Groot Gouda, woensdag 28 november 1945

DE LEIDER STAAT TERECHT Het drie daagsche Proces begonnen Gistermorgen om tien uur is d het grootste proces vermoedelijk ooit in de geschiedenis van het Nederiandsche Koninkrijk is gevoerd begonnen Ir Antoon Mussert gewezen Hoofd Ingenieur zooals op de rol vermeld staat leider van de Net Soc Beweging in de Nederlanden is gistermorgen voor zijn rechters verschenen om verantwoording af te leggen voor hetgeen hij heeft gedaan in de Jaren tusschen Mei 1940 en Mei 1945 GOUDSCHE STEMMEN Masssrt draait er niajt om been Na voorlezing van de reeds gepubliceerde dagvaarding door den ProcureurFiscaal Mr J Zaayer toont de President Mussfert eén aantal stukken waarónder de befaamde nota bestemd voor Hitler waarin hii de idee van een bond van Oermaansche volkeren waarvan Nederland ook deel uit zou moeten maken ondersehrijtt Deze bond zou alle Oermaansche Sjtaten oiYivatten Voorwaarden waren dat de regeeringsvorm nationaalsocialistisch zou zijn en deze staten o m een gemeenschappelijke weermacht en gemeenschappelijke economie zouden hebben Als absoluut hoofd met dictatoriale volmachten van dezen bond zou optreden Hitler führer aller Germanen Mussert noemde deze nota zijn politieke geloofsbelijdenis Na de bespreking van dez nota roept de President den getuige Carp binnen Deze verklaart dat de aanwijzingen die hij van Mussert had gekregen er op neerkwamen opdat de vrijheid van Nederland gehandhaafd zou blijven en bc vendien dat het verlies der nationale vyaarden tegengegaan zou worden Het statuut zegt o m dat de leiding van den bond m handen zal zijn van den Führer van het Duitsche Rijk mussert VERGIST ZICH De President merkt hierover op dat hieruit toch duidelijk blijkt dat Duitschland alle in cht zou hebben Mussert antwoorjdt er op dat dit juist het punt was waarom deze bond nooit is doorgegaan Gelach Althans een van de redenen verbetert hij zidhzélf iV oordat een definitieve beslissing zou worden genomen zOu toch eerst overleg zijn gepleegd met de andere leden van den bond Noorwegen Zweden en Denemarken Voortdurend bladert de President in de talrijke stukken van het dossier voor naast en achter hem op kleine tafels opgestapeld Ook nu maakt Mussert den indruk niet van plan te zijn om om de feiten heen te flraaicn Hij is kort en duidelijk in zijn antwoorden en weifelt dan ook niet te erkennen dat hij Hitler heeft beschouwd als Führer aller Germanen Ook het feit dat hij den eed van trouw aan Hitler heeft afgelegd geeft Mussert onmiddellijk toe al nrerkt hij met nadruk op dat hij als toevoeging had verlangd dat hij pooit een daacj behoefde te verrichten welke in strijd zou zijn met de eer de waardigheid en de belangen van het Nederiandsche volk Van deze toevoeging is in Berlijn echter bitter weinig nota genomen DE LAATSTE GETUIGE VERSCHIJNT Als laatste getuige komt Kapitein P van Houten voor het Hof die in zijn functie als hoofd van het Bureau Docu DISTRICTSNIEUWS BIJBELGENOOTSCHAP De afdeelii Reeuwijk van het Bijbelgenootschap hield voor de eerste keer in Reeuwijk een bijeenkomst in de Oeref Kerk a d Brug Des middags werd eerst voor de kinderen een lichtbeelden programma vertoond en des avonds voor de grooten Ds de Lint opende den avond met gebed en z ing Ds Warmenhoven hield daarop een causerie over de Bijbelverspreiding waarna aan de hand vdn lichtbeelden het gesproken woord nader werd toegelicht Mej VEROORDEELD M Haag uit Reeuwijk heeft voor het Bijzondere Gerechtshof te s Graven hage terecht gestaan Ten laste werd gelegd dat zij zekeren Esveld alhier bij den Ortskommandant te Gouda had verraden wegens een beleedigend uitlaten over de Duitschers De vrouw verklaarde voor het Hof dat Esveld haar beleedigd had waardoor zij tot deze daad was gekomen Acht jaar gevangenisstraf werd geeischt met ontzegging van het kiesrecht voor het leven Abonneert U op Groot Gouda mentje van Centrale Zuivering belangiijke inlichtingen kan geven Hij heeft