Groot Gouda, vrijdag 15 maart 1946

zulks het dringendst geboden is Meer dan ooft is thans een verantwoorde leiding en beheersching der bouwbedrijvigheid noodzakelijk Wij staan immers aan het begin van de uitvoering van een ontzaglijk groot vele jaren omspannend 50uwprogram dat voorzien wil in het ontstellende woning tekort een program dat vernieuwen en herstellen moet wat in den ooriog vernietigd en gehavend werd een program dat ons de uitvoering en voltooiing moet brengen van vele groote werken En de taak moet volbracht worden met een minimum aan materialen met efficient gebruik van de beschikbare arbeidskrachten en met zoo weinig mogelijk verspilhng van kapitaal Dit bouwprogram zal zich moeten uitstrekken over een periode van minstens lü jaren en de bouwbedrijvigheid zal in die jaren grooter moeten zijn dan zij ooit gewee st is Voor het jaar 1946 is het bouwplat thans gereed Snel en rationeel bouwen met een doelmatige aanwending van de beschikbare arbeidskrachten materialen en gdden Dat is het hoofdmotief voor Bouwplan 1946 zooals het het hoofdmotief zal moeten zijn voor het bouwplan der volgende jaren Een opmerking moge mij daarbij van het hart Er zal voor gezorgd moeten worden dat snelheid en efficiency niet worden opgevoerd ten koste van het woonpeil en ten koste van de soliditeit der uitgevoerde werken NMerland heeft op dit gebied een goeden naam verworven en dientengeva ge ook een goeden naam te verliezen Het bouwplan 1946 is de vrucht van studie en overleg Het is tot stand gekomen door moeizame overpeinzing en nauwgezette bestudeering der mogelijkheden t dankt zijn tot standkoming aan een harmonieuze samenwerking tusschen overheid en bedrijfsleven Het plan ligt voor u Het mag niet slechts het voorwerp zijn van de belangstelling van een klein deel van ons volk Wij gaan immers een nieuw huis bouwen dat door heel ons volk bewoond moet worden en froor den bouw waarvan wij de huip van heel ons volk noodig hebben De uitvoering van het plan vraagt van velen offers In verschillende der zwaar st getroffen gebieden zullen arbeiders uit de overige minder of zelfs UI het geheel niet getroffen gebeiden te werk worden gesteld Dwang ligt niet op onzen weg De arbeiders evenals trouwens de ingenieurs aannemers en technici zullen dus vrijwillig de taak op zich moeten nemen dikwijls gehuisvest in kampen va ik ver van huis en gezin te gaan werken Dit is het offer dat de gemeenschap van hen vraagt en dat zij voor een belangrijk deel zelfs reeds gebracht nebben Duizenden h unner werken reeds in de Betuwe en op Walcheren in ZeeüwschVlaanderen en in Limburg in al de geteisterde gebieden Ik besef ten volle dat het gelukken van het Bouwplan 1946 niet in de laatste plaats afhankelijk is van de vraag of de medewerking van de arbeiders kan worden verkregen ik doe een dringend beroep op hen die medewerkmg van ganscher harte te verleenen Ik wil geen beloften doen want ik weet met of ik ze zou kunnen nakomen maar wel wil ik trachten al het mogelijk te doen om den arbeiders het verblijf in den vreemde zoo dragelijk mogdijk te maken De vraag of het gelukken zal het Bouwplan 1946 te verwerkeüjkerr is HAASTRECHT PREDIKBEURTEN Nederl Herv Kerk 10 uur Ds W de Voogd van étt Straattn Ned Herv Geref Ev 9 30 n den heer Mouw Gonderak 6 30 o Evangelist G de Pater Geref Kcrk 9 30 ca 6 30 dienst Pastorale 1943 SinoB Vutdi k voor de Voikauiversiteit Oortpronkeiljk was het de Moeltag dit S Vestdijk bi zijn tweede optreden voor de V U afd Gouda uit eigeji itken zon voordragen Uu de praktijk was gebleken naar spreker zeide dat zijn poëzie zeer moeiüjk te begrijpen was waarbij zijn mindere begaafdheid als voordrachtskunstenaar komt In