en INCH rui E.73*. 3508. AAG, Ier FITCH 8X8 GESPBES. 13 Februari. I ►ING E, tNo. 85. El luwden* wo volko' •Wriaax u as Nieuws- en Advertentieblad voor Gouda en Omstreken. rt !nt. I. 1,30, E, 1 eene DE, l, Kracht gaten ouder- k nog een vah een na nog een wen. door Prijs 90 iten En- an Post- iwe Post- R CJzn., Boeken, m. i 4 jnder eenig 'EHK. en gratie. che Cou rt door den 'Jouda. fl 120, Comp. i» het mjj door ge in Werk e Gebet- ebt voor vden, mb -dient. Het dik en be ll uit de ige Wea ken, Ern- neeskon- rtj ringen m volko- i van het k Orga- jr middelen boudsche courant. Wjj hadden gezellig gegeten bjj tante Suze. Mijn neef Adriaan zou voor eenige jaren bui tenslands gaan en kwam tante vaarwelzeggen eu van die gelegenheid bad de goede vrouw gebruik gemaakt om de familie om haar disch te vereeuigen. Veel was er reeds besproken, oud en nienw, de herinneringen aan vroeger dagen wanneer Adriaan als jongen bg tante logeerde, zgne bigde vooruitzichten voor de toekomst, toen neef die met zijn bordje zat te spelen en te draaien want hjj rookt nooit, ook niet na een goed diner 'opeens tante deed op schrikken door den nitroep«Hé, tante, 't is goed, dat ik dit niet eer gezien heb, dan had ik uw maal niet zooveel eer aan gedaan.. Tante wist niet wat zjj denken moest. Na tuurlijk dacht zjj, dat de scherpe oog>*n van neet het een of ander doode beestje hadden gezien in den schotel, waar nog wat kropsla in was overgebleven of eenig ander ongerech- tigbeidje in de ingewanden van den aange sneden pudding, die ze toch eigenhandig en met de grootste zorg had toebereid.^Gelukkig liet neef haar niet lang in die pijnljjke onze kerheid hij keerde zjjn bordje om en liet ons een fabrieksmerk zien met den naam van den fabrikant; Regout. Maastricht. Ja, zei tante, die hem nog niet begreep, deze borden hooren niet bjj mjjn fransen porselein, maar ala ik wat veel gasten heb, dan heb ik niet genoeg van mgn beste servies en dan gebruik ik wel eens wat van het daagsche. Dat’a goed, tante, zei Adriaan, maar gelukkig dat ik dien naam niet eer gezien heb, want dan was mgn nlei- zier weg geweest. Ik had dan telken? die naakte menschen voor mjj gezien, die in een gloeienden oven moeten kruipen offt het gebak ken aardewerk uit te halen en er soms meer dood dan levend van daan komen. Naakte menschen! zei tante, hoe komt ge daaraan, jongen Och ja, tante, riep een der jongelui aan den overkant, niet tens zoo fatsoenlek gekleed als een zwemmer, die te water gaat, zooals pastoor Wjjnen verhaalt. Daar het dui delijk Was, dat tante niets wist van de zaak in quaestie, trachtte ik haar op de hoogte te bren gen van hetgeen neef bedoelde. Ik vertelde haar, dat er van wege de Tweede Kamer een onderzoek ingesteld wordt naar de Werking van de wet op den kinderarbeid en naar den toestand der werklieden in het alge meen en dat nu uit verklaringen van getuigen uit Maastricht gebleken was, dat aldaar, vooral in de fabrieken van de firma Regout toestan den gevonden worden, die ieder weldenkende mjnljjk aandoen en alles behalve tot eer strek ken aan de Nederlandsche industrie. Wat neef bedoelt, zei ik, ziet op het openbreken der ovens, voordat zjj genoegzaam zjjn afgekoeld. Door de concurrentie gedwongen, werken de fabrikanten zoo goedkoop mogeljjk. Dit is oorzaak, dat er te weinig ovens gebouwd wor den voor het groote personeel van 3200 man, dat er werkt. Men kan dan niet wachten tot dat de oven is afgekoeld, maar jaagt er werk lui en zelfs kinderen in, die daar een hitte moeten verduren, waaraan de fabrikant zelfs zjjn paard of jachthond niet wagen zou. Pastoor Wjjnen, die als getuige was opgeroepen zeier van: >De arme drommels hebben doeken om het hoofd, om zich voor de verschrikkeljjke hitte te dekken. Het is mjj door ooggetuig n ver zekerd, dat het gebeurd is, dat door de ver- schrikkeljjke overmaat van hitte die doeken op het hoofd verschroeiden. De man komt gansch buiten adem uit den oven,fna 10 minuten of hoogstens een kwartier daarin gewerkt te heb ben; hjj valt dan op den grond of op een blok neder, drinkt daarna een liter water, rust een kwartier of wat uit, en moet dan weder in den oven. En wat verdient hjj daarmede? 