belangrijk werk in Londen gedaan De in Engeland gearriveerde Nederiandsche bladen werden daar geschift en het aldus verkregen documentiemateriaat werd in de diverse dossiers ondergebracht Hierdoor is het mogelijk geweest reeds in Londen een uitvoerig dossier contra Mussert samen te stellen waarover de getuige den President uitvoerig inlicht Dan is ook het verhoor van dezen getuide ten einde en brengt de President Mr van Berckel den eed van trouw van Mussert persoonlijk ter sprake Hierover wordt weinig gezegd De bond van Oermaansche volkeren blijft voortdurend de basis waarop de President zijn verhoor van den verdachte voortzet Het is ook vermoedelijk het sterkste punt door Mr Zaayer in de ten laste gelegde genoemd dat dit het bewijs moet leveren dat Mussert getracht heeft Nederland te brengen onder vreerff8 h 5èrscliappij Mussert Verklaart dan een sterke N S B was de eenige mogelijkheid om de inlijving t te ontgaan daarom heb ik propaganda gevoerd en alles gedaan wat mij mogelijk was om den groei van mijn partij te bevorderen De steun aan den strijd tegen Rusland was het gevolg van mijn wensch om den strijd zoo ver mogelijk van onze landsgrenzen te houden zegt Mussert als antwoord op een vraag van den President inzake hulpverleeing aan den vijandi Hieronder geven wij het woord aan Ds van Ewijck Ned Herv predikant te Stolwijk geen Gouwenaa r dus in den stricten zin van het woord maar wel behoorende tot den kring van Gouda land en stad die op elkaar aangewezen zijn en ook met elkaar van gedachte willen wisselen De diepingrijpende vraag van de doodstraf heeft zijn juridischen alge meenmenschelijkeil en godsdienstigen kant Men zal graag hooren wat deze predikant die tevoren enkele jaren advocaat was hiervan zegt V Een andere meening is mogelijk Ons blad is bereid ook plaats te geven aan wie deze zou willen verdedigen DE DOODSTRAF Ons volk dreigt vertrouwd te worden met een strafoplegging waarbij het leven gemoeid is Bij Régeeringsbesluit D 61 gekondigd op 22 December 1943 is de doodstraf in ons land weer ingevoerd Een enkel van de vele thans weer verschijnende bladen heeft er aan herinnerd hoe 18 September 1 1 in alle stilte werd hrdacht hoe vijf en zeventig jaren te voren de doodstraf hier te lanc e was afgeschaft nadat zij reeds jarenlang niet meer was ten uitvoer gebracht In het Militair Strafrecht bleef de mogelijkheid van oplegging bestaan zelfs in oorlogstijd ook aan burgers in geval van landverraad en wanneer het belang van het land dringend haar toepassing vordert Al te verrassend is de wederinvoering in een tijd waarin zoo veel landverraad is gepleegd dus eigenlijk niet Ook al kan over de vraag of het landsbelang toepassing zou vorderen verschillend worden gedacht Intusschen valt op dat die laatste clausule in het desbetreffende Régeeringsbesluit wordt gemist ook al zou het Landsbelang ioepassing niet vorderen kan de doodst af worden uitgesproken En bekend is hoe sindsdien niet alleen verscheidene malen de doodstraf door een procureurfiscaal is gevorderd maar ook reeds meerdere malen door een Bijzonder Gerechtshof die traf is uitgesproken Dit doet het probleem van de doodstraf in alle zwaarte naar voren komen Uit een opnie peiling welke de Nederlandsch stichting voor Statistiek blijkens een mededeeling in Elseviers Weekblad van 3 November 1 1 in de eerste helft van October heeft verricht zou zijn komen vast te staan dat de meerderheid onzer bevolking voor oplegging der doodstraf zou gevoelen in de allerzwaarste o val len Immers 73 der bevraagden zou op de vraag Moeten de ergste politieke misdadigers met deq dood worden gestraft bevestigend hebben geantwoord MUSSERT REGENT Dan komt de getuige Carp weer voor om verklaringen af te leggen over het tweede punt van de ten laste leggine n l het feit flat Mussert in 1942 heeft gepoogd door middel van een wijziging in de Raad van State zichzelf als regent uit te laten roepen en dus de bevoegdheden van H M de