plaats hiervan vergastte hij het magere auditorium op drie hoofdstukken van ïljn nog niet uitgegeven boek Pastorale 1943 Voor hen die de eerste voordracht hadden bijgewoond was de sfeer van het werk met vreemd Het fragment behandelde het verblijf van één der hoofdpersonen Joh Schuhz in het Oranjehotel In zijn voorwoord vertelde Vestdijk dat hl zelf in het Oranjehotel zes weken het gevangen isle ven had meegemaakt Zonder afbreuk te doei aan de handeling in den roman heeft hij een zoo natuurgetrouw mogelijke weergave geboden van het leven in het Oranjehotel Het ergste was de onzekerheid waardoor allerlei inbeeldingen enirfffucinatieswelig tierden y Het ervarene en het informatieve heeft Vestdijk in een goed hecomponeerd fragment aaneengeklonken Diezelfde onzekerheid wBarvao spreker iB zijn voorwoord gewag maakte vinden we terug in de figuur Joh Schultz Waarom tlt hij feitelijk Er zijn drie oorzaken mogelijk De moord op een verrader van onderduikers wegens zijn Illegaal werk of het verbergen van Joden Dit il het motief van het fragment De rest kunnen we beschouwen als phonemen Stukje voor stukje gaat Schultz nlt zitten pluizen welke straf hem eventueel voor de begane feiten kan worden opgelegd Hier is het waar Vestdijk zoo zuiver en men chelijk den angst voor pijn en foltering laat groeien Zgn kracht ligt niet alleen in zake tjrpeeringen en origlneele zegswijzen al dragen deze intermezzos bij totdegroote levendigheid van het boek Een Wim Uden celgenoot vaa Schultz wai levensvechter uitgebeeld hij reageerde ecnndalr liet gevaar was er al voordat M besefte dat het gevaarlijk was dan b v een Jan Bvning ook een celgenoot Ie meer caricatuur was dan ee type Zgn beschrijving van het interieur van de cel en het dagelijksch leven in de gevangenis was zij het wat cru geschilderd komisch Grooten invloed moet het op Vestdijk gemaakt hebbeo toen hi zijn eersten stap eed in de cel Na een week beschouwde Schultz zijn cel als behoorenae bij hem aeliik een btiis e bi de slak Hoe meer menschen er ten tooneleverschijnen hoe meer Vestdijk in zijn element komt Minder aannemel k komt ons de passage voor waar schultz briefpapier krijgt om te schrijven Hij weet niet naar wlen Lang piekert hij en hij besluit zijn moeder te schrijven Is dat psychologisch Juist Als hij in de keuken komt heeft Vestdijk de gelegenheid in schrille kleuren het gehalte der gevangenen te schilderen Met zekere belangstelling zien wij de uitgave van dit boek tegemoet Naar de fragmenten te oordeelen geeft het ons een gezonden en werkelijken kijk op het angstige vervolgde leven uit de dagen der bezetting dat overigens maar al te graag geromanriseerd wordt door dubbeldik patriottisme en legendarische onwaarschijnlijkheden Sociaal Adviesbureau Ned Volksherstel Door Ned Volksherstel afd Gouda is in samenwerking met het Landelijk Bureau besloten tot het in stellen van een Sociaal Adviesbureau Als leider van dit bureau werd aangewezen de heer D Kraijenbrink Chef de Bureau N V H De taak van het Soc Adviesbureau zal zijn het verstrekken van voorlichting het verleenen van hulp in denzin van bemiddeling het verwijzen naar de juisteinstanties Vele overheidsmaatregelen zullen aanleiding geven tot het verzoeken van voorlichting terwijl ook regelingen getroffen of nog te treffen door maatschappelijke en kerkelijke organisaties vragen zullen oproepen Wij denken hierbij b v aan verstrekken van gezinshulp en huishoudelijke voorlichting uitzending van kinderen en vrouwen uit groote gezinnen naar recreatieoorden rechtskundige bijstand aan on en minvermogenden raad en bijstand bij gezinsmoeilijkheden enz enz Waar Ned Volksherstel reeds op velerlei terrein werkzaam is en