Nieuws- en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken. ROOM, BINNENLAND- en, en echte bijzonder 1878. Zondag 30 Juni. N? 2160 LM, 18TELEIM. ID den. Bjj detr Courant behoort een Bijvoegsel. Parlementaire Werkzaamheden. irant onder vei e weg Ik 132. INKM4N, i Wagenstraat, inw. over den lof B..kker»terg. Pillen, einde algemeen ge' >en en uit L. SCHENK .Tuin der artoe zich LUgnstus m, verrichten. v NDING in TEN met 6 jaar eheele Rjjk. feCOa, L. der MAAG ERING. Zij dERPTE in 11), rij lyn LIJ VEND. en dubbele GOUDSCHE COURANT. Onder een hoogst treurigen indruk werd de vergadering Maandag geopend. Een der siera den onzer vertegenwoordiging, Thomas Joannes Stieltjes, een der afgevaardigden van Amsterdam, is plotseling aan zjjn familie, aan de stad zjjuer inwoning, aan het vaderland ontrukt. De eerste spreker, de heer des Amorie van der Hoeven, hoewel niet tot de politieke vrienden van den overledene beboerende, was aller tolk toen hij zeide: >onze vriend, onze beroemde landgenoot is niet meer, maar bjj zal in onze herinnering bljjven leven ah een der braafste, een der be minnelijkste menschen, ah een der verdienste- Ijjkste staatsburgers, waaraan ons land groote irplichting heeft”. En wie zal nn reeds zeggen wat Stieltjes voor ons land gedaan heefthoe dikwyls zal nog zjjn tegenwoordigheid gemist worden ah onderwerpen van den waterstaat de aandacht onzer vertegenwoordigers vorderen, of ah de minister van oorlog met plannen optreedt om onze defensie te regelen. Hoe noodzakeljjk werd door velen zjjn tegenwoordigheid geacht hjj de behandeling der kanaal-wet, wanneer hg de ziel der discussiën zon geweest zjjn, en het kompas waarnaar velen, minder speciaal met dat hoogst ingewikkelde onderwerp bekend, hui koers zouden richten 1 Op negen-en-vjjftig jarigen leeftjjd is hjj van om weggenomen; apa sasin aal- bljjvaa voort leven in tal van werken, door hem tot stand gebracht! Overtuigd dat spreken plicht is, al werd algemeen verlangd naar het einde der debatten en al kon daarvan ook niet het minste succes verwacht worden, achtte de heer van der Hoeven het noodig aan het debat deel te nemen om het hooge gewicht van het petitionnement tegen de school-wet in het licht te stellen, Honderd vjjftig duizend hoofden van gezinnen vragen verwerping der wet. Schrijf een plebiscit uit en de wet zal verworpen worden." Met het oog op de Fransche geschiedenis in het tjjdvak van den derden Napoleon, zou men dit als een krachtige aanbeveling kunnen beschouwen om het ontwerp zoo spoedig mogeljjk aan te nemen, En wat nu de onderteekenaars der petitiën betreft, spreker was eerljjk genoeg te bekennen, dat zeker velen in onwetendheid geteekend hebben, en dat zij blindelings hun leiders gevolgd zjjn. Een petitie slechts door de hoogere gees telijkheid als hoofdleider geteekend, zou dus even veel gewicht hebben als die massa handteeke- ningen, die slechts op hoog bevel geplaatst zjjn. Tot de zaak zelf komende vroeg hjj een uit legging van art. 194 der grondwet, waardoor gezindheids-scholen mogelyk zouden worden, en mocht dat vooreerst op te groote bezwaren stuiten, restitutie voor het bpzonderonderwjjs, al is de geldzaak voor hem en de zjjnen geen hooidzaak. Afschaffing der kweekelingen en de regeling der examens waren verder hoofdgrieven omdat daardoor het bjjzonder onderwjjs nog meer be lemmerd, en met den ondergang bedreigd zal worden. Liever bjjgeloof en dompergeest, zoo was het slot, dan het ongeloof met zjjn gruwelen. Onze vaderen hebben de gevolgen ondervonden van de goddeloosheid, zeide spreker, men kan er bjjvoegen, zij hebben ook ruimschoots hun deel gehad van de wrange vruchten, die het bjjgeloof