Koningin tot zich te trekken Carp was de geestelijke vader van dit denkbeeld dat overigens geen effect heeft gehad omdat de Duitschers hier niets voor voelden Op een vraag van Mussert s verdediger Mr Wijckerheld Bisdom antwoordde de getuige dat Mussert in deze een totaal gebrek aan kennis van zake had Mussert is een volkomen leek op juridisch gebieW aldus Carp Uit een en ander dat de President voorleest blijkt dat niet minder dan 7 nieuwe leden in de Raad van State noodzakelijk werden geacht Carp en Mussert baseerde hun denkbeeld op de Grondwet welke zou voorschrijven dat bij afwezigheid van den Koning de Raad van State diens bevoegdheden overneemt en kan oyerdragen op een regent BTTvendien verzocht Mussert om het gebruik van de als Feir dvermögen aangegeven Koninklijke bezittingen De President merkte naar aanleiding van citaten uit brieven en geschriften en uit redevoeringen van Mussert op dat Mussert zeker niet van plan was zijn regentschap als tijdelijk te zien of van plan was de Koningin wederom als hoofd der regeering te accepteeren Mussert noemde de Koningin in een artikel in Volk en Vaderland de laatste der regeerende Oranjes Mussert verklaart dan ten slotte met klem dat hij het bezit der Krooneigendommen wenschte om deze te behouden voor het Nederiandsche volk Hierna schorste de President de zitting tot vanmorgen Mr Zaayer zal heden zijn requisitoir houden Ook dat kan niet verrassen Men kan veilig aannemen dat de doorsnee Nederlander momenteel zeer onder den indruk verkeert van wat ons uit concentratiekampen en gevangenissen wordt medegedeeld en ongetwijfeld zal die indruk bij de beantwoording doorslaggevend zijn geweest Daarbij komt dat het probleem van de doodstraf voor de huidige generatie van ons volk geheel nieuw is vóór den oorlog waren er ook die aandrongen op wederinvoering maar hun propaganda scheen weinig overtuigend De vraag laat zich stellen is een rustige bezinning op de doodstraf als straf wel mogelijk geweest Waar de doodstraf vóór alle andere straffen een bepaald kenmerk aankleeft n l der ongeroepe lijkheid mag het gebiedende eisch hee ten dat wel degelijk een sterke bezinning heeft plaatsgevonden voordat ook maar één doodvonnis is voltrokken In de eerste plaats moet de Vraag worden gesteld of doodstraf eigenlijk wel is een straf Het is in te denken dat verscheidene menschen verkeeren in omstandigheden die den dood verkieselijk doen zijn boven het leven Maar bovendien is de doodstraf in haar consequenties te overzien Zoo lang het geen mensch hier op aarde gegund is een tip van den sluier op te lichten die daar hangt aan het einde van den aardschen levensgang en de weg generzijds slechts in het geloof bestaat Kan geen aardsch rechter de draagwijdte van de doodstraf en daarmee de draagwijdte van de door hem opgelegde straf overzien dit in verband met het feit dat een straf moet beanwoorden aan de misdaad waarvoor zij wordt opgelegd Het schijnt niet onmogelijk dat de roep om de doodstraf haar oorzaak vindt in het oog van velen algeheele ondergang In de tweede plaats Dr Heering wijst hierop terecht in een artikel Doodstraf in het nummer van het Weekblad Je Maintfendrai van 28 September 1 1 moet worden bedacht dat straf altijd rekening zal moeten houden met een viertal punten vergelding beveiliging inclusief afschrikking boete en opvoeding Aan deze 4 punten getoetst zal de doodstraf moeilijk haar bestaansrecht kunnenverdedigen Vergelding Wij zagen reeds hoe moeilijk de correspondentie tusschen misdaad en doodstraf kan worden bepaald Beveiliging inclusief afschrikking Inderdaad de gemakkelijkste weg is een misdadiger door het hem benemen van het leven eenigerlei verdere misdaacj onmogelijk te maken Zoo zou de samenleving tegen hem beveiligd kUflnen worden Ook tegen andewlfti dootCide z afschrikwekkende werking Dr Heering wijs er te recht op dat statistieken aantoonen dat vafl üe doodstraf weinig afschrikwekkende werking uigaat Moge intusschen