegging van hun distributie stamkaart en desbetreffende diploma s