1.25 per dag. Dit werk is vermoordend voor den arbeider. is b.v. nog, dat de firma ongeveer niets doet voor zgne werklieden. Er bestaan ziekenfond sen, waaruit de werkman, die jaren lang ksn sukkelen ten gevolge van zjjn moordend werk, het eerste jaar de helft van zjjn loon ontvangt, doch na twee jaar niets meer. Oude lieden krijgen niets en worden maar op den hals der openbare en bjjzondere liefdadigheid geschoven; er zijn zelfs gevallen voorgekomen van men schen, die 40 jaar op de fabriek der firma Regout gewerkt hadden, zonder ooit iets uit de ziekenbus getrokken te hebben en die toch een voudig aan de deur gezet worden. En laat de regeering al deze dingen'zoo maar toe, vroeg tante, is er geen wet £e zulks verbiedt Wij hebben een wet op den kinderarbeid, antwoordde ik, die veel goeds gedaan heeft, ook te Maastricht. Dezelfde achtenswaardige geesteljjke, die straks genoemd is en wien ik, schoon hij mjj geheel onbekend is, groote ach ting toedraag wegens zjjn moedigen en onver- moeiden arbeid in het belang van den Maas- trichtschen werkman, verklaarde dat in dit opzicht de toestand veel beter is dan vroeger. Thans echter wil men verder gaan dan den 12 jarigen leeftgd en tot 13 of 14 jaar den arbeid verbieden en tevens regelen stellen op werk plaatsen en fabrieken. Daartoe dient het thans ingestelde onderzoek en het is wel te denken, dat hetgeen thans is openbaar ge worden, aanleiding geven zal tot nieuwe wetteljjke bepalingen. Al te lang reeds zjjn de werklieden geheel aan het goeddunken der patroons overgelaten Zonder tusschenkomst van den staat zal er geen verbetering komen. De heer Louis Regout verzekerde, dat hjj veel verkeerde dingen zag gebeuren, maar dat een algemeene wet noodig was om daaraan een eind te maken en hem en zjjne concurrenten geljjke- Igk te dwingen tot andere inrichting der fabriek. Laten wjj dan maar op de wjjsheid onzer regeering vertrouwen, hernam tante. Intus- schen doet het mjj leed, dat ik op mgn ouden dag nog zulke treurige dingen uit ons eigen land moet vernemen. Ik bljjf er bij, ik weet niet hoe die fabrikanten met een gerust gewe ten hun aandeel in de Winst kunnen opstrijken. Daar heeft u gelgk in, tente, voegde neef Adriaan er bjj. Toen ik deze dingen las, trilde ik van verontwaardiging. Ik had met pleizier die firma en inzonderheid dien hardvoeütigen heer Petrus Jr. een paar dozjjn van hun eigen bordjes naar het hoofd gesmeten. Zacht wat, Adriaan, antwoordde ik, ge zjjt te bar tegen die heeren. Het is de eenige fabriek niet, waar het zoo toegaat en waar zulk een geest heerscht. Het is veel de schuld van de scherpe concurrentie en de slechte tjjden, die de fabrikanten tot allerlei bezuinigingen op hun producten nopen. Een groot deel der schuld valt terug op onze wetgevers, die liever kibbe len over woorden en phrases dan dat zjj den weerloozen arbeider de hand boven het'hoofd houden in den strjjd om het bestaan. Daarenboven heeft de firma Regout al getoond den beteren weg op te willen. Ik heb althans gelezen in. de courant, dat er nu reeds thermometers in de ovens zjjn aangebracht en dat er order ia ge geven om alleen tot het ledigen over te gaan, wanneer de temperatuur tot zekere laagte is gedaald. Ook hoor ik, dat de heer Louis Regout verzocht heeft nogmaals door de commissie van enquête te worden gehoord. Er kunnen vele onjuistheden, al is het niet met boos opzet, in de afgelegde verklaringen voorkomen en men dient ook de weerpartg te hooren. Misschien gelukt het hem nog eenig licht te laten vallen naast zooveel schaduw, hoewel ik geloof dat het hem niet mogeljjk zjjn zal den slechten indruk geheel weg te nemen, dien het publiek van zjjn zaak gekregen