dt s amenleving door de doodstraf tegen diert nBisdadiger beveiligd worden dan rijst toch de vraag of niet een andere vorm van beveiliging mogelijk is waarmee ook de samenleving meer zal zijn gediend En dan komt het derde element naar voren de boetedoening Kort en goed gezegd de doodstraf verhindert ten etnemale de boetedoening van den misdadiger en daarmee de mogelijkheid dat hij eens weer de samenleving ten dienste kan zijn Natuurlijk mag het oog niet gesloten worden voor het feit dat het huidige gevangenisssysteem maar weinig boeteverwekkend vermag te werken maar temeer heeft de samenleving aan verbetering en vervolmaking van dat systeem te werken zoodat wanneer inderdaad de misdadiger tot boetedoening is gekomen de samenleving niet alleen tegen hem zal zijn beveiligd erf ook nog zijn diensten kan benutten Ook het vierde element de opvoeding zoif dan tot haar recht kunnen komen En het zou de eer van onze samenleving te na moeten zijn aantene men dat boetedoening en verbetering toch niet mogelijk zijn Het probleem van de doodstraf stelle onze samenleving voor den grooten eisch te redden wat verloren dreigt te gaan naar het voorbeeld van Cfiristus naar wien die samenleving zich toch steeds noemt maar wiens geest zoo weinig schijnt te worden verstaan Wee een samenleving welke dien eisch zou toonen voorbij te gaan Ds Mr H VAN EWIJCK BINNENLAND Haarlem herdenkt zijn gevallenen Gisteren heeft Haarleifl in tegenwoordigheid van H ï de Koningin PrSni Bernhard en Piinses Juliana op indrukwekkende wijze de 400 slachtoffers van het verzet herdacht Zij zullen rusten n een eeregraf te Blocmen daal Kleine kruideniers protesteeren Op een gisteren gehouden conferentie te Amsterdam hebben kruideniers hun grieven gemotiveerd tegen de bestaande distributie regelingen waardoor het grootwinkelbedrijf wordt bevoordeeld en kan etaleeren met volop verkrijgbaar terwijl de kleine winkelier nauwelijks zijn klanten kan bedien e Een oplossing Werd gegeven door het voorinlevering systeem bij een nieuw distributieartikel H M de Koningin vandaag naar Groningen Vandaag zal H M de Koningin een niet officieel bezoek aan Groningen brengen Caoadeezen werken aan de wederopbouw van Doeticfaem Caoadeesche strijdkrachten zijn thans bezig hulp te verleenen aan den wederopbouw van het zwaar getroffen Doetichem Zij zijn begonnen met den aanleg van een villapark en met het opruimen van puin Er zijn 380 stuks speelgoed voor St Nicplaas in fabri Cfige terwijl naar Canada een verzoek is gezonden om 4C0 padvindersuniformen te zenden Canadeesche soldaten blqven niet in Duitschen grond begraven De Canadeezen die In dtn tweeden wereldoorlog tneuveldeot zullen niet in Duitschlaod begraven blijven Oe stoffelijke overschotten die eerst In Duitschland begraven waren zullen naar een van de geallieerde landen worden overgebraflit en begraven worden in een van de acht permanente begraafplaatsen voor Canadeesche militairen Op 1 December hoopt men alle gesneu ve de Can adeezen Verzameld te hebben op deze acht begraafplaatsen waarvan er vier in Frankrijk een In België en drie in Nederland zijn ingericht In Sicilië en Italië is hetzelfde reeds geschiedt Hier zijn begraaplaatsen ingericht In Agira Ortona en Caisino beneven in een 25 tal andere plaatsen Oe dienst die deze verzamelbegraa plaat sen verzoigd Is tevens belast met den identificatie van de gesneuvelden In Italië bleven sUchts 40 gesneuvelden niet geldentlflceerd Dit plan van overbrenging komt tegemoet aan de wensch van vele moeders die de autoriteitpo verzochten hun zoon niet m Duitschen grond achter te laten Van Meegeren failliet Tegen den man die zooveel stof heeft doen opwaaien in de kunstwereld Henricus Antho nlus van Meegeren kortweg bekend als Hao van Meegeren Is een faillissement uitgesproken Het Gerechtshof dat deze uitspraak deed brengt daardoor deze zaak m een nieuw stadium Naar verluidt zou de Staat der Nederlanden elscher zijn in dit feiUissement