zij dus over eenige ervaring en adressen be schikt van div instanties is het o i eeo goede gedachte hieraan uitbreidiHg en meer bekendheid te geven Voor hen die overdag niet in de gelegenheid zijn te komen zal ook eenmaal per week des avonds zitting worden gehouden Het bureau zal geopend zijn vanaf Maandag 18 Maart alle dagen van 2 4 uur en Woensdagavond van 7 9 uur Het bureau is gevestigd Oosthaven 59 Men kan daar in een rustige sfeer de moeilijkheden met den leider van het bureau bespreken waarbij er naar gestreefd zal worden een oplossing voor elk geval te vinden zoodat het beruchte kastje naar de muur sturen spoedig tot het verleden gaat behooren 25 jaar verpleegster y a jubileum dat niet alle dagen voorkomt viert Zuster E W Punselie die Zaterdag 16 Maart a s 25 jaar als verpleegster bij het van Iterson Ziekenhuis werkzaam zal zijn De jubilaresse kreeg niet alleen haar opleiding aan dit ziekenhuis zij bleef er ook steeds aan verbonden en is nu als eerste verpleegster werkzaam en tevens waarnemend directrice Vele vroegere patiënten en ook belangstellenden uit medische kringen zullen Zr Punselie op dezen dag willen complimentereen Daartoe bestaat gelegenheid aan het van Iterson Ziexenhuis op Zaterdag 16 Maart van 3 30 tot 5 uur Ergerlijk laffe inbraak In den nacht van Woensdag op Donderdag is ingebroken in de woning van de fam V aan de Prins Hendrikstraat waar de dader of daders zich met een looper toegang wisten te verschaffen Een paar schoenen dat de vrouw juist op een bon had gekocht werd ontvreemd evenals alle distributiebescheiden Deze diefstal werpt juist daarom zoo n fel licht op de mentaliteit van de dieven omdat het hier een arm gezin betreft die door dezen inbraak wel extra gedupeerd zijn Het ijken van maten en gewichten Degenen die nog geen ijkbriefje hebben ontvangen maar toch niaten en gewichten voor den handel gebruiken dienen er voor te zorgen alsnog zelf een ijkbriefje af te halen bij de politie gebouw Arti Legi Markt afd Econ Dienst eiken dag tusschen 9 en 12 en 2 en 5 uur PREDIKBEURTEN Zondag 17 Maart 1946 Nederl Hervormde Kerk St Janskerk 10 uur voorm Ds Gerh Huls 5 uurn mDs C A Korevaar Westerkerk v m 10 uur Ds H Roel fsen van Reeuwljk 5 uur n m Ds G Elzenga Vereenlging van Vrijz Hervormden Kleine Kerk Peperstr 128 10 30 uur v m MeJ Ds C P Thomsen Ned Herv Ver CalviJn Geen opgave Remonstr Geref Gemeente 10 30 uur Ds J NienhuU Evang Luthersche Kerk 10 uur v m Ds M J Bleger van Soest Oud Katholieke Kerk 10 30 en 6 uur Pastoor Giskes Gereform Kerk 10 M xt vm Ds J P C ten Brink en 5 uur nm Geref Zondagschool jozef Groen Prinstererschool Groenendaal en vervolgkl 12 16 jaai Van kwart voor 3 tot kwart voor 4 Gereform Kerk art 31 8 30 u vm en 5 30 uur nm in de Remonstr Kerk Ds G Koenekoop Geref Gem Stationsweg 1 0 en 5 uur Ds B van Neerbos van Katwijk Christelijk Gereform Kerk 10 en 5 uur Ds A Dubois Nederl Gereform Gem Turfmarkt 54 10 en 5 uur Ds Joh van Welzen Vrije Evang gem geb Zeugestr 38 9 en 10 30 uur v m en 5 uur n m Os H C Leep Bevestiging van een diaken Woensdag 20 Maart 3 uur Gebedsuur Leger des Heils 10 u Heiliglngsdlenst 3 uur samenkomst voor de rijpere Jeugd van 12 t m 25 jaar 7 30 uur openbare samenkomst Leld rs Br en Zr B Feenstra Flipse uit Dordrecht Dinsdag 7 30 u nam Ledenvergadering Donderdag 7 30 uur Openb samenkomst Dokters en Apothekersdienst De Zondagdienst wordt waargenomen door Dr C van Elk Kattenslngel 79 en Dr P 4t Boer Jr Gouwe 115 Men gelieve boodschappen af te gevendes morgens voor 10 uur f Apothekersdienst Apotheek Grendel Lange Tiende weg 9 De wederopbouw van ons land ner waarbij als geografische grondslag werd uitgegaan van de indeelinr der Bouwbureaux