Groot Gouda, zaterdag 30 maart 1946

letters va id chrijvers eronder De inhoud geeft de gedacbt van de vertegenwoordigde strooming weet naar de persoonlijke overtuiging van den schrijver De artikelen zijn deze week geplaatst in alphabetis hc volgorde daarna volgens rouleersysteem De verkiezingen naderen Ons blad telt onder zijn lezers mogdiik velen wien het nog niet duidelijk is hoe zij hun stem zullen uitbrengen De komende verkiezingen zijn van zoo groot belang voor den toekom stigen gang van zaken in ons land dat wij gaarne meewerken de onverschilligen tot belangstelling en de twijfelaars tot keuze te brengen Deze week is het onderwerp nien zou elke ondernemer niet veel meer zijn dan eem zetbaas in zijn eigen bedrijf Het bedrijfsschap waarin een zgn regeeringscommissaris de overheerschende rol speelt kan de geheele uitoefening van het bedrijf regelen het naar believen stilleggen machines weg laten halen en zelfs bij den ondernemer thuis de boel laten onderzoeken en in beslag nemen vaststellen hoeveel er verdiend mag worden en nog heel wat meer Bovendien wordt aan het ovedeg tusschen ondernemers en vakvereenigingen een eind gemaakt Sociale kwesties woorden door het betrokken bedrijfsschap geregeld Het spreekt vanzelf dat er van alle kanten tegen dit ontwerp geprotesteerd is zoowel door de ondernemers als door de verschillende vakvereenigingen Voorzoover de leden van deze laatste organisaties op de Partij van den Arbeid zullen stemmen zal dit protest hun weinig baten want Minnister Schermerhorn heeft gezegd keihard voor het ontwerp te zullen vechten De Partij van de Vrijheid verwerpt dit soort ordening Ie omdat een dergelijk ingrijpen dat tot volledig Staatssocialisme leidt niet het juiste middel is om werkloosheid en depressie te voorkomfn en 2e omdat hierdoor de vrijheid en de zelfverantwoordelijkheid van ondernemers en arbeiders worden uitgeroeid Dat wil niet zeggen dat de Partij van de Vrijheid elke vorm van bedrijfsorganisatie verwerpt Organisaties uit vrijwillige samenwerking ontstaan kunnen voortreffelijk werk doen bijv met het oog op samenwerking voor export wetenschappelijk onderzoek treffen van sociale voorzieningen etc Dwangmaatregelen als die welke Minister Vos voorstelt kunnen echter nooit heilzaam zijn en alleen het initiatief en de werklust kapot maken Over het feit hoe depressie en werkloosheid wel moeten worden uitgebannen een volgende maal E G S 1 De Partij van de Vrijheid betreurt het dat de redactie gemeend heeft het onderwerp Ordening het eerst aan de orde te moeten stellen Bestaanszekerheid en sociale gerechtigheid zijn in de eerste plaats van belang Deze kunnen niet door ordening worden bereikt Wij verzochten de Communistische groep gelijktijdig met de anderen een artikel te willen inzenden Deze verklaarde ilch daartoe bereid Wij ontvingen het artikel echter niet tijdig zoodat het niet geplaatst kan worden BRIEVEN VAN BRAM BRANDTZE Tfelegram Aan Red Groot Gouda Zit in Zeist voor rheumatiekkuur Kan voorloopig geen Goudsche brieven schrijven Bericht U zoodra ik BRAM BRAmriB open brief aan den heer B Brandtze Geachte Heer Brandtze Wij hadden de vorige week al gevreesd dat het hierop zou uitloopen toen wij uit Uw brief begrepen ao Gezina er voor Uw rheumatiek wu eens mee uitwilde Wij hopen hartelijk op Uw spoedige beterschap terugKee en hervatting van Uw brieven Wij keken altijd met een oeei POLITIEKE VOORLICHTING Daarom geven wij de vijf groote partijen telkens in ons Zaterdagavondblad de gelegenheid over éénzelfde onderwerp door ons voorgesteld of in gemeen schappelijk overleg vastgesteld tegelijkertijd een kort artikel te plaatsen Wij noodigen de leidiog te Cjouda van