voortbrengt. Het antwoord bleef niet uit Moens, de krach tige strjjder voor de verbetering van ons dn- derwjjs, een der mannen, die den stoot gegeven hebben aan de tegenwoordige beweging, was aan het woord. N G wel attent tlK nd anders, del oude en echts teld in de hier- I in bij de hier- I doosje is een s naamteekening F Zoon, Apo-1 ok bevindt op g verzegeld zijn. S elijk daar welg toe te zienf u. Alleen die Handteekeningl wachten voort Wat is waarheid in de klacht, vroeg hjj, dat het openbaar onderwjjs zoogevaarlijk is? Waar bloeit het Katholicisme meer dan juist hier, waar behaalt de orthodoxie grooter overwin ningen dan op het platteland, waar de openbare school regel, de bijzondere uitzondering is Zjjn de platlelands-bewoners onzedeljjker dan de stedelingen; munten de leerlingen der bijzondere scholen boven die der openbare scholen uit? Wat heeft Kujjper gezegd van het zedeljjk leven in bet orthodoxe Utrecht? Zjjn de openbare onderpgzers zooveel slechter dan de bijzondere, zjjn zij minder geschikt voor hun werk, betoonen zij minder jjver Kan ons onderwjjs niet gerust de vergelijking met dat in andeie landen doorstaan? En trekt de Staat zjjn hand van het onderwjjs af, zal men dan het bestuur aan de kerk op dragen, die zoowel hier als elders getoond beeft, voor de taak niet berekend te zjjn. Moet men aan vereenigingen of aan bjjzondere personen die zorg opdragen? Maar heeft de heer de Jonge niet gezegd dat der ouders nog veel aan chris- teljjken zin ontbreekt, en zegt de Standaard niet dat velen christenen heeten, maar als he.denen bandelen. En of men nu het enbsidie-stelsel of het re- stitutie-stelsel eischt, men wil geld van den Stunt om met dat geld de wapens te wetten tot vernietiging van de waarachtige belangen van den Slaat; het gevolg dier ondersteuning zou zjjn concurrentie op verderfelijke wjjze, ver snippering van onderwijskrachten, vernietiging van goed oriderwys, meer kosten en féHaging van het gehalte der volksontwikkeling. Het betreurende dat de minister in verschil lende opzichten niet verder gegaan was, was door hem een reeks amendementen iggediend, die aanwijzen hoever men naar zjjn gevoelen thans reeds kan en moet gaan. Ten slotte bestreed de heer Moens de mee- ning van den heer Van Houten, dat decentralisatie noodig was, en waarijjk de betrekking van in specteur bad den spreker jaren in de gelegen heid gesteld omtrent dat punt ondervinding op te doen. Is voor U, ook na de vaststelling der wet, agitatie plichtsbetrachting, riep hjj de overzjjde toe, ook voor mjj zal dat zoo zjjn, zoolang het volksonderwijs niet is wat het zjjn moet. Eindeljjk was iu de zitting van Dinsdag het woord aan de regeering. In een redevoering die twee uren de kamer en een talrijk publiek boeide, verdedigde de minister de beginselen van het ontwerp, dat in vele opzichten volgens spr. overeenkwam met het ontwerp vroeger door denheer Heemskerk ingediend. Vergat de minister in het vuur zjjner rede de Heine conceuiln van dat ontwerp, waardoor het voor de liberale party onaannemelijk was Hij stond stil bij de ge schiedenis der tegenwoordige wet, sloot zich geheel aan bij de verklaring door den heer Godefroi van art. 194 der grondwet gegeven, en verklaarde dat, zoo daarin iets dubbelzin nigs mocht zjjn, hjj niet zon aarzelen om een verbeterde lezing voor te dragen geheel in den geest van de uitlegging door Godefroi aan dat artikel gegeven. Vervolgens besprak de minis ter de verhouding van het openbaar- en bijzon der onderwjjs. Naar aanleiding der redevoerin gen van de katholieke leden verdedigde hjj de noodzakelijkheid van het bestaan der openbare neutrale school, een door den Staat bekostigde