Bij de vraag of de arbeidsmogelijkvend dienden te zijn is duidelijk de heid of de materiaalpositie maatgeeerste gekozen eii is gesteld dat de materiaalpolitiek zich aan het programma gebaseerd op een volle arbeidsbezetting dient aan te passen en niet omgekeerd de toevallige arbeidsgelegenheid een gevolg van de materiaalpositie mag zijn Daarbij is niet voorbij gezien dat misschien de voor het programma vereischte materiaaihoeveelheden niet ten volle beschikbaar zullen zijn en dat naar andere middelen moet worden gezocht om de arbeidsgelegenheid te vergrooten aan het beginsel van het praevaleeren van de volle arbeidsbezetting als grondslag doet dit niet af Het hierbij ontworpen BouwpIa 1946 gaat aldus uit van een volle arbeidsbezetting bij een zekere maxi mum arbeidersmobiliteit en dientengevolge van een over het geheele land verdeelde bouwbedrijvigheid waarbï als leiddraad voor de verdeeling der toegestane quanta de reductie van de schadeper inwoner werd gekozen en wel in dier voege dat bij het hoogste vastgestelde schade niveau ook relatief de grootste reductie van de schade per inwoner moest worden bereikt In verband met de vergelijkingen met gegevens van de aan den ooriog voorafgegane jaren werden alle geldswaarden voorloopig herleid tot het prijsniveau 1938 1939 Ruim milliard gulden voor 1946 noodig De gróndgegevens welke noodig waren om tot het opstellen van het bouwplan te komen zijn A De schade defensieschade oorlogsgeweldschade en bezettingsschade verdeeld in a Schade aan gebouwen b Schade aan openbare werken Het bouwplan 1946 gereed Voor ons ligt het BOUWPLAN 1946 ontworpen door den Minister van Openbare Werken en Wederopbouw Dr Ir J A Ringers Aan het ontwerp dat eerst na maandenlange studie van een groote staf medewerkers kon worden ontworpen is zooals blijkt de grootste zorg besteed Naar aanleiding van dit plan schrijft Dr Ir J A Ringers als volgt De publicatie van het Bouwplan 1946 is een gebeurtenis van bijzondere beteekenis Zij legt opnieuw met grooten nadruk vast hoe diep de Overheid door de omstandigheden genoopt moet ingrijpen in de bouwbedrijvigheid Door doelmatige aanwending van arbeidskrachten bouwmaterialen en kapitaal moet de nood daar het dus in sterke mate afhankelijk van de medewerking van de arbeider s Maar het is eveneens afhankelijk van andere omstandigheden waarop wij vaak slechts weinig invloed kunnen uitoefenen Zoo is t de vraag of wij over voldoende deviezen de beschikking zullen hebben om de noodige bouwmaterialen in het buitenland te koopen en zelfs als dat het eerste verholpen worden waar geval zou zijn of wij dan over die materialen de beschikking kunnen krijgen die wij dringend noodig hebben Er is dus een aantal onzekere factoren die moeilijkheden bij de uitvoering van het bouwplan kunnen veroorzaken Maar de afgeloopen maanden hebben reeds bewezen hoezeer wij in staat zijn geweest ondanks overstelpende moeilijkheden scheppen werk van grooten omvang te verrichten Wij putten daaruit de zekerheid dat ook het Bouwplan 1946 tot uitvoering zal worden gebracht De uitvoering van het Bouwplan 1946 is inmiddels begonnen Mogen wij er in gemeenschap pelijken harden arbeid in slagen dit plan volledig tot werkelijkheid De grondbeginselen Het plan gaat uit van het beginsel dat alle beschikbare bouwvakarbeiders ingeschakeld dienen te worden en in de zwaarst getroffen gebieden arbeiders uit andere streken te werk dienen te worden gesteld Dit laatste zal ongeveer 25 der bouwvakarbeiders betreffen Een andere 25 zal zoodanig in andere plaatsen worden te werk gesteld dat zij dagelijks naar huis kunnen reizen Eerst za de lichte vervolgens 50 van de zoware schade worden hersteld