elk van deze groepen uit te willen zorgen dat iemand hunner dit schrijft Wij plaatsen de begin die lid is van de P V d A minister Mansholt verminderdbovZijn dienst reeds met 300 ambtenarefhv De P V d A schaart zichTtictinhet corps van hen die eiken ambtenaar als een parasiet op onze samenleving beschouwen Zij weet maar alte goed hoe door de goede elementenin het ambtelijk apparaat flink enstevig wordt aangepakt maar zij isook van meening en daarmede zalelke ambtenaar het eens zijn dat daarwaar de taak van het overheidsapparaat zonder schade voor het algemeenbelang aan het bedrijfsleven kan worden overgelaten dit niet nagelatenmag worden En ten slotte de boeman Ordeningleidt tot socialisatie en socialisatie is dwang De P v d A staat pal voor de vrijheid maar vreest de socialisatie niet Voor haar is de socialisatie geen doel maar middel om tot betere sociale toestanden te komen Het verkiezingsprogram spreekt van socialisatie van de openbare nutsbedrijven van de mijnen van de Nederlandsche Bank en van monopoliebedrijven welke daarvoor in aanmerking komen Ik vraag aan het Goudsche publiek Gevoelt ge U getyranniseerd wanneer straks het bedrijf der Gemeentelijke Waterleiding Maatschappij in gemeenschapsbanden zou zijn en k leg aan het oordeel van eiken Nederlander voor of hij zich in zijn vrijheid beknot voelt wanneer hij kolen stookt van het Staatsmijnbedrijf of geld ontvangt dat uitgegeven wordt door een bank die in handen van den staat is Ten slotte vraag ik U de beteekenis in te zien van het feit dat de lieten van deze belangrijke sleutelposities ten goede komen aan de gebruikers en aan de gemeenschap In Engeland het klassieke land van de vrijheid heeft Churchill zijn politieke kansen bij de verkiezingen verspeeld door de socialisatie en het dwangsysteem van het Duitsche nationaal socialisme over één kam te sche ORDENING de individueele en SOCIALE natuur van den mensch en daardoor tevens onmisbaar zijn voor een goed geordend gemeenschapsleven Wanneer deze normen practisch worden nageleefd dan zal de kapitalistische maatschappij door onze juist toegepaste ordening verdwijnen De K V P rekent bij de a s verkiezingen minstehs op de steun van ons geheele Ned Volk te kunnen wijzen op ons radicaal sociaal programma waarin de eischen liggen verankerd voor de versterking en de vernieuwing van de grondslagen van ons volksleven Dat program uit te voeren op de kortst mogelijke termijn in liefdevolle samenwerking met alle goedwillenden dat is ons ideaal Dit groeiproces moet bevorderd worden in Nederlandsche lijn En in Nederland past niet de Staatsoverheersching van het maatschappij E A P VAN ANTIREVOLUTIONAIRE ZIJDE VAN DE ZIJDE DER KATH VOLKSPARTIJ Ordenen is refjelen En indien men deze korte definitie als juist erkent zal men moeten toegeven dat elk normaal mensch tot op zekere hoogte voorstander is van ordening Van de zijde der Kath Volkspartij schrijft men Het is een goed idee van de redactie een reeks artikelen te doen schrijven over tal van gewichtige principiëele vraagstukken en wij mogen dankbaar zijn voor dit initiatief omdat hierdoor naar wij hopen medegewerkt zal worden wat ordening te brengen in de verwarring der geesten In het kort willen wij onze begrippen over Ordening uiteenzetten De K V P zal er in de allereerste plaats naar streven het Ned volksbewustzijn te doordringen van de plicht van den Staat GOD openlijk te erkennen Wat heeft dat nu met ordening te maken hooren wij U reeds opmerken Volgens onze beginselen heel veel Nog veel zal in wetgeving en bestuur moeten worden geordend tot dat ZIJN wet als opperste richtsnoer geldt En dit niet alleen nationaal gezien Ook binnen de grenzen