school onder kerkeljjk toezicht was onbestaan baar, al wordt die ook in de mandementen der bisschoppen voorgestaan. De bjjbel geen school boek, leest slechts Leviticus 11 en 12 was het antwoord aan de anti-revolutionairen en tevens aan de petitionarissen. De details bewaarde de minister voor de discussie over de verschil lende artikelen. De minister geloofde wel niet, dat hjj zjjn tegenstanders overtuigd heeft, of dat na aan neming der wet de agitatie van clericals zijde zal ophouden en dan zou het misschien kunnen gebeuren dat deze ten laatste de triumfbehaal de. Zoo dat gebeurde, zeide de minister zou het zeer zeker met de liberale party gedaan zjjn, maar op dat oogenblik zou ook het staats verdrag zjjn verscheurd, onze volkshistorie mis kend, en geljjk in vroeger dagen, zou de staat worden bestookt en aangerand door clericale factiën. Nooit zoo eindigde hjj hebben die factiën anders dan onheil over het land gebracht. Men denke aan de martelaren van Gorkum en Oldenbarneveld. Daar tegenover zal dan de liberale partjj het schild omhoog houden, waarop de grondwettige vrijheid en de vaderlandsche historie staan afgebeeld met het deviesJe maintiendrai Zullen we ons na de redevoering van den minister en nadat de debatten reeds te lang geduurd hebben, nog bezig houden met de re plieken die zonder eenig nut de beslissing mis schien nog een paar dagen zullen vertragen? Alles is reeds meer dan eens gezegd, waartoe dan nu nog redevoeringen die toch geen bekeer lingen zullen maken? Met belangstelling zien wij de behandeling der artikelen tegemoetde discussiën over arti kelen en amendementen toch hebben een prac- tisch belang en dat kan van de replieken, die de algemeene beraadslagingen moeten besluiten, niet gezegd worden. L. GOUDA, 29 Juni 1878. Morgen (Zondag) zal des namiddags ten 12*/, ure, op de Markt, eene Muziekuitvoering plaats hebben van het Muziekcorps der d.d. Schutterij. Op het gedeelte baan van de spoorweg Leiden— Woerden, strekkende van Woerden tot Bodegraven, is een gedeelte van een zandtreiu gederailleerd, doordieu zich een landhek op de rails bevond. Tegen den per soon, die het daar gelegd had is proces-verbaal opge maakt. Persoonlijke ongelukken zijn niet voorgevallen. De werkzaamheden aan de spoorbaan van Leiden naar Woerden waren gedurende de bietste maanden zoover gevorderd, dal er geen twyfel bestond of de Ijju zou half October in gebruik gesteld worden Een lastig inconvenient echter heeft zich opgedaan, dat wel eenige vertraging in de werkzaamheden zal ople veren en waardoor half October wel eeuigszius dreigt overschreden te sullen worden. De brug nl. van den Meerburger waterweg of liever de hoofden der brug schjjiieu zoozeer te zjjn verzakt, dat die .brag voor de zandtreinen onbruikbaar is geworden en groote herstelling zal vorderen. Naar men verneemt zullen de groote manoeuvres worden gehouden in het begin van September a. s. Deze manoeuvres, waaraan zal worden deelgenomen door het reg. grenadiers en jagen, bel 4e en 7e reg. infanterie, zullen plaats vinden aan de Hollaudsoho kust vim den Hoek van Holland tot aau IJmuiden; zij sullen hoogstens acht dagen duren. Inkwartiering der troepen bjj de ingezetenen zal waarschijnlijk in het geheel niet geschieden. Ook onder Hazerswoude is eergisteren een werk man, ten gevolge van de hitte, plotseling overleden. Hjj laat eeuavronw en vier kinderen iu hulpbehoe venden toestand achter. Donderdag is de eerste Vlaardlngsche haring l. M. den Koning en den overigcu leden van hot Vorsteljke Huis aangeboden. Donderdag is de eerste haringjager te Maassluis,

Kranten Streekarchief Midden-Holland

Goudsche Courant | 1878 | | pagina 1