heeft. Daarvoor is er te veel gebrekkigs, dat reeds volmondig bjj het eerste verhoor door de eige naars zelven ia erkend. Maar dat is nog niet alles, voegde een ander dischgenoot er bjj. Bet werk in deze fabrieken is over het algemeen zoo ongezond, dat weinig arbei ders oud worden en de meeaten op hun 30' of 40' jaar sterven. Een ÖOjarig arbeider te- schouwde zich als een uitzondering, Als èèn wonderdier dat ieder te Maastricht met den vinger nawjjst. De aardewerkers en glasslij pers hebben veel vau het stof teljjden, krjjgen .ontstoken sljjmvliezen, beginnen te hoesten en sterven na eenige jaren sukkelens aan de tering. Ook komt er loodvergiftiging voor. Maar hier heeft men te doen met arbeid, die uit zijn aard voor de gezondheid scbadeljjk is en waaraan niet veel te veranderen valt, be halve beperking van arbeid binnen zekere grenzen. Het bezwaar vap te heete ovens zou echter geheel overwonnen kunnen worden door er wat meer te bouwen. De werklieden zjjn daar de slachtoffers van de hebzucht der pa troons of liever, laat ik het juister uitdrukken van de moorddadige concurrentie, welke de fabrikanten elkander aandoen. Hoe kunnen, bracht tante in het midden, deze patroons daarmede vrede hebbenik zon niet willen dat aan mjjn geld zoo het bloed en het zweet mjjner werklui kleefde. Ocb, die heeren zien dat zoo kalmfaan, zei neef Adriaan; de besten betreuren het, doch berusten er in, omdat bet de schuld is der concurrentie en verzekeren dat alles zoo zijn moet, daar er anders met verlies wordt gewerkt Doch er zjjn er ook, zoo als de tegenwoordige heer P. Regout, die dit als de natuurljjkste zaak der wereld beschou wen; het werkvolk is er ntr eenmaal om te werken, en zich af te beulen; de patroons moeten alleen zorgen dat zjj genoegzame winst opstrjjken en bun volk onder den duim houden. De rest 'gaat hun niet aan. Exploitatie van kinderen vindt deze heer Regout heel gewoon en of schoon de wet thans arbeid beneden de 12 jaar verbiedt, is de toestand der jongens van 12—14 jaar nog alles behalve rooskleurig. Een der gehooide getuigen, dr. van Kleef, geneesheer van den Calvariënberg, verzekerde dat jongens vau 12 jaar dagen Mfateeeen nacht werk móeten doen van ’s avond? 7 fct ’s mor geus 7 uren. De jongens zjjn 'p morgens zóó af, dat zjj zich niet meer op de been kunnen houden overdag. Zn moetep/fap gaan slapen, terwjjl de andere kinderen schreeuwenzjj moeten wakker gemaakt worden om te eten en te drinken, en gaan even vermoeid weer naar de fabriek, als zjj er van daan kwamen. Zij zien er dan ook zoo naar, zoo mager en miserabel uit, dat het akelig is om aan te zien. In Maastricht loopenj IveelJ menschen met krommebeenen. Men kan geen 100 passsen doen; óf men ziet Iemand met kromme beenen Dat zjjn glasblazers, die door het hangen en staan ’s nachts in de fabrieken zóódanig vermoeid zjjn, dat de ledematen zich daar door verkrommen. Het is dus wenscheljjk, de jongens niet zoo vroeg naar de fabrieken te zenden. Want zjj zien er nu uit als levende ske letten. Zjj worden nagejaagd, alles moet snel gaan, en als de jongens dan niet sterk zjjn, wor den zjj loomerigen mislukt er dan het eene of andere stuk, dan krjjgen ze er op, niet alleen met de hand maar ook wel met een gloeiend jjzer. Later zjjn de jongens dan ook niet meer te herkennen. En toch heb ik altjjd met lof over deze fabriek hooren spreken, zei tante. Ik dacht, dat het zulk een mooie zaak was. Ja, antwoordde ik, de firma heeft een goeden naam in Nederland en de oude heer P. Regout mag gelden als een voorbeeld van hetgeen geestkracht en werkzaamheid vermag, want hjj heeft die zaak van niets tot een grootsche inrichting opgewerkt. Maar wei nigen vermoedden, dat die schoone medaille zulk een leeljjke keerzjjde had. De heeren firmanten zelf moesten verklaren, dat de aange wezen gebreken inderdaad bestaan. Een feit

Streekarchief Midden-Holland Kranten

Goudsche Courant | 1887 | | pagina 1