van een internationale ordening zal er met inachtname van hetgeen boven werd opgemerkt gestreefd moeten worden naar een zoo krachtig mogelijke ontwikkeling van ons eigen beschavingsgoed en hiervoor zullen wij als klein land toch groot en fier mo eten medewerken aan de opbouw van een naar geest en vorm doeltreffend apparaat voor internationale orde en rechtvaardigen vrede En het doet ons goed wanneer groote mannen als Churchill en Attlee openlijk verklaren zich te laten leiden door Gods Voorzienigheid en begrip voor eeuwige waarden Om weer wat dichter bij huis te blijven de Nederlandsche Staat dient te streven naar een goed geordend persoonliik welzijn van al zijn burgers wier geestelijke en stoffelijke ontplooiing in en door de gemeenschap zoowel voor het algemeen als het particulier welzijn van het hoogste gewicht is In zooverre het nastreven van persoonlijke belangen in strijd komt met het algemeen welzijn en dus ook met het goed geordend persoonlijk welzijn behoort het zoowel door Overheid als door onderdaan aan het algemeen welzijn onderge schikt te worden gehouden en daartoe voor zooveel noodig geremd en beperkt te worden Ziedaar enkele grondslagen Hierop voortbouwend is het consequent dat de overheid met kracht bevorderen een zoodanige ordening van het maatschappelijk leven dat een ieder door arbeid in zijn levensonderhoud kan voorzien en voor lien arbeid naar aanleg begaafdheid en karakter een opleiding kan genieten Een dergelijke maatschappelijke ordening behoort vervolgens mogelijk te maken dat allen die aan het economisch leven deelnemen in rechtvaardige verhouding in de vruchten deelen en dat in het bijzonder degenen die door arbeid hetzij zelfstandig hetzij in dienstbetrekking daaraan deelnemen tot bestaanszekerheid en tot voldoende eigen bezit worden gebracht Wanneer aan deze levensvoorwaarden wordt voldaan dan worden wij het na korten of langeren tijd zeker eens met onze vrienden in andere partijen en groepen wier sociale gevoelens indien voortkomend uit een zuiver begrip voor de geestelijke waarden niet zooveel van de onze verschilleii Dan is de vorm waarin ons cul tureelsociale en economisch sociale leven worden georganiseerd tenslotte nog bijzaak Die vorm nader te belichten zou ons trouwens veel te ver voeren Hoofdzaak is dat Katholiek en nietKatholiek goed dienen te weten dat de K V P op den bres zal staan voor deze idee De overheid als verantwoordelijk instituut voor de geheele volkshuishouding binnenkort door ons zelf in volle vrijheid te kiezen zal leiding dienen te geven op basis van die normen welke hun grondslag vinden in De vraag is alleen maar WAT er geregeld moet worden en WIE dat moet doen Behoort men tot de aanhangers van de individualistische opvatting van den Staat of van de organische HOE ZIET DE PARTIJ VAN DEN ARBEID DE ORDENING Voor de P v d A bestaat geen tegenstelling tusschen ordening en vrijheid Vrijheid is een schoon maar een moeilijk hanteerbaar begrip Hoe tegenstrijdig het ook moge klinken teveel vrijheid kan tot dwang leiden De tegenstanders van de ordening zeggen De beste ordening wordt verkregen door de menschen vrij te laten De V S van Amerika is het land waar deze theorie in consequenten vorm in practijk wordt gebracht en in geen land ter wereld is de overheersching van het trust en kartelwezen grooter dan daar Deze vorm van vrijheid leidt tot dwang dwang niet van den Staat maar door de gemonopoliseerde grootindustrie Het leidt tot een overheersching van weinigen over velen De P V d A gelooft niet in een ordening door vrijheid Sterker zij meent dat de ware vrijheid slechts door ordening verkregen kan worden De vrijheid voor de verdrukte groepen