en in de 3e plaats begonnen worden aan den noodzakelijken nieuwbouw Het totaal bedrag van den op die basis berekenden herbouw c q nieuwbouw wordt in groote lijn als volgt verdeeld 25 woningbouw 55 industriebouw boerderijen en overige bedrijfsgebouwen 20 overige gebouwen Op grond van het bovenstaande worden de materiaalbehoeften bepaald Daarbij is reeds uitgegaan van de vervanging van een aanzienlijke hoeveelheid hout door ander materiaal Komt een der benoodigde primaire materialen niet in voldoende mate beschikbaar dan zal het totale bouwprogram een evenredige verkleining ondergaan Korte samenvatting van den inhoud van het plan te maken a Schade aan gebouwen Deze schade wordt verdeeld in 3 categorieën te weten Verwoest of onherstelbaar beschadigd en nog niet herbouwd herbouw 2 Beschadigd doch herstelbaar maar niet of niet geheel hersteld Huidige herstelkosten begroot op een bedrag van meer dan ƒ 3000 zware schade 3 Beschadigd en niet geheel hersteld Huidige herstelkosten begroot op minder dan 3000 lichte schade Voorts is de schade verdeeld in schade aan woningen schade aan bedrijven en aan overige gebouwen De schadeopgaven van de bouwbureaux naar den toestand op 1 Jan 1046 leveren de volgende cijfers op Schadegroep 1 tot verwoest 773 5 millioen gid Schadegroep 2 zwaar beschadigd 214 7 millioen gId Schadegroep 3 licht beschadigd 66 millioen gId Totaal 1054 2 mill gId Deze bedragen zijn uitgedrukt in geldswaarde 1939 Inleiding Allereerst moet worden opgemerkt dat het handhaven van de werkvolgorde licht herstel zwaar herstel herbouw en nieuwbouw door de zeer groote behoefte aan geschoolde arbeidskrachten van de eerste beide categorieën practisch alle herbouw en nieuwbouw onmogelijk zou hebben gemaakt Volstrekte prioriteit van de zwaarst getroffen gebieden vereischt een vol strekte mobiliteit van het arbeiderscorps Dit is e n uit een oogpunt van huisvesting e n uit sociale en gezinsoVerwegingen onaanvaardbaar Het zou bovendien in de practijk onuitvoerbaar blijken zelfs wanneer men bereid zou zijn daartoe maatregelen als verplichten arbeid e d toe te passen waarmede men bij alle schadelijke gevolgen van dien ook zeker het gestelde doel de volkomen dirigeerbaarheid van de arbeidskrachten niet zou bereiken doordaf juist de beste vaklieden in weinig materiaal vragend onderhoudswerk zouden onderduiken Als maatstaf voor het met de beschikbare arbeidskrachten maximaal te verwezenlijken bouwprogramma is een relatieve maatstaf ingevoerd welke voor dit bouwplan werd gevonden in het begrip schadeniveau dat voor elk Bouwbureau werd uitgedrukt in het cijfer van de totale schade per inwo b Schade aan openbare werken Voor de groep Openbare Werken kon vooralsnog alleen beschikt worden over een ruwe schatting van de totale schade Deze bedraagt pl m 500 millioen gulden op basis 1939 Bou wvakarbeiders B Op grond van de laatste schattingvan het aantal bouwvakarbeiders op 31 December 1939 zijn om na tegaan welk aantal arbeiders thans beschikbaar is een aantal correcties toegepast welke in het plan nader worden om schreven Alleen een volledigearbeidersregistrati e zou een alleszinsbetrouwbaar resultaat waarborgen In 1946 staan ons 130 500 geschoolde bouwvakarbeiders ten dienste Bouwmaterialen C Kon vor het aantal beschikbarearbeiders vor het jaar 1946 een althans ruwe schatting worden gemaakt en op basis daarvan een plan wordensamengesteld tiet ontwerpen van eenplan op grond van een schatting vande hoeveelheid bouwmaterialen Er wordt rekening mede gehoudeU dat het herstel zich in hoofdzaak dient aan te sluiten bii de vóór 1940 gebrui lijke bouwwijze Voor den nieuwbouw werd er rekening mede gehouden dat Zte v T otg p 0