in onze samenleving waarbij het er in principe weinig toe doet of men nu de werknemers of de kleine zelfstandigen op het oog heeft moet veilig gesteld worden door het aan banden leggen van die economische machten welke deze vrijheid bedreigen Dat is de ordening zooals de P V d A deze verstaat De ordening moet uitgroeien tot een publieke zaak In het bedrijfschap moet men leven als in een glazen huis waaraan elke partic geheimzinnigheid ontbreekt in tegenstelling tot hetgeen zich bij ondernemersafspraken in het raam van het particuliere bedrijfsleven afspeelt Daartoe is actieve medewerking van de overheid noodig Zou dit toezicht van de overheid beter gezegd Uw overheid lezer want gij hebt straks de beslissing in handen welke opvattingen s lands overheid is toegedaan ontbreken dan zou het gevaar voor groepsoverheersching en particularisme binnen en buiten deze organen zich in versterkte mate voordoen Hoe schoon de leuze van het zelfdoen ten aanzien van de ordening ook moge klinken de kleine zelfstandigen kunnen weinig gebaat zijn met een ordening door organen waarin de gemonopoliseerde bedrijven zooals b v de margarinetrust het voor het zeggen zouden hebben en waarin het beschermende element van de overheid ontbreekt Ook hier heeft de overheid tot taak de maatschappelijk zwakken gelijke rechten toe te kennen als de sterken Degenen die niets te verbergen hebben en wier handelingen het gemeenschapsbelang ten goede komen hebben bij deze ontwikkeling van zaken niets te vreezen Anderen echter die het eigenbelang of het belang van de groep hooger stellen dan het gemeenschapsbelang moeten door een krachtig overheidsingrijpen tot de orde geroepen kunnen worden De vraag is nu Beteekent dit geen ambtenarij Is er geen bureaucratie te vreezen Het tegendeel is het geval De ordenihgsorganen treden immers in de plaats van de ambtelijke bureaux Ordeningsorganen zijn organen van het bedrijfsleven waarin naast werkgevers en werknemers de overheid zeggenschap heeft Het voorontwerp van wet op de bedrijfschappen heeft de bedoeling dat deze organen in de plaats komen van de bestaande Rijksbureaux Dat beteekent niet meer maar juist minder amben en En een van de Ministers De voortzetting van den strijd van de eerste theorie in de ffraktijk van het staatkundig leven onder den invloed van de beginselen van de Fransche revolutie heeft geleid tot een opvatting van den Staat welke op staatkundig gebied zeer eenzijdig met individuen rekende en het corporatieve leven zoo niet onmogelijk maakte dan toch in elk geval niet van staatswege wilde doen erkennen De organische opvattingen ziet in den Staat niet een verzameling van gelijkberechtigde individuen maar een organisme De Overheid is het hoofd en de verschillende staatsrechtelijke instellingen en de onderdanen zijn de leden Het is zonder uitvoerig betoog wel duidelijk dat aan de practische doorwerking van het individualisme zoowel als aan de bovenpersoonlijke staatsidee ernstige bezwaren verbonden zijn ren De nuchtere Engelsman doorzag deze leuze en gaf in meerderheid zijn vertrouwen aan het progressieve program van Labour waar de socialisatie een belangrijke plaats op inneemt en in geen land ter wereld is de vrijheid van den mensch om zijn persoonlijkheid te ontwikkelen grooter dan juist daar Laat dit bok voor ons Nederlanders een les zijn O M N DE PARTIJ VAN DE VRIJHEID EN t E ORDENING Er zullen in ons land wel niet veel menschen te vinden zijn die terug verlangen naar de jaren 1929 tot 1933 Hoeveel ellende er sinds dien tijd ook over ons land gekomen is toch zullen de meesten onzer zich dezen tijd nog wel herinneren een tijd van tallooze werkloozen faillissementen en stilgelegde bedrijven een tijd waarin iedere arbeider met angst in zijn hart naar de fabriek toog en zich afvroeg wanneer ook hij zou moeten gaan stempelen Een tijd óok waarin menige middenstander het hoofd met moeite boven water kon houden en menig industrieel de poorten van zijn bedrijf moest sluiten We behoeven er niet lang over te praten dat zoo n tijd nooit mag terugkeeren De vraag is alleen wat voor middel we moeten gebruiken om dat te voorkomen De Partij van den Arbeid beveelt als middel aan een zoogenaamde plankhuishouding Dit houdt in dat de regeering een productieplan opstelt en uitmaakt wat elke onderneming moet produceeren waar de arbeiders moeten werken wat de prijzen zullen zijn hoe hoog de loonen moeten hggen hoeveel grondstoffen elk bedrijf ter beschikking krijgt en wat iedere Nederlander moet consumeeren Het behoeft geen betoog dat om zoo iets uit te voeren een enorm amb tenarenapparaat noodig is met alle nadeelen van dien Bovendien moet de regeeririg dan het heele economische leven kunnen controleeren En voor dat doel heeft Minister Vos een ontwerp opgesteld voor een Wet op de Bedrijfsschappen Het heele bedrijfsleven moet worden geordend Wanneer deze wet zou worden aangeno Het individualisme moest bij consequente doorvoering tot ontbinding leiden tot verschrikkelijke sociale toestanden als we uit de vorige eeuw kennen De bovenpersoonlijke staatsopvatting bedreigt de rechten en vrijheden der bevolking geeft de Overheid niet alleen de meest volstrekte macht maar ook de meest vèrreike ide bevoegdheid t o v ieder onderdesl van ie mchschelijke samenleving Daarvan leverde de praktijk met name in de fasc stisch geregeerde landen in de periode die vlak achter ons ligt het bewijs Het Anti Revolutionair beginsel verwerpt beide opvattingen De A R opvatting wil een juiste coördinatie van de belangrijkste factoren in het Volksleven bij den opbouw en het bestuur van den Staat Het A R program begint met den eisclj van eerbiediging van het centrale gezag gelijk dit in het Huis van Oranje is gepersonificeerd Dit centrale gezag heeft te waken voor de algemeene volksbelangen met inachtneming van de gerechtigheid welke steunt op de beginselen van Gods Woord Evenzeer beoogt de A R richting t belang van den enkeling Daarbij herinner ik slechts aan den strijd voor gewetensvrijheid de oorsprong van de vrijheid van godsdienst van onderwijs en opvoeding van meeningsuiting in woord en geschrift Alzoo is de A R opvatting dat niet alleen het individu en de Staat maar ook de volksgroep hetzij van natuurlijken aard zooals het gezin hetzij van socialeneconomischen of cultureelen aard naar Gods bestel een eigen taak en roeping heeft die met inachtneming van de beginselen van Gods Woord en met de levenswet van lederen kring moet vervuld En wanneer dan de Overheid haar taak verricht dient zij ook met het bestaan van die in bepaald opzicht souvereine kringen in de samenleving rekening te houden Eenerzijds door het beperken van eigen taak ten behoeve van de zelfstandige werkzaamheid dier kringen Anderzijds door bij het vervullen van noodzakelijke bestuurswerkzaamheden van Overheidswege ook zoo mogelijk aan deze kringen een taak toe te wijzen en hen bij de beraadslagmg over Overheidsmaatregelen voorzoover daartoe aartleiding bestaat te raadplegen Geleid door deze grondbegmselen zijn we uitgerust tot het ondernemenvan den zwaren tocht naar een sociaal en economisch geordende maatschappij Ordening van de gemeenschapszijdegezien streven naar sociale gerechtigheid en van de ijde van den enkeling gezien naar de mogelijkheid tot ontplooiing In Nederland van vóór 1940 was dit reeds lang bezig te groeien in vrijheid